Polityka Unii Europejskiej

 w obszarze spraw wewnętrznych 

i wymiaru sprawiedliwości wobec 

walki z terroryzmem 

i przestępczością zorganizowaną

Funkcje organizacji 

międzynarodowej

 

Regulacyjna –

 tworzenie norm i 

wzorców o charakterze politycznym i 
prawnym.

 

Kontrolna –

 proces ustalania stanu 

faktycznego oraz kontrolowania go z 
treścią przyjętych norm i wzorców.

 

Operacyjna – 

świadczenie usług 

przez organizację na podstawie 
własnych decyzji, jej personelu i 
zasobów materiałowych.

Podział funkcji według zasięgu 

terytorialnego

 zewnętrzna,
 wewnętrzna,

Funkcja wewnętrzna to:

 zapewnienie bezpieczeństwa i 

porządku publicznego

 ochrona mienia i zdrowia obywateli,
 zabezpieczenie systemu własności.

Polityka UE - definicja

Polityka Unii Europejskiej w obszarze 

spraw wewnętrznych i wymiaru 
sprawiedliwości – 

działania 

podejmowane przez instytucje UE na 
rzecz tworzenia struktur, jak również 
mechanizmy współpracy państw 
członkowskich w zakresie 
zapewnienia bezpieczeństwa i 
porządku publicznego.

Elementy ograniczające walkę 

z przestępczością

 podziały polityczne,
 granice,
 suwerenność terytorialna państw,

Kompetencje policji, służb granicznych, 

imigracyjnych, sądów, wymiaru 
sprawiedliwości  zawsze ograniczały się 
do jednego państwa 

(korzystna sytuacja 

dla przestępców).

Rozwój współpracy

 1956 r. – powstanie Międzynarodowej 

organizacji Policji Kryminalnej 

Interpol.

 1971 r. – powstanie Grupy Pompidou 

(zwalczanie narkomanii i nielegalnego 
handlu narkotyków).

 Przełom lat 60-tych i 70-tych – okres 

zagrożenia terrorystycznego w Europie 
zachodniej.

 1971-1972 -  dyskusje o zagrożeniu 

terrorystycznym dla Wspólnoty.

Rozwój współpracy

 1975 r. – powstanie z inicjatywy 

Wielkiej Brytanii 

Grupy TREVI 

(zwalczanie terroryzmu na terenie 
państw członkowskich wspólnoty 
Europejskiej).

System TREVI był oparty na 

współpracy międzyrządowej. 

Podejmowanie decyzji – w drodze 

konsensusu.

Rozwój współpracy

Grupy robocze TREVI:

 TREVI – I: zwalczanie terroryzmu,
 TREVI – II: wymiana informacji dotyczących:
 wyposażenia policji,
 porządku i bezpieczeństwa publicznego,
 szkoleń funkcjonariuszy policji,
 medycyny sądowej,
 programów badawczych,
 analizy wyników konferencji i seminariów organizowanych przez 

TREVI,

 TREVI – III: przeciwdziałanie międzynarodowej przestępczości,
 TREVI – IV: ochrona i bezpieczeństwo instalacji i urządzeń 

nuklearnych,

 TREVI – V: działalność przy klęskach żywiołowych,

Rozwój współpracy

W ramach państw EWG powstały n/w 

grupy robocze:

 TREVI 92 

(stworzenie systemu 

komputerowego na potrzeby 
współpracy policji),

 Grupa Ad Hoc ds. migracji 

(uzgadnianie 

narodowych strategii dotyczących 
podań o imigrację wydawania wiz, 
przyznawania azylu, wydaleń),

Rozwój współpracy

 Europejska Jednostka Łącznikowa 

(łączność

     z jednostkami specjalnymi policji w ramach 
     Wspólnoty),

 Grupa Robocza Policji ds. Terroryzmu,
 Grupa Ad Hoc w sprawie Europolu 

(przygotowanie przepisów do powołania 
Europolu),

 Grupa Wzajemnej Pomocy (MAG) 

– (przemyt 

narkotyków, komputerowy system informacyjny, 
granice zewnętrzne, wspólne ćwiczenia),

Rozwój współpracy

Unijna grupa zadaniowa "Atlas"
 Inicjatorem stworzenia Grupy Atlas była belgijska 

jednostka DSU, zaś jej formalne powstanie datuje się od 
szczytu 15 dowódców europejskich jednostek 
antyterrorystycznych w Brukseli w październiku 2001 roku. 

Na spotkaniu tym zdefiniowano główne założenia Grupy 

oraz zasady jej funkcjonowania. 

Grupa Atlas, zrzeszająca centralne jednostki 

antyterrorystyczne Policji państw Unii Europejskiej, została 
powołana celem zapewnienia jej mieszkańcom wysokiego 
poziomu bezpieczeństwa poprzez wzajemną współpracę, 
wymianę informacji oraz doświadczeń pomiędzy 
odpowiednimi siłami policyjnymi. 

Rozwój współpracy

Unijna grupa zadaniowa "Atlas"
 Do głównych założeń Atlasu należy stałe 

podnoszenie poziomu profesjonalizmu należących do 
niego jednostek, wzajemne wsparcie, prowadzenie 
wspólnych projektów oraz operacji, w przypadku 
zagrożenia terrorystycznego na dużą skalę.

 Przed powołaniem Grupy Atlas współdziałanie 

europejskich jednostek rozwijało się pomyślnie, 
jednakże z braku ustrukturyzowanych zasad 
współpracy oraz stałych konsultacji, kontakty te 
miały zasadniczo charakter dwustronny bądź były 
ograniczone do niewielkiej liczby państw.

Rozwój współpracy

Unijna grupa zadaniowa "Atlas"

Przypieczętowaniem współdziałania jednostek zgrupowanych w Atlasie 

jest formalizacja austriackiej inicjatywy, wyrażona w Decyzji Rady Unii 
Europejskiej z dnia 23 czerwca 2008 roku w sprawie usprawnienia 
współpracy pomiędzy specjalnymi jednostkami interwencyjnymi państw 
członkowskich Unii Europejskiej w sytuacjach kryzysowych. 

Powyższa Decyzja z dniem 1 stycznia 2009 roku umożliwia udzielenie 

pomocy przez jednostkę policyjną należącą do Atlasu innemu państwu 
europejskiemu, w przypadku wystąpienia danego państwa z prośbą o 
pomoc bądź ekspertyzę.

 Jednostka przybywająca z pomocą jest zobowiązana przestrzegać 

prawa obowiązującego w goszczącym ją państwie, natomiast koszty 
wynikające z jej interwencji pokrywa państwo zapraszające. 

Choć Decyzja weszła już w życie, jeszcze nigdy nie została 

zastosowana.

Rozwój współpracy

Unijna grupa zadaniowa "Atlas"

W chwili obecnej w skład Atlasu wchodzi 35 

specjalnych jednostek policyjnych z 27 państw Unii 
Europejskiej, powołanych do fizycznego zwalczania 
terroryzmu. 

Jednostki z Norwegii oraz Szwajcarii uczestniczą w 

pracach Atlasu , jednakże jako reprezentanci państw 
spoza Unii Europejskiej nie mają prawa głosu oraz nie 
korzystają z unijnych środków finansowych. 

Polskę w Atlasie reprezentuje Biuro Operacji 

Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji 

(BOA).

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL)

CEPOL –  powstało z myślą o wyższych 

funkcjonariuszach policji z całej Europy. 

Jego zadaniem jest promowanie 

międzynarodowej współpracy na polu 
zwalczania przestępczości, a także 
utrzymywania prawa i porządku oraz 
bezpieczeństwa publicznego.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 CEPOL organizuje rocznie 80 do 100 

szkoleń, seminariów i konferencji o 
różnorodnej tematyce, które 
odbywają się w szkołach policyjnych 
państw członkowskich.

Jego roczny budżet wynosi około 7,5 

mln euro 

(dane na rok 2007).

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Komitety CEPOLU:
 Komitet Programowy
 Komitet Administracyjno-Budżetowy
 Komitet Strategii 
 Komitet ds. Badań i Szkolenia 

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 

Zadaniem 

Europejskiego Urzędu ds. 

Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) 

jest:

  ochrona interesów finansowych Unii 

Europejskiej, 

 walka z oszustwami, korupcją i jakąkolwiek 

niewłaściwą działalnością, włączając w to 
niewłaściwe postępowanie w obrębie Instytucji 
Europejskich. 

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 OLAF wypełnia swoją misję, prowadząc niezależnie 

wewnętrzne i zewnętrzne dochodzenia.

 Organizuje bliską i regularną współpracę pomiędzy 

właściwymi władzami w państwach członkowskich, 
mając na celu koordynację ich działalności. 

OLAF dostarcza krajom członkowskim niezbędnej 

pomocy i wiedzy technicznej w zakresie zwalczania 
oszustw. 

Wspomaga przy tworzeniu strategii walki z oszustwami 

w Unii Europejskiej i podejmuje inicjatywy wzmocnienia 
odpowiedniego ustawodawstwa.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Europejskie Centrum Monitorowania 

Narkotyków i Narkomanii 

- to 

zdecentralizowana agencja Unii Europejskiej, 
której zadaniem jest dostarczanie UE i jej 
państwom członkowskim obiektywnych, 
rzetelnych i porównywalnych informacji o 
narkotykach i narkomanii. 

Centrum działa od 1995 roku. 

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 Monitorowaniu przez centrum podlegają: 
profilaktyka, 
lecznictwo, 
skala używania narkotyków, 
sposoby używania narkotyków,
 dostępność narkotyków,
 problemy związane z narkotykami,
 przestępczość związana z narkotykami,
 postawy społeczne wobec narkotyków i narkomanii. 

Centrum udostępnia zebrane dane publikując co roku raport.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 

Europejskie Centrum 

Monitorowania Rasizmu i 
Ksenofobii

  - obecnie 

Agencja 

Praw Podstawowych Unii 
Europejskiej  

jest niezależną 

agencją Unii Europejskiej

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

 ZADANIA:

 Zbiera  i rozpowszechnia w formie publikacji i raportów obiektywne i 

wiarygodne informacje o przestrzeganiu praw podstawowych w 
państwach członkowskich Unii Europejskiej. 

Prowadzi prace badawcze, w ramach których analizowane są 

przyczyny, przejawy i skutki zjawisk antyspołecznych 

(m.in. rasizmu, 

ksenofobii, homofobii czy antysemityzmu).

 Wskazuje kierunki działań  w celu minimalizacji tych zjawisk w 

poszczególnych krajach członkowskich. 

EUMC publikuje dwa raporty roczne, z których 

pierwszy opisuje wyniki 

działalności EUMC w danym roku, 

drugi zaś dostarcza informacji na 

temat zjawiska rasizmu i ksenofobii we Wspólnocie i poszczególnych 
krajach członkowskich, uwypuklając przykłady dobrej praktyki.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Frontex – Europejska Agencja 

Zarządzania Współpracą 
Operacyjną na Zewnętrznych 
Granicach Państw Członkowskich 
Unii Europejskiej

Aby zapewnić spójność działań agencja jest w stałym kontakcie z takimi 

instytucjami jak:

 - EUROPEJSKI URZĄD POLICJI
 - EUROPEJSKIE KOLEGIUM POLICYJNE
 - EUROPEJSKI URZĄD DS. ZWALCZANIA OSZUSTW

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Zintegrowane zarządzanie granicami 

zewnętrznymi Unii Europejskiej:

• Zapewnienie koordynacji działań państw 

członkowskich

• Ujednolicenie na wysokim poziomie 

kontroli granicznej 

• Bardziej skuteczna ochrona granic 

zewnętrznych UE

   

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych 

wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

• Zapewnienie komisji UE i Państwom 

Członkowskim wsparcia technicznego 
i eksperckiego z zakresie zarządzania 
granicami

• Promowanie solidarności pomiędzy 

Państwami Członkowskimi

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

ZADANIA FRONTEXU

  Koordynowanie współpracy operacyjnej 
       pomiędzy Państwami Członkowskimi w 
       zakresie kontroli ruchu granicznego i ochrony 
       granicy na granicach zewnętrznych. 

 Wspieranie Państw  Członkowskich w 
       szkoleniu narodowych Straży Granicznych. 

 Przeprowadzanie analizy  ryzyka. 

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Prowadzenie bieżącej obserwacji rozwoju badań w zakresie kontroli ruchu granicznego i ochrony granicy na granicach 

zewnętrznych. 

Wspieranie Państw Członkowskich w przypadkach, w których wymagana jest zwiększona pomoc techniczna i operacyjna na 

granicach zewnętrznych. 

 

Koordynowanie współpracy operacyjnej pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie wydaleń obywateli państw 

trzecich nielegalnie przebywających w Państwach Członkowskich.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

EUROPOL

 powstał z przekształcenia 

EAN i uzyskał nowy, większy niż 

dotychczas zakres obowiązków.

Od Stycznia 1999 r. zajmuje się już nie 

tylko wyłącznie sprawami 

narkotykowymi, ale również 

zorganizowaną przestępczością 

międzynarodową.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Zakres działań i cele EUROPOLU:

Oficerowie danej jednostki są uprawnieni tylko do prowadzenia 

szkoleń instruktażowych, pracy wywiadowczej i analiz; nie mogą 
natomiast prowadzić śledztw i zatrzymywać podejrzanych.

Cele:

• walka z terroryzmem i jego finansowaniu;
• zwalczanie przestępczości międzynarodowej;
• przeciwdziałanie prania brudnych pieniędzy;
• zapobieganie handlu narkotykami;
• zwalczanie sieci imigracyjnych;
• zapobieganie fałszowaniu pieniędzy;

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Współpraca z organami Policji:

EUROPOL przewiduje 3 poziomy współpracy 

operacyjnej z organami policji poszczególnych 
państw:

• Pierwszy poziom to współpraca techniczna i 

prowadzenie szkoleń.

• Drugi poziom to wymiana informacji i doświadczeń 

z zwalczaniu przestępczości zorganizowanej.

• Trzeci poziom to wymiana danych osobowych.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

System Informacyjny Europolu
Jeden z trzech systemów (obok 

Systemu Informacji Celnej i Systemu 
Informacyjnego Schengen) 
stworzonych z myślą o potrzebie 
współpracy policyjnej na poziomie 
europejskim.

Działania instytucji 

wyspecjalizowanych wynikające 

z polityki wewnętrznej UE

Eurojust - 

Jest to organ Unii Europejskiej, 

który ustanowiono w 2002 roku w celu 
usprawniania współpracy między 
organami sądowymi państw 
członkowskich Unii Europejskiej w 
zakresie dochodzeń i ścigania 
przestępstw w przypadku przestępczości 
międzynarodowej i zorganizowanej.

Literatura

• Wawrzyk P.(2007). Sprawy wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości w Unii 

Europejskiej.  Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe. 

• Wawrzyk P.(2007). Polityka Unii Europejskiej w obszarze spraw 

wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości. Warszawa: Wydawnictwo 
Akademickie i Profesjonalne.

• Pływaczewski E.(2004). Przestępczość zorganizowana. Świadek koronny, 

terroryzm w ujęciu  praktycznym. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze.

• Michalska-Warius A.(2006). Przestępczość zorganizowana i prawnokarne 

formy jej  przeciwdziałania. Lublin: Oficyna Wydawnicza Verba.

•  Shakir Mahmoud Amin (2002). Współpraca w zakresie wymiaru 

sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w Unii Europejskiej, zarys 
zagadnienia. Toruń: Wydawnictwo Dom Organizatora.