REPLIKACJA

TRANSKRYPCJA 

TRANSLACJA

 

 

REPLIKACJA

• Replikacja DNA to proces, w którym podwójna nić 

DNA (podwójna helisa) ulega skopiowaniu. 

• Zachodzi przed podziałem komórkowym, w którym nie 

dochodzi do redukcji materiału genetycznego – przed 
mitozą.

• Replikacja jest semikonserwatywna (półzachowawcza) 

- w każdej z dwóch uzyskanych podwójnych nici DNA 
będzie jedna nić macierzysta i jedna nowa. 

 

 

 

 

• Polimeraza DNA to enzym bardzo dokładny. Robi 

przeciętnie tylko 1 błąd na 10

9

 dobudowanych 

nukleotydów.

• Jest on w stanie syntetyzować nową nić tylko w kierunku 

od jej 5’ końca do końca 3’ 

• Synteza DNA na jednej nici, tzw. wiodącej przebiega w 

sposób ciągły, gdyż kierunek syntezy będzie zgodny z 

kierunkiem rozwijania helisy DNA. 

• Natomiast na drugiej nici, tzw. opóźnionej wraz z 

przesuwaniem się widełek replikacyjnych będą pojawiać 

się luki, bo tu synteza DNA będzie przebiegać w kierunku 

przeciwnym do tego na drugiej nici.

• Powstaną tzw. fragmenty Okazaki, 

 

 

 

 

 

 

EKSPRESJA MATERIAŁU GENETYCZNEGO

To proces, w którym 
informacja genetyczna 
zawarta w genie 
zostaje odczytana i 
przepisana na jego 
produkty, które są 
białkami lub różnymi 
formami RNA. 

 

 

MOZAIKOWA BUDOWA GENÓW

 

 

ETAPY EKSPRESJI GENÓW

1) Transkrypcja – przepisanie wiadomości zawartych 

w DNA na jednoniciowe mRNA

1) Splicing – usunięcie fragmentów nie kodujących 

(intronów) z mRNA

1) Translacja -  utworzenie białek na podstawie 

matrycy zawartej w mRNA

1) Dojrzewanie białek – wszelkie dodatkowe zmiany w 

ich budowie, np. doczepiane są reszty cukrowe, 
zachodzi fałdowanie  itd

 

 

 

 

1)

TRANSKRYPCJA

• Promotor - odcinek DNA, 

położony zazwyczaj 
powyżej sekwencji 
kodującej genu, który 
zawiera sekwencje 
rozpoznawane przez 
polimerazę RNA 

• Po połączeniu się 

polimerazy RNA z 
promotorem rozpoczyna 
się transkrypcja 

 

 

 

 

2)

SPLICING

 

 

3)

TRANSLACJA – SYNTEZA BIAŁKA

•

To proces, w którym następuje odczyt informacji 

genetycznej z mRNA i synteza białka. 

•

Biorą w nim udział oprócz matrycy (mRNA) i 

aminokwasów także cząsteczki tRNA 

( dostarczające aminokwasów ), rybosomy oraz 

szereg czynników wspomagających. 

•

Tanslację podzielić można na trzy zasadnicze 

etapy: 

1. inicjację, 
2. elongację, 
3. terminację.

 

 

1) Pierwszym etapem syntezy białka jest 

przyłączenie mRNA do mniejszej podjednostki 
rybosomu w obecności inicjatorowego tRNA i 
szeregu czynników inicjujących.

U eukariontów pierwszym kodonem ulegającym 
translacji jest kodon AUG (tzw. kodon start), 
kodujący metioninę. 

 

 

 

 

1) Po złożeniu rybosomu, tj. przyłączeniu podjednostki 

dużej do powstałego układu, odpowiednie tRNA 

dostarczają kolejne aminokwasy. 

Rybosom przesuwa się stopniowo wzdłuż nici mRNA

 

tRNA

 

 

 

 

3) Translacja kończona jest w miejscu, w którym wystąpi 

jeden spośród trzech kodonów terminacyjnych tzw. 
kodonów STOP ( UAG, UGA, UAA ). 

• Translacja zachodzi w rybosomach - strukturach 

rybonukleoproteinowych (RNA i białko )

• Sygnałem początku syntezy białka jest kodon AUG, 

natomiast końca syntezy jeden z kodonów stop - UAA, 
UAG, UGA;

 

 

translacja

 

 

• Regulacja białko- DNA może mieć formę pozytywną i 

negatywną (oddziaływanie np. pomiędzy polimerazą RNA 
a promotorem)

• Regulacja pozytywna polega ma tym , że białko 

regulatorowe ułatwia przyłączanie się polimerazy RNA do 
promotora. 

• Regulacja negatywna związana jest z przyłączeniem się 

białka regulatorowego w sąsiedztwie promotora, przez co 
nie jest możliwe przy łączenie się polimerazy do tego 
miejsca i transkrypcja genu. 

REGULACJA EKSPRESJI

 

 

OPERON LAKTOZOWY

• Operon to zbiór wspólnie transkrybowanych i 

regulowanych genów.

 

• Na operon laktozowy składają się geny struktury lacZ, 

lacY, lacA. W kierunku 5' do tych genów znajduje się 
sekwencja zwana operatorem. 

• Sekwencja operatora „nachodzi” kilkoma nukleotydami 

na sekwencję promotora. Zatem jeżeli do operatora 
przyłączy się represor, uniemożliwi on transkrypcję 
genów.