1
Analiza kosztów wypadków
przy pracy
Marzec 2008 r.
1
Analiza kosztów wypadków
przy pracy
Marzec 2008 r.
2
Struktura wydatków
z funduszu ubezpieczenia wypadkowego ZUS - 2004
r.
wydatki ogółem - 4 209,1 mln zł.
(4 % wydatków FUS)
73 %
6 %
13 %
źródło: Bezpieczeństwo pracy 6/2004 oraz dane ROP.
2004 r. – tytułem 3539 rent wypłacono z FUS
3,1 mld. zł. Przeciętna renta -1029 zł
(1791 rent na skutek wypadku przy pracy, 1506
rent z tyt. chorób zawodowych, 242 renty z tyt.
wypadku w drodze do/z pracy).
7 %
(73.083 jednorazowych odszkodowań –wyp. przy pracy oraz w drodze do/z
pracy.
Przeciętna wartość świadczenia -2211zł (tylko z tytułu wypadku przy pracy).
3
Struktura społecznych kosztów
wypadków przy pracy – 2004 r.
Źródło: prezentacja CIOP PIB
4
Struktura społecznych kosztów wypadków przy
pracy – 2004
(wg. podmiotów)
Źródło: prezentacja CIOP PIB
5
Kategorie kosztów wypadków przy
pracy
Osoba poszkodowana
i jej rodzina
Społeczeństwo
Pracodawca
Obniżenie lub utrata zarobków
Koszty leczenia
Koszty leków
Koszty rehabilitacji
Zasiłki
Odszkodowania
Renty
Koszt straconego czasu pracy
Płatności bieżące
Utrata przychodów
Straty majątku trwałego i
obrotowego
źródło: prezentacja CIOP
PIB
6
Koszty wypadków przy pracy
Ponoszone są przez:
społeczeństwo w postaci kosztów ZUS i NFZ,
pracowników i ich rodziny – dodatkowe koszty leczenia , możliwość
utraty prawa do wykonywania zawodu, trwałe kalectwo,
oszpecenie, wyłączenie z możliwości normalnego życia,
pracodawców w postaci:
• kosztów straconego czasu pracy,
• bezpośrednich płatności
bieżących,
• strat w majątku trwałym i
obrotowym,
• utraty dochodów,
• uzyskanych dochodów.
Koszt wypadku ponoszony przez pracodawcę – wartość zwiększająca koszty własne
przedsiębiorstwa, o którą w związku z zaistniałym wypadkiem zmniejsza się wielkość zysku
lub powiększa wysokość poniesionych strat.
7
Koszt straconego czasu pracy:
•
przez osobę poszkodowaną, zarówno w dniu wypadku, jak i w dniach
absencji,
• przez inne osoby np. udzielające pierwszej pomocy poszkodowanemu ,
towarzyszące poszkodowanemu w drodze do lekarza czy do domu,
• czas związany z zastępstwem poszkodowanego,
• czas poświęcony na dochodzenie powypadkowe,
• czas na planowanie i prowadzenie prac badawczo – rozwojowych.
powrót
8
Bezpośrednie płatności bieżące:
• koszty wynajęcia maszyn,
• zlecenie produkcji poza zakład,
• naprawy wykonane poza zakładem,
• koszty transportu poszkodowanego i płatnej pomocy medycznej poza
zakładem pracy.
powrót
9
Straty w majątku trwałym i obrotowym:
• koszty straconych wskutek wypadku surowców, półwyrobów lub
wyrobów gotowych,
• straty w wyposażeniu: maszyny, narzędzia, pojazdy,
• straty w obiektach.
powrót
10
Utrata dochodów:
• kary umowne do zapłacenia kontrahentom,
• przerwy w produkcji,
• obniżenie wydajności i jakości produkcji.
powrót
11
Uzyskane dochody
przychody z tytułu uszkodzonych, zniszczonych lub ukradzionych
składników majątku przedsiębiorstwa, które były objęte
ubezpieczeniem.
12
Udział poszczególnych składników kosztów
(analiza 41 wypadków)
•
czas stracony w dniu wypadku - 0,25 %,
•
czas absencji poszkodowanego - 1,53 %,
•
czas na dochodzenie powypadkowe - 5,12 %,
•
czas na działania profilaktyczne - 1,52 %,
•
inne koszty czasu straconego - 0,51 %,
•
pomoc medyczna - 0,24 %,
•
zastępstwa - 6,04 %,
• zakłócenia w produkcji - 32,54 %,
• straty materialne - 11,47 %,
•
naprawy - 0,64 %,
• odszkodowania - 20,37 %,
•
inne koszty - 19,77 %.
Źródło: dane OIP Warszawa.
13
Analizy kosztów 330 wypadków, sporządzona według wielkości
zatrudnienia w zakładzie, wskazuje na ścisły związek pomiędzy
wysokością kosztów a wielkością zatrudnienia w zakładzie. Wypadki w
większych zakładach wiążą się z większymi kosztami. Wynika to stąd, że
w dużych zakładach wyższe są koszty zakłóceń produkcji oraz napraw w
związku ze stosowaniem bardziej złożonych technologii i droższego
wyposażenia technicznego.
Wyliczono średni koszt wypadku, który wynosi:
• ok. 12 tys. zł. w zakładzie zatrudniającym do 5 pracowników,
• ok. 19 tys. zł. w zakładzie zatrudniającym 6 – 20 pracowników,
• ok. 29 tys. zł. w zakładzie zatrudniającym 21 – 100 pracowników,
• ok. 49 tys. zł. w zakładzie zatrudniającym 101 – 250 pracowników,
• ok. 63,5 tys. zł. w zakładzie zatrudniającym powyżej 250
pracowników.
Źródło: dane OIP Warszawa
Koszt wypadku w aspekcie wielkości
zatrudnienia
14
Średni koszt jednego wypadku ok. 31 tys. zł.
Łącznie poniesione koszty wypadków – ponad 862 tys. zł.
Skutki wypadków:
-
śmiertelne – 6
-
ciężkie – 7
-
zbiorowe – 5
-
- lekkie - 10
Łącznie poniesiony koszt wypadków – ponad 398
tys. zł.
Średni koszt wypadku – ok. 42 tys. zł. tj. o 11 tys.
zł wyższy.
Analizy wskazują na konieczność podejmowania działań w sferze
bezpieczeństwa i higieny pracy, zarówno przez pracodawców jak i pracowników.
Dostatecznym argumentem powinna być niewspółmierność wydatków
ponoszonych w konsekwencji zaistnienia wypadku do kosztów prewencji – każde
zainwestowane w działania zapobiegające 4 zł. przynosi oszczędności rzędu 100
zł. w razie wypadku.
Struktura kosztów wypadków zbadanych przez insp.
pracy
źródło: dane OIP Białystok
15
Rok
Poszkodowani
Ogółem
w tym budownictwo
w tym ze skutkiem:
śmiertelnym
ciężk. uszkodz.
poszkod.
%
ogółem
w tym
budown.
ogółem
w tym
budown.
2002
2.589
339
13,1
7
1
33
3
2003
2.726
310
11,4
15
3
43
7
2004
2.698
298
11,0
8
2
30
8
2005
2.418
283
11,7
17
6
30
5
2006
2.717
339
12,5
17
7
30
7
2007
2.533
279
11
14
5
19
5
Razem
15.681
1.738
12,6
78
24
30,7 %
185
35
18,9 %
Poszkodowani w wypadkach przy pracy w
budownictwie
(dane - Opolski US)
16
8 500 zł
22 300 zł
78 500
zł
307 600 zł
107 300
zł
375 700 zł
Przeciętny koszt społeczny wypadku różnej
ciężkości
pierwszy rok
kolejne lata
Źródło: prezentacja CIOP
PIB
(483 tys. zł.)
(386,1 tys. zł.)
17
Społeczne koszty wypadków przy pracy
W „starych” krajach UE wypadki przy pracy
pochłaniają od 2,6 do 3.8 % PKB.
Z analiz CIOP-PIB wynika, że np. w 2004r. w
Polsce całkowity społeczny koszt skutków wypadków
przy pracy i chorób zawodowych mógł przekroczyć 16
mld zł.
Gdyby o połowę zmniejszyć tę sumę, może
udałoby się oddłużyć szpitale i polepszyć dostępność
usług medycznych, albo spełnić jeden z ponawianych
co jakiś czas przez pracodawców postulatów o
znaczące obniżenie składki na ZUS.
18
Trójkąt relacji zdarzeń wypadkowych według Heinricha (1931 r.)
Zdarzenia powodujące ciężkie urazy lub absencję
1
29
300
Zdarzenia powodujące lekkie urazy
Zdarzenia nie powodujące urazu
Badaniem objęto zdarzenia tego samego rodzaju, przytrafiające się tej samej osobie.
19
20
Działania prewencyjne
Które winni podejmować pracodawcy to przede wszystkim:
•
wdrażanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy,
•
ocena ryzyka zawodowego, istniejącego na poszczególnych stanowiskach pracy,
•
wnikliwe badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, zdarzeń
potencjalnie wypadkowych, niebezpiecznych sytuacji oraz błędów i
odchyleń w procesach pracy – na bazie ustaleń podejmowanie właściwych
wniosków profilaktycznych oraz pełna ich realizacja,
•
egzekwowanie, od pracowników służb bhp, pełnej i terminowej realizacji zadań
prawem na nich nałożonych
,
•
zatrudnianie pracowników legitymujących się odpowiednimi kwalifikacjami
zawodowymi,
•
rzetelne prowadzenie szkoleń bhp,
•
systematyczne prowadzenie lekarskich badań profilaktycznych,
•
stosowanie środków ochrony zbiorowej, wydawanie pracownikom środków ochron
indywidualnej, odzieży oraz obuwia roboczego.
•
bezwzględne egzekwowanie, od pracowników - na każdym szczeblu, obowiązku
przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym przepisów i zasad bhp,
21
PRZYKŁADOWE WYLICZENIE KWOTY SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE WYPADKOWE PRZY
ZASTOSOWANIU WSKAŻNIKA KORYGUJACEGO
Stopa %
składki dla
grupy
działalności
Miesięczna
podstawa
wymiaru
składki
(przychód)
Nazwa
pracodaw
cy
Ustalona
indywidualn
kategoria
ryzyka
Indywidualn
y wskaźnik
korygujący
Indywidualn
a stopa %
składki
Składka za
jednego
pracownika
miesięcznie
Składki
za 30
pracown.
miesięcznie
Składki za 30
pracown.
rocznie
2 %
( 7 kat.
ryzyka)
2 %
2.300,00
brutto
3.000,00
brutto
A
B
Z
Y
X
A
B
Niższa
3 kategorie
Niższa
2 kategorie
Równa
Wyższa
2 kategorie
Wyższa
3 kategorie
3 kat.
niższa
3 kat.
wyższa
0,8
0,9
1,0
1,1
1,2
0,5
1,5
1,6 %
1,8 %
2 %
2,2 %
2,4 %
1 %
3 %
36,80 zł
41,40 zł
46,00 zł
50,60 zł
55,20 zł
30,00 zł
90,00 zł
1.104,00 zł
1.242,00 zł
1.380,00 zł
1.518,00 zł
1.650,00 zł
900,00 zł
2.700,00
13.248,00
14.904,00
16.560,00
18.216,00
19.800,00
10.800,00
32.400,00
Od 01.04. 2006r.
W skali roku różnica pracodawcy (A –X ) = 6.552,00 zł
W skali roku różnica pracodawcy ( A – X ) = 21.600,00 zł
Od 01.04. 2009
22
PRZYKŁADOWE WYLICZENIE KWOTY SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE WYPADKOWE PRZY
ZASTOSOWANIU WSKAŻNIKA KORYGUJACEGO
Stopa %
składki dla
grupy
działalności
Miesięczna
podstawa
wymiaru
składki
(przychód)
Nazwa
pracodawc
y
Ustalona
indywidual
n kategoria
ryzyka
Indywidualn
y wskaźnik
korygujący
Indywidualn
a stopa %
składki
Składka za
jednego
pracownika
miesięcznie
Składki
za 300
pracown.
miesięcznie
Składki za
300
pracown.
rocznie
1,47 %
(5 kat.
Ryzyka)
1,47 %
2.000,00
brutto
2.500,00
brutto
A
B
Z
Y
X
A
B
3 kat.
Niższa
Niższa
2 kat.
Równa
Wyższa
2 kat.
Wyższa
3 kat
3 kat.
niższa
3 kat.
wyższa
0,8
0,9
1,0
1,1
1,2
0,5
1,5
1,18 %
1,32 %
1,47 %
1,62 %
1,764 %
0,74 %
2,20 %
23,52 zł
26,40 zł
29,40 zł
32,30 zł
35,20 zł
30,00 zł
90,00 zł
7.056,00 zł
7.920,00 zł
8.820,00 zł
9.690,00 zł
10.560,00 zł
5.550,00
zł
1.650,00
84.672,00
95.040,00
105.840,00
116.280,00
126.720,00
66.600,0
0
198.000,
0
Od 01.04. 2006r.
W skali roku różnica pracodawcy (A –X ) = 42.048,00 zł
W skali roku różnica pracodawcy ( A – X ) = 131.400,00 zł
Od 01.04. 2009
23
Stopy procentowe składki na ubezpieczenie wypadkowe -
analiza
Rok 2006 – po raz pierwszy, w myśl ustawy z 30.10.2002 o ubezpieczeniu
społecznym.., ZUS zawiadamiał płatników o zmianie wielkości stóp procentowych składki na
ubezpieczenie wypadkowe, obowiązujące od 01.04.2006 do 31.03.2007 r. (korekta).
Analizując treści zawiadomień ZUS Opole:
odnotowano znacznie więcej przypadków obniżenia płatnikom stóp procentowych składki,
rozpiętość korekt stóp procentowych składki jest znacznie wyższa w przypadku obniżeń
tj. od 0,26 % do 1,09 %, np. obniżka stopy z 1,93 do 0,84 %, (rozpiętość podwyższeń stóp
od 0,15 do 0,29 %),
korekty stóp procentowych skutkowały podwyższeniem lub obniżeniem składki na
ubezpieczenie wypadkowe,
np.: dla płatnika składek, zatrudniającego:
• ok. 1000 osób (przemysł metalurgiczny), podniesiono stopę z 2,53 do 3,04 %, co
skutkowało wzrostem wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe o ok..13 300
zł/mies. (ok.. 160 tys./rok),
• ok..600 osób (przemysł metalurgiczny), podniesiono stopę z 2,53 do 2,78 %, co
skutkowało wzrostem wysokości składki o ok.. 6 800 zł/mies. (ok.. 81 600 zł rocznie).
• 27 osób (budownictwo, instal. elektryczne), obniżono stopę z 2,26 do 1,60 %, co
skutkowało obniżeniem składki na ubezpieczenie o ok..870 zł/mies. (10.440 zł/rok),
• 57 osób (gospodarstwo leśne), obniżono stopę z 2,26 do 1,60 %, co skutkowało
obniżeniem składki na ubezpieczenie o ok..1400 zł/mies. (16 800 zł/rok).
24
Koszty i korzyści – dla
kogo?
Zapobieganie wypadkom przy pracy, urazom i chorobom nie tylko ogranicza
koszty, ale także przyczynia się do poprawy funkcjonowania przedsiębiorstwa
jako całości. Bezpieczne i higieniczne warunki pracy mogą pozytywnie wpływać
na działalność przedsiębiorstwa w różnoraki sposób, np.:
• zdrowi pracownicy są bardziej produktywni i mogą przyczynić się do wzrostu
jakości produkcji,
• mniej wypadków przy pracy i chorób zawodowych oznacza mniej zwolnień
chorobowych, co z kolei przyczynia się do ograniczenia przestojów w produkcji
oraz do obniżenia jej kosztów,
• wyposażenie i środowisko pracy dostosowane do potrzeb procesu
produkcyjnego i utrzymane w należytym stanie przyczyniają się do wzrostu
produktywności, poprawy jakości pracy oraz ograniczenia zagrożeń dla
zdrowia i bezpieczeństwa pracowników,
• ograniczenie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych oznacza
mniej strat oraz mniejsze ryzyko pociągnięcia firmy do odpowiedzialności,
• podniesienie wiarygodności zakładu.
25
Program prewencyjny Państwowej Inspekcji Pracy
„Pracodawco zdobądź dyplom PIP”
Program adresowany do małych
i średnich firm, szczególnie
budowlanych.
Zachęcamy Państwa do
uczestnictwa w programie
prewencyjnym.
26
Nowa strategia UE - zmniejszenie o 25 % liczby
wypadków przy pracy do 2012 roku.
21 lutego br. Komisja Europejska przyjęła nową, pięcioletnią
strategię na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy. W ramach przyjętej
strategii liczbę wypadków i chorób zawodowych należy zmniejszyć w
całej UE o jedną czwartą. Strategia ta nawiązuje do zmniejszenia o 17 %
liczby wypadków śmiertelnych od 2002 -2004 r. oraz do zmniejszenia o
20 % liczby wypadków powodujących przynajmniej trzydniową
nieobecność w pracy
27
Dziękuję za uwagę.
Zapraszamy do programu
prewencyjnego PIP
NAPRAWDĘ
WARTO!