wosdlaciebie@gmail.com
Inicjatywa Środkowoeuropejska
Organizacja państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Początkiem Inicjatywy Środkowoeuropejskiej
jest porozumienie Austrii, Jugosławii, Węgier i Włoch (Włochy były inicjatorem powstania omawianej
organizacji) zawarte w 1989 roku, tzw. Quadragonale. Po przystąpieniu Czechosłowacji w 1990 roku,
organizacja znana jest juŜ jako Pentagonalne, a po przystąpieniu Polski w 1991 było to juŜ Hexagonale. Pod tą
nazwą organizacja działała do 1992 roku. Obecnie określa się ją jako Inicjatywę Środkowoeuropejską.
Zasadniczym celem powstania tej organizacji było wypełnienie luki powstałej po rozpadzie ZSRR i bloku
wschodniego krajów demokracji ludowej, ale miała równieŜ zapobiec ewentualnej hegemonii Niemiec po ich
zjednoczeniu. Miała takŜe na celu ułatwienie państwom byłego bloku wschodniego współpracy z Zachodem.
Dodatkowo, celem ISE jest umacnianie spójności Europy w aspekcie politycznym, gospodarczym, społecznym i
w zakresie bezpieczeństwa. Do ISE naleŜą następujące państwa: Albania, Austria, Białoruś, Bośnia,
Hercegowina, Bułgaria, Czarnogóra, Chorwacja, Czechy, Macedonia, Mołdawia, Polska, Rumunia, Serbia,
Słowacja, Słowenia, Ukraina, Węgry i Włochy.
Głównymi organami ISE są: coroczne spotkania szefów rządów oraz spotkania ministrów spraw zagranicznych.
Siedzibą ISE jest Triest, gdzie mieści się stały Sekretariat Wykonawczy ISE.
Podstawowe formy działalności ISE to:
konsultacje polityczne,
wspieranie instytucji demokratycznych i przestrzegania praw człowieka,
współpraca transgraniczna,
realizacja róŜnych zadań gospodarczych i społecznych.
ISE koncentruje się takŜe na:
popieraniu transformacji gospodarczej, społecznej i prawnej w państwach członkowskich oraz ich dąŜeń
integracyjnych,
sprawach walki ze zorganizowaną przestępczością,
odbudowie krajów byłej Jugosławii zwłaszcza Bośni i Hercegowiny.
Trójkąt Weimarski
Trójkąt Weimarski, to ugrupowanie regionalne, słuŜące współpracy miedzy Polską, Francją i Niemcami w
zakresie polityki międzynarodowej, obronności i bezpieczeństwa, wymiany kulturalnej i naukowej. Początek
współpracy dało spotkanie ministrów spraw zagranicznych tych krajów w Weimarze w dniach 28 – 29 sierpnia
1991 roku. Uczestnikami byli: Krzysztof Skubiszewski minister spraw zagranicznych Polski, Roland Dumas z
Francji i Hans –Dietrich Genscher Niemcy (inicjator spotkania).
Wymiana poglądów i uzgadnianie stanowisk odbywa się na corocznych konferencjach ministrów spraw
zagranicznych oraz przez stałą współpracę ministrów obrony narodowej i Komisji Spraw Zagranicznych
parlamentów państw członkowskich.
Dotychczasowe spotkania ministrów spraw zagranicznych: Bergerac/Francja 1992; Warszawa/Polska 1993;
Bamberg/Niemcy 1994; ParyŜ/Francja 1995; Warszawa/Polska 1996; Frankfurt nad Odrą/Niemcy 1997;
ParyŜ/Francja 1999; Weimar/Niemcy 1999; Kraków/Polska 2000.
Inną formą kontaktów są spotkania na szczycie z udziałem przywódców państw. Dotychczas takie spotkania
miały miejsce w: Gdańsku/Polska 1993; Poznaniu/Polska 1998, Nancy/Francja 1999; Hambach/Niemcy 2001;
Wrocławiu/Polska 2003; Nancy/Francja 2005; Mettlach/Niemcy 2006. W czerwcu 2006 roku miało tez dojść do
spotkania przywódców państw Trójkąta Weimarskiego w Weimarze, ale do szczytu nie doszło z powodu
niedyspozycji polskiego prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Ostatecznie przesunięto termin i do szczytu doszło w
dniu 5 grudnia 2006 roku w Mettlach w Niemczech
2
Grupa Wyszehradzka
Nieformalne ugrupowanie regionalne powstałe w 1990 roku w Bratysławie. Nazwa pochodzi jednak od miejsca
spotkania prezydentów Czechosłowacji – Vaclava Havla, Polski Lecha Wałęsy i Węgier Jozsefa Antalla w
Wyszehradzie na Węgrzech w dniu 15 listopada 1991 roku. Na początku mówiło się o tzw. Trójkącie
Wyszehradzkim, a po rozpadzie Czechosłowacji w 1993 roku „trójkąt” przekształcił się w „grupę”. Członkami
Grupy Wyszehradzkiej są cztery państwa: Republika Czeska, Polska, Słowacja i Węgry.
Ugrupowanie ma słuŜyć rozwijaniu kontaktów i współpracy politycznej, gospodarczej, i bezpieczeństwu miedzy
państwami członkowskimi, ale bez tworzenia formalnych struktur. Głównymi tematami spotkań Grupy były
problemy związane z przyjęciem tych państw do struktur europejskich i NATO, a takŜe bezpieczeństwo w
regionie, rozszerzenie współpracy wojskowej i gospodarczej. W 1992 roku zawarto Środkowoeuropejskie
Porozumienie o Wolnym Handlu miedzy Polska, Republika Czeska, Słowacja i Węgrami – CEFTA.
Rządy krajów Grypy Wyszehradzkiej uzgodniły teŜ w dniu 9 czerwca 2000 r. utworzenie Międzynarodowego
Funduszu Wyszehradzkiego z siedzibą w Bratysławie. Jedynej instytucji Grupy Wyszehradzkiej. Jego celem jest
promocja regionalnego współdziałania krajów GW poprzez wspieranie wspólnych projektów kulturalnych,
naukowych i oświatowych oraz inicjatyw związanych z wymianą młodzieŜy i współpracą transgraniczną. Do
usprawnienia współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej przyczyniło się ustanowienie rotacyjnej, rocznej
prezydencji Grupy. KaŜą prezydencję co roku w czerwcu zamyka szczyt premierów, podczas którego dokonuje
się podsumowania działań i wyznacza nowe cele i zadania na przyszłość.
3
Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
(CEFTA)
CEFTA – jest to porozumienie gospodarcze zawarte w Krakowie w 1992 roku przez państwa Grupy
Wyszehradzkiej. Wkrótce przystąpiły do niego: Słowenia w 1996 roku, Rumunia w 1997 roku i Bułgaria w 1999
roku. Celem CEFTA był rozwój handlu między członkami, który uległ załamaniu po upadku komunizmu oraz
przygotowanie do integracji europejskiej. W ramach porozumienia działała strefa wolnego handlu artykułami
przemysłowymi, obniŜono teŜ cła na artykuły rolne. Członkami tej organizacji mogą być państwa spełniające
łącznie trzy warunki: maja zawarte dwustronne umowy o wolnym handlu z krajami CEFTA, członkostwo w
Światowej Organizacji Handlu i stowarzyszenie z Unią Europejską. Współpraca w ramach CEFTA była
szczególnie istotna, gdyŜ uczyła państwa przynaleŜące współpracować w ramach gospodarki rynkowej i
przygotowywała do uczestnictwa w Unii Europejskiej.
4
Rada Państw Morza Bałtyckiego
Organizacja powstała podczas konferencji ministrów spraw zagranicznych państw połoŜonych nad Morzem
Bałtyckim w dniach 5 – 6 marca 1992 roku w Kopenhadze. Została wówczas utworzona Rada Państw Morza
Bałtyckiego w skład, której weszły następujące kraje: Norwegia, Szwecja, Finlandia, Dania, Litwa, Łotwa,
Estonia, Rosja, Polska i Niemcy, a w 1995 roku dołączyła Islandia. Spośród wymienionych państw w
największym stopniu do powstania tej organizacji przyczyniły się Polska i Szwecja. To właśnie z ich inicjatywy
podjętej podczas konferencji w Ronneby w Szwecji 2-3 września 1990 roku została podpisana Deklaracja Morza
Bałtyckiego, która była podstawą powstania Rady.
NajwaŜniejszym organem RMB jest Bałtycka Rada Ministrów, powstała w 1994 roku w Tallinie. Jej zadaniem
jest koordynacja prac rządów członków Rady. Raz do roku odbywa się spotkanie przywódców państw
członkowskich. Głównym celem RPMB jest utworzenie Bałtyckiej Strefy Wolnego Handlu. Rada zmierza do
uproszczenia procedur tranzytowych na granicach państw członkowskich. Rada nie ogranicza się jedynie do
działań gospodarczych – zajmuje się teŜ problemami związanym z ochroną środowiska w rejonie Bałtyku.
Obecnie Unia Europejska przejęła podejmowanie decyzji w większości dziedzin, którymi RPMB się zajmowała, co
spowodowało zmniejszenie znaczenia tej organizacji.
Istnieje równieŜ Rada Bałtycka, z którą RPMB nie wolno mylić, bo jest to polityczny związek państw Litwy,
Łotwy i Estonii.
5