PUBLIKACJA B5_02 - spoldziel2

SPIS TREŚCI

. S

t u

j a

r o

i n

ł u

t r w

l e

r o

t n

t n

t y

/ m

t k

Co to jest spółdzielnia

Czym jest spółdzielnia socjalna?

Przykłady funkcjonowania spółdzielni
socjalnych w Europie

Spółdzielnie socjalne we Włoszech

Spółdzielnie socjalne w Szwecji

Spółdzielnie socjalne w Polsce
(ustawa z kwietnia 2006)

Kto może założyć spółdzielnię socjalną

Zasady działania spółdzielni socjalnych

Standard zakładania i prowadzenia
spółdzielni socjalnych

Dobre praktyki: Rozwój przedsiębiorczości
społecznej w Polsce – wybrane przykłady

„Barka”

Www Promotion

Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Spółdzielczości
i Przedsiębiorczości Lokalnej WAMA-COOP

Podstawowe akty prawne związane z tworzeniem
i funkcjonowaniem spółdzielni socjalnej

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Spółdzielnia socjalna została zaprojektowana jako podmiot ekonomii społecznej,
czyli  jako  instytucja,  która  prowadzi  działalność  łączącą  cele  gospodarcze
i  społeczne.  Ustawa  o  spółdzielniach  socjalnych  stwarza  podstawy  prawne  do
prowadzenia  wspólnego  przedsiębiorstwa  osobom  zagrożonym  wykluczeniem
społecznym, którym szczególnie trudno byłoby rozpocząć i prowadzić działalność
gospodarczą  samodzielnie.  Członkowie  spółdzielni  tworzą  dla  siebie  miejsca
pracy zapewniając dochód sobie i swoim rodzinom, a poprzez wspólne działania
zmieniają siebie i środowisko, w którym żyją – tworzą coś, co staje się ich wspólnym
dobrem,  za  co  są  odpowiedzialni.  W  tym  celu  muszą  ze  sobą  współpracować,
ucząc  się  podtrzymywania  więzi  międzyludzkich,  odnajdywania  się  w  rolach
zawodowych (np. kierownika zespołu, członka ekipy), zdobywają również umiejęt-
ności, które mogą w przyszłości pozwolić na usamodzielnienie zawodowe.

Spółdzielnia socjalna powstaje zatem i działa ze względu na 2 podstawowe cele.
Jednym jest wspólne prowadzenie przedsiębiorstwa, drugim - włączenie spółdziel-
ców w życie społeczne i zawodowe, odbudowanie ich umiejętności tworzenia i pod-
trzymywania relacji w pracy, rodzinie, jak i w szerszej grupie lokalnej.

Spółdzielnia jest niezależnym zrzeszeniem osób, które zjednoczyły się dobro-
wolnie w celu zaspokojenia swoich wspólnych aspiracji i potrzeb ekonomicznych,
społecznych i kulturalnych poprzez współposiadane i demokratycznie kontrolowa-
ne przedsiębiorstwo, według zasady: 1 członek - 1 głos. Spółdzielnie socjalne
angażują w swoich działaniach grupy społeczne o utrudnionej sytuacji na rynku
pracy oraz udzielają pomocy osobom bezrobotnym w samozatrudnieniu. Umoż-
liwiają również osobom o niskich lub niewystarczających kwalifikacjach powrót na
rynek pracy, przeciwdziałając ich marginalizacji i wykluczeniu społecznemu.

Co to jest spółdzielnia?

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Spółdzielnie socjalne we Włoszech
Jednym ze sposobów walki z bezrobociem, stosowanym w coraz większej liczbie
krajów,  jest  możliwość  tworzenie  tzw.  spółdzielni  socjalnych.  Prekursorem  two-
rzenia takich podmiotów są Włochy. Kraj ten zmagał się z wysokim bezrobociem,
wynikającym  m.in.  z  niskiej  aktywności  gospodarczej.  Już  w  latach  siedem-
dziesiątych XX wieku zrodził się tam pomysł tworzenia tego typu spółdzielni. We
Włoszech na podstawie ustawy z 1991 r. funkcjonują dwa typy spółdzielni: usług
socjalnych oraz reintegracji społeczno -zawodowej.
Obecnie we Włoszech istnieje około 4,5 tysiąca spółdzielni socjalnych, z czego 70
proc.  świadczy  usługi  socjalne,  a  30  proc.  prowadzi  programy  reintegracji
społeczno-zawodowej.  Spółdzielnie  socjalne  stanowią  4  proc.  wszystkich  włos-
kich spółdzielni i posiadają 10 proc. udziału w zatrudnieniu we włoskiej spółdziel-
czości. Przeciętna liczba zatrudnionych waha się od 40 do 50 osób, z czego ponad
połowa to pracownicy płatni. Większość spółdzielni socjalnych działa lokalnie, są
one  zorganizowane  w  lokalne  konsorcja  oraz  posiadają  ogólnokrajową  repre-
zentację.
Działalność  włoskich  spółdzielni  socjalnych  ma  na  celu  świadczenie  usług
społecznych  w  miejscu  zamieszkania  oraz  promocję  powrotu  na  rynek  pracy.
Członkami spółdzielni mogą być również wolontariusze i adresaci usług, choć nie
jest to obligatoryjne. Na mocy prawa spółdzielnie włoskie posiadają szczególnie
uprzywilejowane  miejsce  w  kontaktach  z  władzami  lokalnymi  i  centralnymi,
szczególnie w kwestii zamówień publicznych.
Źródła finansowania włoskich spółdzielni pochodzą głównie ze środków publicz-
nych. Uzyskiwane są w drodze przetargów oraz z subsydiów. Kryteria wyboru ofer-
ty stanowią: efektywność finansowa, jakość usług oraz zdolność mobilizacji wolon-

tariuszy. Na realizację usług spółdzielnia podpisuje kontrakt z władzami lokalnymi.

Przykłady funkcjonowania spółdzielni socjalnych w Europie

http://www.zpp.doradztwo-cogito.pl/index.php/wzorce-europejskie

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Spółdzielnie socjalne w Szwecji
Działania  na  rzecz  tworzenia  spółdzielni  socjalnych  w  Szwecji  zostały
zapoczątkowane  przez  poradnie  zdrowia  psychicznego  w  połowie  lat  80.
Spowodowane  było  to  m.in.  coraz  większymi  kosztami  opieki  nad  osobami
niepełnosprawnymi psychicznie.

Większość członków spółdzielni socjalnych (65%) otrzymuje świadczenia z syste-
mu ubezpieczeń społecznych więc nie jest wynagradzana.
Około 2/3 spółdzielni socjalnych zatrudnia osoby niepełnosprawne psychicznie.
Pozostałą część stanowią osoby mające problemy z narkotykami albo osoby nie-
pełnosprawne fizycznie. 20% spółdzielni wśród swoich członków posiada te dwa
typy spółdzielców.
W Szwecji jest zarejestrowanych około 90 spółdzielni socjalnych w których jest za-
trudnionych około 1400 pracowników.
Z  funduszu  ubezpieczeń  społecznych  otrzymuje  świadczenia  około  900  osób,
natomiast  około  200  pracowników  spółdzielni  otrzymuje  dotowane  wynagro-
dzenie.
W przypadku około 300 osób partycypują one w spółdzielniach socjalnych poprzez
programy  szkoleniowe,  a  wynagrodzenie  otrzymują  z  różnych  funduszy
rządowych.

Różne rodzaje aktywności szwedzkich spółdzielni socjalnych

- (A) associated social work cooperatives – głównym celem nie jest aktyw-

ność ekonomiczna, lecz działalność społeczna na rzecz osób tam zatrud-
nionych. takie spółdzielnie często współpracują z różnego rodzaju fun-
dacjami;

- (B) social work co-operatives w tej sytuacji cel ekonomiczny jest ważniejszy

ale jego głównym celem jest rehabilitacja, np. poprzez pracę z psami,
rolnictwo czy też rękodzieło;

- (C) co-operatives, cele ekonomiczne są jasno sprecyzowane, swoim człon-

kom takie spółdzielnie oferują pracę i zatrudnienie

Ł. Szyszka, Rola spółdzielni socjalnej na polu integracji niepełnosprawnych kobiet i mężczyzn w krajach UE,
www.partnerstwoul.org.pl/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=2&Itemid=16 -

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Podstawą do rozpoczęcia działalności spółdzielni socjalnej w Polsce jest ustawa
dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. Nr 94, poz. 651)

Kto może założyć spółdzielnię socjalną:
- osoby bezrobotne (w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i rynku

pracy);

- osoby bezdomne, które realizują indywidualny program wychodzenia

z bezdomności,

- osoby uzależnione od alkoholu, które zakończyły program psychoterapii

w zakładzie lecznictwa odwykowego,

- osoby uzależnione od narkotyków po zakończeniu programu terapeutycz-

nego w zakładzie opieki zdrowotnej,

- osoby chore psychicznie - w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia

psychicznego,

- osoby zwalniane z zakładów karnych, mające trudności w integracji ze

środowiskiem,

- uchodźcy realizujących indywidualny program integracji,
- osoby niepełnosprawne, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno-
sprawnych.

Zasady działania spółdzielni socjalnych:
- Spółdzielnia może liczyć od 5 do 50 członków
- Spółdzielnia może zatrudniać ekspertów, spoza wymienionych wcześniej

grup społecznych (np. jeżeli członkowie spółdzielni nie posiadają odpo-
wiednich kwalifikacji. Na każdych 5 członków spółdzielni można zatrudnić
jednego eksperta zewnętrznego, tzn. że liczba ekspertów zewnętrznych nie
może być wyższa niż 20% wszystkich członków spółdzielni)

- Spółdzielnia socjalna zatrudnia swoich członków na podstawie spółdziel-

czej umowy o pracę. Członkostwo w spółdzielni mogą nabyć także orga-
nizacje pozarządowe oraz gminne osoby prawne. Spółdzielnia może także
zatrudniać wolontariuszy.

Spółdzielnie socjalne w Polsce (ustawa z kwietnia 2006)

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

- Osoby zakładające lub przystępujące do spółdzielni socjalnej mogą starać

się o środki na dofinansowanie z Funduszu Pracy, zgodnie z art. 46 ustawy
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, kwoty te wynoszą odpo-
wiednio: dla członka założyciela 3 - krotne przeciętne wynagrodzenie, a dla
członka wstępującego 2 - krotne przeciętne wynagrodzenie.

- Spółdzielnia socjalna jest zwolniona z opłat sądowych przy wniosku o wpis

do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) oraz opublikowania ogłoszenia w
Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

- Spółdzielni przysługują także ulgi w zakresie składek na ubezpieczenie

emerytalne, rentowe i chorobowe.

- Spółdzielnia ma możliwość uczestniczenia w otwartych konkursach ofert na

realizację zadań na rzecz administracji publicznej na takich samych
zasadach jak organizacje pozarządowe oraz związki i organizacje
kościelne.

Standard zakładania i prowadzenia spółdzielni socjalnych

Celem opracowania standardu była próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego w wo-

jewództwie  pomorskim,  przy  tak  rozwiniętym  środowisku  organizacji  poza-
rządowych,  nie  powstała  dotąd  żadna  spółdzielnia  socjalna?  Wydawało  by  się,
że organizacji mogących wspierać powstającą spółdzielnię jest wiele, spółdzielnie
mogą  także  korzystać  z  różnego  rodzaju  grantów  a  mimo  to  próby  powołania
spółdzielni w województwie pomorskim kończyły się niepowodzeniem.
Dla  opracowania  standardu  Administrator  projektu  PRR  „Na  Fali”  (Caritas
Archidiecezji  Gdańskiej)  powołał  zespół  standaryzacyjny  pod  przewodnictwem
Jerzego  Boczonia  z  Fundacji  RC.  Jako  doświadczony  trener  i  autor  kilku  stan-
dardów pełni on w zespole rolę facylitatora. Standard opracowany został metodą
partycypacyjną, zatem do zespołu zaproszono przedstawicieli wszystkich trzech
sektorów gospodarki: samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych oraz
przedsiębiorców. Taki skład zespołu zapewnił szerokie spojrzenie na standaryzo-
waną  kwestię  a  także  pozwolił  na  połączenie  wiedzy  praktyków  i  teoretyków
w zakresie zagadnień sektora ekonomii społecznej.

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Prace zespołu oparte były o poszukiwanie odpowiedzi na

trzy zasadnicze

pytania:

1. Czy spółdzielnia socjalna jest rozwiązaniem dla wszystkich uprawnionych do

jej założenia?

2. Czy spółdzielnia socjalna jest etapem w rozwiązywaniu problemów czy roz-

wiązaniem docelowym?

3. Czy spółdzielnia socjalna jest instytucją świata biznesu czy instytucją pomo-

cy społecznej? Gdzie przebiega granica?

Zespół zdefiniował

zakres obowiązywania standardu w ujęciu podmioto-

wym, rzeczowym i terytorialnym:

1)

Zakres podmiotowy

- Osoby defaworyzowane, wymagające długotrwałego wsparcia, wykazu-

jące podobny poziom chęci zmiany własnej sytuacji. Grupa ta jest dużo
węższa niż założono w ustawie

Zakres rzeczowy

a) Aspekt ekonomiczny:

- Świadczenie dochodowych usług, handlu lub produkcji
- Otwartość na innowacje

b) Aspekt społeczny:

- Reintegracja – odnajdywanie „siebie”
- Stanowienie grupy wsparcia dla innych spółdzielców
- Wspieranie społeczności lokalnej
- Promowanie aktywności społecznej, w tym idei przedsiębiorczości
społecznej.

c) Aspekt zawodowy:

- Stały rozwój kompetencji i umiejętności (praktyki, staże, szkolenia,
wizyty studyjne)
- Nagradzanie kreatywności – motywacja

Zakres terytorialny

- Społeczność lokalna w rozumieniu funkcjonalnych powiązań (zarówno

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

dzielnica jak i gmina, miasto czy powiat)

- Rekrutacja członków spółdzielni – terytorium nie jest decydującym kryterium,
decyduje poziom motywacji i chęci zmiany własnej sytuacji.

Zespół wskazał także

10 obszarów wsparcia, które trzeba wziąć pod uwagę

organizując pracę spółdzielni. Te obszary to:

1. Profesjonalna kadra – eksperci w zakresie zarządzania, księgowości itd.
2. Wzorcowe dokumenty pomocnicze – m.in. statut, biznes plan
3. Modelowe szkolenia dla członków i otoczenia spółdzielni
4. „Organizowanie rynku” – proporcja między samodzielnością w zdobywaniu
klientów a pomocą w tej sferze ze strony opiekujących się instytucji
5. Klub wsparcia spółdzielni – osoby fizyczne, firmy, instytucje
6. Organizacja opiekująca się spółdzielnią socjalną – mająca pod opieką tylko
jedną, konkretną spółdzielnię
7. Bank pomysłów na działalność prowadzoną przez spółdzielnię
8. Koalicja - porozumienia między samorządem a organizacjami społecznymi
na rzecz rozwoju ekonomii społecznej
9. Elementy niezbędne w funkcjonowaniu - planowanie strategiczne i operacyj-
ne, standaryzacja usług
10. System grantowy dla spółdzielni socjalnych

Powyższe elementy opisane szczegółowo, są główną treścią standardu. Wraz z
wartościami związanymi ze spółdzielnią socjalną oraz misją spółdzielni
wyznaczają obszar definiowania spółdzielni na potrzeby prowadzonych prac.

Misję spółdzielni socjalnej  zespół standaryzacyjny określił następująco:
SPÓŁDZIELNIA  SOCJALNA  jest  formą  porozumienia  zespołu  osób  wymagają-
cych długofalowego wsparcia, wyrażających wolę działania na rzecz zapewnienia
(sobie)  przyjaznego,  bezpiecznego  miejsca  pracy  i  rozwoju  oraz  odbudowania
własnej pozycji ekonomicznej, społecznej i zawodowej w oparciu o zasadę współ-
odpowiedzialności, samorządności oraz otwartości społecznej.
Dążąc do działania w warunkach rynkowych, oferuje dobrą jakość usług, dbając
o  ciągłe  doskonalenie  umiejętności  i  podnoszenie  kwalifikacji  swoich  członków,
zachowując elastyczność oraz otwartość na innowacyjne rozwiązania.

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Wstępne wnioski, do których doszedł zespół, wyglądają następująco:

1. Spółdzielnia socjalna jest rozwiązaniem dla osób wymagających

długofalowe-

go wsparcia.
2. Spółdzielnie socjalne powinny korzystać z nisz rynkowych oraz szukać klientów
wśród innych podmiotów III sektora.
3. W spółdzielni socjalnej pracownik jest mniej efektywny, stąd spółdzielnia może
otrzymywać dotację na wyrównywanie tej efektywności.
4. Spółdzielnia socjalna jest rozwiązaniem docelowym dla osób szczególnie dot-
kniętych wykluczeniem. Dla osób wymagających mniejszej pomocy spółdzielnia
będzie etapem pośrednim, po którym osoba usamodzielniana będzie w stanie po-
wrócić na w pełni konkurencyjny rynek pracy (znajdzie zatrudnienie bądź założy
własną działalność gospodarczą).
5. Pomimo częściowej fluktuacji członków spółdzielnia będzie trwać jako podmiot
ekonomiczny, coraz bardziej niezależny od zewnętrznego wsparcia.
6.  Należy  zwrócić  szczególną  uwagę  na  zewnętrznych  ekspertów  spółdzielni.
Należy dążyć do sytuacji, gdy są oni konsultantami a nie członkami spółdzielni.
Istnieje ryzyko, że szczególnie przedsiębiorcze jednostki mogłyby przejąć kontrolę
nad  spółdzielnią  i  wykorzystywać  jej  szczególną  formę  do  osiągania  własnych
korzyści (podobnie jak było w przypadku zakładów pracy chronionej).
7. Wraz ze usamodzielnianiem się rynkowym spółdzielni usługi ekspertów zew-
nętrznych powinny stawać się stopniowo odpłatne, tak aby korzystanie z nich stało
się elementem decyzji ekonomicznych spółdzielni.
8. Spółdzielnia socjalna jest instytucją z pogranicza świata biznesu i pomocy spo-
łecznej, ze wskazaniem na dominującą rolę tej ostatniej. Stąd organizowanie rynku
dla spółdzielni poprzez poszukiwanie dla niej zleceń i zamawianie usług nie naru-
sza zasady wolnej konkurencji. Koniecznym jednak jest dążenie, do stopniowego
wzrostu  w  obrotach  zleceń  zdobywanych  samodzielnie  przez  spółdzielców
w miejsce zleceń organizowanych przez instytucje opiekujące się spółdzielnią.

W chwili obecnej prace zespołu zostały zakończone. Zebrany materiał poddawany
jest analizie, opracowaniu i ocenie przez ekspertów zewnętrznych. W najbliższym

czasie planowana jest publikacja standardu.

http://www.furtka.eu

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Pionierem  w  rozwoju  przedsiębiorczości  społecznej  była  i  jest  nadal  Fundacja
Pomocy  Wzajemnej  „Barka”,  która  począwszy  od    1989  r.  zainicjowała  szereg
działań,  które  przyczyniły  się  do  rozwoju  ekonomi  społecznej.  Podejmowane
działania realizowane były w sytuacjach ekonomicznego ryzyka np. nieopłacalna
działalność  ekonomiczna,  brak  dostatecznych  kwalifikacji  grupy  realizującej
projekty,  brak  uregulowań  prawnych  dających  preferencje  dla  organizacji
podejmujących  tego  typu  zadania,  czy  groźba  ich  niezrozumienia  i  odrzucenia
przez  scentralizowane  i  tradycyjnie  funkcjonujące  służby  społeczne.
W 1989 r. „Barka” założyła swój pierwszy dom we Władysławowie koło Poznania,
skupiający początkowo 25 osób. Później w Poznaniu w wydzierżawionej od miasta
starej zajezdni autobusowej o powierzchni 2,5 tys. M2 rozpoczęła działalność m.in.
introligatornia,  stolarnia  zakład  krawiecki.  Zatrudnienie  w  tych  warsztatach
znajdują  przede  wszystkim  osoby  długotrwale  bezrobotne,  wychodzące  z  bez-
domności,  osoby  o  niskiej  zatrudnialności.  Zatrudnienie  znalazło  kilkadziesiąt
osób, na początku swojej działalności spółdzielnia zatrudniała 30 osób. Kolejną
wspieraną  przez  „Barkę”  inicjatywą  była  spółdzielnia  prowadząca  kąpielisko
miejskie  w  Krzyżownikach,  które  zostało  ocenione  przez  Wodne  Ochotnicze
Pogotowie  Ratunkowe  jako  „wzorcowe”,  świetnie  spełniające  normy  bezpie-
czeństwa i higieny. Kąpielisko działa tylko w sezonie letnim, przynosząc dochody
i dając zatrudnienie w punktach gastronomicznych oraz przy wynajmowaniu łodzi.
Podstawą  realizowanych  programów  było  uczestnictwo,  samoorganizacja,
samowystarczalność, współdecydowanie i współzarządzanie. Programy tego typu
nazwano

Wspólnotami.

Następnym etapem było podjęcie działań

edukacyjno - przedsiębiorczych

w Szkole Barki. Nawiązuje ona do doświadczeń duńskiej Szkoły Kofoeda z Kopen-
hagi, która powstała 75 lat temu w czasie kryzysu gospodarczego w Danii. Osobiste
doświadczenia założyciela H. Ch. Kofoeda, który przez długi czas sam był bez-
robotny, przyczyniło się do jego odpowiedzialności za innych w podobnej sytuacji.
Gdy znalazł pracę jako zakrystianin w kościele protestanckim w Kopenhadze
postanowił tworzyć miejsca aktywności i edukacji dla osób, które nie miały żadnych
środków do życia ani perspektyw na zmianę. Dzisiaj Szkoła Kofoeda w Danii tworzy

„Barka”

Dobre praktyki: Rozwój przedsiębiorczości społecznej
w Polsce – wybrane przykłady

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

ogromny  kompleks  warsztatów  i  pracowni  edukacyjnych  dających  możliwości
integracji  poprzez  organizowanie  różnorodnych  kursów  i  szkoleń,  z  których
korzysta  ok.  700  osób  dziennie.  Z  tych  doświadczeń  korzystają  też  organizacje
pozarządowe w Centralnej i Wschodniej Europie. W październiku 2004 roku Szkoła
Barki  uzyskała  status  Centrum  Integracji  Społecznej,  w  którym  prowadzone  są
grupy edukacyjne, terapeutyczne i grupy wsparcia. Prowadzone są też kursy przy-
uczenia  zawodowego  w  warsztatach:  krawieckim,  ślusarskim,  ogólnobudow-
lanym,  gastronomicznym,  stolarskim,  konserwacji  powierzchni  płaskich  oraz
w  pracowniach:  j.  obcych,  komputerowej,  opieki  nad  dzieckiem,  osobą  starszą
i niepełnosprawną itp. Warsztaty spełniają podwójne funkcje: edukacyjne i przed-
siębiorcze  (wykonują  działalność  usługową,  wytwórczą  i  handlową  na  rzecz
społeczności lokalnej i na rzecz Szkoły).

Kolejnym etapem było

rozwijanie różnych form przedsiębiorczości, zarówno na

terenach wiejskich, jak i miejskich, szczególnie w obszarach mało atrakcyjnych dla
sektora biznesu. Uruchamiały one procesy reintegracji zawodowej i usamodziel-
niania się osób. Działania te dotyczyły prowadzenia sklepów z drugiej ręki,
warsztatów renowacji mebli, usług budowlanych i transportowych, program „rik-
sze” obsługujący poznańskie cmentarze, jak również prowadzenia gospodarstw
po pegeerowskich przekształcanych w farmy ekologiczne, hodowli zwierząt
specjalnych gatunków, uprawy ziół, warzyw, szkółki starych odmian drzew owoco-
wych itp. Była to działalność not-for-profit ukierunkowana na tworzenie warunków
do reintegracji społeczno-zawodowej dla grup wykluczonych społecznie. Prowa-
dzone placówki stanowiły rodzaj firm społecznych, w których zatrudniane są osoby
długotrwale bezrobotne, najczęściej mało konkurencyjne, przyuczające się na no-
wo do aktywności zawodowych i społecznych.

Te przedsiębiorcze działania „Barki” wyprzedzały aktualnie istniejące rozwiązania
legislacyjne (szczególnie te dotyczące spółdzielni socjalnych) i narażone były na
wiele przeciwności:

1. traktowane były przez państwo i samorząd jak normalne firmy komercyjne
2. podejmowały ryzyko ekonomiczne poprzez zaciąganie kredytów na stwo-

rzenie bazy dla prowadzenia działań

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

3. miały trudności w utrzymaniu równowagi pomiędzy aspektem społecznym
i  ekonomicznym  (przewaga  aspektów  społecznych  w  obliczu  wzrastającej
skali ubóstwa i konieczności zaspokajania podstawowych potrzeb)
4.  tylko  ok.  25  %  osób  zatrudnionych  było  na  umowę  o  pracę,  pozostali  to
wolontariusze
5. niestabilność ekonomiczna ze względu na niskie kwalifikacje osób zatrud-
nianych w przedsiębiorstwach

System działań na rzecz reintegracji wieńczy

program budownictwa socjal-

nego realizowany we współpracy z samorządem Poznania, gdzie powstaje
pilotażowy program osiedla domów socjalnych. Jest to pierwszy tego typu
program partnerski organizacji poza-rządowej, samorządu lokalnego i rządu.
Każdy z partnerów oferuje 1/3 kosz-tów realizacji budowy osiedla.
Obecnie Fundacja realizuje programy wsparcia dla integracji grup zmarginali-
zowanych w których uczestniczy ok. 5000 osób (liczba ta obejmuje zarówno
beneficjentów programów, jak również członków organizacji współpracu-
jących z „Barką” oraz przedstawicieli samorządów). Powodzenie przedsię-
wzięć realizowanych przez „Barkę” z pewnością przyczyniło się do bardziej

dynamicznego rozwoju sektora ekonomii społecznej.

Geneza powstania Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion"
Przyczyną utworzenia spółdzielni socjalnych była potrzeba usuwania barier zwią-
zanych z samozatrudnianiem społeczności osób niepełnosprawnych, tak aby oso-
by te mogły, tak jak inni ludzie, cieszyć się aktywnym życiem obywatelskim i w pełni
realizować  swoje  możliwości  również  w  dziedzinie  ekonomiczno-gospodarczej.
Niezmiernie  potrzebne  jest  ugruntowanie  wśród  społeczeństwa  treści  podsta-
wowego  prawa  człowieka  do  niedyskryminowania,  czyli  także  równego  trakto-
wania na otwartym rynku pracy. Dotyczy to osób niepełnosprawnych w takim sa-
mym stopniu, jak wszystkich innych ludzi.

Www Promotion

http://www.zpp.doradztwo-cogito.pl

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Próbą  wyjścia  naprzeciw  tym  ważnym  problemom  było  utworzenie  Spółdzielni
Socjalnej  "WwwPromotion",  która  skupia  wyłącznie  osoby  niepełnosprawne,
zarejestrowane  w  Powiatowych  Urzędach  Pracy  jako  osoby  poszukujące  pracy
i nie pozostające w zatrudnieniu.  Jest to szansa na znalezienie zatrudnienia dla tej
grupy  osób  doświadczających  nierówności  ze  względu  na  brak  dostatecznych
umiejętności  w  dostosowywaniu  się  do  standardów  nowoczesnego  społe-
czeństwa. Doświadczenia dowodzą, że pracująca i odpowiednio pilotowana osoba
niepełnosprawna, często usamodzielnia się, pozbywa się dotychczasowych kom-
pleksów,  a  przez  to  polepsza  się  jej  status  wśród  ogółu  społeczeństwa.
Początki Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion" wywodzą się ze Stowarzyszenia
Aktywizacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych ACTUS z siedzibą
we Wrocławiu, w którym to Stowarzyszeniu spotykały się osoby niepełnosprawne
poszukujące pracy. Z czasem osób mających trudności ze znalezieniem zatrud-
nienia było coraz więcej. Uruchomiona na stronie WWW tablica ogłoszeń poszuku-
jących pracy, umożliwiła wyselekcjonowanie grupy osób niepełnosprawnych po-
siadających umiejętności z zakresu stosowania technik teleinformatycznych. Na
tej bazie powstała nieformalna Grupa WwwPromotion. Jednocześnie Stowarzy-
szenie ACTUS szukało docelowych sposobów zagospodarowania tak wielkiego,
niewykorzystanego  kapitału  ludzkiego. Takim  rozwiązaniem  stała  się  inicjatywa
utworzenia Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion" w której członkami byliby wy-
łącznie niepełnosprawni.

Początki Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion”
Członkowie  Stowarzyszenia  ACTUS  (m.in.  –  Jerzy  Lamprecht)  zainicjowali  w
kwietniu  2005  r.  spotkanie  informacyjne  dotyczące  planów  utworzenia  pod
patronatem Stowarzyszenia - Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion". W spotka-
niu tym uczestniczyły osoby z Wrocławia, Poznania, Bytomia i Nowej Rudy. Na tym
spotkaniu wybrano Zarząd Spółdzielni i uchwalono statut. W maju 2005 r. odbywały
się  spotkania  robocze  dotyczące  promocji  spółdzielczości  socjalnej  oraz  idei

założenia  Spółdzielni  Socjalnej  "WwwPromotion".  Uczestnicy  spotkań  wspólnie
zaplanowali i podzielili zadania. Zostały ustalone ogólne zasady działania Spół-
dzielni,  procedury  rejestracji,  biznesplan  oraz  sposoby  pozyskiwania  wsparcia
finansowego  przy  tworzeniu  oraz  działalności  w  I  etapie  istnienia  Spółdzielni.

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

W dniu 27 maja 2005 r. Zarząd Spółdzielni złożył dokumenty rejestracyjne we wroc-
ławskim Sądzie Rejestrowym. Po wielomiesięcznych perturbacjach związanych
z losami projektu ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niejasną procedurą re-
jestracyjną, dnia 1 września 2005 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej VI
Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu do Rejestru
Przedsiębiorców pod numerem KRS: 0000240507 Spółdzielni Socjalnej
"WwwPromotion". Jest to pierwszy taki podmiot w Polsce. Aktualnie spółdzielnia
liczy 12 członków - wyłącznie osoby niepełnosprawne (różne rodzaje i stopnie nie-
pełnosprawności, mężczyźni i kobiety w przedziale wiekowym od 21 do 64 lat).

Cele oraz działalność gospodarcza Spółdzielni Socjalnej "WwwPromotion"
W myśl zapisów statutowych celem Spółdzielni jest zawodowa reintegracja jej
członków oraz przywrócenie ich na rynek pracy, poprzez prowadzenie wspólnego
przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków - bezrobotnych i poszukują-
cych pracy osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy

o rehabilitacji zawodo-

wej  i  społecznej  oraz  zatrudnianiu  osób  niepełnosprawnych.  Celem  Spółdzielni
jest również realizacja doniosłych społecznie celów, takich jak tworzenie więzi mię-
dzyludzkich oraz aktywizacja społeczna. Spółdzielnia Socjalna "WwwPromotion"
podejmuje działania mające za przedmiot odbudowanie i podtrzymanie u członków
Spółdzielni umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej oraz pełnie-
nia ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania i pobytu. W te ogólne sformuło-
wania wpisują się konkretne przedsięwzięcia jej członków przy zakładaniu spół-
dzielni  oraz  w  trudnym  czasie  rozpoczynania  działalności  gospodarczej.  Wielo-
miesięczne, wspólne pokonywanie problemów doprowadziło do powstania solidar-
nej grupy ludzi którzy "wyszli z domu" i są pełni nadziei na powodzenie ich planów.
W początkowej fazie działalności gospodarczej (od listopada 2005 r.) Spółdzielnia
realizuje usługi internetowe na zasadzie "pracy zdalnej - telepraca" w zakresie:

  projektowanie stron www
  tworzenie grafiki reklamowej
  optymalizacja i pozycjonowanie witryn internetowych
  aktualizacja oraz administrowanie serwisów www
  usługi translatorskie

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

W  przyszłości  Spółdzielnia  zamierza  rozszerzyć  działalność  gospodarczą  poza
sferę internetową i zaistnieć na otwartym rynku pracy oferując wszelkie działania
adekwatne  do  umiejętności  jej  członków  oraz  skorelowane  z  potrzebami
potencjalnych  kontrahentów.  Spółdzielnia  jest  otwarta  na  współpracę  oraz

wymianę doświadczeń z innymi spółdzielniami socjalnymi.

Zadaniem stowarzyszenia jest wszechstronna pomoc w tworzeniu nowych spół-
dzielni. Działalność tę w krajach Europy Zachodniej (Szwecja, Anglia) wspierają
i dotują samorządy lokalne i rząd, gdyż okazało się, że jest to najtańszy sposób
tworzenia  nowych  miejsc  pracy.  Nowe  spółdzielnie  powstają  często  w  innych
obszarach życia społeczno-gospodarczego niż tradycyjna spółdzielczość, przede
wszystkim w sektorze usług, np. turystycznych (agroturystyka), rolniczych, ener-
getycznych  (elektrownie  wiatrowe),  edukacyjnych  (szkoły)  i  opieki  socjalnej
(przedszkola, domy starców). W ten sposób włączają się w ogólnoświatowy nurt
tzw: ekonomii społecznej.

Stowarzyszenie  WAMA-COOP  powstało  w  1999  roku  z  inicjatywy  spółdzielców
województwa  warmińsko-mazurskiego  przy  wsparciu  Krajowej  Rady
Spółdzielczej.  Stowarzyszenie  utworzono  na  wzór  szwedzkich  agencji  rozwoju
spółdzielczości  (LKU).  WAMA-COOP  uzyskuje  od  początku  swojej  działalności
pomoc  merytoryczną  i  rzeczową  ze  strony  szwedzkich  spółdzielców  w  ramach
projektu  realizowanego  wspólnie  z  KF  Project  Center,  finansowanego  przez
Centrum Olafa Palmego.
Jest  to  organizacja  pozarządowa,  działającą  na  zasadzie  non-profit.  Nasi
członkowie  to  osoby  fizyczne,  przedstawiciele  spółdzielni  oraz  samorządów.
Dzięki  wsparciu  stowarzyszenia  powstały  dotychczas  cztery  nowe  spółdzielnie:
„ATUT”  w  Górowie  Iławeckim,  „IRYS”  w  Pieckach,  „SZANSA”  w  Olsztynie  oraz
„WIKA”  w  Dźwierzutach.  Obecnie  stowarzyszenie  pracuje  z  grupami
założycielskimi nad utworzeniem dwóch nowych spółdzielni w Zalewie i Wielbarku.

Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Spółdzielczości

i Przedsiębiorczości Lokalnej WAMA-COOP

http://www.promotion.org.pl/

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

PODSTAWOWE AKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z TWORZENIEM
I FUNKCJONOWANIEM SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ

Ustawy:

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych
(Dz.U. z 2006R., Nr 94, poz. 651);
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze
(Dz.U. z 2003 r., Nr 188 , poz. 1848 z późń. zm.);
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym
(Dz.U. z 2003r., Nr 122, poz. 1143 z późn. zm.);
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

rynku pracy (Dz. U. z 2004r., Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.);

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 1997r., Nr 123, poz. 776 z późn. zm.);
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i wolontariacie (Dz.U. z 2003r., Nr 96, poz. 873, z późn. zm.);
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. Przepisy wprowadzające
ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie
(Dz. U. z 2003r., Nr 96, poz. 874, z późn. zm.);
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
(Dz.U. z 1997r., Nr 121, poz. 769 z późn. zm.);
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarcze
(Dz.U. z 2004r., Nr 173, poz. 1807).
Ustawę z 29.01.2004 Prawo zamówień publicznych
(Dz. U. z 2007, Nr 223, poz. 1655),
Ustawę z 29.09.1994 o rachunkowości (Dz. U. z 2002, Nr 76, poz. 694),
Ustawę z 15.02.1992 o podatku dochodowym od osób prawnych
(Dz. U. z 2000, Nr 54, poz. 654).

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y

Rozporządzenia

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 03.08.2007 w sprawie

określenia wzorów zaświadczeń dołączanych do wniosku o wpis spółdzielni
socjalnej do Krajowego Rejestru Sądowego

(Dz. U. z 2007, Nr 149, poz. 1051).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 grudnia 2006

r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu
dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia
lub  doposażenia  stanowiska  pracy  dla  skierowanego  bezrobotnego,
przyznawania  bezrobotnemu  środków  na  podjęcie  działalności
gospodarczej  oraz  form  zabezpieczenia  zwrotu  otrzymanych  środków
(Dziennik Ustaw z 2006r., nr 251, poz. 1853);

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada

2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji
ze  środków  Funduszu  Pracy  kosztów  wyposażenia  lub  doposażenia
stanowiska  pracy  dla  skierowanego  bezrobotnego,  przyznawania
bezrobotnemu  środków  na  podjęcie  działalności  gospodarczej  oraz  form
zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków

(Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2002);
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10

grudnia 2003 w sprawie wzoru wniosków o zwrot opłacanych składek oraz
trybu dokonywania ich zwrotu ;

S P Ó Ł D Z I E L N I A S O C J A L N A - S Z A N S A N A N O W E M I E J S C A P R A C Y