Wykład XIV / 15 I 2007 r.

WIRUSY

Wirusologia jest nauką stosunkowo młodą.

Odkrycie wirusów zawdzięczmy Martinusowi Beijerinckowi, który określił czynnik chorobotwórczy mozaiki tytoniowej.

Cechy charakterystyczne wirusów:

Pochodzenie wirusów:

Klasyfikacja wirusów ze względu na:

    1. rodzaj kwasu nukleinowego → DNA, RNA

    2. budowę kapsydu → kubiczny (bryły geometryczne z co najmniej trzema osiami symetrii), heliakalny ( posiada jedną oś symetrii), złożone (cechy mieszane)

Budowa kapsydu:

- podstawową jednostką strukturalną jest kapsomer

- występuje osłonka

- trzy białka tworzące strukturę wirusa: VP 5 penton, VP 26, VP 5 hekson

Wirusy wykorzystują jako swych żywicieli bakterie, grzyby, rośliny, zwierzęta oraz ludzi. Wykazują tropizm komórkowy, co oznacza, iż przemieszczają się w kierunku ściśle określonej komórki docelowej, np.: w skórze - dermotropowe, w płucach - pulmotropowe.

Konsekwencje zakażenia komórki:

Cykl życiowy wirusów:

    1. Namnażają się w ogromnych ilościach: 10% wirusów potomnych jest aktywnych, czyli zdolnych do namnażanie.

    2. Przemieszczają się w sposób bierny

    3. Docierają do komórki docelowej i łączą się z odpowiednimi receptorami.

    4. Faza adsorpcji - przylgnięcie do błony komórki docelowej.

    5. Zakażana komórka wchłania wirusy do wnętrza.

    6. Rozpad wchłoniętych wirusów.

    7. Wirus zostaje otoczony lizosomom/fagosomem.

    8. Następuje trawienie kapsydu.

    9. Rozpad lizosomu.

    10. Uwolnienie DNA/RNA.

    11. Faza eklipsy - faza utajonego występowania w obrębie zakażonej komórki.

    12. Namnażanie wirusów:

  1. faza wczesna - uaktywnienie enzymów odpowiedzialnych za replikację

  2. faza środkowa - intensywna replikacja, synteza kwasów nukleinowych i białek

  3. faza późna (faza dojrzewania) - składanie elementów wirusa w całość (np. kapsyd)

13.Wypączkowywanie, czyli otaczanie się elementami błonowymi

Inny rodzaj cyklu wirusa:

Faza prowirusa

faza eklipsy - materiał genetyczny wirusa integruje się z materiałem genetycznym komórki zakażanej; faza ta może trwać bardzo długo, niekiedy nawet kilka lat. (oparta na działaniu odwrotnej transkryptazy)

Cykl życiowy bakteriofagów:

Systematyka wirusów

  1. Poxviridae (dsDNA) - wirus czarnej ospy

  1. Popovaviridae (dsDNA)

  1. Adenoviridae (ssDNA)

  1. Hepesviridae (ssDNA)

  1. Hepadnaviridae (dsDNA)

  1. Picornaviridae (dsRNA)

  1. Orthomyxoviridae (ssRNA)

  1. Paramyxoviridae (ssRNA)

  1. Rhobdoviridae (ssRNA)

51