Ocena zagrożenia wybuchem.
Ocena zagrożenia wybuchem.
TEZY
1.
Ocena zagrożenia wybuchem POWINNA
być obiektywna!
2.
Ocena zagrożenia wybuchem JEST
oceną obiektywną wykonywaną w oparciu
o „wytyczne”?
3.
Ocena zagrożenia wybuchem JEST
OCENĄ SUBIEKTYWNĄ?
Ocena zagrożenia wybuchem obejmuje:
wskazanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem
(w których przyrost ciśnienia podczas wybuchu
przekroczy 5 kPa)
wyznaczenie w pomieszczeniach i przestrzeniach
zewnętrznych odpowiednich stref zagrożenia wy-
buchem (Strefy 0,1,2; 20, 21, 22) i ich zwymiaro-
wanie
Ocena zagrożenia wybuchem odnosi się do
normalnej pracy urządzeń i instalacji.
Nie obejmuje ona sytuacji awaryjnych, czyn-
ności związanych z koniecznością rozhermety-
zowania takich jak konserwacje, naprawy, oraz
remontów i wprowadzania zmian w technologii.
Ocena zagrożenia wybuchem
Ocena zagrożenia wybuchem dla gazów, cieczy,
par i mgieł zgodnie z:
Rozporządzenie MSWiA z w sprawie ochrony przeciwpożarowej
budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
Klasyfikacja przestrzeni -- Gazowe atmosfery wybuchowe
,
PN-EN 1127-1:2009 Atmosfery wybuchowe
– Zapobieganie
wybuchowi i ochrona przed wybuchem
– Arkusz 1: Pojęcia
podstawowe i metodologia,
Urządzenia elektryczne do stosowania w
obecności pyłów palnych - Część 10: Klasyfikacja obszarów, w
których mogą być obecne pyły palne.
Atmosfery zawierające pył palny
.
Czynniki wpływające na zagrożenie wybuchem:
rodzaj substancji (gaz, ciecz, para, mgła, pył) i
jej właściwości
rodzaj źródła emisji – stopień emisji
wydajność źródła emisji,
geometrii źródła emisji
DGW,
kubatura pomieszczenia,
gęstość względem powietrza,
wentylacja.
Geometria źródła
Zależy od charakterystyk fizycznych źródła
emisji, np. otwartej powierzchni, przecieka-
jącego kołnierza, itp
Należy także wziąć pod uwagę otoczenie źródła
emisji
– przeszkody na jakie napotyka wydosta-
jąca się substancja
Rodzaj źródła emisji (stopień emisji) - Wyróżnia się 3
stopnie emisji, uszeregowane wg malejącego p-p.
występowania gazowej atmosfery wybuchowej:
Ciągła - występuje ciągle, lub spodziewana jest w dłu-
gim okresie (np. powierzchnia cieczy w otwartym
zbiorniku)
Pierwotna (pierwszego stopnia) – można się spodziewać
że będzie występować czasowo podczas normalnej pra-
cy (np. odpowietrznik, pkt. poboru próbek)
Wtórna (drugiego stopnia) - w warunkach normalnej
pracy nie można się jej spodziewać, a jeżeli pojawi się
to rzadko i tylko na krótki okres (połączenie kołnierzo-
we, zawór bezpieczeństwa)
Jako źródło emisji traktuje się także otwory
Rodzaje otworów:
B
– normalnie zamknięte (automatycznie), do-
pasowane i otwierane rzadko
C
– otwory rodzaju B dodatkowo uszczelnione
np. uszczelką, lub dwa otwory typu B
D
– otwory rodzaju C, które da się otworzyć tyl-
ko specjalnym kluczem lub awaryjnie
A
– otwory nie spełniające charakterystyki dla
otworów B, C i D
Strefa po stronie
wlotowej otworu
Rodzaj otworu
Strefa 0
A
B
C
D
Ciągła
(Ciągła) / Pierwszy
Drugi
Bez emisji
Strefa 1
A
B
C
D
Pierwszy
(Pierwszy) / Drugi
(Drugi) / Bez emisji
Bez emisji
Strefa 2
A
B
C
D
Drugi
(Drugi) / Bez emisji
Bez emisji
Bez emisji
Wydajność źródła emisji:
parowanie cieczy
– z zależności analitycznych
np. wzór z rozporządzenia MSWiA
wypływ z zaworów oddechowych, bezpieczeń-
stwa
– z zależności analitycznych np. ZN-G-
8101
wypływ z połączeń rozłączalnych – jw. przyjmu-
jąc powierzchnię otworu (nieszczelności) dla
gazów 0,25 mm
2
DGW – im niższa tym:
mniej substancji potrzebnej do wytworzenia
strefy zagrożenia wybuchem,
większy zasięg strefy zagrożenia wybuchem
Kubatura pomieszczenia
do celów wyliczenia przyrostu ciśnienia podczas
wybuchu bierzemy kubaturę netto pomieszcze-
nia tzn. po odjęciu kubatury stałego wyposażenia
im większa kubatura w której występuje zagroże-
nie wybuchem tym mniejszy przyrost ciśnienia w
pomieszczeniu
Gęstość względem powietrza
Gęstość względna
Określenie
Przykłady
d
p
< 0,8
Gazy i pary
unoszące się
Wodór, metan, amo-
niak, gaz miejski
0,8<d
p
<1,2
Gazy i pary
rozchodzące się we
wszystkich
kierunkach
Acetylen, tlenek
węgla, etan, etylen,
cjanowodór
d
p
>1,2
Gazy i pary
zalegające
(pełzające
)
Węglowodory np.
propan
Wentylacja – rodzaje i cel stosowania
naturalna,
mechaniczna:
ogólna,
miejscowa.
zmniejszenie zasięgu stref,
skrócenie czasu zalegania
atmosfery wybuchowej,
zapobieżenie tworzeniu się
atmosfery wybuchowej
Podział wentylacji ze względu na jej skuteczność
wentylacja wysoka (VH)
-
bardzo szybko obniża stęże-
nie substancji wokół źródła wydzielania poniżej dolanej
granicy wybuchowości. Wymiary strefy zagrożenia wybu-
chem są bardzo małe lub pomijalne,
wentylacja średnia (VM)
-
wentylacja, która w stałych
warunkach wydzielania substancji może obniżyć jej stę-
żenie poniżej DGW poza strefą zagrożenia wybuchem i
kiedy występowanie mieszaniny wybuchowej nie trwa
zbyt długo po zakończeniu emisji,
wentylacja niska (VL)
- wentylacja, która nie jest w
stanie kontrolować stężenia w czasie wydzielania się
substancji niebezpiecznej i/lub nie jest w stanie skute-
cznie zapobiegać występowaniu mieszaniny wybuchowej
po zakończeniu emisji
Podział wentylacji ze względu na jej dyspozycyjność
dobra
-
wentylacja jest zapewniona i działa w
sposób ciągły,
dostateczna
-
działa w normalnych warunkach
pracy, dopuszczalne są krótkie przerwy w dzia-
łaniu wentylacji
słaba
-
wentylacja nie spełnia kryteriów dla
wentylacji dobrej i średniej, wymagane jest aby
przerwy w pracy nie trwały zbyt długo.
Obliczenia w celu oceny wentylacji
Mechanicznej:
strumień powietrza potrzebny do rozrzedzenia
materiału palnego
– zgodnie z PN-EN 60079-10,
hipotetyczna objętość atmosfery potencjalnie
wybuchowej
– j.w.,
czas zalegania atmosfery wybuchowej
– j.w.
Grawitacyjnej:
powierzchnia i rozmieszczenie otworów
– zgodnie z
ZN-G-8101
Obliczenie max. przyrostu ciśnienia w pomie-
szczeniu – zgodnie z rozporządzeniem MSWiA
maksymalna masa substancji jaka może się
wydzielić w pomieszczeniu,
rodzaj substancji -
max. przyrost ciśnienia przy
wybuchu mieszaniny stechiometrycznej,
wentylacja
st
C
V
W
P
m
P
m ax
m ax
Określenie wielkości stref zagrożenia wybuchem
Dla paliw i LPG
– rozporządzenie Ministra
Gospodarki w sprawie warunków technicznych
jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw
płynnych… (Dz. U. 243, poz. 2063 z 2005r)
Dla gazów (sieci gazowych) ZN-G-8101 Sieci
gazowe. Strefy zagrożenia wybuchem
Wyliczenia analityczne, symulacje programów
komputerowych
Pomiary w warunkach rzeczywistych
Wojciech Nawara
Dziękuję za uwagę
Pytania???
