Untitled

Leki stosowane w leczeniu GRUŹLICY

• Jest to choroba zakaźna (Mycobacterium tuberculosis)

• Gruźlica płuc - 90%

• Gruźlica pozapłucna - postaci lekkie: g. węzłów chłonnych, kości, stawów, gruźlica ukł. moczowopłciowego.

• Postaci ciężkie: gruźlicze zapalenie opon mózgowordzeniowych, zapalenie osierdzia, g. kręgosłupa, g. jelit.

• Ocenia się, że 30% ludności na świecie jest zakażonych prątkiem gruźlicy.

• Co roku zapada na gruźlicę ok. 8-9 mln osób, umiera ok. 3 mln

• W Polsce w 2004 roku zarejestrowano 9493 przypadki zachorowań

• Najczęściej chorują osoby po 65 rż.

• W 2003 roku zmarło 907 osób z powodu gruźlicy

ETIOLOGIA i PATOGENEZA

• Źródłem prątków jest chory (oddychanie, mówienie, kaszel)

• Rozwój choroby zależy od liczby prątków, które dotarły do płuc, wieku, odporności.

• Grupy dużego ryzyka: osoby zakażone HIV, osoby mające kontakt z chorymi, osoby

uzależnione od alkoholu, bezdomni, chorzy na choroby przewlekłe (cukrzyca, nowotwory

• Gruźlica pierwotna (5% przypadków) bezpośrednio po zakażeniu - najczęściej u

• Gruźlica popierwotna (prątki w gruzełkach w wielu narządach - spadek

odporności - reaktywacja)

• Podwyższona temp ciała • Utrata apetytu • Zmniejszenie masy ciała

• Nocne poty • Złe samopoczucie

Gruźlica węzłów chłonnych

• Występuje głównie u dzieci i młodzieży • Głównie dotyczy węzłów chłonnych szyi

• Węzły chłonne są powiększone, twarde, niebolesne • Występują okresy zaostrzeń i remisji

Gruźlica układu moczowo-płciowego

• Częste oddawanie moczu, ból

• U kobiet zaburzenie miesiączkowania, może prowadzić do bezpłodności

• U mężczyzn może dojść do zapalenia gr.krokowego

• Stwierdza się też zmiany w płucach

Gruźlica kości stawów

• Głównie osoby starsze • Ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości stawów

• Choroba powoli się rozwija • Ciężki przebieg ma gruźlica kręgosłupa (złamania kręgów, zaburzenia neurologiczne)

• Najgroźniejsza postać gruźlicy • Często występuje u dzieci

• Przebiega jako gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

• Ból głowy, nudności, wymioty, sztywność karku, niedowłady

Gruźlica układu pokarmowego

• Rzadko spotykana • Rozwój choroby powolny: stan podgorączkowy, chudnięcie, ból brzucha, biegunka,

Gruźlica skóry

• Występuje bardzo rzadko • Obraz kliniczny jest różnorodny

Odmiany gruźlicy skóry:

• gruźlica guzkowo-zgorzelinowa skóry - liczne wykwity guzkowe, które ulegają martwicy, powstają liczne owrzodzenia

• toczeń gruźliczy (gruźlica toczniowa) - występują tzw. guzki toczniowe, które są miękkie i mają żółtobrązowy kolor. Jeżeli choroba ta po raz pierwszy atakuje w dzieciństwie, pozostawia po sobie rozległe, nierówne blizny, w obrębie których proces chorobotwórczy może ulec wznowieniu.

Leki przeciwprątkowe:

• 1. Izoniazyd (INH) • 2. Rifampicyna (RMP) • 3. Etambutol (EMB)

• 4. Pyrazinamid (PZA) • 5. Streptomycyna (SM) • 6. Cykloseryna (CS)

• 7. Etionamid • 8. Kwas p-aminosalicylowy (PAS) • 9. Kanamycyna (KM)

Nowe leki przeciwprątkowe:

a) Fluorochinolony b) Rifabutyna c) Klofazymina d) Amoksycylina

Leki podstawowe - leki pierwszej lini: są to leki bakteriobójcze, mało toksyczne, (za wyjątkiem etambutolu)

• Izoniazyd (INH) • Ryfampicyna (RMP) • Pirazynamid (PZA) • Streptomycyna (SM)

Leki uzupełniające - leki drugiej linii: gorzej tolerowane przez chorych, podawane, w gruźlicy wywołanej przez prątki oporne na leki główne

• Cykloseryna • Etionamid • Kanamycyna • Wiomycyna • Kapreomycyna • PAS

Niedawno wprowadzone do lecznictwa:

• Fluorochinolony • Rifabutyna • Amikacyna • Klofazymina

Prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculisis) - bezwzględne beztlenowce,

posiadają wolny metabolizm (podział raz na 20 h), leki działają tylko na prątki aktywne

Trzy główne populacje prątków:

1) Liczna populacyjna prątków szybko dzielących się: INH, RMP, SM

• W środowisku zewnątrzkomórkowym (poza makrofagami)

• Środowisko słabo zasadowe lub obojętne (ph ≥ 7)

• Przy dobrym dostępie tlenu

2) Mniej liczna populacja prątków wolniej dzielących się: PZA (działa głównie w środowisku kwaśnym) , RMP, INH

• Wewnątrz makrofagów

• Podziały zahamowane przez kwaśne środowisku wnętrza komórek (ph  7)

3) Prątki w zamkniętych masach serowatych i włóknistych: RMP, INH

• Dzielą się rzadko, z wielotygodniowymi przerwami

• Obojętne środowisko mas serowatych i włóknistych (ph  7)

LECZENIE GRUŹLICY

• Skojarzone - co najmniej dwa leki, dwufazowe:

• Faza wstępna - jest to intensywne zwalczanie prątków populacji 1 i 2 PZA, INH, RMP, (EMB lub SM)

• Faza kontynuacyjna (wyjaławiająca) - stałe zmniejszenie populacji prątków dzielących się okresowo INH, RMP

• Powszechnie stosowany, najbardziej skuteczny 6-miesięczny system leczenia (stosowany również u kobiet w ciąży)

• 2 m-ce - PZA, INH, RMP i (EMB lub SM)

• W przypadku chorych nie tolerujących PZA - 9- cio miesięczny system leczenia:

• 3 - m-ce - INH, RMP i (EMB lub SM)

• zestawy bez INH - stos. 12 m-cy

• zestawy bez RMP - stos. 18 m-cy

INH ->Bakteriobójczo->Hamuje syntezę ściany komórkowej prątków (kwas mikolowy)->

zapalenie wątroby, obniża próg drgawkowy, skórne objawy nadwrażliwości, wydłuża działanie wielu leków

RMP ->Bakteriobójczo->Hamuje polimerazę RNA->zaburzenia żołądkowo -jelitowe immunosupresja przyspiesza metabolizm wielu leków

EMB ->Bakterio-statycznie-> Hamuje syntezę RNA->zapalenie pozagałkowe nerwu

wzrokowego, nie stosować u dzieci

PZA ->Bakteriobójczo->Mechanizm nieznany-> działa tylko w środowisku kwaśnym

(wewnątrz makrofagów), uczulenia (gorączka, wysypki), uczula skórę na

SM ->Bakteriobójczo->Hamuje biosyntezę ->białek bakteryjnychototoksyczność, nefrotoksyczność neurotoksyczność, reakcje alergiczne hamuje przekaźnictwo nerwowomięśniowe