5. PLANOWANIE PRZESTRZENNE
NA SZCZEBLU GMINY
JOANNA RAJCA
5. PLANOWANIE PRZESTRZENNE
NA SZCZEBLU GMINY
JOANNA RAJCA
Polityka przestrzenna
Jest to sfera działania mającego za
zadanie
ustalenia
celów
i
środków
kształtowania,
zagospodarowania
i użytkowania przestrzeni. Planowanie
przestrzenne należy uznać za jedno z jej
podstawowych narzędzi, obok normowania
i egzekwowania realizacji zgodnej z
planem. Zakresem swoim musi obejmować
wszystkie cele polityki przestrzennej, a
więc w równej mierze cele ekonomiczne,
społeczne i ekologiczne.
Gospodarka
przestrzenna
Jest to racjonalne wykorzystanie środowiska
drogą właściwego rozmieszczenia środków trwałych.
W ujęciu socjologicznym gospodarka przestrzenna
jest narzędziem realizacji celów społecznych
i zaspokajania potrzeb oraz aspiracji ludzi. Wszędzie
podkreśla się wieloaspektowość tego pojęcia, które
zawiera
w
sobie
zarówno
gospodarowanie
przestrzenią, jak i gospodarowanie w przestrzeni,
w
tym
użytkowanie
ziemi,
gospodarowanie
zasobami,
gospodarkę
lokalną.
Gospodarka
przestrzenna więc to jest działalność ludzi
wywołująca
skutki
przestrzenne,
zarówno
pozytywne, jak i negatywne.
Zagospodarowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne jest
stanem przestrzeni, a wiec terenów,
zabudowy,
urządzeń
infrastruktury
technicznej, społecznej i ekonomicznej,
a
także
środowiska,
wynikłym
z prowadzonej gospodarki przestrzeni.
Badając stan istniejący zagospodarowania
przestrzennego
poszukujemy
przyczyn
zjawisk negatywnych oraz identyfikujemy
konflikty w celu ich rozwiązania oraz w celu
poprawy
w
drodze
likwidacji
zjawisk
negatywnych.
Planowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne w aspekcie teoretycznym
jest nauką o celach i sposobach racjonalnego
kształtowania, zagospodarowania i użytkowania
przestrzeni, jest złożoną dyscypliną naukową,
powiązaną z innymi naukami.
Planowanie przestrzenne w aspekcie praktycznym
(empirycznym),
określa
się
jako
całokształt
działalności
zmierzającej
do
racjonalnego
zagospodarowania przestrzeni z uwzględnieniem
bieżących i przyszłych potrzeb społeczeństwa, Jest to
działalność polegająca na optymalnym wykorzystaniu
naturalnych i nabytych cech obszarów i racjonalnym
rozmieszczeniu w przestrzeni sił wytwórczych,
osadnictwa i urządzeń usługowych.
Najważniejsze przepisy prawne dotyczące planowania
przestrzennego
Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku – o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia
2003 roku – w sprawie wymaganego zakresu projektu
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003
roku – w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących
nowej
zabudowy
i
zagospodarowania
terenu
w
przypadku
braku
miejscowego
planu
zagospodarowania
przestrzennego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003
roku – w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w
decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o
warunkach zabudowy.
Planowanie przestrzenne w
gminie
Celem planowania i zagospodarowania przestrzennego jest
stworzenie warunków dla zaistnienia ładu przestrzennego na
obszarze
planowania.
Celem
jest
ponadto
stworzenie
możliwości wydawania
decyzji
o pozwoleniu
na
budowę
w drodze twórczych procesów analitycznych, studialnych
i prawnych (administracyjnych).
Planowanie przestrzenne to proces, który dokonywany jest na kilku
szczeblach, składający się z procedur opartych o podstawy prawne,
ustalone w ustawie o prawo zamówień publicznych i stosownych
rozporządzeniach.
Planowanie
przestrzenne
w
gminie
to
najważniejsze z działań procesu planowania, ponieważ dotyczy
najbliższego otoczenia człowieka .
Planowanie
przestrzenne
w
gminie
ukazuje
szczegółowo
rozmieszczenie obiektów i na podstawie wyników tego planowania
odbywa się zmiana przestrzeni (MPZP).
Gmina jest jedyną uprawioną jednostką do uchwalania MPZP, które są
jedynymi aktami prawa miejscowego z zakresu planowania
przestrzennego.
Planowanie przestrzenne w
gminie
Narzędziami kształtowania i
prowadzenia polityki przestrzennej w
gminie są:
SUiKZP- dokument o charakterze
strategicznym
MPZP- narzędzie do realizacji polityki
przestrzennej
Studium uwarunkowań i
kierunków zagospodarowania
przestrzennego w gminie
Studium jest obowiązkowe, wiążące
organa gminy przy sporządzeniu MPZP.
Zawiera główne elementy polityki
przestrzennej gminy.
Studium nie jest aktem prawa
miejscowego.
Na jego podstawie nie można dokonywać
zmian w przestrzeni.
Studium zawiera część tekstową i
graficzną.
Uwarunkowania i kierunki
studium
Część I- uwarunkowania
zagospodarowania przestrzennego
(studia i analizy)
Część II- kierunki
zagospodarowania przestrzennego
dla przyjętej przez gminę polityki
przestrzennej, a także ustalenia
zawarte w planie krajowym i
wojewódzkim.
Zakres treści studium
kierunki zmian przestrzeni w gminie
wskaźniki zagospodarowania i użytkowania terenów
obszary oraz zasady ochrony środowiska
obszary inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym i
ponadlokalnym
obszary, na których jest obowiązkowe sporządzenie MPZP oraz ,te
na których gmina zamierza sporządzić MPZP.
obszary narażone na powodzie, obszary oraz obiekty filara
chronionego, obszary przekształceń lub rekultywacji
granice obszarów zamkniętych
Inne uwarunkowania problemowe
Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej
i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia, wymagany zakres
projektu studium w części tekstowej i graficznej, uwzględniając w
szczególności wymogi dotyczące materiałów planistycznych, skali
opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa,
standardów oraz sposobu dokumentowania prac planistycznych
Procedura sporządzania studium
Aby
określić
politykę
przestrzenną
gminy
(łącznie
z
lokalnymi
zasadami
zagospodarowania przestrzennego) rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do
sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy
Wójt, burmistrz lub prezydent umieszcza w prasie ogłoszenie o przystąpienia
sporządzania studium oraz informacji dotyczącej składania wniosków do studium
Rozpatrzenie złożonych wniosków
Sporządzenie projektu studium
Uzyskanie przez w/b/p opinii o studium od gminnej komisji urbanistyczno-
architektonicznej
Uzgodnienie przez w/b/p projektu studium z zarządem województwa w zakresie ustaleń
PZP województwa.
Uzgodnienie przez w/b/p projektu studium z wojewodą w zakresie zadań rządowych
Wystąpienie w/b/p do starosty powiatowego, gmin sąsiednich , wojewódzkiego
konserwatora zabytków, organów wojskowych, dyrektora właściwego urzędu morskiego,
właściwego organu nadzoru górniczego, właściwego organu administracji geologicznej,
ministra właściwego do spraw zdrowia o opinię w sprawie studium,
Wprowadzenie zmian do projektu studium wynikłych z opinii i uzgodnień
Ogłoszenie przez w/b/p daty publicznego wglądu do projektu studium, co najmniej 14 dni
przed wyłożeniem
Wyznaczenie przez w/b/p terminu, w którym można zgłaszać uwagi do projektu
Wyłożenie projektu studium przez w/b/p na okres 30 dni
Publiczna dyskusja nad przyjętymi rozwiązaniami zawartymi w projekcie studium
Przedstawienie projektu studium przez w/b/p radzie gminy do uchwalenia
Uchwalenie studium przez radę gminy
Procedura sporządzania studium
Rada gminy
Uchwała o
przystąpieniu do
sporządzenia
studium
W/B/P
Ogłoszenie w prasie
(sporządzanie studium
i informacja o
składaniu wniosków
do studium)
Rozpatrywanie
wniosków
Sporządzenie projektu
studium
Gminna komisja
urbanistyczno-
architektoniczn
a
(opinia o studium)
Zarząd województwa
(uzgodnienie projektu
studium w zakresie
PZP województwa)
Wojewoda
(uzgodnienie projektu
studium w zakresie
zadań rządowych)
W/B/P gmin
sąsiadujących
(wystąpienie o opinię)
W/B/P
Wprowadzenie zmian
do projektu studium
Ogłoszenie daty do
publicznego
wglądu do
projektu
studium
Przedstawienie radzie
gminy projektu
studium do uchwalenia
Publiczna dyskusja na temat
rozwiązań zawartych w
projekcie studium
Wyłożenie projektu studium
na okres 30 dni
W/B/P
Wprowadzenie
zmian do
projektu studium
Wyznaczenie
terminu
zgłaszania
uwag do
projektu
Uchwalenie SUiKZP
Skutki prawne uchwalenia
studium
Uchwalenie studium przez radę gminy nie wywołuje żadnych
skutków prawnych, jednak pełni bardzo ważną rolę w systemie
miejscowego planowania przestrzennego, gdyż:
jest obowiązkowe dla obszaru gminy
ustalenia studium są wiążące przy sporządzaniu MPZP
bez studium nie jest w praktyce możliwe sporządzenie MPZP
Gmina nie może odstąpić od uchwalania SUiKZP.
Jeśli gmina nie podjęła uchwały o przystąpieniu do sporządzenia
studium podejmowane ą wobec niej restrykcje przez wojewodę.
Wojewoda sporządza MPZP dla obszaru, którego dotyczy
zaniechanie i wydaje w tej sprawie zarządzenie zastępcze, jeśli
wezwanie gminy do sporządzenia studium okazało się
bezskuteczne.
Koszty sporządzenia MPZP przez wojewodę ponosi gmina, ale
nie zwalnia to z obowiązku sporządzenia studium.
Miejscowy plan zagospodarowania
przestrzennego
Jest najważniejszym dokumentem procesów planowania i
zagospodarowania przestrzennego gminy.
Jest sporządzany na podstawie SUiKZP.
Jest uchwalany przez rade gminy na podstawie projektu planu.
Celem MPZP jest ustalenie przeznaczenia terenów dla inwestycji
celu publicznego i określenia sposobu ich zagospodarowania.
MPZP jest aktem prawa miejscowego.
Planu miejscowego nie sporządza się dla terenów zamkniętych.
Sporządzenie MPZP nie dotyczy obszaru całej gminy. Obowiązek
sporządzenia planu miejscowego dotyczy:
obszarów, dla których jest to wymagane na podstawie przepisów
szczegółowych
obszarów scaleń i podziałów nieruchomości
obiektów handlowych o pow. sprzedaży >2000m2
przestrzeni publicznej
Studia i prognozy do
MPZP
Studia
dotyczą
problemów
ekofizjograficznych zgodnie z ustawą o
prawie ochrony środowiska z 2001 r.
(charakterystyka i rozpoznanie stanu
środowiska,
diagnoza
stanu
funkcjonowania
środowiska,
wstępna
ocena zmian zachodzących w środowisku,
ocena przydatności środowiska).
Prognozy dotyczą oddziaływania MPZP na
środowisko,
określenia
skutków
finansowych.
Zakres MPZP
Nie ma charakteru strategicznego, zawiera
konkretne sformułowania regulacyjne.
Podaje dokładne zmiany jakie mają nastąpić w
przestrzeni.
Na podstawie MPZP wydawane są decyzje o
pozwoleniu na budowę.
Gdy nie na MPZP me być wydana do inwestycji
decyzja
o
warunkach
zabudowy
i
zagospodarowania terenu.
MPZP musi zawierać szeroką i precyzyjnie
określoną treść, aby decyzja o pozwoleniu na
budowę była bezproblemowa.
Zakres obowiązkowy
planu
Przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające określający funkcję i
zagospodarowanie terenu, oznaczenie przeznaczenia i funkcji. Przeznaczenie
terenów to najważniejszy element MPZP.
Zasady kształtowania przestrzennego (zakazy, nakazy, dopuszczenia,
ograniczenia).
Zasady ochrony środowiska (obszary ograniczonego użytkowania, warunki
korzystania z dorzecza lub stref ochronnych.
Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego
Zasady kształtowania przestrzeni publicznej (ciągi komunikacyjne piesze,
rynki itp.)
Obszar przestrzeni publicznej musi być wskazany w studium a potem
doprecyzowany w MPZP.
Parametry i wskaźniki zabudowy (linia zabudowy, wielkość powierzchni
zabudowy względem powierzchni działki, udział powierzchni biologicznie
czynnej, gabaryty obiektów, wysokość projektowaniej zabudowy, geometria
dachów, szerokość elewacji frontowej, forma obiektu itp.)
To druga pod względem ważności grupa ustaleń w MPZP i stanowi podstawę
do wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zasady scaleń i podziałów nieruchomości (min. i max. powierzchnia działek
oraz szerokość linii frontowej, sposób zapewnienia dostępu z działki do drogi
publicznej)
Treść i forma MPZP
SUiKZP jest sporządzane dla całej gminy, a MPZP przeważnie
dla części gminy.
Część tekstowa
Część graficzna
Przedstawia zamierzenia w postaci graficznej
Skala 1:000 lub 1:500, 1:2000 w szczególnych przypadkach
Skala 1:500 tylko dla MPZP sporządzanych w celu
przeznaczenia gruntów pod zalesienia lub wprowadzenia
zakazu zabudowy.
Projekt rysunku planu (wyrys ze SUiKZP; granice obszaru
planowania, administracyjne, terenów zamkniętych oraz ich
stref ochronnych, granice i oznaczenia terenów bądź
obiektów chronionych, linie rozgraniczające tereny o różnym
przeznaczeniu, linie zabudowy oraz oznaczenia elementów
zagospodarowania przestrzrennego terenu)
Aspekty techniczne i prawne
sporządzania MPZP
Czynności:
analizy wstępne
uchwała o przystąpieniu do sporządzenia
projektu MPZP
tworzenie projektu planu (uzgodnienie i
opiniowanie)
włożenie projektu planu miejscowego do
wglądu publicznego
uchwalenie MPZP
badanie zgodności uchwalonego planu
wejście planu w życie
Analizy wstępne
Analizy
są
obowiązkowe
przed
przystąpieniem
do
sporządzenia MPZP i mają na celu określenie prawnych,
przyrodniczych
i
ekologicznych
możliwości
zmiany
przeznaczenia
gruntów,
właściwe
określenie
granic
pracowania projektu planu bez konieczności poźniejszych
zmian i przygotowanie niezbędnych materiałów.
Analizy dokonuje w/b/p jeszcze przed podjęciem uchwały o
przystąpieniu do sporządzenia MPZP:
zasadność przystąpienia do sporządzenia planu miejscowego
stopień zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami
studium
przygotowanie niezbędnych materiałów geodezyjnych
Wynik analizy
powody do sporządzenia planu
zakres merytoryczny i przestrzenny planu
Procedura sporządzania planu miejscowego
Uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia MPZP
na podstawie analiz, po zebraniu materiałów geodezyjnych
zasięg opracowania
ogłoszenie w prasie
Przystąpienie do sporządzenia projektu MPZP (w/b/p)
po uchwale rady gminy
ogłoszenie w prasie wraz z informacją o sposobie składania
wniosków do planu miejscowego
Informacja pisemna, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do
sporządzania MPZP do instytucji i organów właściwych w celu
uzgodnienia i opiniowania planu
Tworzenie projektu MPZP
zgodnie z wymogami ustawy z 2000 r. o samorządzie zawodowym
architektów, konstruktorów zawodowych i urbanistów
Projekt może być sporządzony przez osobę wpisaną na listę
członków właściwej okręgowej Izby Urbanistów
Procedura sporządzania planu
miejscowego
Opiniowanie projektu MPZP
przez gminną komisję urbanistyczno- architektoniczną
po uzyskaniu przez w/b/p występuje o opinię do wójtów, burmistrzów lub prezydentów gmin
sąsiednich w zakresie rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym
(przebieg tras komunikacyjnych, rozmieszczenie obiektów i linii infrastruktury technicznej)
Uzgadnianie projektu MPZP
organy mają obowiązek współpracy przy sporządzaniu MPZP
uzgodnienia są dokonywane w terminie wyznaczonym przez w/b/p nie krótszym niż 21 dni.
przekroczenie terminu lub brak stanowiska w sprawie jest traktowane jako uzgodnienie
Po zakończeniu procedury uzgodnień w/b/p występuje do starosty o zgodę na zmianę
przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolne i nieleśne.
wprowadzenie do projektu zmian wynikających z uzgodnień i opinii
Organy i instytucje z którymi są dokonywane uzgodnienia:
Wojewoda- zadania rządowe
Zarząd województwa- zadania województwa (sejmik województwa)
Zarząd powiatu-zadania powiatu (rada powiatu)
Wojewódzki konserwator zbytków- ochrona zabytków
Organy wojskowe, górnicze, geologiczne, morskie, dróg, zdrowia
Procedura sporządzania planu
miejscowego
Wyłożenie projektu MPZP
do wglądu publicznego na co najmniej 21 dni
W czasie wyłożenia publiczna dyskusja: przedstawiciel organu
sporządzającego projekt, projektant, właściciele nieruchomości
objętych ustaleniami planu
Uchwalenie MPZP
uchwalony przez radę gminy po stwierdzeniu zgodności z SUiKZP,
sposób rozpatrzenia uwag, sposób realizacji inwestycji z zakresu
infrastruktury technicznej, zasady finansowania zadań własnych
gminy
przedstawienie MPZP wraz z załącznikami wojewodzie
opublikowanie tekstu uchwały rady gminy w dzienniku urzędowym
wojewódzkim
MPZP obowiązuje od 30 dni od dnia opublikowania
uchwała podlega publikacji na stronie internetowej gminy
istnieje możliwość zaskarżenia uchwały rady gminy do sądu
administracyjnego
Skutki prawne uchwalenia MPZP
Po wejściu w życie MPZP inne plany tracą swoją
ważność
Utrata mocy obowiązującej planu nie powoduje
wygaśnięcia
decyzji
administracyjnych
wydanych na podstawie tego planu (ostateczna
decyzja o pozwoleniu na budowę)
Jeżeli MPZP obejmuje obszary wymagające
prowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości
rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu
do scalania i podziałów nieruchomości.
Podobnie jak do SUiKZP każdy ma prawo
wglądu MPZP za opłatą
Skutki prawne uchwalenia MPZP
Wejście w życie MPZP pociąga za sobą skutki finansowe:
Zmiana wartości nieruchomości
Gdy korzystanie z nieruchomości na skutek MPZP staje się niemożliwe lub
ograniczone właściciel może wystąpić do organu gminy z żądaniem odszkodowania
lub wykupu nieruchomości. Jest ono bezzasadne, gdy gmina zaoferuje
nieruchomość zamienną
Zasady zmiany wartości nieruchomości i opłat
1) Obniżenie wartości nieruchomości
Gdy właściciel sprzedaje nieruchomość może żądać od gminy odszkodowania
równego obniżeniu wartości nieruchomości. Wysokość odszkodowania ustala się na
dzień sprzedaży nieruchomości. Zaspokojenie roszczeń trwa do 6 miesięcy od
złożenia żądania. Prawo do roszczeń jest możliwe do 5 lat od uchwalenia MPZP
2) Wzrost wartości nieruchomości
Gdy właściciel sprzedaje nieruchomość w/b/p pobiera jednorazową opłatę ustaloną
w MPZP określoną w % od wzrostu ceny nieruchomości lecz nie może być wyższa
niż 30%. Opłata staje się dochodem własnym gminy. Opłatę tą pomniejsza się o
wartość nakładów właściciela nieruchomości w okresie między uchwaleniem MPZP
a dniem sprzedaży. Opłata może być pobierana w okresie do 5 lat od dnia, w
którym zaczął obowiązywać MPZP. W/b/p ustala opłatę na podstawie wpisu z aktu
notarialnego, przesłanego przez notariusza do urzędu gminy.
Ważność planów miejscowych
Ustawa o prawie zamówień publicznych nie
wspomina o okresie ważności planu miejscowego i
nie nakłada na organy gminy obowiązku ich
aktualizacji
Przyjęcie nowego MPZP unieważnia dotychczas
obowiązujący plan
SUiKZP i MPZP są ważne bezterminowo, jednak są
konieczne analizy zmian w zagospodarowaniu
przestrzennym.
Wyniki
tych
analiz
są
przedstawiane radzie gminy co najmniej raz w
ciągu trwania jej kadencji
Rada podejmuje uchwałę o aktualności MPZP i
zgodności z przepisami prawa.
5. Planowanie przestrzenne na
szczeblu gminy- podsumowanie
Planowanie przestrzenne w gminie to najważniejsze z działań procesu planowania, ponieważ dotyczy najbliższego otoczenia człowieka .
Planowanie przestrzenne w gminie ukazuje szczegółowo rozmieszczenie obiektów i na podstawie wyników tego planowania odbywa się zmiana
przestrzeni (MPZP).
Gmina jest jedyną uprawioną jednostką do uchwalania MPZP, które są jedynymi aktami prawa miejscowego z zakresu planowania przestrzennego.
Narzędziami kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej w gminie są: SUiKZP i MPZP
SUIKZP- sporządanie
Uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia
W/b/p ogłoszenie w prasie o przystąpieniu sporządzania studium oraz informacji dotyczącej składania wniosków
Rozpatrzenie złożonych wniosków
Sporządzenie projektu studium
Opinia o studium-gminna komisja urbanistyczno-architektoniczna
Uzgodnienie projektu studium z zarządem województwa i wojewodą
Wystąpienie do starosty powiatowego, gmin sąsiednich , wojewódzkiego konserwatora zabytków, organów wojskowych, dyrektora właściwego urzędu
morskiego, właściwego organu nadzoru górniczego, właściwego organu administracji geologicznej, ministra właściwego do spraw zdrowia o opinię w
sprawie studium,
Wprowadzenie zmian do projektu studium
Ogłoszenie daty publicznego wglądu do projektu studium
Wyznaczenie terminu, w którym można zgłaszać uwagi do projektu
Wyłożenie projektu studium
Publiczna dyskusja
Przedstawienie projektu studium radzie gminy do uchwalenia
Uchwalenie studium
MPZP- sporządzanie
analizy wstępne
uchwała o przystąpieniu do sporządzenia projektu MPZP
przystąpienie do sporządzenia projektu MPZP
tworzenie projektu planu (uzgodnienie i opiniowanie)
włożenie projektu planu miejscowego do wglądu publicznego
uchwalenie MPZP
badanie zgodności uchwalonego planu
wejście planu w życie