FUCHS OIL CORPORATION (PL) Sp. z o.o.
ul. Kujawska 102, 44-101 Gliwice
tel. +48 32 40 12 200, fax: +48 32 230 25 90
www.fuchs-oil.pl; e-mail: gliwice@fuchs-oil.pl
Oleje na zimowy okres eksploatacji samochodu
Jakość stosowanych zimą płynów eksploatacyjnych takich jak: paliwa, oleje silnikowe
i przekładniowe, płyny do układu chłodzenia, płyny hamulcowe oraz płyny do
spryskiwaczy, mają zasadnicze znaczenie dla zimowej eksploatacji pojazdu.
Żeby silnik naszego samochodu w zimie nie stwarzał problemów z uruchomieniem,
sprawdzić należy jakie parametry ma eksploatowany przez nas olej.
Przydatność oleju do stosowania w określonych temperaturach opisują klasyfikacje
lepkościowe SAE J 300 dla olejów silnikowych i SAE J 306 dla olejów
przekładniowych. Dostępna na rynku znakomita większość środków smarnych to
oleje wielosezonowe. Muszą one spełniać parametry wyznaczone przez SAE
(Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Samochodowych).
Dla olejów letnich i zimowych SAE opracowało jedenaście klas olejów, z których
sześć 0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W to oleje zimowe, natomiast klasy 20, 30, 40,
50, 60 to oleje letnie.
Oleje do eksploatacji zimowej mają klasy lepkościowe oznaczone literą W. Im niższa
liczba przed literą „W” tym olej lepiej zachowuje się w niskich temperaturach.
Najniższą klasą lepkościową olejów silnikowych jest 0W, a dla olejów
przekładniowych 70W. Uzyskanie dobrych olejów pracujących w niskich
temperaturach wymaga zastosowania syntetycznych baz olejowych. Zmiany
konstrukcji silnika idą w kierunku oszczędności paliwa i opracowywania coraz
wyższej jakości olejów silnikowych mogących sprostać coraz trudniejszym
warunkom pracy w silnikach najnowszej konstrukcji (wyższa temperatura pracy
silnika, wyższe stopnie sprężania, wyższe prędkości obrotowe, niska emisja spalin).
Istotną rolę mogą odegrać oleje silnikowe nowej generacji oraz inne płyny
eksploatacyjne. Oleje na bazie mineralnej nie są w stanie spełnić tych wymagań –
stanęły przed barierą technologiczną.
Takie możliwości mają tylko oleje produkowane w technologii syntetycznej.
Nowoczesna obróbka rafineryjna baz olejowych w procesach hydrokrakingu i
hydroizomeryzacji (oleje bazowe III grupy wg. API) pozwala uzyskać oleje bazowe
zbliżone jakością do bazy polialfaolefinowej.
Główną zaletą olejów częściowo lub w pełni syntetycznych jest bardzo wysoki
wskaźnik lepkości i niskie temperatury krzepnięcia. Jednak oleje syntetyczne są
droższe od olejów przeznaczonych do eksploatacji w umiarkowanych warunkach
temperaturowych. W naszych warunkach klimatycznych, najczęściej stosowane są
oleje wielosezonowe np. 15W – 40, 10W – 40, 5W – 30 czy 0W –20. Oleje klasy
lepkościowej 0W20 posiadają ważne cechy: znacznie niższą lepkość, z czego
wynika ich energooszczędność, ekstremalnie krótki czas potrzebny do pełnego
smarowania silnika od chwili jego rozruchu (zdecydowanie szybsze dotarcie oleju od
pompy olejowej do najdalej położonych punktów smarnych silnika), zapewniają
prawidłową pracę popychaczy hydraulicznych w porównaniu np. z olejem 15W40.
Jakkolwiek obniżenie lepkości oleju powoduje zmniejszenie zużycia paliwa, to
stosowanie olejów o niskiej lepkości (0W – 20, 5W – 20) jest zalecane tylko w
silnikach, w których przewidziano stosowanie tego typu olejów. W przeciwnym
przypadku dochodzi do przyśpieszonego zużycia elementów silnika, szczególnie w
warunkach pracy silnika z wysoką prędkością obrotową.
Użycie właściwego oleju w silniku i przekładni ułatwia rozruch silnika zimą oraz
obniża zużycie paliwa. Nieprawidłowo dobrany olej z wysoką liczbą przed literą „W”
stosowany w okresie zimowym może spowodować nieprawidłowe smarowanie
silnika w jego najtrudniejszym okresie tj. przy rozruchu zimnego silnika.
Spowodowane jest to znacznie szybszym wzrostem lepkości oleju letniego w niskich
temperaturach. Właściwości niskotemperaturowe oleju przed nadaniem mu
odpowiedniej klasy lepkościowej podlegają badaniu w teście symulacji zimnego
rozruchu oraz ocenie podatności na pompowanie w niskich temperaturach. Nawet
nowoczesne pompy oleju nie są w stanie przetłoczyć i wytworzyć wymaganego klinu
olejowego we wszystkich węzłach smarowania przy zbyt wysokiej lepkości oleju
(Lepkość MRV – pompowalność ma wpływ na szybkość dopływu oleju do punktów
smarowania bezpośrednio po uruchomieniu silnika; im jest niższa w danej
temperaturze tym szybciej olej dopłynie do węzłów tarcia). Elementy silnika ulegają
największemu zużyciu podczas jego rozruchu. Zbadano, że jedno uruchomienie
silnika w niskich temperaturach powoduje zużycie silnika odpowiadające
przejechaniu przez pojazd od 220 km do 450 km. Typowy olej potrzebuje około 1,5
min. na dotarcie do najdalej położonych części silnika przy temperaturze – 200C.
Typowe oleje mineralne klasy 15W – 40 są najczęściej zalecane do temperatury
otoczenia od – 200C do + 400C.
Do temperatury nie niższej niż – 250C są zalecane oleje półsyntetyczne 10W – 40,
do temperatury poniżej – 300C oleje syntetyczne 5W – 40 lub 0W – 20.
Druga część oznaczenia oleju silnikowego, liczby od 20 do 60, określają możliwości
smarne oleju w wysokich temperaturach. Im wyższy parametr, tym olej lepiej znosi
ekstremalne warunki termiczne i rzadziej dochodzi do jego rozkładu. Należy
nadmienić, że jeżeli eksploatowany silnik jest o znacznym przebiegu i luzach w
układzie tłokowo – korbowym a stosowany olej zaliczany jest do najniższej klasy
temperaturowej, to zastosowanie oleju o niskiej lepkości z bogatym pakietem
dodatków dyspergująco – myjących może spowodować wymycie osadów,
doprowadzając do rozszczelnienia silnika lub jego uszkodzenia.
W przypadku olejów przekładniowych najszerszy temperaturowy zakres stosowania
posiadają oleje syntetyczne SAE 75W – 90 (od minus 300C do powyżej + 400C).
Przygotowując samochód do okresu zimowego należy:
• Sprawdzić poziom oleju w misce olejowej. Pomiar ten pozwoli nam
zorientować się czy w oleju jest nadmiar paliwa – olej szybciej będzie
spływał ze wskaźnika, czy nie ma w oleju płynu z układu chłodzenia
(glikolu) – zagęszczającego olej i bardzo niebezpiecznego dla silnika.
• Sprawdzić przebieg oleju. W przypadku przebiegu większego niż
zalecany, olej może mieć zbyt dużą lepkość spowodowaną procesami
utleniania, niedogrzaniem silnika lub w silnikach z zapłonem
samoczynnym sadzą. Ponadto olej może mieć obniżony poziom
dodatków chroniących go przed zużyciem i korozją
• W ramach określonych przez producenta samochodu, można w okresie
zimowym zastosować olej o niższej lepkości.
mgr inż . Stanisław Dykiel
Fuchs Oil Corporation (PL)
Główny Specjalista ds. Motoryzacji
Gliwice, paź dziernik 2003