P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Program prewencji
Program prewencji
choroby niedokrwiennej serca
choroby niedokrwiennej serca
Katarzyna Osik
Jacek Kupny
Anna Muszyńska
Aleksandra Sokół
Sylwia Bortlik
2008
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Program prewencji
Program prewencji
choroby niedokrwiennej serca
choroby niedokrwiennej serca
Katarzyna Osik
Jacek Kupny
Anna Muszyńska
Aleksandra Sokół
Sylwia Bortlik
2008
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Pojęcie choroby
niedokrwiennej serca
To
stan uszkodzenia serca wskutek
przewlekłej lub ostrej
niewydolności
wieńcowej
, która jest zespołem objawów
chorobowych powstających w
następstwie dysproporcji między
zapotrzebowaniem energetycznym
mięśnia sercowego, a niedostatecznym
dowozem do niego tlenu i substratów
energetycznych
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Pojęcie choroby
niedokrwiennej serca, c.d.
W chorobie tej
przyczyną
niewydolności wieńcowej jest
zwężenie tętnic wieńcowych,
najczęściej na tle miażdżycowym
,
oraz ich skurcz
źródło: Franciszek Kokot „Choroby wewnętrzne”
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Miażdżyca
jako główny faktor
determinujący rozwój choroby
niedokrwiennej serca
Morfologia blaszki miażdżycowej oraz stopień zwężenia
przez nią tętnicy wieńcowej mają decydujące znaczenie
w ocenie ryzyka wystąpienia zawału serca
Krytyczne zwężenie tętnicy wieńcowej przez blaszkę
miażdżycową jest najczęstszą przyczyną ostrych incydentów
wieńcowych
W miażdżycy dochodzi do odkładania się w błonie wewnętrznej
tętnic substancji lipidowych, przede wszystkim cholesterolu,
włóknika oraz do miejscowego rozrostu tkanki łącznej
źródło: Franciszek Kokot „Choroby wewnętrzne”
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Czynniki ryzyka
1. Uwarunkowania genetyczne
2. Płeć – częściej chorują mężczyźni niż kobiety
3. Wiek powyżej 40 lat
4. Palenie papierosów
5. Dieta bogatoenergetyczna
6. Mało ruchliwy tryb życia
7. Nadciśnienie tętnicze
8. Hiperlipidemia
9. Cukrzyca
źródło: Franciszek Kokot „Choroby wewnętrzne”
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Cel programu
1. Analiza czynników ryzyka miażdżycy i choroby niedokrwiennej
serca.
2. Wyłonienie z populacji osób o podwyższonym ryzyku epizodów
sercowo-naczyniowych.
3. Modyfikacja czynników ryzyka: zmiana diety, normalizacja wagi
ciała, normalizacja ciśnienia tętniczego, zaprzestanie palenia,
nabywanie umiejętności radzenia sobie ze stresem,
zwiększenie aktywności fizycznej.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Cele pośrednie
1. Zwiększenie wykrywalności oraz skuteczności leczenia chorób
układu krążenia w populacji objętej programem.
2. Zmniejszenie odsetka osób palących regularnie papierosy
oraz zmniejszenie liczby papierosów wypalanych przez
nałogowych palaczy.
3. Wczesna identyfikacja osób z podwyższonym ryzykiem
wystąpienia choroby wieńcowej i wdrożenie u tych osób
skutecznych działań zapobiegawczo-leczniczych.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Cele pośrednie, c.d.
1. Indywidualna edukacja zdrowotna osób objętych programem
(i ich rodzin) poprzez kontakt z odpowiednio przeszkolonym
personelem medycznym placówek podstawowej opieki
zdrowotnej.
2. Zwiększenie zainteresowania i kompetencji personelu
medycznego lecznictwa podstawowego w dziedzinie
profilaktyki chorób przewlekłych i promocji zdrowia.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Zasady praktyki klinicznej
prewencji chorób układu
sercowo-naczyniowego
• zaprzestanie palenia tytoniu,
• zdrowe odżywianie,
• wzrost aktywności fizycznej,
• zwalczanie nadwagi,
• normalizacja ciśnienia tętniczego krwi,
• uzyskanie prawidłowego lipidogramu,
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Zasady praktyki klinicznej
prewencji chorób układu
sercowo-naczyniowego, c.d.
• zapobieganie rozwojowi cukrzycy i jej powikłań,
• zapobieganie i prawidłowe leczenie zespołu metabolicznego,
• w uzasadnionych przypadkach wprowadzanie farmakoterapii
obniżającej ryzyko incydentów wieńcowych - Np. kwas
acetylosalicylowy, statyny, beta-adrenolityki, inhibitory
konwertazy, doustne antykoagulanty,
• badania osób spokrewnionych chorych, u których wystąpił
przedwczesny incydent naczyniowy (tzn. mężczyzn poniżej 55
roku życia i kobiet poniżej 65 roku życia).
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Populacja objęta programem
• Kobiety powyżej 55 roku życia,
• Mężczyźni powyżej 45 roku życia,
• Bez objawów choroby niedokrwiennej serca,
• Co najmniej jeden czynnik ryzyka miażdżycy.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Schemat programu
Etap I
• Pomiar RR, BMI;
• Badanie EKG;
• Badania laboratoryjne – lipidogram, glukoza na
czczo, wskaźniki zapalne;
• Konsultacja lekarska;
• Konsultacja psychologiczna;
• Porada dietetyczna i rehabilitacyjna.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Schemat programu, c.d.
Etap II
• Badanie stopnia uwapnienia tętnic wieńcowych
w wielowarstwowej tomografii komputerowej z
zastosowaniem oprogramowania calcium score
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Wskaźnik uwapnienia tętnic
wieńcowych Calcium Scoring (CS)
Wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych obliczany jest
na podstawie wzorów uwzględniających:
• ilość blaszek miażdżycowych
• ich powierzchnię
• objętość i masę
• średnią i maksymalną gęstość
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Na podstawie obecności podstawowych czynników
zagrożenia lekarz dokonuje podziału badanych
osób na następujące cztery grupy:
Grupa I
( zielona )
- z łagodnym ryzykiem chorób
układu krążenia: nie ma dalszej interwencji
w programie;
Grupa II
( żółta )
- z umiarkowanym ryzykiem
chorób układu krążenia: interwencja lekarza POZ
i/lub spotkanie z edukatorem zdrowia
(zalecenia zmian w stylu życia);
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Na podstawie obecności podstawowych czynników
zagrożenia lekarz dokonuje podziału badanych
osób na następujące cztery grupy:
Grupa III
(pomarańczowa)
: z dużym ryzykiem chorób
układu krążenia: interwencja lekarza POZ oraz edukatora
zdrowotnego z możliwością skierowania badanego
do Poradni Konsultacyjnej w celu przeprowadzenia
dodatkowych niezbędnych badań diagnostycznych
(Np. badanie EKG, test wysiłkowy i inne) oraz
zintensyfikowania postępowania prewencyjnego
i leczniczego;
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Na podstawie obecności podstawowych
czynników zagrożenia lekarz dokonuje podziału
badanych osób na następujące cztery grupy:
Grupa IV
(czerwona)
: z bardzo dużym ryzykiem chorób układu
krążenia: interwencja lekarza POZ oraz edukatora zdrowotnego
z możliwością skierowania badanego do Poradni Konsultacyjnej,
a następnie w razie konieczności do Poradni Kardiologicznej
celem przeprowadzenia specjalistycznej diagnostyki układu
krążenia (badanie USG serca, badania radioizotopowe,
obciążeniowa diagnostyka wysiłkowa, badania
elektrofizjologiczne i inne).
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Oczekiwane efekty Programu
Efekty zdrowotne
Zmniejszenie częstości występowania i nasilenia czynników ryzyka
przewlekłych chorób nie zakaźnych w populacji objętej programem
a w szczególności:
•
zmniejszenie odsetka osób palących regularnie papierosy oraz
zmniejszenie liczby papierosów wypalanych przez nałogowych
palaczy,
•
poprawa wykrywalności oraz skuteczności leczenia nadciśnienia
tętniczego,
•
zmniejszenie odsetka osób z hipercholesterolemią zwłaszcza osób
z wysokimi wartościami stężenia cholesterolu przekraczających
250mg%,
•
zmniejszenie odsetka osób prowadzących siedzący tryb życia oraz
osób o małej aktywności fizycznej,
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Oczekiwane efekty
programu, c.d.
•
wczesna identyfikacja osób z podwyższonym
globalnym wskaźnikiem ryzyka wieńcowego i
wdrożenie u tych osób skutecznych działań
zapobiegawczo-leczniczych,
•
wczesna identyfikacja osób z chorobami układu
krążenia o etiologii miażdżycowej i metabolicznymi
(zwłaszcza cukrzycy typu II i tzw. zespołu
metabolicznego) i stworzenie tym osobom możliwości
skutecznego leczenia w ramach powszechnego
ubezpieczenia zdrowotnego.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Oczekiwane efekty
programu, c.d.
Dodatkowe efekty oczekiwane w wyniku realizacji Programu
to:
•
Edukacja zdrowotna osób objętych programem i ich rodzin
poprzez kontakt z odpowiednio przeszkolonym personelem
medycznym placówek POZ i placówek konsultacyjnych.
•
Wzrost zainteresowania personelu medycznego (lekarzy,
pielęgniarek) lecznictwa podstawowego wczesną diagnostyką
chorób przewlekłych, skuteczną modyfikacją zachowań
zdrowotnych pacjentów i leczeniem czynników ryzyka.
•
Wzrost kompetencji personelu medycznego lecznictwa
podstawowego w dziedzinie profilaktyki chorób przewlekłych
i promocji zdrowia.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Kosz realizacji Programu
•
Przyjmując zgodnie z realistycznymi założeniami, że
rzeczywisty udział w badaniach weźmie jedynie
ok. 40 - 50% osób zaproszonych, całkowity koszt udziału
w Programie jednej osoby wyniesie ok. 80-100 zł.
•
Kalkulacja kosztów uwzględnia wszystkie koszty badań
lekarskich, analitycznych oraz konsultacji wykonanych
w I i II etapie projektu łącznie z koordynacją projektu,
szkoleniem personelu i niezbędnymi kosztami monitoringu
i administracji Programu.
•
Przewidując w fazie pilotażowej Programu rzeczywisty
udział ok. 3.000 - 4.000 osób, łączny koszt realizacji
Programu w 2008 roku powinien zamknąć się w granicach
ok. 250.000 - 400.000 złotych.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
Wnioski
Konieczność koncentracji działań profilaktycznych na grupie osób,
które pomimo braku objawów klinicznych choroby niedokrwiennej
serca, narażone są na wystąpienie ostrych incydentów sercowo
-naczyniowych takich jak: zawał serca, niestabilna dusznica
bolesna, nagła śmierć sercowa, udar mózgu. Intensyfikacja działań
zmierzających do modyfikacji stylu życia:
• modyfikacja diety,
• rzucenie palenia,
• zwiększenie aktywności fizycznej,
• wzmocnienie umiejętności radzenia sobie
ze stresem.
P
ro
fil
ak
ty
ka
c
h
o
ro
b
y
w
ie
ń
co
w
ej
DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ