Gospodarka przestrzenna jako 

element polityki regionalnej

• Gospodarka przestrzenna - całokształt 

działalności w zakresie przestrzennego 
zagospodarowania i użytkowania 
gruntów.

Na gospodarkę przestrzenną

składają się rodzaje 

działalności:

• koordynacyjno-regulacyjna, 

• inwestycyjna, 

• kontrolna. 

Elementy bierne:

• działki,

• urządzenia infrastruktury technicznej.

Elementy czynne to:

• właściciele lub dysponenci działek,

• władze administracyjne (rządowe lub 

samorządowe).

„Polityka przestrzenna”

• w szerokim rozumieniu polityki przestrzennej jej 

przedmiotem jest przestrzenny aspekt wszelkiej 
działalności ludzkiej, 

• wąskie rozumienie polityki przestrzennej oznacza 

traktowanie jej jako działania mającego na celu 
rozmieszczenie ludności i funkcji oraz 
zagospodarowanie i użytkowanie terenu. 

Podmioty polityki 

przestrzennej:

• administracja publiczna rządowa i 

samorządowa,

• podmioty gospodarcze i grupy interesu, 

• społeczeństwo obywatelskie.

Zadania polityki przestrzennej:

• koordynacja przestrzennej działalności 

publicznej,

• tworzenie platformy porozumienia między 

różnymi podmiotami polityki przestrzennej.

• Prowadzenie   każdej   polityki   wymaga  

określenia jej   celów,   znalezienia 

sposobów oraz dobrania odpowiednich 

ś

rodków pozwalających na ich 

osiągnięcie. 

Trzy fazy polityki 

przestrzennej:

• ustalenie celów, 

• opracowanie i przyjęcie strategii,

• sterowanie rozwojem. 

• Instrumentami polityki przestrzennej

nazywane są określone prawem sposoby, 

jakich podmioty polityki przestrzennej 

mogą użyć, aby skłonić inne jednostki do 

dostosowania swych zachowań do celów tej 

polityki.

Podział instrumentów polityki 

przestrzennej:

• środki przymusowe,

• stymulatory i środki zniechęcające,

• środki 

materialnego 

kształtowania 

przestrzeni,

• środki informacyjne.

• Środki  przymusowe  to  przepisy  prawne 

ograniczające 

swobodę

podmiotów 

gospodarczych  w  zakresie  gospodarowania 
przestrzenią.     

Przykłady środków przymusowych:

• nakazy,

• pozwolenia na lokalizację,

• wywłaszczenia,

• prawo pierwokupu,

• ustalenia 

miejscowego 

planu 

zagospodarowania przestrzennego. 

• Środki stymulujące i zniechęcające służą

do skłonienia podmiotów gospodarczych do 
dobrowolnego działania zgodnie z 
kierunkami przyjętej przez władze polityki 
przestrzennej. 

Przykłady środków stymulujących i 

zniechęcających:

1. różne formy bezpośredniej pomocy 

finansowej dla przedsiębiorstw w celu 
stymulowania określonej lokalizacji,

2. pomoc w przesunięciach przestrzennych,
3. pomoc w kształceniu zawodowym,
4. preferencje   dla   lokalnych   

przedsiębiorstw   przy   udzielaniu   
zamówień publicznych.

• Środki materialnego kształtowania 

przestrzeni - stosowane są przez władze 
lokalne w celu zachęcenia potencjalnych 
inwestorów do lokalizacji na określonym 
terenie przez stworzenie możliwości 
uzyskiwania zewnętrznych korzyści z 
lokalizacji. 

Przykłady środków materialnego 

kształtowania przestrzeni:

• rozbudowa infrastruktury technicznej,

• budowa obiektów infrastruktury społecznej,

• budowę terenów przemysłowych, 

• parki i bieguny technologiczne.

• Środki informacyjne pozwalają wpływać

na zachowania podmiotów gospodarczych 
przez informowanie o możliwościach 
podjęcia działalności na danym terenie i 
zachęcanie do inwestowania. 

Przykłady środków informacyjnych:

• materiały  informacyjne,  które  nie  są

adresowane do określonych odbiorców,

• materiały 

informacyjne 

o 

charakterze 

specjalistycznym,  które  w  założeniu  mają
zainteresować określone grono odbiorców.

• Planowanie przestrzenne - działania 

planistyczne mające na celu prawidłowy 
rozwój kraju, regionów, powiatów, gmin i 
miast, z punktu widzenia racjonalnego 
użytkowania przestrzeni i środowiska oraz 
zapewnienia warunków rozwoju 
społecznego i gospodarczego. 

Zadaniem planowania przestrzennego jest 

racjonalne przekształcanie i 

zagospodarowywanie struktur 

przestrzennych, z uwzględnieniem:

• uwarunkowań przyrodniczych,społecznych, 

gospodarczych  i  kulturowych  obszaru 
będącego przedmiotem planu,

• zasad organizowania ładu przestrzennego.             

Rodzaje planowania przestrzennego:

• planowanie 

strategiczne 

(strategic 

planning),

• planowanie fizyczne (physical planning),

• planowanie  użytkowania  terenów  (land

use planning).