Tech_ochr_fiz_osób_515[01].Z1.05

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1.

Ogólne zasady przygotowania i prowadzenia ochrony

4.1.1.

Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2.

Ochrona mienia jako system

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3.

Podział technicznych środków i urządzeń zabezpieczenia mienia

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4.

Zakres obsługi technicznej i konserwacji podstawowych systemów
zabezpieczenia technicznego

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy i umiejętności dotyczących

stosowania środków ochrony fizycznej obiektów oraz zabezpieczenie techniczne mienia.
W poradniku znajdziesz:
–

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane, abyś
bez problemów mógł korzystać z poradnika,

–

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

–

materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki
modułowej,

–

zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy juŜ opanowałeś określone treści,

–

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

–

sprawdzian postępów,

–

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie
materiału całej jednostki modułowej,

–

literaturę uzupełniającą.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych w module

515[01].Z1

Taktyka i techniki

postępowania w ochronie

osób i mienia

515[01].Z1.04

Ochrona Ŝycia,

zdrowia

i nietykalności osób

515[01].Z1.05

Stosowanie środków

ochrony fizycznej

obiektów oraz

zabezpieczenie

techniczne mienia

515[01].Z1.06

Konwojowanie

wartości pienięŜnych

oraz innych

przedmiotów

wartościowych lub

niebezpiecznych

515[01].Z1.02

Posługiwanie się bronią

palną

515[01].Z1.03

Stosowanie technik

interwencyjnych

515[01].Z1.01

Planowanie ochrony

obszarów, obiektów

i urządzeń

515[01].Z1.07

Zapewnianie ochrony

róŜnych obiektów

i dóbr

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

analizować testy źródłowe aktów prawnych,

−

analizować zagroŜenia w stosunku do obszarów, obiektów i urządzeń,

−

korzystać z komputera w zakresie obsługi Internetu,

−

stosować zasady funkcjonowania i rozwoju pracownika ochrony,

−

interpretować regulacje prawne i uwarunkowania ochrony osób i mienia,

−

formułować wnioski,

−

współpracować w grupie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zorganizować i prowadzić ochronę fizyczną i zabezpieczenie techniczne chronionych
obiektów i mienia,

−

określić zakres zagadnień wchodzących w problematykę taktyki i metodyki ochrony
mienia z uwzględnieniem ochrony imprez masowych,

−

dokonać wyboru taktyki wykonywania zadań ochronnych i sposobów pełnienia ochrony
poszczególnych rodzajów ochrony fizycznej,

−

scharakteryzować system organizacji ochrony mienia w obiektach podlegających
obowiązkowej

ochronie,

przy

zabezpieczeniu

imprez

masowych

dla

załóg

interwencyjnych,

−

zastosować prawa i obowiązki pracownika ochrony fizycznej przy wykonywaniu zadań
ochrony,

−

scharakteryzować i rozróŜnić poszczególne rodzaje technicznych środków zabezpieczenia
mienia – omówić ich przeznaczenie, klasyfikację i obsługę,

−

wyjaśnić zasady działania systemów zabezpieczenia,

−

wyjaśnić dopuszczalność stosowania róŜnych urządzeń zabezpieczających według
obowiązujących norm,

−

zorganizować odpowiednie zabezpieczenie elektroniczne chronionego obiektu,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu alarmowego włamania i napadu,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu telewizji uŜytkowej,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu kontroli dostępu,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu alarmowania poŜaru,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu transmisji sygnału alarmowego oraz obsługi
podstawowych rodzajów stacji monitorowania,

−

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemów alarmowych oraz łączności w systemach
przesyłania informacji w tym stosowanych pojazdach dostosowanych do przewozu
wartości i specjalnych (bankowozach).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Ogólne zasady przygotowania i prowadzenia ochrony

4.1.1. Materiał nauczania

Analiza zagroŜeń
Analiza  oznacza  rozbiór  lub  rozłoŜenie  jakiejś  całości  na  czynniki  lub  elementy,  bądź  teŜ
badanie poszczególnych cech lub właściwości zjawiska albo   przedmiotu.
Przez  zagroŜenie  natomiast  rozumiemy  zjawiska  wywołane  bądź  to  siłami  przyrody  (np.
powódź, poŜar), bądź przestępczą działalnością osób (np. gwałty, rozboje, kradzieŜe) bądź teŜ
następstwem  nieprawidłowego  funkcjonowania  urządzeń  znajdujących  się  w  obiektach
i obszarach objętych ochroną (np. poŜar wywołany zwarciem instalacji elektrycznej).

Sposoby sporządzania analizy stanu zagroŜenia
Analiza  stanu  zagroŜeń,  jakie  mogą  wystąpić  w  obiekcie  składa  się  z  analizy  wstępnej,
właściwej i wniosków końcowych.

Analiza wstępna charakteryzuje ogólne zagadnienia dotyczące przedmiotu i podmiotu
ochrony oraz prowadzonych badań.

Winna ona zawierać:

−

ogólną diagnozę stanu zagroŜenia,

−

wskazanie rodzaju, czasu i miejsc zaistniałych zdarzeń,

−

dokonanie porównań, zestawień i wykazów zaleŜności ze wskazaniem okresów i danych
porównawczych,

−

dane statystyczne (liczbowe),

−

opis zaistniałych faktów,

Analiza  właściwa  –  (podstawowa)  w  oparciu  o  dane  analizy  wstępnej  wyodrębnia
poszczególne  elementy  przedmiotu  badań  oraz  wskazuje  na  ich  wzajemne  oddziaływanie  na
całokształt analizowanych problemów.

Na tym etapie analizy naleŜy:

−

usystematyzować posiadane informacje wg kategorii zagroŜeń,

−

wskazać na informacje i ustalenia dotyczące całości zagroŜenia jak teŜ jego
poszczególnych etapów,

−

wykazać związki czasowo-przestrzenne oraz czasowo-przyczynowe poszczególnych
zagroŜeń,

−

ocenić przydatność stosowanych dotychczas działań mających na celu rozpoznanie
i zapobieganie zagroŜeniom oraz wykrywania ich sprawców.

−

prognozowanie zagroŜeń mogących wystąpić w bliŜszej lub dalszej przyszłości,

−

w oparciu o posiadane wskaźniki wskazać miejsce, czas i rodzaj zagroŜeń, oraz przez
kogo mogą być powodowane.

−

określić moŜliwości skutecznego przeciwdziałania zagroŜeniom poprzez kalkulację oraz
dyslokację sił i środków,

−

określić przyczyny występowania zjawisk oraz najczęściej stosowane metody i sposoby
działań przestępczych,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Znaczenie prognozowania zagroŜeń w działalności ochronnej ma kapitalne znaczenie.

Uzyskanie  bowiem  z  wyprzedzeniem  powyŜszych  informacji  pozwoli  słuŜbom  ochrony  na
właściwe zaplanowanie, przygotowanie oraz wykonanie najbardziej skutecznych i poŜądanych
działań likwidujących dane zagroŜenia.

Wnioski końcowe – stanowią ostatnią część analizy mającą na celu spowodowanie swoistego
połączenia poszczególnych elementów występujących w dwóch pierwszych częściach analizy.
W  jakimś  zakresie  winny  odnosić  się  do  skuteczności  realizowanych  dotychczas  zadań
ochronnych  zmierzających  do  zapewnienia  bezpieczeństwa.  Ponadto  powinny  one
przedkładać  konkretne  propozycje  zadań  do  wykonania  dających  rękojmię  utrzymania  tego
bezpieczeństwa, a niekiedy nawet jego  poprawienia.

Przeprowadzanie analizy potencjalnych zagroŜeń
Rodzaj  ochrony  uzaleŜniony  jest  od  konkretnych  warunków  i  okoliczności  w  szczególności
zaś  od  charakteru  produkcji,  rodzaju  prowadzonej  działalności  i  usytuowania  obiektu.
Zarówno charakter produkcji jak i rodzaj działalności prowadzonej w chronionych obiektach
jednoznacznie  określa  wartości  w  nich  produkowane,  przetwarzane,  magazynowane  bądź
transportowane.  PowyŜsze  wskazuje  juŜ  na  rodzaj  działań  ochronnych  oraz  systemów
zabezpieczenia  niezbędnych  do  podjęcia  ochrony  danego  obiektu.  W  oparciu  o  uzyskane
informacje,  jeszcze  przed  przystąpieniem  do  ochrony  musimy  zdecydować,  czy
w przedmiocie  zabezpieczenia  obiektu  wystarczy  tylko  ochrona  fizyczna,  czy  teŜ  określony
system alarmowy, a moŜe niezbędnym jest zastosowanie ochrony mieszanej czyli połączenia
ochrony  fizycznej  z  ochroną  elektroniczno-techniczną.  Potencjalnymi  zagroŜeniami
chronionych obiektów mogą być m.in.:
a)   kradzieŜ, kradzieŜ z włamaniem, rabunek wyrobów gotowych, półfabrykatów, surowców

(podać rodzaj i ilość oraz miejsce ich składowania-przechowywania),

b) kradzieŜ, kradzieŜ z włamaniem, rabunek materiałów niebezpiecznych w postaci

materiałów jądrowych, źródeł i odpadów promieniotwórczych, materiałów toksycznych,
odurzających, wybuchowych, chemicznych itp. (podać rodzaj i ilość oraz miejsce ich
składowania-przechowywania),

c) zniszczenie, kradzieŜ, skopiowanie dokumentów technicznych, ekonomicznych urządzeń

prototypowych, programów komputerowych (podać rodzaj i miejsce składowania),

d) kradzieŜ, kradzieŜ z włamaniem, rabunek wartości pienięŜnych w znacznych ilościach

(podać miejsce ich przechowywania),

e) zniszczenie całkowite lub częściowe budynków, wyrobów gotowych, półfabrykatów,

surowców, materiałów niebezpiecznych, urządzeń i instalacji przez wzniecenie poŜaru,
wybuchu, rozbicie i inne niszczące działanie (podać rodzaj i ilość oraz miejsce ich
składowania-przechowywania)

f) zniszczenie lub uszkodzenie urządzeń takich jak: rurociągi paliwowe, linie energetyczne

i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy (podać ich połoŜenie i przebieg), zniszczenie
lub uszkodzenie urządzeń mających istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji
miejskich, jak elektrownie, ciepłownie, gazownie itp.

g) wykaz zaistniałych zdarzeń w ostatnim roku:

−

wykaz zanotowanych kradzieŜy, włamań, rabunków, zniszczeń lub innych usiłowań
(kto, kiedy, gdzie dokonał przestępstwa lub wykroczenia oraz co skradziono bądź
zniszczono),

−

ródła i przyczyny zaistniałych zdarzeń (syntetyczny opis).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Określenie struktury zadań
Zadania związane z ochrona osób, mienia i innych wartości, powinny być ustrukturyzowane.
Oznacza to, Ŝe strukturalne elementy zadań winny być odpowiednio ujęte, i opisane. Opisów
poszczególnych  zadań  ochronnych  naleŜy  doszukiwać  się  w  róŜnych  przepisach  zarówno
wyŜszej  jak  i  niŜszej  rangi  tj.  w  ustawach,  rozporządzeniach,  zarządzeniach,  a  takŜe
w regulaminach,  instrukcjach,  wewnętrznych  rozkazach,  wskazaniach,  wytycznych,  planach
działań.  Szczególnymi  formami  strukturalizacji  zadań  pracowników  ochrony  na  róŜnych
szczeblach  organizacyjnych  są:  zakresy  zadań  (obowiązków,  uprawnień)  pracownika  oraz
algorytmy czynności dla poszczególnych stanowisk wykonawczych.

Zakresy zadań – organizując działania ochronne pracodawca obowiązany jest wręczyć
kaŜdemu pracownikowi ochrony zakres zadań oraz przysługujących mu praw i obowiązków,
ponadto aktualne algorytmy czynności dla poszczególnych stanowisk wykonawczych. Innymi
słowy określić strukturę zadań na którą składają się:

−

rodzaj zadań,

−

podstawa prawna ich realizacji,

−

czas okres ich wykonania,

−

określenie osoby, miejsca i sposobu realizacji poszczególnych zadań,

Zgodnie z obowiązującymi procedurami wspomniane zakresy opracowane na piśmie powinny
zawierać:

−

datę sporządzenia,

−

podpis przełoŜonego,

−

podpis pracownika, którego zakres dotyczy,

−

prawa i obowiązki i pracownika wynikające z zajmowanego stanowiska,

−

aktualizację zadań po ewentualnych ich zmianach

Algorytmy czynności – oznaczają zestawienie zadań i czynności niezbędnych do wykonania
przez  poszczególne  słuŜby  ochrony  w  tym  poszczególnych  pracowników  ochrony,
związanych  z  potrzebą  wykonania  ich  w  konkretnej  sprawie  lub  w  związku  z  zaistnieniem
określonego  zdarzenia  np.  wykonywania  konwoju  wartości  pienięŜnych,  ochrony  osób  lub
mienia  bądź  zabezpieczania  imprez  masowych.  Dokumenty  te  w  sposób  zwięzły
i jednoznacznie  określony  ujmują  wskazania,  zalecenia  bądź  plecenia  przeznaczone  dla
poszczególnych  pracowników  ochrony,  a  w  przypadku  działań  grupowych  dla  określonych
grup  zadaniowych.  Podanie  czasu,  miejsca,  zakresu  oraz  sposobu  wykonania  określonych
czynności  nie  moŜe  budzić  dla  wykonawcy  Ŝadnych  wątpliwości.  Kolejność  wykonywania
poszczególnych  czynności  ujętych  w  algorytmie,  uzaleŜniona  jest  od  rozwoju  sytuacji,
zaistniałego zagroŜenia, zebranych informacji, oraz doświadczenia. Pracownik sam decyduje,
które czynności naleŜy wykonać w pierwszej kolejności, z których moŜe zrezygnować, które
natomiast  moŜe  wykonać  na  samym  końcu.  Generalnie  algorytmy  czynności  opracowuje  się
dla  pojedynczych  pracowników  ochrony.  Jednak  w  uzasadnionych  sytuacjach  wspomniany
dokument  moŜna  opracować  równieŜ  dla  poszczególnych  grup  zadaniowych  działających
w zespole.

Kalkulacja i dyslokacja sił i środków

Przygotowanie ochrony wiąŜe się z podjęciem szeregu rozstrzygnięć w zakresie jej
organizacji

Rozstrzygnięcia te podejmuje się na podstawie analizy zaistniałych

i potencjalnych  zagroŜeń  oraz  rozpoznania  chronionego  obiektu  jak  teŜ  terenu  przyległego,
dostosowując  do  potrzeb  ochrony,  między  innymi,  kalkulację  i  dyslokacje  niezbędnych  sił
i środków    ochrony.  Kalkulacja  sił  i  środków  powinna  określać  liczbę  sił  i  środków
niezbędnych do ochrony jednostki. Oznacza ona zestawienie będących w dyspozycji  agencji

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ochrony  zasobów  ludzkich  oraz  technicznych  środków  ochrony  słuŜących  do  skutecznej
realizacji  przyjętych  przez  firmę  konkretnych  zadań  ochronnych.  Dyslokacja  natomiast
oznacza  rozmieszczenie,  rozlokowanie  na  terenach  chronionych  obiektów  bądź  trasach
wymagających  ochrony  posterunków,  patroli,  zasadzek  lub  grup  interwencyjnych  w  sposób
zapewniający skuteczną ochronę osób i mienia.
Dokonując kalkulacji sił i środków naleŜy wziąć pod uwagę:

−

wielkość i charakter chronionych obiektów oraz urządzeń i obszarów jak teŜ rodzaj
występujących zagroŜeń,

−

rodzaje zabezpieczeń technicznych występujących na terenach chronionych obiektów,
obszarów i urządzeń,

−

wsparcie sił ochrony wszelkimi dostępnymi środkami technicznymi,

−

yczenia zleceniodawcy dotyczące ochrony,

−

adekwatność i proporcjonalność sił i środków do istniejącego zagroŜenia,

−

koordynację działania poszczególnych grup ochronnych,

−

koszty związane z realizacja ochrony,

−

aktualne przepisy prawne dotyczące poszczególnych form ochrony,

−

kwalifikacje pracowników, jakość i ilość posiadanych środków technicznych,

−

załoŜenia taktyczne wykonania ochrony.

Zarówno  kalkulacja  jak  i  dyslokacja  sił  i  środków  winna  znaleźć  swoje  odbicie  w  planie
ochrony. Prawidłowe  jej  przeprowadzenie  winno  dawać  rękojmię    pełnego  bezpieczeństwa
chronionych osób  oraz obiektów, obszarów i urządzeń.
Dysponując niezbędna ilością sił i środków, naleŜy dokonać ich dyslokacji przydzielając je na
poszczególne  posterunki  stałe,  doraźne,  patrole,  zasadzki,  grupy  interwencyjne,  na  terenie
chronionego  obszaru,  obiektu  w  miejscach  wymagających  ochrony.  Rozmieszczając
odpowiednie  siły  i  środki  w  słuŜbie,  naleŜy  brać  pod  uwagę  kierunki  zagroŜenia,  punkty
waŜne i newralgiczne itp.

Określenie niezbędnego wyposaŜenia uzbrojenia dla pracowników ochrony

Zgodnie z treścią Rozporządzenia MSWiA z dnia 6 sierpnia 1998 r. (Dz. U. 1998 Nr 113,
poz. 730) specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne mogą być wyposaŜone w:

−

broń palną krótką – pistolety i rewolwery,

−

broń palna długą – pistolety maszynowe i strzelby gładkolufowe „Pump-Action”

−

broń sygnałową,

−

rodki przymusu bezpośredniego, na które zgodnie z odrębnymi przepisami wymagane

jest pozwolenie na broń: broń gazową (pistolety i rewolwery), ręczne miotacze gazu,
paralizatory elektryczne,

−

amunicję do broni palnej krótkiej, długiej, broni sygnałowej oraz gazowej.

Specjalistyczna uzbrojona formacja ochronna moŜe być wyposaŜona w broń palną długą wyłącznie
do  ochrony  konwojowanych  wartości  pienięŜnych  oraz  innych  przedmiotów  wartościowych  lub
niebezpiecznych.  Przepisy  wykonawcze  do  tej  ustawy  umoŜliwiają  wyposaŜenie  pracowników
ochrony  dodatkowo  w  środki  przymusu  bezpośredniego  w  postaci;  kajdanek,  pałek  obronnych
wielofunkcyjnych oraz psów obronnych, a ponadto uzbrojenie ich w:

−

paralizatory elektryczne,

−

broń gazową i ręczne miotacze gazu,

−

broń palną w ilościach umoŜliwiających wykonanie zadań ochronnych

NiezaleŜnie od powyŜszego, przepisy wykonawcze do ustawy regulują równieŜ kwestie
dotyczące wyposaŜenia osobistego, oznakowania i umundurowania pracowników ochrony.
W zakres niezbędnego wyposaŜenia w zaleŜności od potrzeb wchodzą:

−

rodki ochrony osobistej, a więc: hełmy, kamizelki kuloodporne, maski przeciwgazowe,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

rodki łączności bezprzewodowej,

−

rodki słuŜące do prowadzenia obserwacji,

−

latarki elektryczne,

−

rodki transportu,

−

rodki opatrunkowe,

−

odpowiednie umundurowanie i oznakowanie.

Dla pracowników wewnętrznych słuŜb ochrony (Rozp. MSWiA z dnia 17 listopada 1998 r.
w sprawie wewnętrznych słuŜb ochrony) ustalono jednolite umundurowanie oraz wzory oznak
stanowisk słuŜbowych. Określenie niezbędnego wyposaŜenia i uzbrojenia dla poszczególnych
zespołów zadaniowych oraz pracowników ochrony przewidzianego do organizacji i realizacji
działań ochronnych winno być uwzględnione przy opracowywaniu planów ochrony
określonych obszarów, obiektów i urządzeń.

Przydzielanie zadań dla pracowników ochrony
Podstawowymi kryteriami decydującymi o rodzaju przydzielonego zadania są:
1)

Typ ochranianego obiektu – w tym przypadku inne zadania do wykonania  mają
pracownicy  ochraniający  obiekty  przemysłowe,  inne  natomiast  chroniący  obiekty
handlowe, a inne jeszcze pracownicy zabezpieczający

imprezy masowe.

Miejsce,  w  jakim  ma  pełnić  słuŜbę  pracownik  ochrony.  Tu  zadania  przydzielone
poszczególnym pracownikom, związane z miejscem  pełnienia  słuŜby,  muszą    zawierać
szczegółowe uprawnienia  naleŜne im   z uwagi na charakter pełnionych czynności,

Funkcja  pełniona  przez  pracownika  ochrony.  W  przypadku  pełnienia  przez  pracownika
ochrony  określonej  funkcją  słuŜbowej,  przydzielane  zadania  będą  w  istotny  sposób
zróŜnicowane.  Inne bowiem zadania będą   stawiane  dowódcy  ochrony,  inne  dowódcy
zmiany,  czy  dowódcy  konwoju,  a  jeszcze  inne  szeregowemu  pracownikowi  ochrony.
Istotą jest aŜeby zadania związane z pełnieniem obowiązków na danym stanowisku były
szczegółowo opisane w planie ochrony, a ponadto przedstawione kaŜdemu pracownikowi
ochrony  w  zakresie  jego  obowiązków  i  uprawnień.  Niezmiernie  waŜnym  elementem
nadzorowania  słuŜby  jest  kaŜdorazowe  rozliczenie  pracownika  ochrony  z nałoŜonych
zadań i obowiązków.

Ochrona obszarów i obiektów podlegających obowiązkowej ochronie
Pod  pojęciem  obiektu  naleŜy  rozumieć  budynek  lub  zespół  budynków  i  urządzeń
rozmieszczonych  na  określonym  obszarze.  Ochrona  obiektu  oznacza  zespół  przedsięwzięć
zapobiegających przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu oraz nie dopuszczających
do wstępu osób nieuprawnionych na teren chronionego obiektu. Ochronę obiektów organizuje
się  w trzech strefach: wewnętrznej, zewnętrznej i peryferyjnej.
1)

Strefa ochrony wewnętrznej obejmuje chroniony budynek. Stref ochrony organizuje się
tyle, ile znajduje się chronionych budynków w obiekcie.

Strefa ochrony zewnętrznej obejmuje obszar poza budynkiem do ogrodzenia lub granice
terenu.

Strefa ochrony peryferyjnej jest obszarem poza ogrodzeniem lub granicą terenu. Strefę te
organizuje się zazwyczaj, gdy pojawienie się osób postronnych w rejonie obiektu jest
stosunkowo rzadkie, obiekty znajdują się z dala od zwartych zabudowań szlaków
komunikacyjnych.

ZagroŜenia  związane  z  działalnością  przestępczą  osób  mogą  mieć  zarówno  zagroŜenia
wewnętrznego jak i zewnętrznego.
Zgodnie  z  art.  5  ust.  2  ustawy  z  dnia  22  sierpnia  1997  r.  o  ochronie  osób  i  mienia  do
obszarów,  obiektów  i  urządzeń  podległych  obowiązkowej  ochronie,  realizowanej  przez

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub stosowne zabezpieczenia techniczne,
ustawodawca przykładowo zalicza: Obszary, obiekty i urządzenia:
1) waŜne dla obronności państwa w szczególności:

−

zakłady produkcji specjalnej oraz zakłady, w których prowadzone są prace naukowo-
-badawcze lub konstrukcyjne w zakresie takiej produkcji,

−

zakłady produkujące, remontujące i magazynujące uzbrojenie, urządzenie i sprzęt
wojskowy,

−

magazyny rezerw państwowych.

2) waŜne dla interesu gospodarczego państwa w szczególności:

−

zakłady mające bezpośredni związek z wydobyciem surowców mineralnych
o strategicznym znaczeniu dla państwa,

−

porty morskie i lotnicze,

−

banki i przedsiębiorstwa wytwarzające, przechowujące bądź transportujące wartości
pienięŜne w znacznych ilościach.

waŜne dla bezpieczeństwa publicznego w szczególności:

−

zakłady, obiekty i urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania
aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie moŜe stanowić zagroŜenie
dla Ŝycia i zdrowia oraz środowiska, w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia
wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków,

−

zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące w znacznych ilościach materiały
jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające,
wybuchowe bądź chemiczne o duŜej podatności poŜarowej lub wybuchowej,

−

rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy oraz
inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub
uszkodzenie moŜe stanowić zagroŜenie dla Ŝycia lub zdrowia ludzi, środowiska albo
spowodować powaŜne straty materialne.

4) waŜne dla innych waŜnych interesów państwa w szczególności:

−

zakłady o unikalnej produkcji gospodarczej,

−

obiekty i urządzenia telekomunikacyjne, pocztowe oraz telewizyjne i radiowe,

−

muzea i inne obiekty, w których zgromadzone są dobra kultury narodowej,

−

archiwa państwowe.

Zestawienie  podanych  wyŜej  rodzajów  obiektów  podlegających  obowiązkowej  ochronie  nie
jest w pełni wyczerpujące, a tym samym ostateczne. UŜyte, bowiem przez ustawodawcę słowa
„w  szczególności”  oznaczają,  Ŝe  do  poszczególnych  kategorii  moŜna  zaliczyć  jeszcze  inne
obszary, obiekty i urządzenia, które z tytułu znaczenia danego obszaru, obiektu lub urządzenia
dla obronności państwa, jego interesów gospodarczych, dla bezpieczeństwa publicznego oraz
innych waŜnych interesów państwa winny być objęte obowiązkową ochroną.

Ochrona obiektów nie podlegających obowiązkowej ochronie
Obiektami podlegającymi ochronie dobrowolnej są wszystkie pozostałe obiekty niezaliczane
do grupy wymagającej ochrony obowiązkowej, w której prowadzona jest ochrona.
Ze względu na ich przeznaczenie i wykonywane funkcje dzielimy je na:
a)

Obiekty typu bankowego do których zaliczamy: wszelkie obiekty dokonujące obrotu

wartościami pienięŜnymi takie jak, ajencje PKO, kantory wymiany walut itp.

Obiekty mieszkalne – grupa zróŜnicowana obejmuje bowiem zarówno obiekty niewielkie,
takie jak rezydencje, a takŜe obiekty duŜe, jak osiedla mieszkaniowe, hotele,
apartamentowce, internaty itp.

Obiekty handlowe – zaliczamy tu wszelkie niewielkie placówki handlowe (sklepy,
magazyny, butiki itp.), hipetmarkety, bazary, ciągi handlowe pasaŜe itp.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Obiekty komunikacyjne – dworce, stacje i urządzenia metra, a takŜe linie komunikacyjne
i urządzenia kolejowe.

Zakłady przemysłowe – wszelkie obiekty prowadzane działalność produkcyjną.

Obiekty badawcze – laboratoria, pracownie i ośrodki prowadzące działalność badawczą,
instytuty naukowe itp.

Obiekty uŜyteczności publicznej – urzędy pocztowe, kina, teatry, sale koncertowe,
szpitale.

Obiekty dydaktyczne – szkoły wszelkich szczebli .

Obiekty administracyjne – urzędy wszelkich szczebli.

Stacje paliw – stacje benzynowe, stacje dystrybucji gazu itp.

Kulturalne – muzea, sale wystawowe, obiekty zabytkowe.

Ze względu na ich dostępność obiekty dzielimy na: otwarte, zamknięte, częściowo zamknięte.
Ze  względu  na  strukturę    obiektów  dzielimy  je  na:  obiekty  punktowe,  liniowe,
powierzchniowe.
Podział  ten  ma  istotne  znaczenie  w  wyborze  i  dostosowaniu  taktyki  prowadzenia  działań
ochronnych.  ZagroŜenia  występujące  w  tego  typu  obiektach  to  przede  wszystkim  zagroŜenia
przeciwko  mieniu  mieszkańców,  obiektów,  związane  z  niszczeniem  mienia  i  zakłócaniem
porządku  wewnątrz  obiektu,  włamania  i  kradzieŜe  do  samochodów,  lokali,  piwnic  i  garaŜy.
Specyfika działań ochronnych takich obiektów polega na zastosowaniu bezpośredniej ochrony
fizycznej, wspartej zabezpieczeniami technicznymi typu tradycyjnego W obiektach rozległych
zastosowanie  monitoringu  wizyjnego  i  technicznego.  Ochrona  nastawiona  jest  w  pierwszym
rzędzie  na  ochronę  mienia,  a  następnie  na  kontrolę  ruchu  osobowego  i  przestrzeganie
porządku w obiekcie. Główny wysiłek ochrony skupiony jest na kontroli moŜliwych wejść do
obiektu  oraz  kontrolę  ciągów  komunikacyjnych,  którymi  przebiega  ruch  osobowy  i  ruch
pojazdów.

Ochrona imprez masowych
Imprezy  masowe  oznaczają  (Ustawa  z  dnia  22  sierpnia  1997  r.  o  bezpieczeństwie  imprez
masowych  z  pózn.  zm.)  imprezy  sportowe,  artystyczne  lub  rozrywkowe,  na  których  liczba
miejsc  dla  osób  na  stadionie,  w  innym  obiekcie  nie  będącym  budynkiem  lub  na  terenie
umoŜliwiającym  przeprowadzenie  imprezy  masowej  wynosi  mniej  niŜ  1000,  a  w  przypadku
hali  sportowej  lub  innego  budynku  umoŜliwiającego  przeprowadzenie  imprezy  –  mniej  niŜ
300.  Ogólnie  imprezy  dzielimy  na  publiczne  o  charakterze:  sportowym,  artystycznym  lub
rozrywkowym.  Nie  wszystkie  z  wymienionych  podlegają  obowiązkowi  zabezpieczenia
porządku i bezpieczeństwa uczestników. Obowiązkowi takiemu podlegają natomiast:
1)

publiczne imprezy masowe na wolnym powietrzu lub w pomieszczeniach zamkniętych
o charakterze imprez sportowych w postaci:
a)

meczów piłkarskich w czasie rozgrywek ligowych oraz pucharowych, jak teŜ
meczów zagranicznych,

zawodów ŜuŜlowych,

zawodów kolarskich,

meczów hokejowych,

meczów siatkówki koszykówki.

publiczne imprezy o charakterze artystycznym lub rozrywkowym, w postaci:
a)

festiwali,

koncertów

muzyki

młodzieŜowej,

elektronicznej,

rockowej,

heavymetalowej,

zlotów sknheadów (skinów), anarchistów,

dyskotek młodzieŜowych,

zabaw publicznych.

3) imprezy masowe o podwyŜszonym stopniu ryzyka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4) imprezy, w których niezbędna jest ochrona bezpieczeństwa państwowego lub porządku

publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej, albo praw i wolności
innych osób.

5) imprezy związane ze świętami państwowymi (narodowymi), w których biorą udział

najwyŜsi funkcjonariusze państwowi.

6) imprezy odbywające się na stadionach, obiektach lub terenach ujętych w wykazie

wojewody, których utrwalenie przebiegu imprezy masowej za pomocą urządzeń
rejestrujących obraz i dźwięk jest obowiązujące.

Komercyjny system ochrony osób i mienia
Przedsiębiorcy  tworzący  komercyjny  system  ochrony  osób  i  mienia  wykonują swoje zadania
na  podstawie  cywilnoprawnych  umów  ze  swoimi  klientami.  Ma  on  zróŜnicowaną  postać
z punktu widzenia prawno-administracyjnego. W skład tego wchodzą:

−

wewnętrzne

słuŜby

ochrony

powołane

przez

jednostki

organizacyjne

lub

przedsiębiorców, którzy uzyskali koncesje na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia (WSO),

−

przedsiębiorcy, którzy uzyskali koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia, posiadający pozwolenie na broń na okaziciela,
wydane na podstawie odrębnych przepisów (SUFO),

−

przedsiębiorcy, którzy uzyskali koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia, ale nie posiadaj pozwolenia na broń na
okaziciela (nie mają statusu SUFO),

−

przedsiębiorcy, którzy wykonują bez koncesji działalność gospodarczą w zakresie
zabezpieczenia technicznego, jeśli nie dotyczy obszarów, obiektów i urządzeń
podlegających obowiązkowej ochronie.

Zadania  wewnętrznych  słuŜb  ochrony,  jak  i  przedsiębiorców,  którzy  uzyskali  koncesję  na
wykonywanie  działalności  gospodarczej  w  zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia,  struktury
organizacyjne, sposób ich tworzenia, uprawnienia pracowników ochrony i wymagane od nich
kwalifikacje  –  określa  ustawa  o  ochronie  osób  i  mienia  wraz  z  rozporządzeniami
wykonawczymi. PowyŜsze jest przedmiotem dalszej części opracowania.

4.1.2. Pytania sprawdzające

dpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Wyjaśnij istotę oraz ogólne i szczegółowe cele analizy stanu zagroŜenia.

Omów sposoby sporządzania analizy stanu zagroŜenia.

Wyjaśnij na czym polega skuteczność działań ochronnych.

Wyjaśnij pojęcie organizacji działań ochronnych, wymień i omów czynniki
decydujące o organizacji ochrony.

Wyjaśnij na czym polega kalkulacja i dyslokacja sił i środków.

Wyjaśnij pojęcie zakresów zadań oraz algorytmów czynności i wskaŜ do czego słuŜą.

Omów sposoby ustalania niezbędnego wyposaŜenia i uzbrojenia pracowników ochrony.

Podaj od czego zaleŜy przydział zadań dla pracowników ochrony.

Scharakteryzuj zasady określania organizacji, struktury i wykonywania ochrony
w zaleŜności od realizowanych działań ochronnych.

10.

Określ niezbędne wyposaŜenie oraz uzbrojenie pracownika ochrony.

11.

Wyjaśnij w jaki rodzaj broni palnej mogą być wyposaŜeni pracownicy wewnętrznych
słuŜb ochrony?

12.

Wyjaśnij w co moŜe być dodatkowo wyposaŜony pracownik ochrony?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13.

Czy potrafisz wymienić i omówić ustawowe elementy planu ochrony?

14.

Na czym polega właściwa organizacja i wykonanie ochrony obiektu?

4.1.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wyjaśnij z czego powinna się składać analiza stanu zagroŜenia. Scharakteryzuj jej części

składowe oraz wskaŜ wspólną cechę kaŜdej analizy zagroŜenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z materiałem nauczania,

wyjaśnić na czym polega doświadczenie,

podać definicję analizy,

krótko ją opisać,

opierając się na posiadanym materiale, odpowiedzieć na zlecone zadanie,

zaprezentować ćwiczenie na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

papier formatu A4, przybory do pisania,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

Podjąłeś

się

zabezpieczenia

bazy

samochodów

MPK

wraz

parkingiem

przyzakładowym.  Zarówno  Baza  samochodowa  MPK  jak  teŜ  parking  usytuowany  jest
w dzielnicy  słynącej  z  duŜej  ilości  przestępstw,  kradzieŜy  i  włamań,  popełnianych
w godzinach  porannych  oraz  w  godzinach  wieczorowo  nocnych.  Wyjaśnij  jakie  czynności
musisz wykonać w zakresie ochrony. Zorganizuj skuteczną ochronę wspomnianych obiektów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z materiałem nauczania,

zdefiniować pojęcia: analiza zagroŜeń, kalkulacja oraz dyslokacja sił i środków,

przypomnieć sobie pojęcie rozpoznania,

wyciągnąć wnioski, przystąpić do napisania planu ochrony.

w wykonaniu ćwiczenia pomocą moŜe być doświadczony pracownik ochrony.
Przeprowadź ewentualnie z nim wywiad, wykorzystaj jego doświadczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

papier formatu A4, przybory do pisania,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wyjaśnić rolę analizy zagroŜeń w działalności ochronnej?

wyjaśnić w jakich formach realizowana jest ochrona osób i mienia?

wyjaśnić rolę operatora monitoringu w całokształcie 24 godzinnej
ochrony obiektów?

wyjaśnić do czego słuŜy plan ochrony, kto moŜe go tworzyć, a kto
i z kim uzgadniać?

dokonać podziału stałej ochrony fizycznej?

ze względu na strefy prowadzenia działań ochronnych dokonać
podziału ochrony stałej i doraźnej?

scharakteryzować kategorie zagroŜenia osób i mienia?

wyjaśnić co moŜe być zjawiskiem destrukcyjnym powodującym
potencjalne zagroŜenia dla chronionych obiektów?

wyjaśnić co składa się na stan bezpieczeństwa chronionego obiektu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Ochrona mienia jako system

4.2.1. Materiał nauczania

Na stan bezpieczeństwa chronionego obiekty składają się czynniki stanowiące zespół

rodków wzajemnie ze sobą powiązanych, stanowiących pewną całość tworząc tym samym

szczelny system zabezpieczenia ochrony. Celem tego systemu poza zapobieganiem
i likwidacją faktycznych zagroŜeń jest takŜe natychmiastowa reakcja na nowo pojawiające się
zagroŜenia

Systemem ochronny obiektów jest więc całościowy układ róŜnorodnych elementów

ochronnych,  obowiązujących  procedur,  norm  powiązanych  relacjami  pomiędzy  sobą
i ochranianym  obiektem  składający  się  z  ochrony  fizycznej  (pracownicy  ochrony)
wspomaganej przez zespół specjalistycznych środków technicznych zorganizowanych według
określonych zasad taktycznych oparty na środkach:
prawnych w postaci:

– aktów normatywnych regulujących ochronę obszarów, obiektów i urządzeń,
– uprawnień organizacyjnych oraz zasad współpracy instytucji powołanych do

ochrony,

–

prawnych oraz fizycznych wymogów dotyczących środków zabezpieczenia
technicznego,

–

uprawnień przysługujących pracownikom ochrony.

organizacyjno-taktycznych w postaci:

–

ustalenia sił i środków niezbędnych do zwalczania istniejących zagroŜeń,

–

planu ochrony obiektu oraz obowiązujących procedur w zakresie walki
z występującymi zagroŜeniami,

–

niezbędnych szkoleń personelu obiektu oraz pracowników ochrony,

fizycznych w postaci:

–

słuŜby ochrony fizycznej (posterunki, patrole, obchody, zasadzki, grupy
interwencyjne),

–

współpracy z organami Policji, StraŜy PoŜarnej, StraŜy Miejskiej (gminnej),

–

zorganizowanej pomocy pracowników chronionego obiektu,

mechanicznych w postaci:

–

pojazdów transportowych dostosowanych do konwoju wartości pienięŜnych

–

pomieszczeń i urządzeń do przechowywania wartości,

–

szaf sejfowych, stolowo-betonowych, pancernych, kasetek i pojemników stalowych,

–

zamków i okuć otworowych,

elektronicznych w postaci:

–

systemów sygnalizacyjnych w zakresie napadu, włamań sygnalizacji poŜaru

–

monitoringu,

–

kontroli dostępu,

–

telewizji przemysłowej,

Ustawa o ochronie osób i mienia określiła tryb tworzenia formacji ochronnych oraz formy

realizowania  ochrony  osób  i  mienia.  Wskazała  równieŜ  sposoby  oraz  formacje  mogące
prowadzić  ochronę  obszarów,  obiektów  i  urządzeń  podległych  obowiązkowej  ochronie.
Zgodnie  z  wymienioną  ustawą  ochrona  osób  i  mienia  realizowana  jest  drogą  określonych
czynności w dwóch zasadniczych formach, a mianowicie:

Bezpośredniej ochrony fizycznej: stałej lub doraźnej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

Ochrona stała polegająca na stałym dozorze sygnałów przesyłanych, gromadzonych
i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych.

−

Ochrona doraźna polegającej na konwojowaniu wartości pienięŜnych oraz innych
przedmiotów wartościowych lub niebezpiecznych.

2) Zabezpieczenia technicznego polegającego na:

−

montaŜu  elektronicznych  urządzeń  i  systemów  alarmowych  sygnalizujących
zagroŜenia  chronionych  osób  i  mienia  oraz  eksploatacji,  konserwacji  i naprawach
w miejscu ich zainstalowania, albo na:

−

montaŜu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia oraz ich

eksploatacji,

konserwacji, naprawach i awaryjnym otwieraniu w miejscach zainstalowania.

Podstawowe rodzaje bezpośredniej ochrony fizycznej

Ochrona  mienia  oznacza  działania  zapobiegające  przestępstwom  i  wykroczeniom  przeciwko
mieniu,  a  takŜe  przeciwdziałające  powstawaniu  szkody  wynikającej  z  tych  zdarzeń  oraz  nie
dopuszczające do wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony.
DuŜy wachlarz obiektów stałych powoduje ich ogromne zróŜnicowanie. Przykładem obiektów
stałych  są  bowiem  zarówno  banki  mieszkania  w  blokach,  jak  i  kantor  wymiany  walut,  hala
fabryczna  czy  stadion.  Uwzględniając  powyŜsze,  rodzaj  ochrony  powinien  być  dobierany
zawsze w zaleŜności od konkretnych potrzeb, warunków i okoliczności w szczególności zaś,
od charakteru i usytuowania obiektu.
W  zaleŜności  od  potrzeb  i  czasu  pełnienia  ochrony,  fizyczną  ochronę  obiektów  moŜna
podzielić na: ochronę stałą, ochronę doraźną,

Ochrona  stała  –  oznacza  ochronę  prowadzoną  na  terenie  przyjętego  do  ochrony  obiektu  bez
przerwy,  stale  przez  okres  24  godzin,  róŜnymi  sposobami  i  metodami  i  sposobami  w  formie
nieprzerwanej.
Przy organizowaniu takiej ochrony naleŜy wyznaczyć:

−

osoby pełniące funkcję dowódcy ochrony, dowódców poszczególnych zmian oraz
podległych im posterunkowych,

−

poszczególne posterunki, patrole, obchody,

−

określić zadania dla poszczególnych patroli i posterunków,

Ochrona doraźna – to działania ochronne prowadzone na terenie chronionego obiektu
w sposób:

−

czasowy,

−

dorywczy,

−

okazjonalny.

Ochrona  czasowa  –  prowadzona  jest  w  taki  sposób,  Ŝe  obiekt  chroniony  jest  w  ściśle
określonych  godzinach,  lub  tylko  w  godzinach  funkcjonowania  obiektu  bądź  teŜ  w  czasie
pracy wykonywanej przez ludzi zatrudnionych w zakładzie.

Ochrona  dorywcza  –  oznacza  ochronę  mającą  na  celu  wywołanie  wraŜenia  pełnienia
ochrony  stałej  prowadzonej  przez  okres  24  godzinny.  Pracownicy  ochrony  w  obiekcie  lub
przy obiekcie w miejscach widocznych  pojawiają  się  co  jakiś  czas  w  nieokreślonym  czasie
w sposób  nieregularny  i  niemoŜliwy  do  przewidzenia.  Celem  pracowników  ochrony,  w  tym
wypadku  jest  w  sposób  ostentacyjny  dać  znać  potencjalnym  obserwatorom,  Ŝe  obiekt
chroniony  jest  permanentnie  przez  24  godziny.  JeŜeli  do  tej  formy  ochrony  dodamy  atrapy
czujników  elektronicznych  lub  kamer  filmowych  wywołamy  tym  samym  wraŜenie  bardzo

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

dobrze  pełnionego  obiektu  gdy  tymczasem  w  rzeczywistości  obiekt  małym  nakładem  sił
i środków  chroniony  jest  okresowo  w  czasie  doby,  a  pozostały  czas  pozostaje  bez  ochrony.
W tym  typie  ochrony  pracownik  ochrony  kontroluje  zamknięcie  obiektu,  okna,  instalację
alarmową. Istotną rzeczą jest właściwy dobór godzin, w których dokonuje on kontroli. Winny
to  być  takie  godziny,  w  których  obiekt  naraŜony  jest  najbardziej  na  zagroŜenia.  W  doborze
wspomnianych godzin naleŜy bezwzględnie pamiętać, aby pory kontroli pracownika ochrony
nie  były  stale  gdyŜ  w  momencie  podjęcia  obserwacji  obiektu  wytypowanego  do  włamania,
napastnicy jako czas włamania obierają godziny pomiędzy obchodem kontrolnym.

Ochrona okazjonalna stanowi typ ochrony stosowany w okresach zwiększonego zagroŜenia
obiektu. Są to niedługie przedziały czasowe plenienia

ochrony, w których albo zwiększa

się  ją  albo  wprowadza  w  miejsca  gdzie  jej  do  tej  pory  nie  było.  Czasowe  zwiększenie
zagroŜenia moŜe powodować np. konwój pieniędzy na wypłatę, załadowywanie samochodów
produktem  finalnym  bądź  wyładowywanie  pojazdów  z  intratnego  materiału  niezbędnego  do
produkcji,  wtaczanie  pociągu  na  teren  obiektu  lub  remonty  hal  i  magazynów  umoŜliwiające
swobodniejszy ruch pracowników. W takim przypadku naleŜy zwiększyć ilość pracowników
ochrony tak na zewnątrz jak i wewnątrz obiektu chronionego.

Mając na uwadze poszczególne strefy prowadzenia działań ochronnych, ochronę stałą

i doraźną dzielimy na:
1)

ochronę wewnętrzną,

ochronę zewnętrzną,

ochronę kompleksową

Ochrona  wewnętrzna  –  oznacza  prowadzenie  działań  ochronnych  wyłącznie  wewnątrz
danego  obiektu,  budynku  administracyjnego  czy  mieszkalnego  z  wyłączeniem  terenu
przyległego. Pracownik ochrony znajduje się wewnątrz chronionego obiektu.

Ochrona  zewnętrzna  –  to  działania  ochronne  zabezpieczające  teren  przyległy  do  budynku
bez moŜliwości realizacji działań ochronnych wewnątrz. Pracownik ochrony znajduje się poza
obiektem  ochraniając  go  od  strony  zewnętrznej  np.  ochrona  zakładu  przemysłowego
z zewnątrz bez ochrony hal produkcyjnych i budynków administracyjnych.

Ochrona  kompleksowa  –  to  ochrona  łącząca  w  sobie  dwa  wyŜej  opisane  rodzaje  ochron
nadając jej tym samym charakter ochrony wewnętrzno-zewnętrzny. Ten typ ochrony stanowi
w  praktyce  najlepszą  formę  zabezpieczenia  stwarzając  pracownikom  ochrony  szerokie
moŜliwości  działania  w  zakresie  stosowania  róŜnego  rodzaju  zabezpieczeń  oraz  kontroli
podjętych działań. W tego rodzaju  ochronie  w  przeciwieństwie  np.  do  ochrony  zewnętrznej,
moŜna podejmować   interwencje  wewnątrz  budynku  chociaŜby  podczas  wszelkiego  rodzaju
awarii   lub innych zdarzeń.
Ze względu na stacjonarny lub ruchomy sposób prowadzenia ochrony, ochronę stałą i doraźną
moŜna podzielić na:

−

ochronę statyczną czyli stałą,

−

ochronę dynamiczną czyli ruchomą.

Ochrona statyczna wykonywana jest w jednym miejscu, bez moŜliwości przemieszczania się
np.  na  posterunkach  stałych  zorganizowanych  zarówno  przy  bramie  wjazdowej  dla  kontroli
ruchu  pojazdów  wjeŜdŜających  lub  wyjeŜdŜających  z  zakładu,  portierni  dla  kontroli  ruchu
osobowego  osób  wchodzących  i  wychodzących  z  zakładu  pracy  jak  teŜ  przy  kontroli

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

załadunku pojazdów produktem finalnym, wejściu i wyjściu na halę produkcyjną, lub
w pomieszczeniach przy obsłudze monitorów.

Ochrona dynamiczna – czyli ruchoma realizowana jest przez obchody, patrole i posterunki
ruchome. W tego typu ochronie pracownicy ochrony poruszają się zmieniając miejsce swego
pobytu.
Ze względu na moŜliwość prowadzenia obserwacji, ochronę stała i doraźną podzielić moŜna na:

−

ochronę jawną,

−

ochronę tajną,

−

ochronę jawno-tajną.

Ochrona jawna – oznacza pełnienie przez pracownika ochrony słuŜby ochronnej w miejscu
widocznym  w  sposób  jawny.  Oznakowany  identyfikatorem  oraz  uniformem  słuŜbowym
określonej firmy wykonuje jawnie zadania pracownika ochrony właśnie pod jej szyldem.

Ochrona  tajna  –  prowadzona  jest  w  sposób  zakamuflowany,  niejawny,  ukryty.
Obserwatorowi  trudno  jest  stwierdzić  czy  na  terenie  chronionym  znajdują  się  pracownicy
ochrony  czy  teŜ  brak  jest  jakiejkolwiek  ochrony.  Pracownicy  ochrony  występując  pod  jakąś
legendą  ubrani  są  po  cywilnemu.  Braku  któregokolwiek  z  nich  sprzętu  np.  w  postaci  broni,
pałek  czy  kajdanek  nie  wzbudza  podejrzeń,  Ŝe  są  to  pracownicy  ochrony  tym  bardziej,  Ŝe
obecność  ich  na  terenie  chronionym  jest  w  sposób  racjonalny  wyjaśniona  i  umotywowana.
Mogą  bowiem  występować  np.  w  roli  pracowników  obsługi  technicznej  bądź  pod  inną
legendą. Do pomocy w tej formie ochrony moŜna równieŜ wykorzystać elektronikę w postaci
ukrytych odpowiednio zamaskowanych kamer.

Ochrona  jawno-tajna  –  stanowi  połączenie  ochrony  jawnej  i  tajnej.  Pracownik  ochrony
podczas  realizacji  zadań  ochronnych  patroluje  jawnie  podległy  sobie  teren  z  jednoczesnym
wykorzystywaniem  przez  słuŜby  ochronne  ukrytych  na  terenie  obiektu  kamer.  MoŜe  to  być
równieŜ  jednoczesne  wykorzystanie  pracownika  ochrony  jawnie  patrolującego  teren  objęty
ochroną  oraz  pracownika  kontrolującego  w  sposób  tajny  chroniony  obiekt  pod  przybraną
legendą.
Dobór  właściwej  formy  oraz  rodzaju  ochrony  dla  danego  obiektu  uzaleŜniony  jest  od
właściwego  rozpoznania  występujących  zagroŜeń,  rodzaju  i  usytuowania  obiektu,
a w szczególności od moŜliwości i inwencji pracowników.

Dozór sygnałów alarmowych

Dozór sygnał alarmowych to taki rodzaj ochrony, który polega na stałym nadzorowaniu

funkcjonowania  systemów  technicznych  środków  ochrony  zabezpieczających  obiekt  oraz
obserwacji ich wskazań i podejmowaniu stosownych decyzji w przypadku zaistnienia sytuacji
kryzysowych.  Postęp  techniczny  ostatnich  lat  jaki  daje  się  zauwaŜyć  w  przedmiocie
stosowania  ochrony  mienia,  spowodował  moŜliwość  tworzenia  i  wykorzystywania  przez
słuŜby  ochronne  nowoczesnych  systemów  ochronno-alarmowych  poprzez  montaŜ  instalacji
elektrycznych  oraz  elektronicznych.  W  Polsce  coraz  częściej  pojęcie  bezpieczeństwa
mienia występuje  w  ujęciach  systemowych.  Działania  dotyczące  ochrony  mienia
podejmowane  są  w  znacznym  stopniu  w  oparciu  o  wszelkiego  rodzaju  analizy  zagroŜeń
obiektów,  a  dopiero  w  następstwie  tego  doboru  właściwych  środków  neutralizujących  te
zagroŜenia.  W  codziennej  praktyce    bardzo  często  występuje  powiązanie  środków  ochrony
fizycznej  ze  środkami  elektronicznymi.  W  zakresie  elektronicznego  dozoru  obiektów
najczęściej  stosuje  się  instalacje  przeciwpoŜarowe  i  instalacje  przeciwwłamaniowe.  Istota

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

systemów przeciwpoŜarowych polega na montaŜu w obiektach strzeŜonych czujek
elektronicznych, reagujących alarmem akustycznym lub świetlnym na nadmierne stęŜenie
dymu lub znacznie podwyŜszoną temperaturę otoczenia, włączając automatycznie strumienie
wody lub inne środki gaśnicze.

Elektroniczne systemy alarmowe działają na podobnej zasadzie pozwalając poprzez

wywołanie  sygnału  alarmowego  na  natychmiastowe  wykrycie  naruszenia  przestrzeni  bądź
granic  chronionego  obiektu.  Wytwarzane  sygnały  mogą  posiadać  charakter  jawny,  słyszany
przez  kaŜdego  znajdującego  się  w  pobliŜu  jak  teŜ  do  samego  sprawcy  naruszającego
zastrzeŜoną  przestrzeń,  bądź  charakter  tajny  docierający  jedynie  do  wiadomości  słuŜb
interwencyjnych.  Celem  kaŜdego  systemu  antywłamaniowego  jest  jak  najwcześniejsze
wykrycie  prób  wtargnięcia  osób  nieuprawnionych  na  teren  chroniony,  najlepiej  juŜ
w momencie  przekraczania  jego  granicy.  Dlatego  teŜ  elektroniczne  urządzenia  alarmujące
instaluje  się  najczęściej  w  strefie  zewnętrznej  obiektu.  Wczesny  alarm  sygnalizujący
naruszenie  granic  przez  osoby  niepoŜądane  pozwala  na  podjęcie  z  wyprzedzeniem
odpowiednich przeciwdziałań uniemoŜliwiając tym samym dotarcie osób nieuprawnionych do
strefy  wewnętrznej.  Znaczna  liczba  czujników  elektronicznych,  kamer  przemysłowych  łączy
telekomunikacyjnych  czy  radiowych  rozmieszczonych  na  terenie  chronionego  obiektu,  daje
nie  tylko  moŜliwość  szybkiego  wykrycia  sprawcy  naruszającego  zakazane  granice,  ale
równieŜ  ewentualne  śledzenie  drogi  jego  przemieszczania  się.  Wynika  stąd  ścisły  związek
systemów  przeciwwłamaniowych  z  monitoringiem  telewizyjnym  polegającym  na
wykorzystywaniu  w  celach  dozoru  instalacji  telewizji  przemysłowej  szczególnie  na  terenach
zamkniętych.  Ta  forma  zabezpieczenia  obiektów  wymaga  stałego  połączenia  obserwacji
elektronicznej  ze  stałą  współpracą  pracowników  ochrony  analizujących  informacje
uzyskiwane  za  sprawą  urządzeń  elektronicznych,  co  pozwoli  natychmiast  weryfikować
i reagować

sygnalizowane

zagroŜenia

włącznie

wykorzystywaniem

grup

interwencyjnych.  Instalowanie  wszelkich  systemów  alarmowych  jest  zasadne  jedynie
wówczas  kiedy  sygnalizowanie  zagroŜenia  moŜe  spowodować  natychmiastową  interwencję
słuŜb ochrony fizycznej. Odstraszające działanie systemów alarmowych ma natomiast miejsce
tylko  wtedy,  gdy  sprawcy  brak  jest  pewności,  czy  interwencja  słuŜb  ochronnych  nastąpi
w  ogóle,  czy  nastąpi  natychmiast  czy  teŜ  ze  znacznym  opóźnieniem.  Efektywność  systemu
ochrony polega na ujawnianiu źródeł wywołania kaŜdej próby wtargnięcia na teren chroniony
bądź  to  przez  urządzenia  elektroniczne,  bądź  przez  pracowników  ochrony  fizycznej  jak  teŜ
właściwego  przekazania  tych  informacji  celem  podjęcia  odpowiednich  procedur.
postępowania.

Konwojowanie

Przez konwój rozumiemy specyficzny rodzaj słuŜby ochronnej wykonywanej przy

zabezpieczeniu  mienia  lub  wartości pienięŜnych w czasie ich przenoszenia, przewoŜenia lub
transportu. Konwojowanie natomiast, to forma ochrony fizycznej, polegająca na przenoszeniu
lub  przewoŜeniu  wartości  pienięŜnych,  materiałów  zawierających  informacje  niejawne  bądź
innych  przedmiotów  wartościowych  lub  niebezpiecznych,  przez  właściwie  wyszkoloną
i wyposaŜoną  grupę  konwojentów  mającą  na  celu  ochronę  i  zabezpieczeniu konwojowanego
mienia przed: kradzieŜą, rabunkiem, zniszczeniem czy zaginięciem, od chwili przejęcia opieki
nad  tym  mieniem  do  momentu  przekazania  go  w  miejscu  przeznaczenia.  Transport  wartości
oznacza  przewoŜenie  lub  przenoszenie  wartości  pienięŜnych  poza  obrębem  jednostki
organizacyjnej.  Z  obowiązujących  przepisów  wynika,  Ŝe  czynności  konwojowe  mogą
wykonywać  jedynie  członkowie  wydzielonych  zespołów  konwojujących  wartości  pienięŜne
oraz  inne  przedmioty  wartościowe  lub  niebezpieczne,  posiadający  licencje  pracownika
ochrony  fizycznej  co  najmniej  pierwszego  stopnia.  Członkowie  grup  konwojowych  powinni

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

być  odpowiednio  przeszkoleni  i  wyposaŜeni  oraz  działać    według  określonej  taktyki.  Grupy
konwojowe  winny  posiadać  wewnętrzną  strukturę,  a  w  momencie  realizacji  konwoju
przemieszczać  się  wcześniej  zaplanowaną  trasą  opisaną  w  cedule  konwojowej  zgodnie
z opracowanym planem konwoju. Art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy stwierdza, Ŝe wewnętrzne słuŜby
ochrony  uprawnione  są  do  konwojowania  wyłącznie  mienia  jednostki.  Ewentualne
wykonywanie  przez  wspomniane  słuŜby  usług  w  zakresie  konwojowania  wartości
pienięŜnych  oraz  innych  przedmiotów  na  rzecz  innych  podmiotów  (zgodnie  z  art.  8  ust.  2
ustawy),  moŜe  nastąpić  jedynie  po  uzyskaniu  przez  nie  koncesji  Ministra  Spraw
Wewnętrznych  i  Administracji.  Istotny  element  uzaleŜniający  zakres  stosowania  w  konwoju
określonych sił i środków stanowi wartość transportowanych wartości pienięŜnych wyraŜona
w  tzw.  jednostce  obliczeniowej.  Szczegółowe  zasady  i  warunki  dotyczące  konwojowania
zostały dokładnie omówione w jednostce modułowej 515[01]Z1.06.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Omów formy fizycznej ochrony mienia.

Określ zakres zagadnień wchodzących w problematykę taktyki ochrony mienia.

Scharakteryzuj na czym polega fizyczna, a na czym techniczna ochrona mienia.

Omów podział ochrony stałej w obiekcie.

Scharakteryzuj rodzaje ochrony obiektów.

Wyjaśnij pojecie ochrony wewnętrznej i doraźnej prowadzonej w trakcie działań
ochronnych.

Wyjaśnij na czym polega dozór sygnałów alarmowych.

Wyjaśnij pojęcie ochrony doraźnej i okazjonalnej.

Jakie znasz kryteria podziału obiektów podległych obowiązkowej ochronie?

10.

Wyjaśnij pojęcie konwojowania.

11.

Dokonaj podziału ochrony doraźnej.

12.

Scharakteryzuj formy zabezpieczenia technicznego.

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Omów rolę operatora obsługującego alarmowe centrum odbiorcze w całokształcie działań

ochronnych osób i mienia. Wyjaśnij na czym polega system monitorowania oraz w jaki
sposób wykorzystywany jest on w działalności ochronnej?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z materiałem nauczania,

wyjaśnić na czym polega zlecone zadanie,

podać definicję monitoringu,

podać, co najmniej 2 przykłady wykorzystania monitoringu w ochronie osób i mienia,
krótko je opisać,

opierając się na podanych przykładach odpowiedzieć na treść zadania,

zaprezentować rezultaty ćwiczenia na forum grupy poprzez dokonanie symulacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

papier formatu A4, przybory do pisania,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

makieta systemu alarmowego,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

W oparciu o omówiony materiał nauczania zaplanuj działania dotyczące ochrony mienia

(obiektów) w warunkach symulowanych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść zadania,

wymienić niezbędne czynności wymagane do przygotowania planu,

wybrać właściwą formę ochrony,

przedstawić plan na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

treść symulowanego zadania.

4.2.3.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wyjaśnić rolę analizy zagroŜeń w działalności ochronnej?

wyjaśnić w jakich formach realizowana jest ochrona osób i mienia?

wyjaśnić rolę operatora monitoringu w całokształcie 24 godzinnej
ochrony obiektów?

wyjaśnić na czym polega ochrona stała (wymień jej rodzaje), a na
czym ochrona doraźna?

wyjaśnić do czego słuŜy plan ochrony, kto moŜe go opracować?

dokonać podziału obiektów podległych obowiązkowej ochronie?

określić zakres zagadnień wchodzących w problematykę taktyki
ochrony mienia?

scharakteryzować kategorie zagroŜenia osób i mienia?

wymienić zjawiskiem mogą stanowić potencjalne zagroŜenia dla
chronionych obiektów?

10)

wyjaśnić co składa się na stan bezpieczeństwa chronionego obiektu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Podział technicznych środków i urządzeń zabezpieczenia

mienia

4.3.1. Materiał nauczania

Techniczne urządzenia zabezpieczające

System technicznego zabezpieczenia obiektu to zbiór środków ochrony: budowlanych,

mechanicznych  i  elektronicznych,  których  funkcje  uzupełniają  się,  a  ich  wzajemne
odpowiednio  zorganizowane  działanie  pozwala  zapewnić  skuteczną,  efektywną  ochronę
obiektu,  większą  niŜ  ich  suma  właściwości  ochronnych.  Zabezpieczenia  budowlane
i mechaniczne  chronią  obiekty  i  przechowywane  w  nich  wartości  na  zasadzie  przegród
materialnych i urządzeń utrudniających dostęp napastnikowi.

Stosowanie urządzeń zabezpieczających określone jest polską

normą „Systemy

alarmowe”  PN  –  93/E  –  08390,  „Systemy alarmowe” są normą obowiązkowego stosowania,
reguluje to rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 marca 1994 r. w sprawie
wprowadzenia  obowiązku  stosowania  polskich  norm  i  norm  branŜowych.  Polska  norma
„Systemy alarmowe” została oparta na normach IEC (Międzynarodowy Komitet Normalizacji
Elektrycznej)  i  opracowana  przez  społeczną  Komisję  Normalizacyjną  w  ramach  Zakładu
Rozwoju  Technicznej  Ochrony  Mienia  „TECHOM.1992/93.  Z  postanowień  polskiej  normy
wynika  obowiązek  prowadzenia  „Rejestru  zdarzeń,  konserwacji  i  obsługi  awaryjnej”
zainstalowanego systemu alarmowego.
Ogólnie przyjęty podział technicznych środków ochrony mienia dzielimy na zabezpieczenia:

−

budowlane,

−

mechaniczne,

−

elektroniczne.

Charakterystyka zabezpieczeń architektoniczno-budowlanych według  obowiązujących
norm
W  budynkach  najtrudniej  jest  chronić  okna.  Kraty,  stosowane  juŜ  od  dawien  dawna  mają
istotną wadę. Utrudniają zarówno wejście jak i wyjście. Przez to stanowią śmiertelną pułapkę
w  razie  poŜaru.  Okiennice  ograniczają  dostęp  światła  i  zamknięte  sygnalizują  nieobecność
domowników w domu. Poszukiwano więc innych sposobów zabezpieczenia okien. Najlepsze
efekty uzyskano po zastosowaniu do wzmocnienia szyb, folii i Ŝywic. Do grupy zabezpieczeń
architektoniczno-budowlanych zaliczamy:

−

ciany, stropy,

−

drzwi stalowe pełne,

−

drzwi kratowe,

−

drzwi drewniane obite blachą,

−

kraty stałe i ruchome,

−

okiennice i szyby specjalne,

−

wietliki dachowe,

−

wywietrzniki i włazy.

Spośród wymienionych budowlanych urządzeń zabezpieczających na uwagę zasługują szyby
ochronne budowlane o zwiększonej odporności na działanie czynników mechanicznych, które
moŜna podzielić na następujące grupy:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Szyby wzmocnione, wielowarstwowe, foliowane:

Szyby te pokryte foliami o grubości 150–250 mikronów były stosunkowo bezpieczne,

jednak  dla  przestępców  dawały  się  łatwo  pokonać,  poniewaŜ  zmniejszały  liczbę  ostrych
odłamków,  jakie  powstają  przy  tłuczeniu  szkła.  Folie  barwne  np.  srebrne  uniemoŜliwiały
zaglądnie do wnętrza pomieszczeń, dając efekt lustra. Pomimo słabej wytrzymałości na atak,
folie te zwiększały bezpieczeństwo pomieszczeń, poniewaŜ uniemoŜliwiały ustalenie, co jest
poza  szybą.  Rzeczywiste  wzmocnienie  szyb  osiągnięto  po  zastosowaniu  folii  o  grubości
360–700 mikronów gdzie na pokonanie tak oklejonych szyb za pomocą kamienia czy młotka
potrzeba  było  juŜ  kilku  minut.  Niestety  siekierą  dość  łatwo  było  wyrąbać  otwór.  Szyby  te
dobrze chronią tam gdzie przestępca nie moŜe uŜyć siekiery – np. na wyŜszych kondygnacjach
budynków  lub  miejscach  dobrze  widocznych,  o  duŜym  ruchu.  W  wyniku  wzrastających
wymogów  co  do  wytrzymałości  opracowano  szyby  wielowarstwowe,  składające  się  z  kilku
szyb,  między  które  umieszczono  folię  lub  Ŝywicę.  Powstała  więc  cała  gama  szyb  o  dość
istotnie róŜniących się właściwościach.

Tabela 1. Zastosowanie szyb klasy O i P w obiektach budowlanych [3]

Lp.

Miejsce zastosowania

Klasa
szyby

Funkcja

Mieszkania, szkoły, biura, zakłady
produkcyjne drzwi wewnętrzne, okna na
parterze i piętrach

01, 02

Chronią przed zranieniem przy rozbiciu szyby, utrudniają
rozbicie szyby przy gwałtownym zamknięciu okna lub drzwi,
mogą być zastosowane w budynkach zagroŜonych wybuchem
wewnętrznym

Kioski, domy wolnostojące, okna
parterów bloków mieszkalnych, witryny
hoteli i biur, obiekty handlowe o malej
wartości chronionej, hale sportowe

P1, P2

Chronią przed zranieniem jak szyby klasy 01 i 02, mogą
stanowić czasową ochronę przy próbie włamania podjętego
bez przygotowania

Witryny salonów hoteli i biur, obiekty
handlowe o znacznej wartości chronionej,
wille, apteki

P3, P4

Szyby utrudniające włamanie, mogą zastępować kraty o oczku
150 mm wykonanej z drutu stalowego o średnicy 10 mm

Muzea, sklepy z antykami, galeria sztuki,
zakłady psychiatryczne, sale operacyjne
banków, kantory, sklepy o duŜej wartości
chronionej, ekskluzywne wille

P5, P6

Szyby o zwieszonej odporności na włamanie, mogą zastąpić
okratowanie z prętów stalowych o średnicy 12 mm

zakłady i sklepy jubilerskie, banki,
obiekty specjalne, wystawy obiektów
handlowych o duŜej wartości chronionej

P7, P8

Szyby o wysokiej odporności na włamanie mogą zastąpić
okratowanie wykonane z prętów stalowych o średnicy 16 mm

Szyby antywłamaniowe
Od lipca 2000 roku obowiązuje norma PN - EN 356 „szkło ochronne. Badania i klasyfikacja
na ręczny atak”. Między projektem tej normy, a jej wersją przyjętą jako obecnie obowiązująca
występuje kilka istotnych róŜnic.

Po pierwsze – nie ma w niej podziału na szyby bezpieczne budowlane, i szyby o zwiększonej
odporności  na  włamanie.  Wszystkie  sklasyfikowane  w  tej  normie  szyby  uznane  zostały  jako
antywłamaniowe.
Po  drugie  –  zmieniły  się  oznaczenia  szyb  –  dawniej  stosowane  oznaczenie  od  P1  do  P8
zostały  zastąpione  oznaczeniami  od  P1  A  do  P5  A  i  od  P6  B  do  P8  B.  Szyby  z  przedziału
oznaczeniami od „ P1-5A” są testowane upadkiem kuli o wadze 4,11 kg, a szyby oznakowane
literą „P6-8 B” są testowane siekierą.
Mogą  one  stanowić  czasową  ochronę  przy  próbie  włamania  podjętego  bez  przygotowania,
a takŜe w określonej klasie mogą zastępować okratowanie z prętów stalowych róŜnej średnicy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Szyby odporne na wybuch
Szyby  te  są  odporne  na  działanie  fali  detonacyjnej  powstałej  w  skutek  eksplozji  materiału
wybuchowego.  Zaleca  się  je  stosować  we  wszystkich  przypadkach  oszkleń  budynków
instytucji państwowych, wojskowych itp. oraz  wszędzie tam, gdzie przewiduje się moŜliwość
występowania  zagroŜenia  wybuchem  zewnętrznym.  Ustalone  zostały  trzy  klasy  szyb
odpornych na wybuch D1, D2, D3. Wytrzymałość szyb rośnie wraz z liczbą występującą przy
literze D.  Klasyfikację tych szyb przedstawia Tabela 2.

Tabela 2. Klasyfikacja szyb wg. odporności na falę detonacyjną [2]

Klasa szyby

Ciśnienie fali detonacyjnej

(bar)

Czas trwania impulsu

(m/s)

0,5

1,0

2,0

Szyby kuloodporne
Szyby te są odporne na działanie pocisków wystrzeliwanych z ręcznej broni palnej. Występują
jako odpryskowe i bezodpryskowe. Dzieli się je na pięć klas, w zaleŜności ich odporności na
określone pociski. W nowych oznaczeniach szyby bezodpryskowe oznaczone są BO, a dające
po drugiej stronie ostrzału odpryski są oznaczone literą O.
Przy klasyfikacji szyb kuloodpornych zgodnie z PN-V87002 określony jest rodzaj pocisków,
ich cięŜar, odległość uderzeń trzech pocisków (120 mm), prędkość uderzenia wraz
z dopuszczalną tolerancją odległości ostrzału, prędkość pocisków i miejsce uderzeń pocisków.
Przyjęto odległość ostrzału z broni krótkiej na 5 metrów, a dla broni długiej – 10metrów.

Tabela 3 a. Klasy kuloodporności szyb oraz warunki badania na przebicie pociskami broni

strzeleckiej [10]

Klasa

kuloodporności

Typ broni

Typ naboju

Broń długa

.22 LR -

Broń krótka

9 mm Luger – czyli nabój 9 Parabellum

Broń krótka

.357 Magnum

S3A

Broń krótka

7,62 mm x 25, czyli nabój TT

Broń krótka

.44 Remington Magnum – ten nabój jest nazywany
takŜe .44 Magnum lub .44 S& W Magnum

Broń długa

5,56 mm x 45

Broń długa

7,62 mm x 51

Broń długa

7,62 mm x 51 ten sam nabój co w klasie S6 lecz
pocisk stalowy

Tabela 3 b. Klasy kuloodporności szyb oraz warunki badania na przebicie pociskami broni
myśliwskiej – strzał z odległości 10 m. pocisk typu breneka, masa pocisku około 31g wg PN-V-87002
1999 [11]

Klasa

kuloodporności

Typ broni

Kaliber

SG1

Broń myśliwska

Kaliber 12/70 – jeden strzał

SG2

Broń myśliwska

Kaliber 12/70 – trzy strzały w trójkącie 125 mm

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kuloodporność okien, drzwi, Ŝaluzji, zasłon według PN-EN1523
Norma PN-EN1523 wprowadziła wymagania i klasy kuloodporności dla okien, drzwi, Ŝaluzji,
przegród. Dla wytrzymania ostrzału z broni myśliwskiej klasyfikowanego według tej normy
jako FSG okno, drzwi, Ŝaluzja lub roleta wymaga oszklenia klasy SG24 określanej według
normy PN-EN 1063

Tabela 4. Klasyfikacja i wymagania dotyczące badań z uŜyciem broni palnej krótkiej i karabinowej
[10]

Klasa

Rodzaj broni

Amunicja, kaliber

FB1

karabin

.22 LR

FB2

bron krótka

9 mm Luger /Parabellum/

FB3

Broń krótka

.357 Magnum

FB4

Broń krotka

.357 Magnum – inny pocisk niŜ przy FB3 .44
Remington magnum

FB5

Karabin

5,56 x 45

FB6

Karabin

5,56x45 / inny pocisk niŜ dla FB5 / oraz 7,62 x 51

FB7

karabin

7.62 x 51 /inny pocisk niŜ dla FB6 /

Rolety

Rolety mają te przewagę nad szybami, Ŝe po próbie ich pokonania wymienia się tylko
uszkodzone elementy. W przypadku rolet stosuje się klasyfikację z podziałem na sześć klas
odporności, na atak oznaczonych:

−

od ER1 do ER6 – te oznaczenia stosowano kilka lat temu

−

od KW 1 do KW 6 – oznaczenia, które miały wyroby przywoŜone z Niemiec,

−

od 1–6 – oznakowania stosowane aktualnie.

Wymagania co do odporności na włamanie rolet (Ŝaluzji), okien, krat, drzwi oraz ich
zamknięć są zapisane w projektach norm Pr EN 1627 do 1630.
W klasie 1 zakłada się atak bez uŜycia narzędzi (ręka, noga). Czasy pokonania zabezpieczenia
klasy:

−

„2” – to 3 minuty

−

„3” – 5 minut,

−

„4” – 10 minut,

−

„5” – 15 minut,

−

„6” - 20 minut.

Przy określeniu zamknięć otworów oszklonych (drzwi, okna) norma ustala klasę oszklenia:

−

w pierwszej klasie odporności wg. Pr EN- 1627 brak jest wymagań co do szyby

−

w „2” musi być szyba klasy P4A wg PN – En – 356, to 3 minuty,

    „3” – klasy P5A,
    „4” – klasy P6B,
    „5” – klasy P7B, a dla klasy „6” szyba klasy P8B.
Zabezpieczenia mechaniczne pełnią rolę „opóźniacza” w dostaniu się osoby niepowołanej do
strefy  zabezpieczonej,  a  systemy  elektroniczne  pełnią  funkcję  „przyspieszacza”  zarówno
wykrycia przestępcy, jak uruchomienia interwencji.

Kraty
Stosowanie  krat  jako  środka  ochrony  antywłamaniowej  nasuwa  duŜo  wątpliwości
i przeciwstawnych  opinii.  Pomimo  tego  są  one  powszechnie  stosowane  juŜ    od  co  najmniej
tysiąca  lat.  ich  podstawowa  wada  było  i  jest  to,  Ŝe  tak  samo  chronią  przed  wejściem  jak

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

i wyjściem,  a  w  przypadku  poŜaru  jest  to  groźne.  Newralgicznym  punktem  krat  jest  samo
mocowanie  krat  do  ściany.  Większość  krat  ma  tak  słabe  wykonanie  kotwienia,  Ŝe  wystarczy
powszechnie dostępnymi w handlu noŜycami przeciąć dwa punkty mocowania, aby pozostałą
część  odciąć.  Cala  operacja  trwa  od  1  do  3  minut.  Wzmocnieniem  zabezpieczającym  moŜe
być  taka  ich  konstrukcja,  w  których  grubość  mocowania  –  widoczna  od  strony  agresora  –
miała szerokość większą niŜ rozwarcie noŜyc lub, wielkość szczelin uniemoŜliwiała włoŜenie
noŜyc.  Liczba  punktów  mocowania  krat  powinna  być  porównywalna  z  liczbą  przecięć,  jakie
będzie  miała  prosta  poprowadzona  w  poprzek  okratowania.  Do  dnia  dzisiejszego  nie
wypracowano  jednoznacznej  decyzji  na  jakiej  głębokości  naleŜy  kotwiczyć  kraty  w  murze.
Stwierdza się, Ŝe kotwienie krat następuje od 100 mm do 300 mm. Nie głębokość jednak jest
tu problemem, a odporność mocowania kraty na wyrwanie.
Generalnie kraty zewnętrzne muszą nieć większe przekroje, aby móc chronić w takim samym
stopniu, jak kraty wewnętrzne o przekrojach mniejszych.
Przy rozpatrywaniu odporności kraty na atak naleŜy kierować się ustaleniem, czy kratę moŜna
przeciąć  po  cichu  narzędziem  ręcznym,  czy  dopiero  przy  pomocy  elektronarzędzia  oraz  czy
moŜna  ją  rozgiąć  przy  pomocy  łomu,  czy  dopiero śrubą lub podnośnikiem. O odporności na
atak  decyduje  równieŜ  sam  wzór  kraty,  czyli  liczba i sposób rozmieszczenia prętów, a takŜe
sposób  ich  łączenia.  Złe  zaprojektowanie  kraty  moŜe  zmniejszyć  bezpieczeństwo  stanowiąc
np.  drabinę  na  wyŜsze  piętro.  Tabela  5  wskazuje  zalety  i  wady  róŜnych  zabezpieczeń
stosowanych w ochronie okien.

Tabela 5. Metody pokonywania okien i ochrona okien [10 s. 18-19]

Metoda

pokonywania

zabezpieczenia

Zabezpieczenia mechaniczne

Zabezpieczenia elektroniczne

Wejście bez otwierania
okna – wybicie szyby

Wszystkie typy zabezpieczeń, czyli: kraty, kraty
z siatką, rolety, okiennice, foliowanie szyb,
szyby antywłamaniowe i kuloodporne

Czujki tłuczenia szakla przyklejane
lub mikrofalowe przestrzenne,
takŜe czujki objętościowe typu
pasywne podczerwieni lub
ultradźwiękowe – te ostatnie
rzadko stosowane,

Otwarcie zamknięcia
wewnętrznego

Unikanie stosowania szybek dzielonych
zwłaszcza w sąsiedztwie zamków* stosowanie
zamknięć z odpowiednimi zabezpieczeniami
przed ich otwarciem (kluczyki), wszędzie gdzie
jest to moŜliwe ześrubowywanie okien,**
solidne mocowanie szyb w ramach

jw. oraz czujki kontaktronowe lub
elektromechaniczne sygnalizujące
otwieranie

Siłowe otwarcie
zamknięcia

Okna powinny być dobrze widoczne z
sąsiednich posesji oraz te nie otwierane solidnie
ześrubowane, a w otwieranych do wietrzenia
konieczne jest stosowanie solidnych zamknięć

jw. czujki inercyjne, wibracyjne itp.

Wejście przez otwarte
lub uchylone okno

Stosowanie zamknięć przy, których
pozostawienie okna nie zamkniętego jest
widoczne (np. wyraźnie inne ustawienie klamki
okna) , stosowanie małych okienek do
wietrzenia lub silnych blokad przy częściowo
uchylonym oknie, stosowanie klimatyzacji –
okna nie otwierane

jw. bez czujek przestrzennych

* Bardziej wytrzymałe są szyby duŜe z udawanym markowanym podziałem na małe szybki.
** Do wietrzenia pomieszczeń uŜywa się najczęściej tylko kilku wybranych okien, czyli wszystkie pozostałe

moŜna zablokować dodatkowymi śrubami w taki sposób, aby przy pomocy specjalnych końcówek moŜna je
było w razie potrzeby odkręcić.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zabezpieczenia budowlane i mechaniczne chronią obiekty i przechowywane w nich wartości
na zasadzie przegród materialnych i urządzeń utrudniających dostęp napastnikowi.
Wielkością  charakteryzującą  zabezpieczenia  budowlane  i  mechaniczne  jest  klasa  odporności
na włamanie oraz  klasyfikacyjne oznaczenie odporności na włamanie, określone w punktach
oporowych  –  stanowiących  obliczoną  współzaleŜność  czasu  niezbędnego  na  dokonanie
skutecznego włamania w określonych standardach i punktowej wartości narzędzi stosowanych
do  wykonania  skutecznego  włamania.  Urządzenia  zabezpieczające  muszą  posiadać
ś

wiadectwo kwalifikacyjne określające m.in. klasę odporności. Instytucją właściwą do

wydawania wspomnianego świadectwa kwalifikacyjnego urządzeń jest Instytut Mechaniki
Precyzyjnej w Warszawie Klasyfikacja zabezpieczeń budowlanych i mechanicznych w funkcji
odporności na włamanie, wyraŜonej w punktach oporowych przedstawia Tabela 6.

Tabela 6. Klasyfikacja pomieszczeń i urządzeń oraz limit jednostek obliczeniowych [7]

Dopuszczalny
limit wartości
pienięŜnych
przechowy-
wanych
w pomiesz-
czeniach
i urządzeniach

Dopuszczalny
limit wartości
pienięŜnych
przechowy-
wanych
w pomieszcze-
niach
i urządzeniach

Klasa
odporności
na włamanie
pomieszczeń
i urządzeń

Minimalna
wartość
odporności
na
włamanie
(RU)

Klasa
zamka

Pomieszczenia
i urządzenia
nie chronione
systemami
alarmowymi
lub chronione
systemami
alarmowymi
klasy niŜszej
od SA3

Pomieszczenia
i urządzenia
chronione
systemami
alarmowymi
klasy co
najmniej SA3

Dostęp

częściowy

Dostęp

całkowity

Pomieszczenia

Urządzenia

Pomieszczenia

Urządzenia

<30

<50

1xA

0,5

1,3

1xA

1,5

III

120

1xB

120

180

2xB

180

270

2xB

270

400

2xC

VII

400

600

2xC

VIII

550

825

2xC

700

1050

2xC

900

1350

2xC

100

2000

3xC

lub

2xD

bez ogranicz.

XII

3000

3xC

lub

2xD

bez ogranicz..

XIII

4500

bez ogranicz..

Zabezpieczeń mechanicznych i ich charakterystyka według obowiązujących norm

Polska Norma PN-EN 1143-1 ustala dwie odrębne grupy wymagań dla mechanicznych

urządzeń zabezpieczających do przechowywania i transportu wartości, czyli dla:

−

urządzeń,

−

pomieszczeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Urządzenia  klasyfikowane  są  w  jedenastu  klasach  oznaczonych  cyfrą  „O”  i  cyframi
rzymskimi od I do X, a pomieszczenia (np. skarbce, drzwi do skarbców) są klasyfikowane od
„O” do XIII. NajniŜszą odporność mają zabezpieczenia zaliczane do „O” i I klasy odporności.
Skarbiec zdefiniowany jest jako: pomieszczenie i urządzenie, lub obiekt budowlany, które ma
zapewnić ochronę przed włamaniem i którego kaŜdy bok wewnętrzny jest większy od jednego
metra.  Sejf  natomiast  zdefiniowano  jako  urządzenie  do  przechowywania  wartości,    którego
przynajmniej  jeden  bok  wewnętrzny  jest  krótszy  niŜ  jeden  metr.  Samochody,  teczki  do
przenoszenia wartości znalazły się w tej samej grupie.
W  działalności  ochronnej

mechaniczne urządzenia zabezpieczające stanowią dodatkowe

rodki zabezpieczenia utrudniające dostęp osobie niepowołanej do chronionego mienia. Pełnią

one rolę „opóźniacza” w dostaniu się osób nieupowaŜnionych do sfery zabezpieczonej.
Podstawowymi zadaniami zabezpieczeń mechanicznych jest:

−

wyraźne i jednoznaczne określenie granicy dostępności dla osób nieuprawnionych,

−

ograniczenie liczby osób, które będą w stanie pokonać zabezpieczenie – np. z powodu
braku umiejętności lub narzędzi,

−

wydłuŜenie czasu uzyskania dostępu do chronionego miejsca dla nieuprawnionych osób
wyposaŜonych w narzędzia.

Przy stosowaniu zabezpieczeń działają dwa mechanizmy, a mianowicie:

−

kaŜde z zastosowanych w ochronie zabezpieczeń eliminuje dostęp do chronionego dobra
dla pewnej grupy przestępców,

−

przestępca o wysokich kwalifikacjach nie będzie się włamywał tam, gdzie ewentualny łup
będzie mizerny lub ryzyko niewspółmiernie wysokie do spodziewanego zysku.

Podstawowym  czynnikiem  dla  skuteczności  zabezpieczeń,  a  w  efekcie  dla  naszego
bezpieczeństwa,  jest  czas,  jaki  upływa  między  aktem  przestępstwa,  a  interwencją.  Pozostaje
więc  systemom    alarmowym  rola  wykrywania  i  sygnalizowania  zagroŜeń  oraz  uruchamiania
interwencji,  a  stosowane  zabezpieczenia  muszą  być  tak  dobrane,  aby  w  wyścigu  z  czasem,
jaki    „dajemy”  przestępcy,  zapewnić  nam  wygraną.  Najbardziej  skuteczną  ochronę  moŜna
uzyskać,  stosując  współdziałające  ze  sobą  zabezpieczenia  mechaniczne  i  elektroniczne  oraz,
zapewniając interwencję w przypadku zadziałania systemu alarmowego.
Mechaniczne urządzenia zabezpieczające dzieli się na następujące grupy:

−

szafy stalowo-betonowe,

−

szafy pancerne,

−

szafy sejfowe,

−

szafy stalowe jedno i dwupłaszczowe,

−

drzwi skarbców i pokoi skarbcowych,

−

samochody do transportu wartości pienięŜnych,

−

kasetki podręczne i pojemniki stalowe,

−

kasety do wmurowywania w ściany, podłogi itp.,

−

pojemniki do przewozu wartości,

−

bankomaty,

−

automaty kasjerskie,

−

teczki do przenoszenia wartości.

Teczki do przenoszenia wartości oferowane są z zabezpieczeniem typu:

−

syreny – z własnym zasilaniem – działanie odstraszająco – sygnalizujące,

−

generatory dymu – dla wskazywania drogi ucieczki,

−

poraŜające – czyli z generatorami wysokiego napięcia,

−

GSP – w celu dokładnego śledzenia drogi przenoszenia czy przewoŜenia wartości,

−

urządzenia niszczące w przypadku zagroŜenia przenoszonych dokumentów,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

barwienie bankomatów – aby były bezuŜyteczne.

Barwienie,  a  zarazem  znakowanie  banknotów  –  według  ustaleń  międzynarodowych  odbywa
się kolorem czerwonym. Stosowane w teczkach barwniki mogą mieć kod DNA, dzięki czemu
moŜna  ustalić  nie  tylko,  z  której  teczki  pochodzą  zabarwione  banknoty,  ale  równieŜ,  który
z ładunków  w  teczce  je  zabarwił.  Teczki  z  generatorami  wysokiego  napięcia,  jeśli  prąd  nie
przekracza 10 m A, a energia nie przekracza 300 m J, nie wymagają zezwolenia.
Kasety  podręczne  i  pojemniki  stalowe,  jeśli  nie  są  trwale  mocowane,  są  kradzione  wraz
z zawartością!  Sejfy,  których  waga  jest  mniejsza  niŜ  100  kG,  powinny  mieć  otwory  do
mocowania.  Z  wymienionych  wyŜej  mechanicznych  urządzeń  zabezpieczających  na  uwagę
zasługuje  zwłaszcza  zabezpieczenie  skarbców  i  samochodów  do  przewoŜenia  wartości
pienięŜnych.

Rodzaje i podział zamknięć skarbcowych
W  zabezpieczeniu  dostępu  do  skarbców,  przedskarbców  i  pomieszczeń  przyskarbcowych
rozróŜnia się następujące zamknięć:

−

zamknięcia skarbcowe,

−

zamknięcia przedskarbcowe,

−

zamknięcia porządkowe.

Do zamknięć skarbcowych zalicza się wszystkie zamknięcia znajdujące się w następujących
urządzeniach:

−

drzwiach pancernych i kratowych skarbca głównego wielofunkcyjnego, nocnego oraz
inkasowego,

−

drzwiach stalowych komór skarbcowych skarbca wielofunkcyjnego,

−

pancernych drzwiach awaryjnych (włazy lub drzwi zapasowe skarbców) oraz
w okiennicach skarbcowych,

−

szafach pancernych lub stalowo-betonowych słuŜących do przechowywania wartości
(stojących w pokoju skarbcowym lub poza nim).

Do zamknięć przedskarbcowych – zalicza się wszystkie zamknięcia (oprócz zamka
elektromechanicznego) znajdujące się w następujących urządzeniach:

−

drzwiach stalowych i kratowych pokoju skarbcowego,

−

drzwiach przedskarbca,

−

drzwiach dźwigu skarbcowego,

−

drzwiach stalowych pełnych i kratowych prowadzących bezpośrednio z pomieszczenia
rozładunkowego do przedskarbca,

−

okiennicach znajdujących się w oknach pokoju skarbcowego i przedskarbca.

Do  zamknięć  porządkowych  –  zalicza  się  wszystkie  zamknięcia  kluczowe  w  drzwiach
stalowych  pełnych  i  kratowych  prowadzących  do  pomieszczeń  przyskarbcowych,  szafach
stalowych  i  siatkowych  umieszczonych  w  skarbcach,  a  takŜe  w  drzwiach  wejścia  głównego
i zapasowego, zamknięcia bramy wjazdowej, furtki, kraty ruchomej – ewakuacyjnej – w oknie
Sali  operacyjnej,  prowadzących  z  zewnątrz  do  budynku  bankowego  i  wewnętrznych
pomieszczeń bankowych.
Wszystkie  zamknięcia  skarbcowe  wraz  z  przynaleŜnymi  do  nich  kluczami,  w  zaleŜności  od
spełnianych przez nich funkcji, dzieli się na:

−

I i II zamknięcie skarbcowe,

−

zamknięcie kontrolne,

−

zamknięcia wypadkowe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

I zamknięcie skarbcowe stanowi zamek kluczowy z kluczem oznaczonym nr 1, natomiast II
zamknięcie skarbcowe zamek kluczowy z kluczem oznaczonym nr 2.

Zamknięcie  kontrolne  stanowi  zamek  kluczowy  z  kluczem  oznaczonym  literą  K  lub
mechaniczny zamek szyfrowy.

Zamknięciem wypadkowym jest dodatkowy jeden (lub dwa) zamek kluczowy, przy pomocy
którego  moŜna  dokonać  otwarcia  drzwi  skarbcowych  lub  szafy  pancernej  bez  uŜycia
pozostałych  zamknięć.  Otwór  kluczowy  tego  zamka  (zamków)  jest  zamaskowany.  Do
zamknięć wypadkowych zalicza się równieŜ wszystkie zamki w drzwiach awaryjnych (włazy,
drzwi zapasowe).

Drzwi, zamki, szyldy
Statystyka  przestępstw  wskazuje,  Ŝe  około  połowy  udanych  włamań  jest  dokonywana  przez
pokonanie  drzwi.  Decyzja  w  jaki  sposób  zabezpieczyć  drzwi  wejściowe  (a  tym  samym
i okna), zaleŜy przede wszystkim od stopnia zagroŜenia obiektu. W wypadku duŜych i bardzo
duŜych  zagroŜeń  (np.  wszystkie  obiekty  handlowe)  waŜne  jest,  czy  w  koncepcji  ochrony
przyjmiemy wykrywanie intruza zanim podejdzie do obiektu, czy dopiero, gdy próbuje wejść
do wnętrza lub dopiero gdy znajdzie się juŜ w środku.

Klasyfikacja zamków
Przez  ostatnie  lata  w  Polsce  zamki  klasyfikowano  w  pięciu  klasach  i  stosowano  oznaczenia
literowe O, T, B, i C. Przy czym zamki klas O i T nie były poddawane badaniom odporności
na próby włamania. Natomiast wymagania dla zamków klasy :

−

A – to 1 minuta manipulacji,

−

B – 3 minuty,

−

C – 6 minut.

Obecnie  wprowadzona  jest  klasyfikacja  zamków  według  normy  PN-EWN  12209.  w  której
stosuje się podział na siedem klas oznaczonych cyframi od 1 do 7. Wytrzymałość na działania
niszczące dla klasy „4” to 3 minuty,  i 5 minut dla klasy „5”.

Klasyfikacja wkładek
Wkładki  do  zamków  klasyfikowane  według  normy  PN-EN  1303  oznaczone  są  cyframi  od
1 do  5.  Badania  odporności  na  przewiercenie  poddawane  są  wkładki  klasy  4  i  5.  Czas
wiercenia dla klasy „4” to 3 minuty i 5 minut dla klasy „5”.

Klasyfikacja tarcz drzwiowych
Według normy PN – 88/B – 94410 występują cztery klasy tarcz drzwiowych, którym stawiane
są wymagania na manipulacje i działania niszczące dla klasy:

−

„O” – brak wymagań,

−

„A” – 5 min,

−

„B” – 15 min,

−

„C” – 20 min.

Właściwe  zastosowanie  tarcz  drzwiowych  moŜe  w  sposób  istotny  zwiększyć  wytrzymałość
zamknięć.  Zamki  atestowane  stanowią  dostateczną  ochronę  przed  przestępstwami  o  niskich
kwalifikacjach. Są one dostateczne wytrzymałe, aby przestępcy uniemoŜliwić zniszczenie ich
lub  otwarcie  przy  pomocy  np.  łomu  (zbyt  mała  siła,  by  zrobić  to  w  pojedynkę).  Zmusza  to
przestępców  do  działania  w  grupie  lub  korzystania  z  narzędzi,  które  czynią  hałas.  Zamki

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

atestowane są zabezpieczone przed zniszczeniem przez nawiercenie czułego miejsca. Chronią
przed tym specjalnie ukształtowane zabezpieczenia, które powodują łamanie się wierteł przy
próbie  nawiercenie  lub  powodują  ześlizgiwanie  się  wiertła  poza  „czułe”  dla  zamka  miejsce.
Takie  zabezpieczenie  moŜe  wchodzić  w  standardowe  wyposaŜenie  zamka  i  być  jego
nieodłączną jego częścią lub w 2 przypadku zamków kompletowanych moŜe zostać dołączone
na  zamówienie.  Zabezpieczenia  przed  przewiercaniem  mogą  mieć  teŜ  same  wkładki
(cylindry).

Drzwi antywłamaniowe
Drzwi  antywłamaniowe  wytrzymują  od  kilku  minut  do  około  jednej  godziny  ataku  ogólnie
dostępnymi  narzędziami.  Spełniają  więc  swoje  zadanie  wówczas,  jeśli  przestępcy
uniemoŜliwimy tak długie działanie poprzez podłączenie drzwi do systemu alarmowego lub,
gdy  są  one  dobrze  widoczne  z  zewnątrz.  Normy,  według  których  badane  są  drzwi,  nie
stanowią  zbyt  duŜych  wymagań  i  wielu  producentów  drzwi  antywłamaniowych  dołącza
dodatkową  informację  o  swoim  wyrobie,  Ŝe  np.  ich  drzwi  mają  kilka  razy  większą
wytrzymałość niŜ wymagają normy.

Klasyfikacja drzwi (wrót, włazów, klap)
W  normie  PN  –  90/B  92270  zawarte  są  wymagania  na  drzwi  o  zwiększonej  odporności  na
włamanie  klasy  C.  Ta  klasyfikacja,  będąca  w  uŜyciu  wielu  lat,  jest  zastępowana  przez
wymienione  wcześniej  normy  Pr  EN  1627  do  1630.  Podejmując  decyzję  o  montaŜu  drzwi
antywłamaniowych  naleŜy  wziąć  pod  uwagę  ilość  i  rodzaj  zamków  w  drzwiach  oraz  jakim
kluczem są one zamykane. Drzwi takie nie powinny mieć więcej jak dwa zamki. Dobrej klasy
drzwi  antywłamaniowe  mają  z  reguły  jeden  zamek  z  bolcami  wysuwanymi  przynajmniej
w trzech kierunkach. NaleŜy pamiętać, Ŝe o stopniu zabezpieczenia zapewnianego przez drzwi
decyduje równieŜ ościeŜnica. Jej sposób zakotwiczenia w murze i jej wytrzymałość na siłowe
działania ma takie samo znaczenie dla ochrony wejścia, jak i wytrzymałość samych drzwi.
MontaŜ    drzwi  antywłamaniowych  zaleca  się  w  sytuacji,  gdy  nie  jest  planowana  ochrona
drzwi systemem alarmowym, aby drzwi antywłamaniowe były widoczne z zewnątrz budynku.
Zmniejsza  się  w  ten  sposób  prawdopodobieństwo  bezkarnego  manipulowania  przy drzwiach
przez intruza.

Sejfy
Dla  oceny  wytrzymałości  zabezpieczeń  mechanicznych  na  przełamanie  wprowadzono  klasy
odporności  oznaczone  cyfrą  arabską  „O”  i  cyframi  rzymskimi  od  I  do  XIII.  NajniŜszą
odporność  mają  zabezpieczenia  zaliczone  do  „O”  i  I  klasy  odporności.  Dla  sejfów  górny
zakres wymaganej klasy odporności wynosi X. Klasa sejfu mówi nam, do jakiej maksymalnej
wartości  przechowywania  moŜe  on  być  przeznaczony.  Jako  jednostkę  obliczeniową  stosuje
120 – krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ubiegły kwartał ogłoszone przez
Prezesa  Głównego  urzędu  Statystycznego  w  Monitorze  Polskim.  JeŜeli  sejf  podłączony  jest
pod  system  alarmowy,  to  w  przypadku,  kiedy  system  jest  przynajmniej  klasy  S.A.-3  moŜna
przechowywać w nim około dwukrotnie większą wartość.
Przy  przechowywaniu  wartościowych  rzeczy  zaleca  się  jednoczesne  stosowanie  dwóch
rodzajów  zamknięć,  najlepiej  tak,  aby  ich  zasada  działania  była  odmienna.  Zapobiegnie  to
ewentualnej niespodziance gdyby w środowisku przestępców wymyślili sposób na pokonanie
jednego z zastosowanych zabezpieczeń. Dwa rodzaje zamknięć, a więc dwa klucze ( jeden np.
elektroniczny) w duŜym stopniu chronią przed wymuszonym otwarciem czy przed otwarciem
ukradzionym kluczem. W takim przypadku nie moŜna kluczy trzymać w jednym miejscu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Klasyfikacja sejfów odpornych na ogień
W zaleŜności od przeznaczenia sejfy oznaczane są literami:

−

„P” – do przechowywania papierów, które nie tracą informacji w temperaturach poniŜej
170 stopni C,

−

„D” – nośniki magnetyczne i papier termoczuły, które nie tracą informacji
w temperaturach poniŜej 70 stopni C.

−

„DIS” – dyskietki i nośniki, które nie tracą informacji w temperaturach poniŜej 50 stopni
C,

Są dwie klasy czasowej odporności ogniowej 60 i 120 minut. Urządzenia do przechowywania
nośników są oznaczone np. S 60 P, co oznacza:

−

S – urządzenia do przechowywania nośników,

−

60 – wytrzymałość ogniowa 60 minut,

−

P – do przechowywania papierów, które nie tracą informacji w temperaturze poniŜej 170
stopni C.

NajwaŜniejsze  jest  przeznaczenie  sejfu  (w  tym  klasa  odporności  i  jeśli  jest  to  konieczne
odporność  na  działanie  wysokiej  temperatury)  i  jego  wewnętrzna  pojemność.  WaŜne  jest
ustalenie,  czy  wymiary  zewnętrzne  podawane  są  z  zawiasami  i  występującymi  elementami
szyfratorów  oraz  naleŜy  sprawdzić,  jaki  jest  kierunek  i  maksymalny  kąt  otwarcia  drzwi.
Koniecznie trzeba sprawdzić, czy sejf ma fabryczne przygotowane miejsca na przymocowanie
czujki elektronicznej wykrywającej próby otwarcia sejfu metodami niszczącymi. Szczególnie
ma  to  znaczenie  w  przypadku  sejfów  ognioodpornych,  poniewaŜ  nie  wolno  ich  nawiercać.
Zamki  do  tej  grupy  sejfów  i  skarbców  oznaczone  są  dla  odróŜnienia  od  zamków  ogólnego
stosowania jako zamki HSL (High Security Locks). Dzielą się na zamki klasy „A”, „B”, „C”
i  „D”.  Wymagania  dla  nich  są  ujęte  w  normie  ENV  1300.  Oznaczenia  zamków
ogólnego stosowania A, B, C nie mają nic wspólnego z oznakowaniem A, B, C zamków HSL.

Pojazdy przystosowane do przewozu wartości pienięŜnych
Samochód specjalny powinien spełniać co najmniej następujące warunki techniczne:

−

posiadać seryjną konstrukcję skrzyniową z wyodrębnionym przedziałem ładunkowym
i wzmocnionym zawieszeniem,

−

posiadać opancerzony przedział osobowy z 5 miejscami oraz całkowicie odrębny
przedział ładunkowy, wzmocniony stalą konstrukcyjną wyŜszej jakości, łączoną w sposób
trwały,

−

przedział  ładunkowy  powinien  posiadać  tylko  jedne  drzwi  zewnętrzne,  np.  drzwi  tylne
dwuskrzydłowe  z  blokadą  ryglowania  jednego  skrzydła  przez  drugie  i  moŜliwością
mocowania  do  ścian  przedziału  w  połoŜeniu  otwartym,  z  zawiasami  o  sworzniach
zabezpieczonych  przed  wybiciem;  drzwi  powinny  być  wyposaŜone  w  dodatkowy  zamek
wierzchni jednostronny, przerabialny, o minimum siedmiu płaskich zastawkach,

−

wyłoŜenie wewnętrznej powierzchni przedziału ładunkowego powinno być ognioodporne
i trwałe, w szczególności odporne na uszkodzenia w czasie załadunku i wyładunku
wartości pienięŜnych,

−

przedział ładunkowy powinien być oświetlony tak, aby istniała moŜliwość jego obserwacji
przez szklany wziernik o średnicy 60 mm z przedziału osobowego,

−

powinien być wyposaŜony w:

– sygnalizator alarmowy o zmiennym tonie, mocowany w przedziale silnikowym;

włącznik sygnalizatora powinien być łatwo dostępny dla kierowcy lub członka zespołu
konwojującego oraz samoczynnie włączający się przy próbie niepowołanego otwarcia
kaŜdych drzwi,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

– sygnalizację alarmowa połączoną ze światłami awaryjnymi i sygnalizatorem

alarmowym o zmiennym tonie oraz włącznikiem rozrusznika o blokadą dopływu
paliwa,

– elektromechaniczny zawór odcinający dopływ paliwa lub inne urządzenie dające taki

sam skutek,

– urządzenie łączności radiowej,

−

przedział osobowy, zbiornik paliwa, oszklenie kabiny powinno być odporne na
przestrzelenie pociskami kalibru 7,62 mm z rdzeniem stalowym, wystrzeliwanymi
z karabinka AK47.

Silnik  powinien  mieć  system  gaśniczy  oraz  zbiornik  paliwa  wykonany  w  sposób
zabezpieczający przed wybuchem. System kontroli zamknięcia drzwi powinien być połączony
z  ogólnym  systemem  zamknięcia,  z  sygnalizowaniem  dla  kaŜdych  drzwi  alarmowych
sygnałem dźwiękowym oraz  światłami, a takŜe elektryczna blokadą drzwi sterowaną z kabiny
kierowcy.  Wszystkie  urządzenia  elektryczne  powinny  posiadać  instalację  uniemoŜliwiającą
zakłócenie  przez  urządzenie  zewnętrzne.  Koła  powinny  posiadać  wkładki  masywowe
umoŜliwiające dalsza jazdę po zniszczeniu opony do 15 km z prędkością 50 km/godz.
Samochód  do  przewozu  wartości  pienięŜnych  powinien  posiadać  świadectwo  homologacji
oraz atesty na opancerzenie i oszklenie przedziału osobowego

Tabela 7. Przestępstwa stwierdzone w Polsce w 1993 r według rodzaju zabezpieczenia obiektu.

Wybrane
kwali-
fikacje
prawne

Ogółem
przestępstw
stwier-
dzonych
oraz
procento-
we udziały

Rodzaj
zabez
pieczeń

techniczne
standardo-
we

Rodzaj
zabez
pieczeń

techniczne
specjalne

Rodzaj
zabez
pieczeń

elektroni-
czne

Rodzaj
zabez
pieczeń

elektro-
niczno-
osobowe

Rodzaj
zabez
pieczeń

elektro-
niczne
z
udzia-
łem
Policji

Rodzaje
zabez
pieczeń

StraŜ
Przemy
słowa

Rodzaj
zabez
pieczeń

Spe-
cjalne
słuŜby
ochro-
ny

Rodz
zab.

doraź.
ochr.
spo-
łeczna

Rodz
zab.

brak
zabez
piecze
nia

kradzieŜ
mienia
prywatnego
art. 203 KK

127789

100%

26965

21,1

143

0,1

93

0,1

151

0,1

7

0

167

0,1

9

0

32

0

10022

78.4

kradzieŜ z
włamaniem
art. 208 KK

51,094

100%

24301

47,8

93

0,2

177

0,3

169

0,3

10

0

203

0,4

13

0

21

0

26106

51.1

KradzieŜ z
włamaniem
do obiektu
prywatnego
art. 208 KK

263244

100%

130271

49,5

466

0,2

366

0,1

123

0

9

0

210

0,1

6

0

51

0

13176

50

KradzieŜ
pracownicza
mienia
społecznego
art. 199 KK

3529

100%

556

15,8

1

0

23

0,7

82

2,3

3

0,1

125

3,5

1

0

4

0,1

2734

77,5

ródło: Statystyka Komendy Głównej Policji – tabulogram 855B

Zabezpieczenia elektroniczne – system sygnalizacji włamania  i napadu.
Elektroniczne urządzenia zabezpieczające to techniczne środki zabezpieczenia mające na celu
zapewnienie stanu bezpieczeństwa ochranianego obiektu. Zadaniem systemu alarmowego jest
wykrywanie  i  sygnalizowanie  warunków  wskazujących  na  istnienie  niebezpieczeństwa.
W stanie  alarmowania  systemu,  powstałym  w  wyniku  jego  odpowiedzi  na  wystąpienie

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

niebezpieczeństwa,  wytwarzany  jest  sygnał  alarmu.  Sygnał  odbierany  jest  bezpośrednio
w dozorowanym  obiekcie,  na  zewnątrz  obiektu  lub  w  alarmowym  centrum  odbiorczym
poprzez  system  transmisji  alarmu.  Skutkuje  to  pojęciem  stosowanych  działań  przez  słuŜby
ochrony.
Zgodnie  z  Polską  Normą  „Systemy  Alarmowe”PN-93/E-08390    podział  systemów
elektronicznego zabezpieczenia wygląda następująco:

−

Systemy alarmowe,

−

Systemy sygnalizacji włamania,

−

Systemy dozorowe CCTV stosowane w zabezpieczeniach,

−

Systemy kontroli dostępu stosowane w zabezpieczeniach,

−

Systemy alarmowe osobiste,

−

Urządzenia i systemy transmisji alarmu.

Zasada funkcjonowania systemu alarmowego – schemat ogólny

Schemat typowego systemu alarmowego składa się z urządzeń decyzyjnych zasilających,

sterujących,  wykrywających  zagroŜenia  (ostrzegawczych  –  czujki,  przyciski  napadowe,
urządzenia  przeciwsabotaŜowe)  i  wykonawczych  (sygnalizujących,  rejestrujących  itp.).
Urządzeniami składowymi systemu są: centrala, sygnalizacja akustyczna i optyczna, dostęp do
centrali,  urządzenia  współpracujące  co  najmniej  z  dwoma  urządzeniami  zewnętrznymi,
zasilanie.

Rys. 1. Schemat powiązań schematów sygnalizacji zagroŜeń [2, s. 493].

Centralki alarmowe
Pracę  centrali  alarmowych  charakteryzują  co  najmniej  trzy  stany  :  czuwania,  dozorowania
i alarmowania.  Centrala  alarmowa  to  zespół  środków  sprzętowych  i  programowych,
działających według określonego algorytmu i realizujący co najmniej funkcje decyzyjne oraz
sterujące  w  systemie  alarmowym.  Najczęściej  słuŜą  one  do  przyjmowania  i  przetwarzanie
informacji  przychodzących  z  urządzeń  peryferyjnych  (sterujących  i  ostrzegawczych),  oraz
sterowania  urządzeniami  wykonawczymi.  W  zaleŜności  od  oprogramowania  centrali  jej
wyjścia mogą pełnić funkcje:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

linii dozorowych, słuŜących do podłączenia czujek,

linii przeciwsabotaŜowych, słuŜących do podłączenia czujek otwarcia (styków)
sygnalizujących otwarcie obudów urządzeń alarmowych,

linii napadowych, słuŜących do podłączenia ostrzegawczy (ręcznych przycisków
i noŜnych listew napadowych)

Współczesne ich konstrukcje są skomplikowanymi układami mikroprocesorowymi.

Pozwalają  one  na  realizację  funkcji  uŜytkowych  wykorzystywanych  m.in.  w  działalności
ochronnej.  Z  punktu  widzenia  pracowników  ochrony  fizycznej  istnieje  moŜliwość  łatwej
lokalizacji  źródła  alarmu  oraz  automatyczne  zapamiętywanie  zachodzących  w  obiekcie
wydarzeń. W przypadku ewentualnego śledztwa lub konieczności odtworzenia przebiegu tych
wydarzeń moŜliwy jest wydruk zawartości pamięci centralki. Obsługa systemów alarmowych
odbywa  się  za  pośrednictwem  odpowiednio  rozmieszczonych  klawiatur,  pozwalających
wprowadzić umowne kody wywołujące określone reakcje urządzeń.
Do  sygnalizacji  miejsca  powstania  alarmu  słuŜą  roŜnego  typu  urządzenia  odczytowe.
W najprostszych  urządzeniach  są  to  diody  świecące  lub  wyświetlacze  ciekłokrystaliczne
umieszczone  w  klawiaturach.  Aktualnie  najnowocześniejszym  rozwiązaniem  jest  stosowanie
odpowiednio oprogramowanych komputerów. Wszystkie centralki posiadają specjalne układy
zasilające  wykorzystujące  zarówno  zasilacz  sieciowy  jak  i  akumulator  rezerwowy.  Centralki
wykorzystuje się np. w systemach sygnalizacji poŜaru. W wyniku powstania poŜaru centralka
moŜe spowodować automatyczne uruchomienie urządzeń gaśniczych lub oddymiających oraz
spowodować inne reakcje zgodne z wcześniej ustalonym programem

Urządzenia  zasilające  stanowią  część  systemu  alarmowego,  dostarczając  niezbędna energię
do działania systemu lub jego części. Istotne jest, aby urządzenie to pracowało opierając się na
dwóch  źródłach  energii:  podstawowe  (sieć  elektroenergetyczną)  oraz  rezerwowe  (baterie
akumulatorów),  umoŜliwiając  poprawną  pracę  systemu  alarmowego  lub  jego  części,
w przypadku  zaniku  jednego  z  nich.  NiezaleŜnie  od  tego  urządzenie  zasilające  system
alarmowy    winno  być  zasilane  oddzielnie,  przez  własny  bezpiecznik,  z  sieci
elektroenergetycznej oraz nie moŜe zasilać innych systemów.

Urządzenie  sterujące  słuŜy  do  włączania,  wyłączania,  blokowania  i  odblokowywania
systemu alarmowego lub jego części przez zmianę stanu pracy centrali alarmowej.  NaleŜą do
nich  urządzenia  mechaniczne  (zamki  róŜnego  rodzaju  uruchamiane  kluczem)  lub
elektroniczne (manipulatory szyfrowe). Manipulatory szyfrowe mogą stanowić niezaleŜną od
centrali  część  systemu  alarmowego,  tzw.  zamki  szyfrowe,  lub  być  ich  integralną  częścią.
Manipulatory

szyfrowe

najczęściej

urządzenia

klawiaturą

alfanumeryczną

i wyświetlaczem  (LCD  lub  LED)  umoŜliwiającym  informowanie  osoby  obsługującej  to
urządzenie  o  aktualnym  stanie  centrali  lub  systemu.  Stosuje  się  równieŜ  inne  ,manipulatory
szyfrowe,  często  zapoŜyczane  z  systemów  kontrolki  dostępu.  Mogą  nimi  być  czytniki  kart
identyfikacyjnych,  czytniki  biometryczne  lub  urządzenia  łączące  kilka  z  wymienionych
funkcji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 2. Schemat powiązań schematów sygnalizacji zagroŜeń [2, s. 501]

Urządzenia  wykonawcze  to  róŜnego  rodzaju  urządzenia  realizujące,  zgodnie  z  przyjętym
algorytmem,  programem  centrali  alarmowej,  w  odpowiedzi  na  zasygnalizowane  przez
urządzenia  ostrzegawcze  zagroŜenia.  Stan  taki  nazywa  się  alarmem  lub  pogotowiem.  Do
urządzeń wykonawczych zalicz się:
a)

sygnalizatory akustyczne (syreny, głośniki, przetworniki piezoceramiczne), wywołujące
miejscowy alarm akustyczny,

sygnalizatory optyczne (lampy migocące, stroboskopowe), wywołujące miejscowy alarm
optyczny,

przekaźniki sygnału alarmu, przekazujące sygnał alarmu do oddalonych centrów odbioru
(monitoringu) drogą przewodową (łącza komutowane lub tzw. sztywne) lub drogą radiową.

Urządzenia rejestrujące słuŜą do obrazowania oraz zapisu zdarzeń związanych z pracą
systemu alarmowego.
NaleŜą do nich:
a)

wskaźniki synoptyczne (tablice, wskaźniki LCD i LED, monitory komputerów),

drukarki,

dyski komputerowe.

Zdarzenia  mogą  być  obrazowane  na  bieŜąco  na  wskaźnikach  synoptycznych  oraz
zapamiętywane  przez  wydruk  na  papierze  lub  w  pamięci  nielotnej  komputera.  Dostęp  do
zapamiętywanych  zdarzeń  mogą  mieć  tylko  uprawnione  osoby  Historie  zdarzeń,  w  postaci
wydruków  na  papierze,  powinny  być  archiwizowane  przez  określony  czas.  Polska  norma
„Systemy  alarmowe”  dotyczy  w  zasadzie  tylko  dwóch  z  wymienionych  systemów  –
sygnalizacji  zagroŜeń  –  systemów  sygnalizacji  włamania  i  napadu  oraz  systemów  transmisji
alarmu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Czujki
Do  podstawowych  i  najczęściej  stosowanych  typów  zabezpieczeń    pasywnych  i  aktywnych
w systemach alarmowych zaliczyć naleŜy: pasywne czujki podczerwieni oraz czujki aktywnej
podczerwieni  wykrywające  zmiany  promieniowania  cieplnego  emitowanego  przez  ciało
człowieka  lub  reagujące  na  przecięcie  promieniowania  podczerwonego,  emitowanego  przez
nadajnik czujki umieszczony naprzeciw odbiornika czujki.

Pasywne czujki podczerwieni
Czujki  tego  typu  posiadają  zaletę  duŜej  odporności  na  wytwarzanie  nieuzasadnionych
alarmów.  Najprostsze  konstrukcje  mają  ta  wadę,  Ŝe  odpowiednio  przygotowany  intruz
sprzyjających  okolicznościach  jest  w  stanie  przekroczyć  chronioną  strefę  nie  powodując
alarmu. Przy stosowaniu pasywnych czujek podczerwieni podstawową sprawa jest uniknięcie
wpływu  przypadkowych  zakłóceń  na  ich  pracę,  osiągane  przez  prawidłowy  wybór  miejsca
montaŜu czujki. Czujki te wykrywają przemieszczanie się w obszarze objętym ich zasięgiem
elementów,  których  temperatura  róŜni  się  od  temperatury  otoczenia.  Stanowią  one  równieŜ
detektory  promieniowania  cieplnego  emitowanego  np.  przez  ciało  ludzkie.  Czujki  te
oferowane  są  w  wielu  roŜnych  modyfikacjach  i  rozwiązaniach  róŜniących  się  sposobem
obróbki  sygnałów,  np.  w  technologii  3D  analizowany  jest  zarówno  kształt,  wielkość,  jak
i szybkość  poruszania  się  obiektu.  Technologii  4D  analizowane  są  takŜe  zmiany  tła.
Charakterystyczne  dla  tego  typu  czujek  jest  to,  Ŝe  wyglądające  tak  samo  czujki  mogą  mieć
zupełnie  róŜne  (lecz  dokładnie  określone)  strefy  wykrywania.  Czujki  pasywne  podczerwieni
są  czujkami  kierunkowymi,  to  znaczy  największa  ich  czułość  wykrywania  jest  wtedy,  gdy
obiekt  porusza  się  równolegle  do  lustra.  Ruch  w  kierunku  czujki  moŜe    nie  zostać  wykryty.
Sfera  wykrywania  czujek  pasywnych  podczerwieni  nie  przenika  ścian  ani  szyb.  Mogą  być
wraŜliwe na światło słoneczne. Nie jest zalecane stosowanie ich w pomieszczeniach o małych
rozmiarach (wiatrołapy) i z ogrzewaniem podłogowym. są. one wraŜliwe na ruchy powietrza
o temperaturze  innej  niŜ  ich  otoczenie.  Są  oferowane  wykonania  o  zmniejszonej  lub
ustawianej  wraŜliwości  na  zwierzęta  lub  kalibrowanej  liczbie  impulsów  po  których  ma
nastąpić  alarm.  Czujki  te  produkowane  są  takŜe  jako  czujki  zespolone,  w  których  w  jednej
obudowie umieszczone czujka tłuczenia szkła i czujka pasywna podczerwieni.
Do ochrony okien i drzwi są oferowane czujki o wąskim kącie widzenia np. 90, 120, a nawet
360  stopni.  Te  ostatnie  to  czujki  sufitowe.  W  wykonaniach  specjalnych  czujki  pasywne
podczerwieni  są  stosowane  na  zewnątrz  obiektów.  Znane  są  wykonania  o  zasięgu  150
metrów.

Czujki aktywne podczerwieni
Czujki te naleŜą do najbardziej odpornych na zakłócenia, jeśli zostaną spełnione co najmniej
dwa  podstawowe  warunki.  Pierwszy dotyczy zabezpieczenia odbiornika przed bezpośrednim
lub  silnym  odbitym  światłem  słonecznym.  A  więc  odpowiedni  wybór  miejsca  montaŜu  lub
zastosowanie  ekranu  zabezpieczającego.  Drugi,  istotny  szczególnie  przy  większych
odległościach między nadajnikiem i odbiornikiem, to stabilne zamocowanie obu urządzeń tak,
aby drgania konstrukcji nie powodowały zmiany kierunku wiązki promieniowania z nadajnika
poza pole widzenia odbiornika. Czujki te są instalowane wzdłuŜ ogrodzeń lub na elewacjach
budynków  (ochrona całych  rzędów okien na poszczególnych piętrach). Do tego typu czujek
zaliczamy  –  tory,  bariery,  bramki  działające  na  zasadzie  ciągłej  kontroli  przez  odbiornik
przepływu wąskiej wiązki podczerwieni emitowanej przez nadajnik. Sygnał alarmu powstaje,
gdy  czas  przerwy  w  odbiorze  strumienia  podczerwieni  przekracza  kilka-  kilkadziesiąt
milisekund.  Maksymalny  stosowany  zasięg  odległości  między  nadajnikiem,  a  odbiornikiem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

moŜe przekroczyć 200 m, a w korzystnych warunkach nawet 1500 do 2000 metrów. Czujki
aktywne podczerwieni mogą być stosowane zarówno wewnątrz pomieszczeń jak i na
zewnątrz. Stosowane na zewnątrz często są zaopatrzone w:

−

termostaty utrzymujące prawidłową temperaturę urządzeń elektronicznych w niskich
temperaturach otoczenia,

−

system wyłączający tory podczerwieni bez wywalania alarmu w przypadku pojawienia się
mgły,

−

regulację czasu przysłonięcia wiązki, tak aby wyeliminować zakłócenia pochodzące od
latających ptaków i fruwających śmieci.

Stosowanie  czujników  aktywnych  podczerwieni  stwarza  pewne  problemy  ze  względu  na
łatwość  wykrycia  miejsc  ich  montowania.  Dlatego  teŜ  naleŜy  przewidzieć  kierunki  stref
ochrony.  Czujniki  podczerwieni  w  specjalnych  obudowach  znacznie  utrudniają  ustalenie
przestępcom  stref  ochrony.  Tory  podczerwieni  mogą  słuŜyć  do  wykrywania  przekroczenia
stref  chronionych,  ale  takŜe  (po  ustawieniu  ich  w  poziomie)  mogą  kontrolować  kierunek
przechodzenia.

Czujki wibracyjne, inercyjne, wstrząsowe
Czujki  wibracyjne  mechaniczne,  wibracyjne  elektryczne,  wstrząsowe    bezwładnościowe
reagują  na  silne  ukierunkowane  drgania  mechaniczne  występujące  w  przypadku  próby
wybicia szyby lub wyłamania drzwi czy okna. Działanie czujek wibracyjnych mechanicznych
oparte  jest    na  zasadzie  róŜnicy  w  bezwładności  mechanicznej  styków  elektrycznych
przytwierdzonych  do  chronionych  elementów  konstrukcji  i  podłoŜa.  Czujki  wibracyjne  typu
mechanicznego  są  wypierane  przez  czujki  z  elektroniczną  analizą  sygnałów.  Czujki
wibracyjne z elektroniczną analiza sygnałów są stosowane do ochrony:

−

szyb, takŜe wielowarstwowych,

−

krat,

−

przegród budowlanych,

−

sprzętu,

−

ram, ościeŜnic.

Czujki sejsmiczne
W załoŜeniu przeznaczone są do ochrony kas, sejfów, ścian, a po pewnej modyfikacji takŜe
do krat, gdzie sprawdzają się bardzo dobrze wykrywając wiele rodzajów agresji. Dobrej klasy
czujka sejsmiczna wykrywa:

−

cięcie,

−

wiercenie,

−

palnik,

−

wybuch,

−

jest równieŜ w stanie sprawdzać i sygnalizować, czy jest prawidłowo zamontowana.

Czujniki sejsmiczne są przeznaczone przede wszystkim dla banków i podobnych placówek.
Ochrona  obiektów  kryjących  walory  i  przedmioty  duŜej  wartości  wymaga  kontroli  nie  tylko
drzwi  i  okien,  ale  takŜe  ścian.  W  takich  przypadkach  określony  stopień  bezpieczeństwa
narzuca konieczność wykrywania obecności intruza nie tylko w obszarze chronionym, ale juŜ
w momencie np. próby przebicia stropu czy ściany, a więc w takiej fazie działania, która nie
jest  jeszcze  przekroczeniem  granicy  strefy  chronionej,  lecz  „zapowiada”  to.  Właśnie  do
ochrony  ścian,  stropów  pomieszczeń,  ścian  sejfów  są  stosowane  te  czujniki.  Ze  względu  na
specyfikę ich działania, powinni je montować instalatorzy specjaliści systemów alarmowych,
a  na  terenie  obiektów  podległych  obowiązkowej  ochronie  licencjonowani  pracownicy
zabezpieczenia technicznego co najmniej pierwszego stopnia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Czujki tłuczenia szkła mikrofonowe przestrzenne
Są  to  czujniki  najnowszej  generacji.  Pomimo  niewielkich  rozmiarów  dają  moŜliwość
jednoczesnej ochrony wielu szyb i to z odległości kilku, a nawet kilkunastu metrów. Działają
podobnie  jak  mikrofony,  z  tym  Ŝe  rozróŜniają  z wielu  sygnałów  te  dźwięki,  które  powstają
przy  tłuczeniu  szyb.  W  celu  ograniczenia  fałszywych  alarmów  oferowane  są  czujki,  które
generują sygnał alarmu dopiero po odebraniu kolejno dwóch sygnałów – uderzenia i tłuczenia
szyby.

Czujki dotykowe – pojemnościowe
Przeznaczone w zasadzie do ochrony elementów metalowych, takich jak zamki, klucze, szafki
metalowo-szklane, broń, kraty, metalowe zastawy stołowe itp. Ponadto czujnikami tymi mogą
być  chronione  równieŜ  przedmioty  niemetalowe  pod  warunkiem,  Ŝe  dołączymy  do  nich
elementy  metalowe.  W  ten  sposób  moŜemy  chronić  np.  obrazy.  Po  kaŜdym  włączeniu  się
czujnik  „dostraja”  się  samoczynnie  do  aktualnie  istniejącej  pojemności  elektrycznej
chronionych  elementów.  Czujniki  tego  typu  nadają  się  zwłaszcza  do  konstruowania
„pułapek”. Właśnie takie czujniki wykorzystywane są w specjalnych matach alarmowych.

Czujki mikrofalowe „pochłaniające” (impedancyjne)
Nadają  się  do  ochrony  jednocześnie  kilku  par  drzwi,  (zwłaszcza  drzwi  z  ościeŜnicami
metalowymi) lub okien połoŜonych w bliskim sąsiedztwie. Chronione otwory nie muszą być
zamknięte, poniewaŜ to sygnał alarmu wywołuje pojawienie się intruza, a nie samo otwieranie
się  drzwi.  Mogą  być  wykorzystane  równieŜ  do  automatycznego  włączania  światła,  i  to
zarówno w celu odstraszania intruza, jak i dla wygody uŜytkownika. Czujniki tego typu wraz
z  własnym  zasilaniem  są  stosowane  np.  do  ochrony  samolotów,  tworząc  strefę  dookolną
o promieniu kilkunastu metrów.

Czujki z punktowymi detektorami np.  geofoniczne, piezoelektryczne
Umieszczane  na  ogrodzeniach  lub  pod  ziemią  łączone  szeregowo  tworzą  strefę  ochronną
o długości około 150–200 metrów dla systemów geofonicznych i 100, 500, 1000 m dla czujek
pizoelektrucznych.  System  geofoniczny  zalecany  jest  do  ochrony  samotnych  siedlisk.
Najlepsze  efekty  uzyskuje  się,  jeśli  kładziony  jest  pod  Ŝwirowymi  alejami.  Systemy
pizoelektryczne  zalecane  są  do  ogrodzeń  z  siatki,  ale  źle  pracują  z  siatkami  pokrytymi
plastikiem.

Czujki światłowodowe
Przeznaczone są do zabezpieczania ogrodzeń – zwłaszcza metalowych, ścian, stropów, terenu
(światłowód  umieszczany  jest  pod  ziemią).  System  świetnie  spisuje  się  w  terenie
pofałdowanym,  z  pełnym  podsłuchem  akustycznym.  Światłowód  pełni  rolę  mikrofonu.
Ciekawym  wykorzystaniem  światłowodów  w  ochronie  jest  siatka  umieszczona  np.
w ścianach.

System z kablami mikrofonowymi (sensorowymi)
Przeznaczony  jest  do  ochrony  powierzchni,  a  więc  terenu,  ścian,  sufitów,  podług,  ogrodzeń.
Czułość systemu jest regulowana – w przypadku płotu z siatki odróŜnia; wspinanie się, cięcie,
umoŜliwia podsłuch miejsca ataku.

Kontaktrony
Czyli  czujki  magnetyczne,  działają  na  zasadzie  zmiany  połoŜenia  mikrostyków
umieszczonych  w  rurce  szklanej  (kontraktom),  pod  wpływem  zmiany  pola  magnetycznego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Składają  się  najczęściej  z  dwóch  części  właściwego  kontaktronu  zamkniętego  w  obudowie
mocowanego  n  ościeŜnicy  czyli  części  nieruchomej  i  małego  magnesu  stałego  mocowanego
na części ruchomej, montowanego na skrzydle drzwi lub ramie okna. Czujki te są całkowicie
odporne na działanie pyłów, kurzu jednak wraŜliwe na wstrząsy. Nie naleŜy montować ich do
ochrony drzwi zamykanych bardzo gwałtownie.

Czujki ultradźwiękowe
Czujki te działają na zasadzie zjawiska Dopplera, czyli zmiany częstotliwości fali odbitej od
poruszającego  się  obiektu.  Zalecane  są  do  ochrony  małych  i  średnich  pomieszczeń,  lecz
bardzo  szczelnych  (np.  skarbce,  szklane  gabloty  itp.)  Nie  są  zalecane  do  pomieszczeń
z klimatyzacją,  z  kominkami,  silnymi  grzejnikami  itp.  Sygnalizują:  otwarcie  i  wybicie  okna,
otwarcie drzwi, poruszanie się osoby lub przedmiotów w chronionym obiekcie.

Czujki dualne
Stosuje  się  je  w  pomieszczeniach  wymagających  szczególnie  szczelnej  ochrony.  W  tym
wypadku  zostają  połączone  w  jednej  obudowie,  czujki  pasywne  podczerwieni  z  czujnikami
ultradźwiękowymi  lub  mikrofalowymi.  Działają  na  zasadzie  wykrywania  poruszającego  się
obiektu  na  podstawie  zmian  dwu  zjawisk.  np.  promieniowania  w  zakresie  podczerwieni
i mikrofal. Alarm wywołuję kaŜdy z uŜytych czujników.
Jeśli  za  zasadę  działania  czujników  zespolonych  przyjmie  się  iloczyn  logiczny,  to  alarm
wywołują czynniki pobudzające działanie obu czujników jednocześnie. Ten sposób wyklucza
wprawdzie wywoływanie fałszywych alarmów, ale teŜ obniŜa czułość wykrywania.

Przyciski napadowe
Są  to  elementy  systemu  alarmowego  słuŜące  do  wywoływania  przez  człowieka  stanu
alarmowania,  w  przypadku  wystąpienia  zagroŜenia.  Są  to  urządzenia    przewodowe  lub
bezprzewodowe,  uruchamiane  ręcznie  lub  noŜnie.  Sposób  podłączenia  tego  typu  czujników
do centralki powinien zapewnić włączenia alarmu sabotaŜu takŜe w przypadku przecięcia lub
zwarcia  w  linii,  gdyŜ  czujniki  te  są  szczególnie  naraŜone  na  nieumyślne  uszkodzenie
przewodów.  Niektóre  rodzaje  mat  i  przycisków  alarmowych  są  tak  skonstruowane,  Ŝe  dają
sygnał  takŜe  przy  zmianie  siły  nacisku,  czyli  przy  jej  zmniejszeniu  lub  zwiększeniu.  Taka
właściwość  umoŜliwia  stosowanie  czujników  w  ochronie  przed  kradzieŜą  pojedynczych
przedmiotów.  Urządzenia  te  słuŜą  równieŜ  do  sygnalizacji  zagroŜenia  zdrowia  lub  Ŝycia
ludzkiego.  Dlatego  teŜ  powinny  być  instalowane  w  miejscach  gdzie  takie  zagroŜenie
występuje.

System z kablami mikrofonowymi (sensorowymi)
Przeznaczony  jest  do  ochrony  powierzchni,  a  więc  terenu,  ścian,  sufitów,  podług,  ogrodzeń.
Czułość systemu jest regulowana – w przypadku płotu z siatki odróŜnia; wspinanie się, cięcie,
umoŜliwia podsłuch miejsca ataku.

Linie dozorowe
Linie dozorowe systemów alarmowych powinny zapewniać niezawodne przesyłanie sygnałów
alarmowych  z  czujek  i  przycisków  alarmowych  do  centrali  i  w  tym  celu  powinny  być
kontrolowane:
a)

w przypadku systemów klasy SA1 przynajmniej co 3 m-ce podczas okresowych
przeglądów,

w przypadku systemów klasy SA2 samoczynnie przynajmniej pod względem przerwy,
a wykryte uszkodzenie powinno być sygnalizowane w niespełna 30 s,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w przypadku systemów klasy SA.3 samoczynnie pod względem przerwy i zwarcia
w okresach nie dłuŜszych nią 1 s, a wykryte uszkodzenia powinny być sygnalizowane
w niespełna 20 s,

w przypadku systemów SA4 jak dla klasy C z dodatkową kontrolą doziemienia, jeśli
przeszkadza ona w przyjmowaniu sygnału alarmowego czujek o przycisków alarmowych.

Transmisja sygnałów alarmowych
W  przypadku  braku  stałego  dozoru  ludzkiego  w  chronionym  obiekcie,  w  systemach  klasy
SA2  i  SA3  powinna  być  przewidziana  moŜność  transmisji  sygnałów  alarmowych  do
stanowisk  lokalnego  lub  scentralizowanego  nadzoru.  W  systemach  klasy  SA1  wystarczy
jedynie lokalne wywołanie alarmu bez konieczności transmisji sygnałów alarmowych.
a)    transmisja w systemie klasy SA2. moŜe odbywać się po linii niekontrolowanej,
b)    transmisja w systemie klasy SA3 powinna odbywać się po linii stale nadzorowanej

przez punkt nadzoru np. kontrolowanej czynnej linii telefonicznej lub wydzielonego
do tego celu linii.

Elementem  przekazującym  sygnał  alarmowy  z  centrali  do  urządzenia  transmitującego  bywa
normalnie zwarty zestyk bezpotencjałowy lub transoptor.

Klasa systemu i urządzenia alarmowego
Przez  klasę  systemu  alarmowego  rozumie  się  poziom  jakościowy  środków  technicznych  i  ich
organizacji  (urządzeń  instalacji  przewodowej  i  zasad  obsługi  technicznej)  tworzących  system
alarmowy  napadowo-włamaniowy,  określający  zdolność  systemu  do  ochrony  obiektu,
w  warunkach  zakłóceń  środowiskowych  (mechanicznych,  klimatycznych  elektromagnetycznych)
i sabotaŜowego oddziaływania na system

Przez klasę urządzenia alarmowego rozumie się poziom techniczny urządzenia

gwarantujący określona skuteczność jego działania w systemie alarmowym danej klasy.
RozróŜniamy cztery klasy systemów alarmowych oraz cztery klasy urządzeń

Tabela 8. Podział klas systemów i urządzeń alarmowych [2]

Klasa systemu alarmowego

Klasa urządzenia alarmowego

SA1

A – popularna

SA2

B – standardowa

SA3

C – profesjonalna

SA4

S – specjalna

ródło: B. Tatarnowski. Elektroniczne systemy sygnalizacji zagroŜeń w Vademecum agenta ochrony i detektywa

C. Grzeszyk ‘Crimrn” Warszawa 1996 [2].

Ze względu na stopień zagroŜenia wartości w chronionych obiektach wyróŜniamy cztery
kategorie zagroŜenia osób i mienia od Z1 do Z4 odpowiadające istniejącemu ryzyku szkód
uwzględniające:
a)

wartość wymierną mienia i skutków jego utraty,

wartość niewymierną przedmiotów zabytkowych i muzealnych,

cięŜar gatunkowy informacji zawartych w dokumentach objętych tajemnicą,

zagroŜenie zdrowia i Ŝycia.

NaleŜy pamiętać aby przy określaniu kategorii zagroŜonych wartości :
a)

zawsze  brać  pod  uwagę  zagroŜenie  Ŝycia  i  zdrowia  ludzi,  a  w  przypadku  realnego
zagroŜenia  napadem  rabunkowym  system  alarmowy  tworzący  wyŜszy  poziom
bezpieczeństwa,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

przy wycenie mienia uwzględnić realną stratę, która moŜe powstać biorąc pod uwagę:

–

stopień trudności w zaborze mienia,

– lokalizacje obiektu,
– rodzaj

klasę

zastosowanych

rodków

zabezpieczenia

budowlanego

i mechanicznego,

c) uwzględnić klasę instalowanego systemu alarmowego,
d) kierować się przykładami, które wskazują jakie rodzaje obiektów moŜna zaliczyć do

określonej kategorii zagroŜonej wartości.

Tabela 9. Charakterystyka kategorii zagroŜenia osób i mienia

Kategoria wartości

Wartości podlegające zabezpieczeniu

a) mienie małej wartości, które moŜna wymienić lub

Z-1

zastąpić,

a) mienie średniej wartości, które moŜna wymienić

lub zastąpić,

Z-2

b) dokumenty lub przedmioty o wartości zabytkowej

lub muzealnej, występujące w powtarzalnych

egzemplarzach lub które moŜna odtworzyć,

c) dokumenty zawierające tajemnice słuŜbową

a) mienie duŜej wartości,

b) dokumenty lub przedmioty mające zabytkowa

wartość, niepowtarzalne w kraju,

Z-3

c) dokumenty duŜej wartości, których uszkodzenie

zniszczenie lub kradzieŜ, jak równieŜ poznanie

moŜe prowadzić do duŜych szkód,

d) Ŝycie ludzi związanych z wartościami

wymienionymi punktach a, b, c

a) mienie bardzo duŜej wartości,

Z-4

b) przedmioty zabytkowe stanowiące dziedzictwo

kultury światowej.

___________________________________________________________________________

Ze względu na moŜliwość oddziaływania róŜnych czynników zewnętrznych podział

systemów alarmowych na cztery klasy uwzględnia:

−

cechy czujek,

−

kontrolę linii dozorowanych,

−

ochronę przed osobami niepowołanymi,

−

odporność na działanie środowiskowych zakłóceń elektromagnetycznych,

−

kontrolę działań systemu,

−

rodki transmisji sygnałów alarmowych do stanowisk podejmujących interwencje.

Im większy stopień zagroŜenia oraz trudniejsze warunki środowiskowe, tym system alarmowy
powinien być wyŜszej klasy.
Zastosowanie elektronicznych systemów poszczególnych klas wg normy polskiej przedstawia
się następująco:

−

Systemy klasy SA1 – powinny być stosowane w obiektach o małym ryzyku szkód oraz
w pomieszczeniach mieszkalnych połoŜonych z dala od tras natęŜonego ruchu ulicznego,
pomieszczeniach oddalonych od urządzeń elektrycznych większej mocy z urządzeniami

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

typowymi dla gospodarstw domowych. Przykładowe zastosowania: mieszkania
w domach wielorodzinnych, domy jednorodzinne.

−

Systemy  klasy  SA2  –  powinny  być  stosowane  do  zabezpieczenia  obiektów  o  średnim
ryzyku  szkód  oraz  innych  obiektów,  w  których  pracują  lub  znajdują  się  w  pobliŜu
urządzenia  elektryczne  większej  mocy.  Przykładowe  zastosowania:  wille,  warsztaty
rzemieślnicze,  sklepy  i  domy  towarowe,  punkty  kasowe,  tajne  kancelarie,  urzędy
pocztowe, małe obiekty muzealne, mniej waŜne obiekty sakralne.

−

Systemy klasy SA3 – obejmują obiekty o duŜym ryzyku szkód oraz w innych obiektach,
w  których  pracują  cięŜkie  maszyny  produkcyjne  wytwarzające  drgania  i  wibracje,
urządzenia elektryczne duŜej mocy lub o komutacji stykowej, a takŜe obiekty w których
dopuszcza  się  wyłączenia  zasilania  w  dni  wolne  od  pracy.  Przykładowe  zastosowania:
zakłady przetwórstwa metali i kamieni szlachetnych, sklepy jubilerskie, muzea narodowe,
archiwa  specjalne,  banki,  waŜniejsze  obiekty  sakralne  i  ich  skarbce,  zakłady  przemysłu
zbrojeniowego,

−

Systemy klasy SA4 – powinny być stosowane w obiektach o bardzo duŜym ryzyku
szkód, bądź w których występują nietypowe (przynajmniej w jednym czynniku) warunki
Ś

rodowiskowe np. bardzo niska lub wysoka temperatura, obecność gazów palnych lub

szczególne  zakłócenia  (np.  silne  pola  elektromagnetyczne  radiostacji  nadawczych);
przykładowe  zastosowanie:  wytwórnia  papierów  wartościowych,  mennica  państwowa,
skarbce  duŜych  banków,  placówki  dyplomatyczne  na  terenie  obcych  państw,  obiekty
o specjalnych wymaganiach.

System telewizji uŜytkowej CCTV
Systemy te pozwalają na obserwację wzrokową wybranych fragmentów chronionego obiektu
oraz przyległego terenu i rejestrację zaistniałych zdarzeń. Podstawowe funkcje systemów
telewizji uŜytkowej to:

−

obserwacja wybranych stref obiektu za pomocą zestawu kamer telewizyjnych np.
w strefie zewnętrznej,

−

moŜliwość rejestracji obrazów w warunkach słabej widoczności, dzięki kamerom
wyposaŜonym w przetworniki,

−

moŜliwość jednoczesnego, bezkolizyjnego korzystania z obrazów tych samych kamer
przez róŜnych uŜytkowników (np. dyrektor banku, szef ochrony, wartownicy),

−

moŜliwość nagrywania wszystkich obrazów, a nie tylko w danej chwili, ze wszystkich
kamer znajdujących się w obiekcie na jedna kasetę magnetowidową,

−

moŜliwość automatycznej pracy systemu polegająca na zdalnym sterowaniu ruchami
kamer oraz parametrami obiektywów. Zdalna zmiana ogniskowej obiektywów pozwala
na powiększenie sceny interesującej w danej chwili pracowników ochrony,

−

moŜliwość wykrywania ruchu w obrazie telewizyjnym co ułatwia nadzór takich obiektów
jak parking itp.

Systemy  telewizji  uŜytkowej  stanowią  jeden  z  elementów  systemu  ochrony  obiektu,
współpracując z systemami alarmowymi i kontroli dostępu. Poza funkcjami obserwacyjnymi
systemy  wizyjne  zaczynają  uzupełniać  systemy  alarmowe,  szczególnie  w  ochronie
zewnętrznej  i  peryferyjnej  obiektów,  dzięki  urządzeniom  zwanym  wizyjnymi  detektorami
ruchu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 3. Schemat powiązań schematów sygnalizacji zagroŜeń [2, s. 509].

Kamery
Współczesne  kamery  są  juŜ  wyposaŜone  w  przetworniki  obrazu  CCD.  Kamery
z przetwornikiem  zapewniają  idealną  geometrię  obrazu,  niewraŜliwość  na  silne  oświetlenie
oraz  zapewniają ostre ruchome obrazy, dzięki elektronicznej wewnętrznej migawce (od 1/50
do  1/10000  s.)Ponadto  oprócz  miniaturyzacji  współczesne  kamery  telewizji  uŜytkowej
charakteryzuje  wysoka  czułość.  Najnowszym  osiągnięciem  są  kamery  cyfrowe  które  dzięki
obróbce  cyfrowej  sygnałów  wizyjnych,  modułowi  zapamiętywania  półobrazu  oraz  dobremu
oprogramowaniu uzyskuje się wspaniałe wyniki nawet podczas pracy w trudnych warunkach.
Kamery  najczęściej  stosowane  w  praktyce  to  zestaw  przetwornika  (razem  z  elektroniką)
w obudowie i obiektywu tak dobranego, aby:

−

zapewnić oczekiwany kąt widzenia przy jednoczesnym spełnieniu warunku
prawidłowego naświetlenia całej powierzchni czynnej przetwornika,

−

typ łącza obiektywu i obudowy przetwornika był taki sam,

−

rozdzielczość obrazy pozwalała rozróŜnić na obrazie najmniejsze szczegóły.

Wysoka  rozdzielczość  jest  niezbędna  przy  odczytywaniu  numerów  samochodów  lub  postaci
z otoczenia  na  odległość  np.  100–150  metrów.    Kąt  widzenia  zaleŜny  jest  od  ogniskowej
obiektywu. Obiektywy oferowane SA ze stałą Lu zmienną ogniskową(zoom)Kamery ze stalą
ogniskowa mogą być wykorzystywane w systemach wideodetekcji. Najczęściej podawany jest
kąt widzenia kamery w poziomie. Dla celów określenia warunków ochrony waŜny jest takŜe
kąt  widzenia  liczony  w  pionie,  poniewaŜ  obraz  z  kamery  jest  prostokątem.  Czułość  kamery
powinna zapewniać pracę zarówno w dzień jak i w nocy.

Cyfrowe wizyjne detektory ruchu
Przy  zabezpieczeniu  obiektów  o  bardzo  duŜym  stopniu  zagroŜeń  znajdują  coraz  częściej
zastosowanie cyfrowe detektory wizyjne. Obraz ze standardowej kamery CCD przesyłany jest
do detektora wizyjnego, wykonanego jako panel lub karta wtykowa. Przesłany obraz podlega
analizie  przez  podział  na  przynajmniej  256  pól  alarmowych  lub  kilka  tysięcy  pikseli,  które

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

tworzą  pola  alarmowe  Kilka  programów  alarmowych  pozwala  ukształtować  kilka  stref
dozorowania  o  róŜnych  priorytecie  alarmowania.  Tak  utworzona  strefa  alarmowa  pozwala
wykryć  ruch  intruza  zaleŜnie  od  kierunku  ruchu,  wielkości  czasu,  przemieszczania  na
określonym ściśle odcinku.

Systemy wideodetekcji
Stanowią  systemy  nadzoru  wizyjnego  coraz  częściej  wykorzystywane  w  ochronie  terenów
zewnętrznych.  W  systemie  tym  poddaje  się  analizie  otrzymany  z  kamery  TV  obraz,
wykrywając jego zmiany.

Systemy i urządzenia do archiwizowania i odtwarzania obrazów
Magnetowidy  do  nagrywania  poklatkowego  stały  się  standardem  w  profesjonalnych
zastosowaniach  systemów  wizyjnych.  MoŜliwość  nagrywania  obrazu  ma  kasetach  VHS  180
min  wydarzeń  trwających  od  24  do  960  godzin  nie  jest  juŜ  nowością.  Praca  w  trybie  24
godzinnym, pozwala na wyminę kaset raz na dobę, natomiast w trybie 72 godzinnym, pozwala
na utrzymanie ciągłości rejestracji obrazów przez weekendy i święta, nawet wtedy gdy obiekt
jest  zamknięty  i  pozbawiony  dozoru  ludzi.  Multipleksy  wizyjne  umoŜliwiają  jednoczesne
nagrywanie  obrazów  z  wielu  kamer  na  jedną,  wspólną  kasetę  magnetowidową.  Jest  to
moŜliwe  dzięki  specyficznej  budowie  urządzeń  wizyjnych  operujących  tzw.  ramkami
obrazowymi, czyli jakby seriami następujących po sobie nieruchomych zdjęć.
Nowością  są  Wideoscope,  które  pozwalają  zapisać  17 000  pełnych  obrazów  na  dysku
o pojemności 540 MB.

Systemy i urządzenia do transmisji sygnałów wizyjnych
W zaleŜności od odległości kamery od stanowiska odbioru wizji i warunków w jakich ma być
transmitowana wizja, stosuje się następujące rodzaje transmisji wizji:

−

kablem koncentrycznym,

−

dwuŜyłowym kablem telewizyjnym,

−

łączami światłowodowymi zaleŜnie od typu zastosowanych nadajników od 2,5 do 5 km,

−

radiolinią,

−

optyczna za pomocą podczerwieni na odległość max. do 2,5 km zaleŜnie od
ukształtowania terenu,

−

łączami telefonicznymi na duŜe odległości przy zastosowaniu modemów i zaleŜnie od
typu transmisji na odległość kilkuset kilometrów lub więcej.

PowyŜsze  systemy  umoŜliwiają  nową  jakość  w  organizacyjnych  rozwiązaniach  ochrony,
a mianowicie:  monitoring  wizyjny  na  duŜe  odległości,  zmniejszenie  kosztów  ochrony,
eliminację  fałszywych  alarmów,  zwiększenie  stopnia  bezpieczeństwa  nadzorowanych
obiektów.

Systemy monitorowania sygnałów alarmowych

Monitory  są  to  urządzenia  pozwalające  na  przetwarzanie  sygnału  elektrycznego
przechodzącego  z  kamer  na  widzialny  obraz  telewizyjny.  Dzielą  się  one  na
monochromatyczne (czarno-białe) i barwne (kolorowe)

Przez monitoring natomiast naleŜy rozumieć zbieranie, za pomocą łączy i radiowych
i telekomunikacyjnych,

informacji

stanie

oddalonych

niezaleŜnych

siebie

systemów alarmowych przez alarmowe centrum odbiorcze, w celu podjęcia działań
interwencyjnych w przypadku odebrania sygnału alarmu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rodzaje systemów monitoringu
Z  punktu  widzenia  drogi  przekazywania  informacji  między  zabezpieczanym  obiektem,
a centrum  operacyjnym  rozróŜniamy  trzy  podstawowe  typy  systemów  monitorujących,
a mianowicie  monitoriong  komputerowy  lub  dialerowy,  monitoring  realizowany  przy  uŜyciu
„łączy sztywnych” i monitoring radiowy. Monitoring komputerowy lub dialerowy, w którym
informacje  przekazywane  są  za  pośrednictwem  zwykłych  linii  telefonicznych  przy  uŜyciu
specjalnych  torów  transmisji,  tzw.  łączy  sztywnych  lub  za  pośrednictwem  fal  radiowych.
Monitoring  ten  z  punktu  widzenia  sposobu  przekazywania  informacji  występuje  w  dwóch
rodzajach: akustycznym i cyfrowym. Istota akustycznego monitoringu dialerowego polega na
automatycznym  wybraniu  telefonicznego  numeru  alarmowego  (np.  policyjnego  997)  i  po
zgłoszeniu się abonenta przekazanie mu treści komunikatu w formie fonicznej (np. włamanie
do  garaŜu).  Cyfrowy  monitoring  dialerowy  od  fonicznego  roŜni  się  jedynie  formą  przekazu
informacji  co powoduje wyŜszą jakość oraz podnosi wymagania wobec odbiorcy informacji.
System  ten  wymaga  zastosowania  specjalnych  skomputeryzowanych  urządzeń  odbioru
informacji  oraz  utworzenia  operacyjnego  centrum  dozoru.  Stwarza  to  moŜliwość  tworzenia
wielkich  sieci  monitorowanych  obiektów.  Forma  cyfrowa  pozwala  przekazywać
błyskawicznie kaŜdą ilość informacji, pod warunkiem jednak, Ŝe odbiorca odczyta ich treść.

Monitoring realizowany przy uŜyciu „łączy sztywnych” występuje w trzech postaciach:

−

interfejsu prądowego,

−

interfejsu szeregowego,

−

w systemie „Sezam”.

W interfejsie prądowym stosuje się tzw. pętle prądową w której wykorzystuje się specjalne
do  tego  celu  stworzone  lub  wydzierŜawione  od  przedsiębiorstwa  telekomunikacji    łącze
kablowe zwane łączem sztywnym.
Zaletą  tego  systemu  jest  szybkość  działania  oraz  odporność  na  zakłócenia  wewnętrzne
i zewnętrzne.  Wadą  natomiast,  brak  moŜliwości  rozróŜniania  treści  przekazywanych
informacji.  System  ten  nie  informuje  co  jest  przyczyna  uszkodzenia  (np.  braku  przepływu
prądu.)  Nie  sygnalizuje  uszkodzenia  łącza,  awarii  lokalnego  systemu  alarmu,  zaistnienia
włamania  lub  napadu.  Nie  daje  to  moŜliwości  rejestracji  alarmów  i  ich  przyczyn,  a  przez  to
kontroli lokalnego systemu alarmowego.

Interfejs  szeregowy  to  następna  forma  przesyłania  informacji  o  alarmach  oznaczająca
cyfrową  oraz  kodowana  transmisję  danych  po  “łączach  sztywnych”.  Zaletami  tego  systemu
jest ogromna szybkość działania, nieograniczony zakres przekazywanych informacji oraz brak
podatności  na  zakłócenia  wewnętrzne  i  zewnętrzne.  Wadami  z  kolei  wielkie  koszty
projektowania,  wykonywania  i  eksploatacji.  Systemy  te  stosowane  są  jako  jeden
z podstawowych

sposobów

monitorowania

banków

państwach

zachodnich

będąc opracowywanymi  i  produkowanymi  na  indywidualne  zamówienia.  W  Polsce  ze
względu na wysokie koszty urządzeń i instalacji oraz eksploatacji są mało rozpowszechnione.
Formą  zbliŜoną  przesyłania  informacji  alarmowych  jest  system  kombinowany  z  tzw.
nałoŜeniem sygnałów na linie telefoniczne noszący w Polsce nazwę „SEZAM”.
W  systemie  tym  wykorzystuje  się  linie  telefoniczne  na  odcinku  od  zabezpieczanego  obiektu
do najbliŜszej centrali telefonicznej. Sygnał monitorujący przekazywany jest na częstotliwości
ponadakustycznej  bez  zakłócania  prowadzonych  rozmów  telefonicznych.  UmoŜliwia  to  stałą
kontrolę  sprawności  linii  telefonicznej.  W  obrębie  najbliŜszej  centrali  telefonicznej  Sygnał
zostaje  wydzielony  w  specjalnym  komputerze  realizującym  funkcję  dekodera,  analizatora
i koncentratora, a następnie zostaje przesłany w postaci kodu cyfrowego “łączem sztywnym”

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

do centrali monitorującej. Zaletami  systemu  jest  przede  wszystkim  szybkość  działania,
moŜliwość  przekazania  z  jednego  obiektu  do  32  róŜnych  informacji  oraz  mała  podatność  na
zakłócenia  pochodzące  z  linii  central  telefonicznych.  Wadą  zaś,  konieczność  instalacji
dodatkowych urządzeń.

Monitoring radiowy z punktu widzenia kierunków łączności występuje w dwóch rodzajach

−

transmisji jednokierunkowej (z obiektu do centrum operacyjnego),

−

transmisji dwukierunkowej,

Stanowi  on  typ  łączności  równoległej  co  oznacza,  Ŝe  w  jednym  kanale  radiowym  pracuje
wiele  urządzeń  nadawczo-odbiorczych.  Specjalnie  oprogramowany  komputer  w  centrum
operacyjnym wymusza uporządkowaną pracę kolejnych urządzeń systemu.
Zaletami  monitoringu  radiowego  jest  stwarzanie  moŜliwości  zabezpieczenia  obiektów
w rejonach  pozbawionych  sieci  telekomunikacyjnej.  Brak  jakiegokolwiek  problemu
z uzyskiwaniem najbardziej złoŜonych metod kodowania informacji. Wadą natomiast jest to,
Ŝ

e kanał radiowy uŜytkowany w sieci monitoringu jest „otwarty” dla róŜnego rodzaju

intruzów.  Zastosowanie  radiolinii  kierunkowych  jest  znacznie  ograniczone,  gdyŜ  stacja
bazowa ze względu na rozrzucone obiekty we wszystkich kierunkach od stacji bazowej, musi
korzystać  z  anten  o  charakterystyce  dookolnej.  Kanał  transmisji  radiowej  podatny  jest  na
zakłócenia  przemysłowe,  atmosferyczne,  pochodzące  od  urządzeń  nadawczych  innych
uŜytkowników  kanałów  radiowych  co  moŜe  przyczynić  się  do  realnej  groźby  całkowitej
blokady systemu, a tym samym pozbawienia obiektu długotrwałego zabezpieczenia i ochrony.

System  „TERMINAL”  stanowi  następny  etap  w  zakresie  doskonalenia  systemów
zabezpieczenia  i  ochrony.  Doskonalenie  to  wynika  z  potrzeby  połączenia  sieci  minitoringu
alarmów  z  sieciami  informatycznymi  Policji  w  celu  operatywnego  zarządzania  posiadanymi
zasobami  informacyjnymi.  System  ten  całkowicie  oddziela  problemy  techniczne
i organizacyjne  związane  z  budową  i  eksploatacją  sieci  monitoringu  od  obserwacji  zgłoszeń
alarmowych  w  jednostkach  Policji,  StraŜy  PoŜarnej  lub  innych  zainteresowanych  instytucji.
Centra monitorowania firm komercyjnych zostają połączone ze stanowiskami kierowania tych
instytucji,  które  uzyskują  moŜliwość  obserwacji  stanu  sygnałów    alarmowych  w  obiektach
chronionych  oraz  podejmowania  na  ich  podstawie  odpowiednich  działań.  Tworzenie
i aktualizacja  bazy  danych  o  obiektach  naleŜy  do  firm  uŜytkowników  prowadzących  sieci
monitoringu. Rola Policji w omawianym systemie ogranicza się do: wskazania obiektów.
Szczególnego  zainteresowania  (np.  banki,  urzędy  państwowe),  zakresu  interesujących  ją
informacji  o  określonych  obiektach  (np.  napady  i  włamania)  oraz  parametrów  technicznych
danych  przesyłanych  między  terminalem  policyjnym,  a  centrami  operacyjnymi  firm
komercyjnych.  Policyjny  terminal  otrzymuje  z  załoŜenia  informację  „obrobioną”  przez
komputery  firm  komercyjnych  w  formie  jednolitej,  ustalonej  z  zainteresowaną  jednostką
Policji.

System kontroli dostępu ACC
Systemy te są wyspecjalizowanymi identyfikująco-sterującymi, współpracującymi z róŜnego
rodzaju urządzeniami identyfikacyjnymi tj. czytnikami kart, manipulatorami szyfrowymi oraz
urządzeniami

wykonawczymi

tj.

zaczepami

zworami

elektromagnetycznymi,

uniemoŜliwiającymi  otwarcie  drzwi  do  wybranych  pomieszczeń,  a  takŜe  róŜnego  rodzaju
przełącznikami  elektrycznymi  blokującymi  dostęp  do  wybranych  urządzeń  stanowiących
wyposaŜenie  obiektu.  System  kontroli  dostępu  pozwala  w  bardzo  efektywny  sposób
ograniczać  dostęp  do  wybranych  stref,  podstref  i  poszczególnych  pomieszczeń  chronionego
obiektu,  z  moŜliwością  elastycznego  (hierarchicznego)  określenia  jego  zakresu  dla

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

poszczególnych  osób.  Pozawala  na  jednoczesną  kontrolę  dostępu  do  ogromnej  liczby
pomieszczeń,  z  pełną  dowolnością  określenia  tego  w  czasie.  Zakres  tego  systemu  oprócz
ograniczenia ruchu osobowo-towarowego lub sterowania jego przepływem został poszerzony
o funkcje dotyczące ewidencjo czasu pracy nie tylko ludzi, ale takŜe maszyn, przejęcie zadań
systemów  sygnalizacji  włamań,  zabezpieczenia  stref  dozorowania,  monitorowanie  punktów
alarmowych, współprace m.in. z telewizją uŜytkową i systemami alarmowymi włamań.
Do urządzeń wykonawczych systemu kontroli dostępu zaliczamy:

−

czytniki, klawiatury, sterowniki, karty oraz wszelkiego rodzaju zapory mechaniczne:

−

zamki sterowane elektrycznie, zaczepy elektryczne, zamki elektryczne i napędzane
silnikami, uchwyty elektromagnetyczne, bramki obrotowe, śluzy, drzwi obrotowe, bariery
oraz elementy organizacyjne tj. specjalnie oprogramowane.

rodki identyfikacyjne natomiast to:

−

karty z taśmą identyfikacyjną,

−

karty zbliŜeniowe,

−

karty Wieganda,

−

inne karty identyfikacyjne np. na podczerwień, na kod kreskowy, karty Watermark),

−

metody biometryczne identyfikacji osób,(odczyt punktów siatkówki oka ludzkiego, często
z badaniem ciśnienia tętniczego; odczyt przez porównanie trójwymiarowego obrazu dłoni
z wzorcem, identyfikacja za pomocą odcisku palca lub dłoni, podpisu, porównania cech
głosu itp.

Stosowane  obecnie  czytniki  są  wbudowane  w  sterowniki  i  tworzą  inteligentny,  niezaleŜnie
programowy,  modułowo  rozbudowany,  samowystarczalny  zespół systemu. Czytniki słuŜą do
odczytania  informacji  zawartej  na  nośniku  informacji  i  przekazanie  jej  do  identyfikacji
sterownikowi.

Rys. 4. Schemat powiązań schematów sygnalizacji zagroŜeń [2, s. 511].

Systemy sygnalizacji poŜarowej.
Są to systemy, których istota polega na montaŜu w strzeŜonych pomieszczeniach licznych
czujek elektronicznych, regulujących bardzo precyzyjnie (alarmem akustycznym lub

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

optycznym,  a  nawet  automatycznym  wyzwoleniem  strumieni  wody  lub  innych,  środków
gaśniczych)  na  nadmierne  stęŜenie  dymu  lub  nienaturalnie  podwyŜszoną  temperaturę
otoczenia.
Elektroniczne  systemy  ppoŜ.  składają  się  z  podobnych  elementów,  jak  systemy
antywłamaniowe. Jest więc:

−

centrala alarmowa,

−

czujniki podłączone do centrali za pomocą linii dozorowanych,

−

sygnalizatory i urządzenia wykonawcze,

−

zasilanie sieciowe i awaryjne.

RóŜnice między elektronicznym systemem alarmowym antywłamaniowym a systemem ppoŜ.
polegają na tym, Ŝe:
1)

systemy ppoŜ. działają w sposób ciągły bez względu na to czy w sferach chronionych
przebywają ludzie, czy nie. Systemy antywłamaniowe są włączane po opuszczeniu przez
ludzi pomieszczeń przy czym linie antysabotaŜowe i antynapadowe w tych ostatnich
działają 24 godz. na dobę,

w przypadku wykrycia zagrodzenia, takŜe roŜnego typu urządzenia, których celem jest
zgaszenie poŜaru lub zmniejszenia jego skutków, czyli:

−

automatyczne gaszenie, gdy systemy antywłamaniowe nie mogą uruchamiać,

−

zadanych czynności w celu np. zamknięcia złodzieja, a co najwyŜej,

−

automatyczną rejestrację wydarzeń,

−

otwieranie klap dymowych,

−

otwieranie wyjść awaryjnych,

3) niektóre systemy ppoŜ. przed wszczęciem alarmu porównują sygnały z kilku najczęściej

sąsiednich czujek w celu zmniejszenia ryzyka fałszywego alarmu, gdy w systemach
antywłamaniowych po ich włączeniu w dozór sygnał z pojedynczej czujki jest traktowany
jako sygnał alarmu bez sprawdzania, co się dzieje przy pozostałych czujkach,

4) systemy ppoŜ. nie mogą zawierać w swoich liniach dozorowanych innych czujek niŜ

czujki sygnalizujące zagroŜenie poŜarem – nie wolno w tych systemach stosować czujek
np. antynapadowych czy napadowych. W systemach antynapadowych moŜna natomiast
stosować czujki ppoŜ. czy sygnalizujące gaz lub awarie techniczne, lecz nie są one
traktowane jako systemy ppoŜ.,

5) poŜary są najczęściej dziełem przypadku lub nieuwagi, gdy włamania są przygotowywane

i przemyślane. Człowiek, który przez nieuwagę wznieci poŜar, jest później o wiele
bardziej ostroŜny. Przestępca, gdy nie uda mu się pokonać systemu zabezpieczeń, będzie
bogatszy o doświadczenie i moŜe je wykorzystywać do następnych prób.

W systemach sygnalizujących poŜar stosowane są następujące czujki

−

optyczne czujki dymu – działają na zasadzie wykorzystania zjawiska rozpraszania wiązki
ś

wiatła przez dym. Pojawienie się w komorze dymu powoduje rozpraszanie światła

i światło dochodzi do detektora wywołując alarm,

−

jonizacyjne czujki dymu – wykrywają przede wszystkim aerozole i dym niewidoczny.
Zapewniają wykrycie poŜaru, juŜ na poziomie tlenia się materiału palnego,

−

czujki nadmiarowe – sygnalizujące przekroczenie pewnej ustalonej, granicznej
temperatury,

−

czujki płomienia – wykrywają migotanie o częstotliwości charakterystycznej dla
płomienia (3–30 Hz). Praca ich występuje w paśmie podczerwieni lub nadfioletu,

−

laserowe czujki dymu – występują jako rozwojowa wersja czujek optycznych dymu.

W wyniku poŜaru urządzenia systemu mogą spowodować automatyczne uruchomienie
urządzeń gaśniczych lub oddymiających oraz inne reakcje zgodne z wcześniej ustalonym

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

programem,  np:  otwarcie  wyjść  ewakuacyjnych,  zamknięcie  grodzi  przeciwpoŜarowych,
otwarcie  klap  oddymiających,  uruchomienie  spryskiwaczy  itp.  W  większości  przypadków
wymagane  jest  przekazywanie  sygnałów  alarmowych  bezpośrednio  do  stacji  monitorującej
znajdującej  się  w  najbliŜszej  jednostce  StraŜy  PoŜarnej.  Obiekty  publiczne  takie  jak  banki,
zakłady  pracy,  kina,  teatry  itp.  mają  ustawowy  obowiązek  instalacji  systemów  sygnalizacji
poŜarów.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Wyjaśnij zasady działania i obsługi systemu alarmowania poŜaru.

Dokonaj podziału i przedstaw zadania technicznych środków ochrony mienia.

Wymień i scharakteryzuj podział przegród budowlanych.

Wymień i scharakteryzuj rodzaje szyb budowlanych.

Wyjaśnij co rozumiesz przez system zabezpieczający.

Wymień

grupy

urządzeń

wchodzących

skład

mechanicznych

urządzeń

zabezpieczających.

Wymień elektroniczne systemy zabezpieczeń.

Wyjaśnij jaki wpływ na bezpieczeństwo obiektu ma stan zabezpieczenia technicznego.

Wyjaśnij jaki cel mają stosowane w ochronie budowlane, mechaniczne i elektroniczne
systemy zabezpieczeń.

10.

Co to jest centrala alarmowa systemu?

11.

Jakie moŜna wyróŜnić stany centrali?

12.

Omów rodzaje i zasady działania teczek do przenoszenia wartości pienięŜnych.

13.

Wyjaśnij dopuszczalność stosowania róŜnych urządzeń zabezpieczających według
obowiązujących norm.

14.

Wyjaśnij co rozumiesz przez system sygnalizacji zagroŜeń.

15.

Wyjaśnij zasady działania systemów zabezpieczenia.

16.

Scharakteryzuj pojazdy przystosowane do przewozu wartości pienięŜnych.

17.

Wyjaśnij jakie warunki techniczne powinien spełniać samochód specjalny.

18.

Wyjaśnij zasady działania obsługi systemu alarmowego włamania i napadu.

19.

Wyjaśnij do czego słuŜą i za co są odpowiedzialne centralki alarmowe.

20.

Wymień co najmniej 3 rodzaje czujek włamania.

21.

Wyjaśnij zasady działania i obsługi systemu telewizji uŜytkowej.

22.

Wyjaśnij zasady działania i obsługi systemu kontroli dostępu.

23.

Wymień najczęściej stosowane typy zabezpieczeń pasywnych i aktywnych.

24.

Dokonaj podziału i przedstaw zadania czujek w systemach alarmowych.

25.

Omów zalety czujek podczerwieni, wskaŜ co czujki te wykrywają.

26.

Wyjaśnij do jakich zabezpieczeń są stosowane pasywne czujki podczerwieni.

27.

Wyjaśnij jaką zaletę w zabezpieczeniu posiadają pasywne czujki podczerwieni.

28.

Wyjaśnij na jakiej zasadzie pracują pasywne czujki podczerwieni.

29.

Czy potrafisz wymienić, jakie urządzenia zaliczamy do aktywnych czujek podczerwieni?

30.

Scharakteryzuj zalety aktywnych czujek podczerwieni.

31.

WskaŜ miejsca gdzie mogą być wykorzystywane do zabezpieczenia aktywne czujki
podczerwieni.

32.

Wyjaśnij na jakich zasadach działają czujki ultradźwiękowe i do czego są
wykorzystywane.

33.

Gdzie stosuje się czujki dualne?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie zrealizowanego materiału wyjaśnij jakie czujki systemu alarmowego

zastosowałbyś w ochronie peryferyjnej, a jakie do ochrony drzwi i okien magazynu?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)

zapoznać się z materiałem nauczania,

zastanowić się jaką rolę stanowią aktywne i pasywne czujki podczerwieni,

przeanalizować, na co reagują wspomniane czujki.

udzielić odpowiedzi na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier formatu A4, przybory do pisania,

−

katalogi czujników alarmowych,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

Ćwiczenie 2

Scharakteryzuj działanie centralek alarmowych. WskaŜ za co centralki te odpowiadają

w systemie ochronnym?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z materiałem nauczania i odpowiednią literaturą,

przeanalizować treść ćwiczenia,

uzmysłowić sobie co to jest dozór sygnałów i do czego słuŜy,

udzielić odpowiedzi,

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier formatu A4, przybory do pisania,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

katalogi producentów urządzeń alarmowych.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wyjaśnić co to jest centrala alarmowa systemu Jakie moŜna wyróŜnić
stany centrali?

dokonać podziału i przedstawić zadania technicznych środków
ochrony mienia?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wymienić i scharakteryzować podział przegród budowlanych?

wymienić grupy urządzeń wchodzących w skład mechanicznych
urządzeń zabezpieczających?

wymienić i scharakteryzować rodzaje szyb budowlanych?

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu telewizji uŜytkowej?

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu kontroli dostępu?

wymienić elektroniczne systemy zabezpieczeń?

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu kontroli dostępu?

10)

wyjaśnij w zabezpieczeniu rolę centralki alarmowej?

11)

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu alarmowania poŜaru?

12)

wyjaśnić zasady działania i obsługi systemu alarmowego włamania
i napadu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Zakres obsługi technicznej i konserwacji podstawowych

systemów zabezpieczenia technicznego

4.4.1. Materiał nauczania

W Polsce coraz częściej operuje się pojęciem bezpieczeństwa osób i mienia w ujęciu

systemowym. Wiedza w tej dziedzinie  rozwija się w kierunku stosowania metody wnikliwej
analizy  wszelkiego rodzaju zagroŜeń obiektów i osób, a dopiero w następstwie tego  doboru
właściwych  środków  neutralizujących  te  zagroŜenia.  Wśród  nich  wymienić  naleŜy  środki:
prawne,  organizacyjno-taktyczne,  architektoniczno-budowlane,  mechaniczne,  elektroniczne
oraz  fizyczne.  Dopiero  zespół  tych  środków  wzajemnie  powiązanych,  których  funkcje
uzupełniają  się,  a  ich  wzajemne  odpowiednio  zorganizowane  działanie  pozwala  zapewnić
skuteczną,  efektywną  ochronę  obiektu  tworzy  system  zabezpieczenia  i  ochrony.  System
sygnalizacji  zagroŜeń  ma  na  celu  zapewnienie  stanu  bezpieczeństwa  określonego  obiektu
(człowieka  lub  mienia).  Zadaniem  kaŜdego  systemu  alarmowego  jest  wykrywanie
i sygnalizowanie  warunków  wskazujących  na  istnienie  niebezpieczeństwa,  a  tym  samym
utrudnienie  bądź  całkowite  uniemoŜliwienie  dostępu  osobie  niepowołanej  do  chronionego
mienia.  AŜeby  jednak  cały  system  zabezpieczeń  technicznych  mógł  działać  sprawnie
uŜytkownik  systemu  jest  zobowiązany  do  zapewnienia  utrzymania  go  w  ciągłej  sprawności,
od  chwili  protokolarnego  przejęcia  w  uŜytkowanie.  W  tym  celu  musi  być  dokonywana
permanentna kontrola działania i konserwacji systemów alarmowych przez  upowaŜnione do
tego osoby.

Zgodnie z ustawą o ochronie osób i mienia z dnia 22 sierpnia 1997 r. z późniejszymi

zmianami  (Dz.  U.  Nr  114,  poz.  740,  Dz.  U.  z  2005  r.  Nr  145,  poz.  1221,  z  2006  r.  Nr  104,
poz.  708)  ochrona  osób  i  mienia  realizowana  jest  w  formie  bezpośredniej  ochrony  fizycznej
oraz  zabezpieczenia  technicznego  co  oznacza,  Ŝe  w  zakresie  usług  związanych
z zabezpieczeniami technicznymi dotyczącymi:

−

montaŜu elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych, sygnalizujących zagroŜenie
chronionych osób i mienia, oraz eksploatacji, konserwacji, i naprawach w miejscach ich
zainstalowania,

−

montaŜu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia oraz ich eksploatacji,
konserwacji, naprawach i awaryjnym otwieraniu w miejscach zainstalowania.

Pracownik  zobligowany  jest  ustawą  do  posiadania  licencji  pracownika  zabezpieczenia
technicznego  pierwszego  lub  drugiego  stopnia.  Z  powyŜszego  wynika,  Ŝe  montaŜ,
eksploatację,  konserwację  i  naprawę  systemów  alarmowych  w  miejscach  ich  zainstalowania
jak  teŜ,  montaŜ  urządzeń  i  środków  mechanicznego  zabezpieczenia  oraz  ich  eksploatację,
konserwację,  naprawy  i  awaryjne  otwieranie  w  miejscach  zainstalowania,  moŜe  dokonać
wyłącznie licencjonowany pracownik zabezpieczenia technicznego.

Kontrola działania, konserwacja systemów alarmowych winna być przeprowadzana

w okresach nie dłuŜszych niŜ 12 miesięcy w pełnym zakresie oraz w okresach nie dłuŜszych
niŜ  3  miesiące  w  ograniczonym  zakresie.  Zakres  pełnych  i  ograniczonych  kontroli
i konserwacji  określony  jest  dla  kaŜdego  systemu  na  podstawie  PN-93/E-08390/14  p.n.
„Systemy  alarmowe” i -89 TECHOM-302 oraz zalecenia producentów urządzeń alarmowych.
Zgodnie  z  ww.  normą  ,  uŜytkownik  systemu  alarmowego  zobowiązany  jest  prowadzić
„Rejestr  zdarzeń  i konserwacji,  obsługi  awaryjnej,  okresowego  wyłączania  i  wyposaŜenia
systemu  alarmowego”  i  dbać  o  dokonywanie  w  niej  rzetelnych  wpisów  o  pracy  systemu.
Naprawa  zgłaszanych  lub  wykrytych  podczas  kontroli  systemu  uszkodzeń,  powinna  być
podjęta w czasie nie dłuŜszym niŜ:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

12 godzin w systemie klasy SA2,

−

4 godzin w systemach klasy SA3,

−

4 godziny w systemach klasy SA4.

Z punktu widzenia pracownika ochrony współdziałającego na co dzień z określonym

systemem  alarmowym,  istnienie  obowiązku  prowadzenia  wspomnianego  „Rejestru”  jest
bardzo  pomocne,  pozwala  bowiem  na  w  miarę  obiektywne  i  jednoznaczne  określenie
odpowiedzialności  stron:  uŜytkownika  systemu,  instalatora-konserwatora  oraz  pracownika
ochrony w przypadku niezadziałania systemu podczas włamania lub napadu.
Rejestr powinien zwierać:

−

zarejestrowane wyposaŜenie systemu alarmowego,

−

rejestr zdarzeń (awarii, alarmu),

−

zapis konserwacji (opis czynności, czasowe wyłączenie systemu, nie wykonanie

−

działania),

−

rejestr obsługi awaryjnej (data zgłoszenia, czas naprawy),

−

zapis okresowych wyłączeń.

Dokumentacja „Rejestru” jest poufna po jego załoŜeniu i prowadzeniu.

Oświetlenie i jego rola w ochronie obiektu

Ochrona obszarów, obiektów i urządzeń realizowana jest w formach bezpośredniej

ochrony  fizycznej  jak  teŜ  w  formie  zabezpieczenia  technicznego.  Z  powyŜszego  wynika,  Ŝe
ochrony  w praktyce  dokonuje  człowiek,  bądź  teŜ,  odpowiednio  dobrane  techniczne  środki
ochrony  lub  róŜnego  rodzaju  systemy  alarmowe  ostrzegające  o  niebezpieczeństwie.  JakŜe
często  w działalności  ochronnej  pomija  się  bardzo  istotną  rolę  oświetlenia  terenów
chronionych.
Oprócz zalet systemów zabezpieczających przed wtargnięciem na chronione obszary, obiekty
i  urządzenia,  podstawową    rolę  w  zakresie  przedmiotowej  ochrony  odgrywa    bezpośrednia
ochrona  fizyczna  prowadzona  przez  pracowników  ochrony.  Ochrona  ta  musi  być  jednak
prowadzona  w  idealnych  warunkach.  Właśnie  dobre  oświetlenie  chronionych  obiektów
pozwala  między  innymi  na  duŜo  spokojniejszą  i  efektywną  pracę.  Oświetlenie  obiektów
winno  dokładnie  być  przemyślane  i  wynikać  z  analizy  zagroŜeń.  Wszystkie  punkty
newralgiczne wejścia, wyjścia oraz  okna magazynów winny być dokładnie oświetlone.
Obiekt chroniony winien być oświetlone w dwojaki sposób. Pierwsze, wzdłuŜ ogrodzenia ze
strumieniem  światła  skierowanym  na  zewnątrz  zakładu  co  pozwoli  na  ujawnienie  próby
ewentualnego  podejścia  przestępcy  do  obiektu  i  podjęcia  działań  zmierzających  do
dokonywania  niszczenia  istniejących  zabezpieczeń.  Ponadto  utrzyma  przestępców
w odpowiednio  bezpiecznej  odległości  od  granic  obiektu.  Po  drugie  równieŜ  wzdłuŜ
ogrodzenia,  lecz  ze  strumieniem  światła  skierowanym  na  teren  zakładu.  Tak  skierowane
ś

wiatło utrudni, a nawet uniemoŜliwi zbliŜanie się do ogrodzenia pracownikom zakładu,

dokonywania  penetracji  obiektu  oraz  opuszczenie  terenu  z  ewentualnym  łupem.  Ponadto
uniemoŜliwi przerzucanie z terenu zakładu skradzionego materiału lub produktów finalnych.
Dobre oświetlenie drzwi oraz okien budynku umoŜliwia pracownikowi ochrony  zapobieŜenie
lub  utrudnienie  dokonania  ewentualnego  włamania  na  terenie  zakładu  przez    pracowników
zakładu  od  strony  wewnętrznej.  Właściwe  oświetlenie  terenu  strefy  peryferyjnej  zakładu
pozwala  pracownikowi  ochrony  podczas  wykonywanych  zadań  na  dokonywanie  obserwacji
przyległego  do  obiektu  terenu,  zauwaŜenie  gromadzenia  się  oraz  zachowywania  elementu
przestępczego  w  obrębach  zakładu,  kontrolę  usytuowania  podjeŜdŜających  pojazdów,
kontakty  osób  podejrzanych  z  pracownikami  zakładu.  W  trakcie  dokonywanych  patroli,  lub
obchodów  chronionych  obiektach  ewentualne  zmiany  w  rozmieszczeniu  przedmiotów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w postaci  (np.  przystawienia  drabiny  do  ścian  budynków,  zniszczenia  urządzeń  fabrycznych
itp.). Wszelkie drogi dojścia i odejścia z biur, magazynów, warsztatów miejsc załadunkowych
powinny  być  dobrze  oświetlone.  Pozwoli  to  na  ujawnienie  w  miejscach  zastrzeŜonych,
(wałęsających się po terenie zakłady lub obiektu) osób postronnych lub pracowników zakładu,
przygotowujących  się  do  przerzutu  bądź  wyniesienia  z  zakładu  wyrobów  finalnych.  Ponadto
dobrze  oświetlony  teren  obiektu  umoŜliwia  ochronie,  ujawnienie  ewentualnych  odkształceń,
uszkodzeń,  zniszczeń  w  ogrodzeniach,  budynkach,  drzwiach  lub  oknach,  ujawnianie  poŜaru,
utrzymywania  zasięgu  wzrokowego  z  pełniącym  słuŜbę  drugim  pracownikiem  ochrony,
przekazywania  umówionych  znaków  dotyczących  zagroŜenia,    ujawnienia  zakłócenia
porządku,  niszczenia  mienia,  kradzieŜy,  włamań,  a  nawet  napadów,  oraz  ujawnienia
moŜliwych  dróg  przenikania  sprawców  na  teren  obiektu.  Dobrze  rozmieszczone  lampy
oświetleniowe  ułatwią  pracownikom  ochrony  ujawnienie  na  terenie  zakładu  miejsc
gromadzenia  się  osób  podejrzanych  jak  teŜ  spoŜywania  alkoholu  oraz  prowadzenie
działalności  profilaktycznej  zmierzające  do  pokonania  lub  likwidacji  istniejących  zagroŜeń.
Ujawnienie  przemieszczania  się  sprawców  w  miejscu  nieoświetlonym,  zapobieŜenie
wynoszenia, wywoŜenie materiałów z terenu zakładu. Szef ochrony, kierownik zmiany moŜe
łatwiej  skontrolować  sposób  pełnienia  słuŜby.  WaŜnym  jest  aŜeby  lampy  oświetlające  teren
chroniony  posiadały  właściwą  ilością  luksów  i  utrzymywane  były  w  ciągłej  sprawności
poprzez  zabezpieczenie  kloszy  i  Ŝarówek  w  ten  sposób,  aby  nie  mogły  być  zbite kamieniem
czy  innym  przedmiotem  rzucanym  z  bliska  czy  z  dalszej  odległości.  Z  punktu  widzenia
bezpieczeństwa,  pracownik  ochrony  ochraniający  obiekt  powinien  przemieszczać  się  po
terenie  zakładu  poza  smugą  światła  oświetlającą  np.  ogrodzenie  co  pozwoli  mu  na
zachowanie  swego  bezpieczeństwa  zezwalając  jednocześnie  na  prowadzenie  obserwacji
terenu zakładowego przyległego do ogrodzenia jak teŜ terenu na zewnątrz.
Generalnie  naleŜy  przyjąć  zasadę  „  Ŝe  nic  co  dzieje  się  w  polu  widzenia  pracownika  nie
powinno być poza jego kontrolą i uwagą.”
W szczególności powinno wzbudzać jego uwagę:

−

nienaturalne zachowanie się ludzi np. przemykanie się w miejscach nieoświetlonych,

−

zmiany w rozmieszczeniu przedmiotów np. podjazd samochodu z wygaszonymi
ś

wiatłami, podstawiona do obiektu drabina, a takŜe np. światło w nieczynnym

magazynie lub biurze itp.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie są zadania systemu alarmowego?

Wyjaśnij cel systemu sygnalizacji zagroŜeń,

WskaŜ do czego zobowiązany jest uŜytkownik systemu alarmowego?

Omów jakie czynności i przez kogo prowadzone utrzymują system alarmowy w ciągłej
sprawności?

Wyjaśni czy i w jakim dokumencie czynności konserwacji systemu są odnotowywane?

Wyjaśnij, kto moŜe dokonywać w obiektach chronionych montaŜu, eksploatacji,
konserwacji i naprawy zabezpieczeń elektronicznych oraz środków mechanicznego
zabezpieczenia w miejscach ich zainstalowania.

Wyjaśnij, co powinien zawierać „Rejestr zdarzeń, konserwacji, obsługi awaryjnej,
okresowego wyłączania i wyposaŜenia systemu alarmowego”.

Wyjaśnij wpływ właściwego przemyślanego oświetlenia na efektywną pracę pracownika
ochrony ora jego bezpieczeństwo.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W oparciu o obowiązujące przepisy omów zakres obsługi technicznej i konserwacji

systemów alarmowych przeprowadzanych na terenach chronionych. WskaŜ osoby mogące
dokonywać montaŜu, eksploatacji, konserwacji oraz naprawy zarówno elektronicznych
urządzeń alarmowych oraz urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

dokładnie zapoznać się z materiałem nauczania,

wyjaśnić na czym polega zadanie,

odnaleźć w ustawie o ochronie osób i mienia przepisy dotyczące form realizacji ochrony
osób i mienia w zakresie zabezpieczenia technicznego.

Uwaga!
W wykonaniu ćwiczenia pomocą moŜe być doświadczony pracownik ochrony. Przeprowadź
z nim wywiad, wykorzystaj jego doświadczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier formatu A4, przybory do pisania,

−

instrukcja obsługi urządzeń alarmowych,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

Ćwiczenie 2

Wyjaśnij rolę oraz wpływ oświetlenia obszarów, obiektów i urządzeń na ochronę

obiektów. Wymień moŜliwości pracownika ochrony w zapobieganiu przestępczości w oparciu
o przemyślane zastosowanie oświetlenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)

zapoznać się z materiałem poradnika dla ucznia,

porównać moŜliwości wykonywania pracy ochronnej na terenach chronionych
w momencie wyłączenia oświetlenia z właściwie oświetlonym terenem,

uzmysłowić sobie powstające zagroŜenia wynikające z braku oświetlenia tak ze strony
zakładu jak teŜ z terenu poza zakładem,

uzmysłowić sobie trudności w postrzegani zagroŜeń w warunkach braku oświetlenia jak
teŜ trudności w podejmowaniu interwencji,

wyciągnąć wnioski i udzielić odpowiedzi,

jeŜeli to moŜliwe dokonać na komputerze symulacji ochrony obiektu po ciemku.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputer z dostępem do Internetu,

−

instrukcje obsługi urządzeń alarmowych,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić cel, zadania systemów alarmowych?

określić do czego zobowiązany jest uŜytkownik systemu
alarmowego?

wymienić czynności niezbędne do utrzymania w pełnej sprawności
system alarmowy oraz wskazać dokument w którym czynności te są
odnotowywane?

wskazać osoby, które na terenach chronionych mają prawo do
montaŜu, eksploatacji, konserwacji oraz napraw elektronicznych
urządzeń i systemów alarmowych oraz urządzeń i środków
mechanicznego zabezpieczenia w miejscach ich zainstalowania?

uzasadnić kapitalną rolę oświetlenia w ochronie obiektu?

określić co powinien zawierać „Rejestr zdarzeń, konserwacji, obsługi
awaryjnej, okresowego wyłączania i wyposaŜenia systemu
alarmowego”?

podać jakie korzyści daje pracownikowi ochrony prowadzenie
wspomnianego Rejestru?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 pytań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwe odpowiedzi. Tylko
jedna jest prawidłowa

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Pracuj samodzielnie, bo wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie masz 45 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Przez analizę rozumiemy

metody oraz tryb zdobywania informacji.

prognozowanie zagroŜeń.

rozbiór lub rozłoŜenie jakiejś całości na czynniki lub elementy.

zasady prowadzenia usług ochronnych.

ZagroŜenie oznacza

zjawiska  wywołane  bądź  to  siłami  przyrody,  bądź  przestępczą  działalnością  osób
bądź  teŜ  następstwem  nieprawidłowego  funkcjonowania  urządzeń  na  terenach
objętych ochroną.

brak przestrzegania zasad stosowania środków przymusy bezpośredniego.

złą gospodarkę zasobami uzbrojenia.

brak niezbędnego wyposaŜenia i uzbrojenia pracowników ochrony.

Analiza winna składać się z
a)

wniosków i metod jej prowadzenia.

wyraŜeń ustawowych w zakresie ochrony osób i mienia.

określenia ilości osób karanych.

analizy wstępnej, analizy właściwej oraz wniosków.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przez organizację działań ochronnych naleŜy rozumieć

ocenę całej firmy w przedmiocie słuŜb wartowniczych i konwojowych
odzwierciedlającą efektywność ogólną.

zespół wzajemnie uzupełniających się przedsięwzięć i konkretnych czynności
polegających na analizowaniu, planowaniu i przygotowaniu pracowników do
wykonywania zadań.

ocenę zadań ochronnych realizowanych przez poszczególnych pracowników ochrony
np. w oparciu o liczbę ujętych sprawców czy teŜ zapobieŜenia powstaniu szkody.

wskazanie przedziałów czasowych najbardziej sprzyjających powstawaniu zagroŜeń
oraz związku przyczynowego z miejscem ich występowania.

Algorytmy czynności oznaczają

Zestawienie zadań i czynności niezbędnych do wykonania przez pracowników
ochrony lub poszczególne słuŜby w konkretnej sprawie lub w związku z zaistniałym
zdarzeniem.

opracowanie niezbędnych kodów, regulaminów, instrukcji, tabel słuŜb.

określenie właściwego sposobu łączności.

wypracowanie właściwych zasad taktycznych i technicznych dotyczących sposobów
wykonywania zadań ochronnych.

Na strukturę zadań składają się

zebranie niezbędnych zasobów sił i środków.

aktualny i prognozowany stan zagrodzenia.

rodzaj zadań, podstawa prawna ich realizacji, czas wykonania, określenie osoby,
miejsca i sposobu realizacji poszczególnych zadań.

dyspozycyjność i mobilność posiadanych sił i smrodków.

Przy organizowaniu działań ochronnych naleŜy wziąć pod uwagę m.in.

rozpoznanie predyspozycji poszczególnych pracowników.

talent organizatorski tworzącego zadania ochronne.

miejsce zbywania kradzionego towaru.

rodzaj działań ochronnych, aktualne przepisy regulujące daną działalność
gospodarczą, wewnętrzne uregulowania danej firmy.

Kalkulacja sił i środków oznacza

rozmieszczenie, rozlokowanie na terenie chronionym posterunków, patroli, zasadzek
lub grup interwencyjnych w sposób zapewniający skuteczną ochronę osób i mienia.

zestawienie, będących w dyspozycji agencji ochrony zasobów ludzkich oraz
technicznych środków ochrony słuŜących do skutecznej realizacji zadań ochronnych.

określenie niezbędnego wyposaŜenia pracowników ochrony.

koordynację działań poszczególnych grup ochrony.

Dokonując kalkulacji sił i środków naleŜy wziąć m.in. pod uwagę

wielkość i charakter chronionych obiektów, rodzaj zabezpieczeń technicznych,
Ŝ

yczenia zleceniodawcy.

rodki łączności bezprzewodowej, środki transportu.

rodki przymusu bezpośredniego.

charakter wykonywanej słuŜby ochronnej, oraz środki do prowadzenia obserwacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

10.

Dyslokacja sił i środków oznacza

czynności podejmowane w wyniku przeprowadzonej analizy zagroŜeń.

rozmieszczenie, rozlokowanie na terenach chronionych posterunków, patroli, zasadzek
lub grup interwencyjnych, w sposób zapewniający skuteczną ochronę osób i mienia.

zestawienie będących dyspozycji agencji ochrony zasobów ludzkich oraz
technicznych środków ochrony.

adekwatność i proporcjonalność sił i środków do istniejącego zagroŜenia.

11.

Zagadnienia regulujące niezbędne wyposaŜenie i uzbrojenie pracowników ochrony określa

ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia z póź. zm. (Dz. U. nr 114,
poz. 740).

rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada
1998 r. w sprawie wewnętrznych słuŜb ochrony (Dz. U. nr 4, poz. 31).

rozporządzenie  Ministra  spraw  wewnętrznych  i  Administracji  z  dnia  6  sierpnia  1998  r.
w  sprawie  zasad  uzbrojenia  specjalistycznych  uzbrojonych  formacji  ochronnych
i  warunków  przechowywania  oraz  ewidencjonowanie  broni  i  amunicji  (Dz.  U.  nr  113,
poz. 730).

Konstytucja RP.

12.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie wewnętrznych słuŜb ochrony,
uzbrojone formacje ochronne mogą być wyposaŜone w
a)

broń palną, krótką, broń palną długą, broń białą, środki przymusu bezpośredniego.

pistolety maszynowe i strzelby gładkolufowe, broń myśliwską, broń sygnałową.

broń gazową, paralizatory elektryczne, broń białą, myśliwską, paralizatory elektryczne.

broń palną krótką – pistolety i rewolwery, broń palną długą – pistolety maszynowe
i strzelby gładkolufowe, ręczne miotacze gazu, środki przymusu bezpośredniego.

13.

Podstawowymi kryteriami decydującymi o rodzaju przydzielonych zadań są

yczenia zleceniodawcy.

koszty związane z realizacją ochrony.

ustalenie celu działań ochronnych.

typ ochranianego obiektu, miejsce, w jakim ma być pełniona słuŜba, funkcja pełniona
przez pracownika ochrony.

14.

Bezpośrednim przełoŜonym pracowników ochrony zatrudnionych w danej jednostce jest

kierownik jednostki organizacyjnej.

kierownik kadr w jednostce.

szef ochrony.

dowódca zmiany.

15.

Do zadań szefa ochrony w szczególności naleŜy

kierowanie pododdziałem oraz wykonywanie zadań wynikających z tabeli słuŜby
i innej dokumentacji ochronnej.

opracowywanie planu ochrony oraz dokumentacji ochronnej, planowanie zadań dla
podległych pracowników, prowadzenie szkoleń, oraz nadzoru i kontroli nad
wykonywaniem zadań.

utrzymywanie w gotowości do natychmiastowego uŜycia przydzielonej broni,
ś

rodków przymusu bezpośredniego.

organizowanie wykonywania zadań przez pracownika ochrony podległej zmiany
zgodnie z dokumentacja ochronną.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

16.

Ochrona osób i mienia realizowana jest w formie

bezpośredniej ochrony fizycznej oraz zabezpieczenia technicznego.

wyłącznie w formie zabezpieczenia technicznego.

wyłącznie bezpośredniej ochrony fizycznej stałej i doraźnej.

dozoru mienia.

17.

Dozór sygnałów alarmowych polega na

permanentnej obserwacji konwoju wartości pienięŜnych.

ochronie prowadzonej w sposób nieregularny i niemoŜliwy do przewidzenia.

nieustannej obserwacji i penetracji danego obiektu przy uŜyciu kamer telewizyjnych
i innych środków technicznych przez operatora systemu.

montaŜu elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych.

18.

Techniczne środki i urządzenia zabezpieczenia mienia, dzielą się na zabezpieczenia

rodki gaśnicze, przegrody budowlane, monitoring.

architektoniczno-budowlane, mechaniczne i elektroniczne.

rodki identyfikujące, urządzenia sterujące.

czujki, urządzenia wykonawcze, urządzenia rejestrujące.

19. Dobre oświetlenie obiektu umoŜliwia pracownikowi ochrony m.in. na

ujawnienie odkształceń, uszkodzeń, zniszczeń w ogrodzeniach, drzwiach, oknach
magazynów lub biur, prowadzenie obserwacji terenu przyległego, gromadzenie się
elementu przestępczego wokół obiektu chronionego itp.

ujawnienie sygnałów alarmowych.

rozgonienie zbiegowiska.

wystawienie posterunków doraźnych.

20. Obsługę techniczną, konserwację podstawowych systemów zabezpieczenia technicznego

na terenach chronionych moŜe przeprowadzić:

przeszkolony pracownik uŜytkownika systemu alarmowego.

słuŜby serwisowe uŜytkownika.

pracownik obsługi technicznej.

licencjonowany pracownik zabezpieczania technicznego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Stosowanie środków ochrony fizycznej obiektów oraz zabezpieczenie
techniczne mienia

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

Enerlich M., Wojtal J., Milewicz M.: Ochrona osób i mienia, praca zbiorowa. Dom
Wydawniczy TNOiK, Toruń 2003

Grzeszyk Cz.: Vademecum agenta ochrony i detektywa. Crimen, Warszawa 1998

Karabin J., Seruga W., Stawski M., Stawski W., Zaborski A., Zaborski W.: Organizacja
ochrony osób i mienia oraz taktyka i dokumentowanie działań ochronnych.
HORTPRESS, Warszawa 2003

Kociewiak S., Ogrodzki P., Rulewicz J.: Vademecum zabezpieczenia muzeów. Pagina,
Warszawa 2002

Nowicki Z.T.: Alarm o przestępstwie. Dom Wydawniczy TNOiK, Toruń 1997

Nowicki Z.T.: Bank wobec przemocy. Mediabank, Warszawa 1997

Ochrona osób i mienia – Vademecum. O’Chikara, Lublin 2000

Stefański A., Zagórska H.: Ochrona obiektów. Druk Tur, Warszawa 1998

Wanat Z.S.: Vademecum pracownika ochrony i detektywa WSFiB Radom 2005

10.

Siudalski S.J.: Techniczne Środki ochrony. PSDiPO O’Chikara Lublin 2006

11.

Kulczyński S.. Ochrona obiektów. PSDiPO O’Chikara Lublin 2006

12.

Ustawa o ochronie informacji niejawnych z dnia 22 stycznia 1999 r. (Dz. U. 1999.11.95)
i po zmianie z 15 kwietnia 2005 r. (Dz. U. 196.1631)