Diagnoza pedagogiczna 

niepowodzeń szkolnych.

Rozpoznawanie i wspomaganie uczniów ze specyficznymi 

Akademia Pedagogiki Specjalnej 

im. Marii Grzegorzewskiej

Rozpoznawanie i wspomaganie uczniów ze specyficznymi 

trudnościami w uczeniu się.

Renata Czabaj

Podniesienie efektywności kształcenia 

uczniów ze specjalnymi potrzebami 

edukacyjnymi”

- projekt współfinansowany ze środków 

Unii Europejskiej w ramach Europejskiego„

Funduszu Społecznego 

III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał 

Ludzki, Działanie 3.3.

Diagnoza pedagogiczna niepowodzeń 

szkolnych.

W procesie dydaktycznym każdy nauczyciel 

może zaobserwować u uczniów szereg 
objawów wskazujących na nieharmonijny 
rozwój funkcji percepcyjno-motorycznych, 

rozwój funkcji percepcyjno-motorycznych, 
warunkujących prawidłowy przebieg nauki 
czytania i pisania. Zmieniają się one w 
zależności od wieku ucznia i rodzaju zadań, 
jakie realizuje w szkole.

Diagnoza pedagogiczna niepowodzeń 

szkolnych

U ucznia, który uczęszczał na etapie 

kształcenia zintegrowanego na zajęcia 
korekcyjno-kompensacyjne, mogą ustąpić 
trudności z techniką czytania, ale nadal 

trudności z techniką czytania, ale nadal 
występuje niechęć do samej czynności 
czytania i trudności ze zrozumieniem czytanej 
treści. Błędy specyficzne ustępują miejsca 
błędom typowo ortograficznym. 

Diagnoza pedagogiczna niepowodzeń 

szkolnych

Mimo dobrej znajomości zasad pisowni, 

uczeń nie potrafi dokonać autokorekty swych 
prac pisemnych – nie dostrzega popełnionych 
błędów. Występują błędy gramatyczne i 

błędów. Występują błędy gramatyczne i 
stylistyczne. Wraz z pojawieniem się nowych 
przedmiotów pojawiają się nowe symptomy. 
Mogą występować trudności w nauce języków 
obcych, geometrii, geografii.

Diagnoza pedagogiczna niepowodzeń 

szkolnych

Kwestionariusz objawów ułatwia 

nauczycielom wyłonienie uczniów, których 
trudności mogą mieć charakter dyslektyczny. 
Kwestionariusz nie ma mocy diagnostycznej, 

Kwestionariusz nie ma mocy diagnostycznej, 
to znaczy nie wskazuje na występowanie 
dysleksji lub jej brak, a sygnalizuje istnienie 
problemu, który powinien być zdiagnozowany 
w poradni psychologiczno-pedagogicznej. 

Kwestionariusz objawów dysleksji u 

uczniów klasy IV – VI.

Po przeczytaniu każdego pytania należy wybrać i 

zaznaczyć krzyżykiem właściwą odpowiedź: „tak” 
lub „nie”. Jeśli odpowiedzi pozytywnych będzie 
więcej niż 50%, konieczna jest diagnoza

więcej niż 50%, konieczna jest diagnoza

specjalistyczna w poradni psychologiczno-

pedagogicznej.

Kwestionariusz objawów dysleksji u 

uczniów szkół gimnazjalnych 

i ponadgimnazjalnych.

Kwestionariusz ma za zadanie, pomóc 

nauczycielom rozpoznać objawy dysleksji na 
poziomie szkoły ponadpodstawowej. 

poziomie szkoły ponadpodstawowej. 
Ponieważ wraz z wiekiem ucznia zmieniają się 
symptomy wybiórczych trudności w nauce, 
konicznością staje się uwzględnienie ich 
podczas  oceny.

Przegląd metod diagnostycznych. 

Pojęcia „ niepowodzenia szkolne” używa się 

zazwyczaj w bardzo szerokim znaczeniu. 
Zdaniem wielu autorów są one złożonym 
zespołem zjawisk powodujących pewne 

zespołem zjawisk powodujących pewne 
rozbieżności między wymaganiami stawianymi 
przez szkołę, a umiejętnościami dziecka. Od 
wielu lat problem niepowodzeń szkolnych 
skupia uwagę nie tylko pedagogów, ale 
psychologów, lekarzy, terapeutów i rodziców

. 

Przegląd metod diagnostycznych. 

Przyczyny niepowodzeń szkolnych mają 

różnorodne podłoże. Doświadczają ich 
uczniowie mający trudności w nauce, które 
mogą być związane ze stanem zdrowia, z 

mogą być związane ze stanem zdrowia, z 
zaniedbaniem środowiskowym, zaniedbaniem 
dydaktycznym szkoły, obniżoną sprawnością 
intelektualną. 

Przegląd metod diagnostycznych. 

Trudności w nauce czytania i pisania mogą 

mieć uczniowie o prawidłowym rozwoju 
intelektualnym, u których współwystępują 
deficyty rozwojowe funkcji percepcyjno-
motorycznych zaangażowanych w proces 

motorycznych zaangażowanych w proces 
nabywania tych umiejętności. Ze względu na 
konieczność różnicowania wielu postaci 
trudności w uczeniu się, wskazana jest 
wielospecjalistyczna diagnoza, która pozwoli 
na ich rozpoznanie i określenie przyczyn.

Metody kliniczne i eksperymentalne.

Metody kliniczne to: obserwacja, wywiad, 

rozmowa z dzieckiem, analiza jego prac, 
analiza dokumentów. Metody te dostarczają 
danych o badanym uczniu, tempie i dynamice 

danych o badanym uczniu, tempie i dynamice 
jego rozwoju, informacji o jego trudnościach 
szkolnych, o działaniach w celu udzielenia mu 
pomocy i ich skutkach, o działaniach 
dydaktycznych nauczycieli.

Metody eksperymentalne

Metody eksperymentalne są źródłem danych 

ilościowych. Do tej grupy zaliczane są 
eksperymenty i testy.

Metody badawcze

W pracy diagnostycznej pedagog posługuje się 

głównie :

• wywiadem,
• analizą dokumentów,
• analizą prac ucznia,

• analizą prac ucznia,
• obserwacją,
• rozmową z uczniem,
• testami pedagogicznymi,
• sprawdzianami.

Zebrane informacje łącznie z 

danymi uzyskanymi od rodziców i 

ze szkoły, oraz wynikami badań 

psychologicznych i 

pedagogicznych, pozwolą 

pedagogicznych, pozwolą 

rozpoznać problem oraz postawić 

diagnozę.

Procedury badawcze i sposoby 

oceniania  ucznia

Badanie pedagogiczne obejmuje ocenę 

umiejętności czytania i pisania, badanie 
funkcji słuchowo-językowych, wnikliwą analizę 
błędów popełnionych w czytaniu i pisaniu 

błędów popełnionych w czytaniu i pisaniu 
uwzględniając symptomatykę zaburzeń, ocenę 
poziomu graficznego pisma oraz znajomość 
zasad pisowni. Często stosuje się również 
sprawdziany umiejętności matematycznych.

Procedury badawcze i sposoby 

oceniania 

Ocena opanowania umiejętności czytania, w 

zależności od wieku diagnozowanego dziecka 
dotyczy następujących aspektów:

• rozpoznawania wzrokowo-słuchowego i 

odtwarzania liter,

odtwarzania liter,

• techniki czytania (głoskowanie, czytanie sylabami 

lub metodą kombinowaną, czytanie wyrazami),

• rodzaju popełnianych w czytaniu błędów (mylenie 

liter, przestawianie szeregu liter w wyrazach, 
dodawanie lub opuszczanie liter, zamiana 
końcówek, niekończenie wyrazów, konfabulacje),

Procedury badawcze i sposoby 

oceniania 

• tempa czytania,
• rozumienia czytanej treści w czytaniu głośnym 

i w czytaniu cichym.

• Istotne jest sprawdzenie zrozumienia 

• Istotne jest sprawdzenie zrozumienia 

czytanego tekstu jako całości, rozumienia 
zależności przyczynowo-skutkowych zdarzeń i 
faktów oraz zapamiętania szczegółów.

W próbach czytania notuje się czas i ilość 
popełnionych błędów.

Procedury badawcze i sposoby 

oceniania 

Umiejętność pisania bada się, stosując w 

zależności od wieku ucznia, cztery rodzaje 
prób: przepisywanie, pisanie z pamięci, ze 
słuchu i pisanie samodzielne. Celem tych prób 

słuchu i pisanie samodzielne. Celem tych prób 
jest wyłonienie charakterystycznych błędów, 
ocena tempa pisania, jakość poziomu 
graficznego pisma. Podstawową  próbą jest 
odwzorowywanie ( przepisywanie), które 
stosuje się już u dzieci na początku edukacji.

Procedury badawcze i sposoby 

oceniania 

Podczas wykonywania przepisywania, należy 

zwrócić uwagę na sposób realizacji tego 
zadania tzn. czy uczeń przepisuje po literce, 
sylabami, po kilka liter czy wyrazami. Czasami 

sylabami, po kilka liter czy wyrazami. Czasami 
uczeń dyktuje sobie wyrazy. Może również 
zapamiętać całe zdania.

Kolejne próby pisania to pisanie z pamięci ,ze 

słuchu oraz pisanie samodzielne.

Błędy popełniane w trakcie pisania

W próbach pisania uczeń może:

• zamieniać, opuszczać lub dodawać litery,
• może przestawiać kolejność liter, 
• dopisywać zbędne litery,
• gubić drobne elementy liter,

• gubić drobne elementy liter,
• łączyć wyrazy,
• pisać fonetycznie,
• nie stosować wielkiej litery na początku zdania,
• opuszczać znaki diakrytyczne i interpunkcyjne,
• popełniać błędy typowo ortograficzne.

Oceniając poziom graficzny pisma

• należy uwzględnić :
• mieszczenie się w liniaturze,
• sposób łączenia liter (często występuje brak połączeń),
• rozmieszczenie tekstu na stronie,
• kształt liter,

• kształt liter,
• kierunek kreślenia liter,
• nacisk narzędzia pisarskiego,
• uchwyt środka piszącego i ułożenie ręki podczas 

pisania,

• płynność ruchów ręki,
• postawa ciała podczas pisania.

Badanie funkcji słuchowo-

językowych. 

Badanie funkcji słuchowo-językowych jest 

oparte na próbach werbalnych i określa 
poziom:

• funkcji językowych ucznia,

• funkcji językowych ucznia,
• kompetencji fonologicznych,
• spostrzegawczość słuchową,
• pamięć słuchową.

Karta  Ucznia

Karta  Ucznia pozwoli na zebranie danych 

uzyskanych w trakcie badań. Pozwoli również 
do porównania wyników po zakończonym 
procesie terapeutycznym. Zalecam wnikliwą 

procesie terapeutycznym. Zalecam wnikliwą 
analizę wyników badań i wykorzystanie ich  do 
opracowania indywidualnego programu 
stymulującego rozwój ucznia.

Czemu służą wyniki badań 

?

Analiza wyników badań psychologiczno-

pedagogicznych jest punktem wyjściowym do 
opracowania opinii, która powinna 
akcentować mocne strony badanego ucznia, 

akcentować mocne strony badanego ucznia, 
zawierać wnioski i zalecenia do pracy w szkole 
i w domu. Dobrze opracowana opinia, pozwala 
na konstruowanie indywidualnego programu 
pracy wyrównawczej lub korekcyjno-
kompensacyjnej dla badanego ucznia.