Bakterie a 

wirusy

BAKTERIE

Bakterie są najmniejszymi organizmami. Mogą 
być sprzymierzeńcami lub wrogami ludzi, 
większość jednak jest szkodliwa. Żyją wszędzie: 
na naszym ciele, glebie, w wodzie, unoszą się 
w powietrzu oraz są na każdym otaczającym 
nas przedmiocie, ponieważ potrafią 
przystosować się do każdych warunków. Część 
nich pomaga ograniczać niekorzystne  skutki 
rozwoju cywilizacyjnego. Niestety istnieją 
również groźne bakterie chorobotwórcze. 
Dzięki bardzo małego rozmiaru mogą się 
rozprzestrzeniać razem z prądami 
powietrznymi, na drobinkach kurzu czy też na 
kroplach wody    

BUDOWA BAKTERII

Bakterie są organizmami jednokomórkowymi. Ich komórki 
mają bardzo prostą budowę. Otacza ją ściana komórkowa, 
która pełni funkcję ochronną. Pokrywa ją śluz 
zabezpieczający ja przed wyschnięciem. Błona komórkowa 
pełni rolę półprzepuszczalnej bariery, przez którą wnikają do 
wnętrza bakterii potrzebne substancje, a usuwane są 
zbędne są zbędne produkty przemiany materii. Wewnątrz 
komórki znajduje się gęsty cytozol, w którym zachodzą 
wszystkie procesy życiowe. Komórki bakterii są bezjądrowe, 
a funkcje jądra komórkowego pełni substancja jądrowa 
zawieszona w cytozolu w formie nici. Część komórek 
bakterii ma rzęski służące do poruszania się. Wiele komórek 
bakterii tworzy kolonie kształt komórki lub całej kolonii to 
cechy charakterystyczne danego gatunku bakterii.          

KRZTAŁTY KOMOREK 

BAKTERII

Bakterie dzielimy na: kuliste ,na  przykład ziarenkowce, cylindryczne, 

na przykład pałeczki i laseczki, oraz spiralnie skręcone, tak zwane 

krętki. Formy kuliste mogą tworzyć skupiska  w postaci łańcuszków, jak 

u paciorkowców, lub gron, jak u gronkowców.

PACIORKOWCE

ZIARENKOWCE

KRĘTKI

LASECZKI

PAŁECZKI

DWOINIKI

GRONKOWCE

WYBRANE CZYNNOŚCI 

ŻYCIOWE BAKTERII

A) Oddychanie –  część bakterii oddycha tylko tlenowo, a cześć 

beztlenowo. Są też takie które potrafią dostosować sposób 
oddychania do warunków otoczenia.

B)  Odżywianie – bakterie dzielimy na samożywne i cudzożywne. 

Samożywne zawierają barwniki asymilacyjne i mogą przeprowadzać 
fotosyntezie. Większość bakterii odżywia się cudzożywnie 
wykorzystując materie wyprudokowaną przez inne organizmy.

C) Rozmnażanie – bakterie zazwyczaj rozmnażają się bezpłciowo poprzez 

podział komórki. Gdy warunki środowiska pogarszają się, większość 
bakterii przekształca się w przetrfalniaki. W takiej postaci mogą 
przeżyć  nawet 50 lat.  

ROZMNAŻANIE SIĘ BAKTERI POPRZEZ PODZIAŁ KOMÓRKI

ZNACZENIE BAKTERII

Bakterie żyją prawie wszędzie i potrafią szybko się rozmnażać , dzięki 
temu odgrywają znaczną rolę w przyrodzie. Są one organizmami 
pionierskimi , czyli zasiedlającymi środowiska pozbawione życia. 
Wykorzystuje się je w przemyśle spożywczym do robienia serów, 
kefirów, jogurtów oraz kiszonych warzyw. Pełnią  ważną rolę w 
oczyszczaniu środowiska, ponieważ rozkładają  szczątki organizmów 
na substancje proste. W tym procesie powstają sole mineralne, które 
użyźniają glebę. Niektóre bakterie wytwarzają toksyny. Bakterie 
wywołują także  procesy gnilne, które pogarszają  jakość żywności. 
Szczególne zainteresowanie  budzą bakterie chorobotwórcze takie jak:
A) Gruźlica
B)  Zapalenie płuc
C)  Angina 
D)  Czerwonka bakteryjna
E)  Kiła 
F)  Choroba wrzodowa żołądka 

BAKTERIA 

GRUŹLICY

BAKTERI

A 

ANGINY

WIRUSY

Wirusy to bezkomórkowe formy, które składają się z materiału 
genetycznego zamkniętego w otoczce białkowej.  Formy te poza 
komórką żywiciela nie wykazują żadnych oznak życia wiec nie są 
zaliczane do organizmów. Uaktywniają się dopiero po znalezieniu 
żywiciela. Wirusy podobnie jak bakterie szybko się rozmnażają. Do 
najpopularniejszych wirusów przenoszących choroby należą:
A) Ospa wietrzna 
B) Grypa
C) Różyczka
D) Żółtaczka
E) AIDS 

WIRUS OSPY 

WIETRZNEJ

WIRUS AIDS

ZAPOBIEGANIE 

CHOROBOM 

WIRUSOWYM

Profilaktyka to zaplanowanie działania, których celem jest 
skuteczna ochrona przed zachorowaniem.  Aby ochronić się  przed 
zachorowaniem należy: 
A) Przestrzegać zasad higieny osobistej, co oznacza codzienne 

mycie całego ciała.

B) Dobieranie odpowiednich ubrań do warunków pogodowych. 
C) Picie tylko przegotowanej wody.
D) Unikanie kontaktu z osobami chorymi.
E) Mycie rąk przed jedzeniem i po przyjściu do domu.

KONIEC

PREZENTACJE 

PRZYGOTOWAŁ

PAWEŁ CHRUSTOWICZ