- XIII - Co wrodzone - a co nabyte?:

• eksperymentu typu Kasper-Hauser - odosobnienie społeczne osobnika we wczesnym okresie życia,

• Jeśli jakieś formy zachowania nie pojawią się tzn., że proces uczenia się jest niezbędny dla ich zaistnienia.

Myślenie i inteligencja:

• Inteligencja - to zespół zdolności psychicznych umożliwiający osobnikowi sprawne korzystanie z nabytych umiejętności i przejawianie skutecznego zachowania się w nowej sytuacji,

• Myślenie to proces poznawczy polegający na ocenie zjawisk zachodzących w środowisku i powiązaniu tych zjawisk z uprzednio zdobytym doświadzczeniem.

Procesy myślenia:

• Tradycyjnie rozróżnia się dwa typy myślenia:

• Myślenie konkretne - sensoryczno-motoryczne/ obrazowowo-ruchowe - polegające na manipulowaniu obiektami,

• Myślenie abstarkcyjne - dokonywane na podstawie pojęć i wyobrażeń - zwane wyobrażeniowo-pojęciowym,

Myślenie sensoryczno-motoryczne:

• Najprostsza forma myślenia konkretnego to myślenie metodą prób i błędów,

• Inny rodzaj myślenia konkretnego to wgląd - znalezienie elementów wspólnych dla starej i nowej sytuacji:

• Klasyczne eksperymenty z małpami W. Köhlera - skrzynie, tyki i deski.

Ekstrapolacja:

• Słynne eksperymenty Kraszewskiego, Zdolności ekstrapolacji zależą głównie od rodzaju pożywienia.

Myślenie abstrakcyjne:

• U Homo Sapiens silnie powiązane z mową - stąd przez długie lata odmawiano takiej zdolności zwierzętom,

• Eksperymenty Irene Pepperberg,

• Eksperymenty Sary Boysen jako przykład ujawniania zdolności abstrakcyjnego myślenia.

• Czytanie mapy, Kompetencje numeryczne, Subitizing.

Zjawiska quasi-estetyczne:

• Zwierzęta tak jak ludzie preferują regularne wzorce wzrokowe,

• Badania z twórczością malarską - pojawia się tendencja do równowagi kompozycji i wypełniania figur.

Definicja języka:

• Definicja Blocha i Tragera z 1942 (za Jean Aitchison, 1991), która mówi: “Język to system arbitralnych symboli dźwiękowych, za pomocą których współdziała dana społeczność”.

Kto ma język - Charles Hockett zaproponował:

• Definicja określa dziesięć cech, które musi spełnić gatunek by móc powiedzieć, że posługuje się on językiem, a mianowicie: posługiwanie się kanałem dźwiękowym, arbitralność, semantyczność, przekaz kulturowy, spontaniczne stosowanie języka, dialogowość, dwoistość strukturalna, autonomiczność mowy, strukturalność i kreacyjność.

Pierwsze próby uczenia języka:

• 1931 - Kellog I Kellog:

• siedmiomiesięczna szympansica Gua - wychowywana jak ludzkie dziecko wraz z ich synem Donaldem,

• rozumiała ponad 70 pojedynczych wyrazów - ale nigdy nic nie mówiła.

• 1947 - Hayes i Hayes:

• szympansica Viki - instensywnie uczona angielskiego, powiedzieć 4 słowa po 3latach: mama, papa, cup, up.

Nowy paradygmat badań:

• Zaczęło się od badań Gardnerów - 1969-1976,

• Szympansica Washoe, wiek ok. pół roku, nauka ALS, Tryb - stale przebywała z ludźmi uczona przy okazji.

• zdarzało się że zmieniała temat, wpadała w złość, uciekała, gryzła opiekuna.

• Postępy były zdumiewające. Początkowo opanowała wyrazy: iść, daj mi, pospieszyć się, słodki, łaskotki,

• po 21 miesiącach liczba używanych słów wynosiła 34 potem wzrosła do 100,

• Zarzuty psycholingwistów koncentrowały się na braku przestrzegania zasad gramatyki.

• Przypadek Sary (Premack) 1966:

• mieszkała w klatce i uczono ją układania żetonów na magnetycznej tablicy: rozumiała ponad 100 wyrazów.

• Prawidłowe odpowiedzi wynosiła 70/80%.

• Przypadek Lany (Rumbaugh, 1977-1980):

• Lana - trening w modelu Sary,

• Klatka to pokój z klawiaturą komputera na całą ścianę od 1971 uczona symboli na klawiaturze,

• Klawiatura sprzężona z automatem wydawania rzeczy.

• Przypadek Koko (Paterson, 1978-1998):

• IQ Koko = 85-95 (skala S-B),

• Po pięciu latach nauki 645 pozycji słownikowych, a słownik roboczy wynosi 375 słów,

• Przypadek Buzz i Dorris (Bastian):

• Dwa delfiny trenujące naciskanie dźwigni na sygnały świetlne,

• Po oddzieleniu tylko Dorris widziała sygnały, Buzz naciskał prawidłowo,

• Peperberg (1980-2004):

• Alex to papuga żako uczona ludzkiej mowy, Sama trenuje nauczone słowa!!!,

• Używa je w sposób sugerujący rozumienie pojęć: kształt, kolor, wielkość, liczba !!!!.