Mod

ele k

omu

nikac

yjne

Pojęcie modelu



Model- metodolodzy utożsamiają go z 

pewnym wzorcem lub ideałem jakiegoś stanu. 
W naukach o komunikowaniu model to 
schemat mało sformalizowany, posiadający 
niewielkie wartości prognostyczne. 

Podział modeli



Kryterium stosunku do ukazywanej 

rzeczywistości:

a)

Model wzorzec- ma na celu ukazanie stanu 
pożądanego i postulowanego, w którego 
kierunku ma być kształtowana rzeczywistość;

b)

Model odwzorowanie- odzwierciedla w bardziej 
ogólny sposób szczegółowy proces 
komunikowania lub jakiś jego aspekt. Jest to 
uproszczony obraz rzeczywistości z 
pominięciem mniej istotnych rzeczy;



Kryterium użyteczności:

a)

Model opisowy- ukazuje poszczególne 
elementy procesu komunikowania lub 
wskazuje kierunki analizy naukowej;

b)

Model operacyjny- pozwala na 
przeprowadzenie analizy procesu, w taki 
sposób, że możliwe jest prognozowanie oraz 
pomiar;

c)

Model funkcjonalny- służy do określania 
relacji między poszczególnymi jego 
częściami oraz do odkrywania zależności, 
które z niego wynikają;



Podział ze względu na budowę modelu:

a)

Model linearny- ukazuje proces 
komunikowania w linii ciągłej, zawsze 
przebiegający w tym samym kierunku; 
(nadawca  odbiorca) 

b)

Model koncentryczny- przedstawia proces 
komunikowania w dynamiczny sposób, 
nadawca i odbiorca mogą ze sobą 
negocjować, ich role mogą się odwracać;



Podział według G.Fauconniera:

a)

Modele strukturalne- ukazują jedynie 
elementy procesu;

b)

Modele funkcjonalne- poszukują zależności 
między poszczególnymi elementami procesu 
komunikowania;

c)

Modele dynamiczne- ilustrują przebieg 
procesu;

d)

Modele operacjonalne- pozwalają 
przewidywać przebieg procesu; 

Podstawowe modele 

komunikacyjne



Model aktu perswazyjnego Lasswella



Klasyczny linearny, jednokierunkowy model opisowy. 
Konstrukcja modelu oparta na arystotelowskiej triadzie 
komunikowania – nadawcy, przekazie i odbiorcy. 

    Proces komunikowania ujęty w formie 5 pytań: kto 

mówi? Co mówi? Za pośrednictwem jakiego kanału 
mówi? Do kogo mówi? Z jakim skutkiem mówi? Według 
Lasswella komunikowanie to proces perswazyjny, 
mający na celu ukształtowanie nowej, wzmocnienie lub 
zmianę postawy u odbiorcy. 



Model przekazu sygnałów Shannona i Weavera



Model matematyczny, linearny, operacyjny ( pozwala przewidzieć 
przebieg procesu). Autorzy wprowadzili takie pojęcia jak: 
nadajnik, odbiornik, szum informacyjny, przepustowość kanału, 
kod. 

Trzy grupy problemów poddano analizie: 

1.

Dotyczące techniki- na ile dokładnie można transmitować 
symbole;

2.

Dotyczące semantyki- z jaką dokładnością wysłane symbole są 
przenoszone na pożądane znaczenie;

3.

Dotyczące skuteczności- w jakim stopniu znaczenie odebrane 
odpowiada znaczeniu pożądanemu; 



Model trójkątny Newcomba

   Model skoncentrowany wokół stosunków między 

jednostkami, komunikowanie utrzymuje równowagę w 
systemie społecznym. 

AiB- jednocześnie nadawca i odbiorca; nie działają 

indywidualnie, ale w ramach organizacji, struktur 
władzy itp. 

X- część otoczenia społecznego (osoba lub przedmiot) 
A, B, X- system zależny

   Necomb uważał komunikowanie za proces 

utrzymania relacji między trzema elementami 
(A, B, X) poprzez przekazywanie informacji. 
Informacja pozwala utrzymać równowagę 
społeczną (kształtuje zachowanie i pozwala 
dostosować się do zmian). 



Model wspólnoty doświadczeń Scharmma

   Komunikowanie- to dzielenie się jednostki jej 

doświadczeniami i uczestniczenie w pewnej 
wspólnocie z inną bądź innymi jednostkami. 

Elementy niezbędne w procesie 

komunikowania:



źródło- osoba lub organizacja;



przekaz- rozpowszechniany w rozmaitych 
formach ekspresyjnych, pisanych bądź 
obrazkowych;



adresat – jednostka lub publiczność środków 
masowego przekazu; 

Fazy procesu komunikowania: kodowanie, interpretacja, 
dekodowanie.
Warunek skutecznego porozumiewania się jednostek: 
„zsynchronizowanie źródła z adresatem”- nadawca i odbiorca 
używają tego samego kodu i operują tymi samymi symbolami. 
Nie jest to model linearny, gdyż jednostka bądź nadawca medialny 
jest źródłem i adresatem jednocześnie, wysyła i odbiera przekaz, 
koduje, interpretuje, dekoduje. 



Model percepcji Gerbnera

   Model dynamiczny, nielinearny, można zastosować w 

różnych formach komunikowania. 

   Komunikowanie jest zjawiskiem czysto psychologicznym, 

ma charakter łańcuchowy. 

    Model łączy przekaz z rzeczywistością, jest w stanie 

poinformować o znaczeniu komunikatu, komunikowanie to 
jedność percepcji i komunikującego.  Występują dwa 
kierunki analizy: 

a)

Poziom horyzontalny- wydarzenie (w) inicjuje komunikację 
i jest postrzegane przez N (maszyna, np. kamera lub 
osoba). N selekcjonuje wydarzenie W i postrzega W’;

b)

Poziom wertykalny- stosunki między formą a treścią 
przekazu są dynamiczne i interaktywne. Przekaz nigdy nie 
jest identyczny z percepcją W’. 



Model selekcji Westleya i MacLeana

   Komunikowanie interpersonalne: nadawca A 

selekcjonuje przedmioty, tematy X i 
bezpośrednio w formie X’ przekazuje 
komunikat do odbiorcy B. 

   Komunikowanie masowe: nowy element C- 

gate keeper, czyli masowy komunikator, 
pośrednik między źródłem informacji A, a 
publicznością. A i C są aktywne w procesie 
komunikowania; B jest od nich uzależniony. 
Brak w komunikowaniu masowym sprzężenia 
zwrotnego, liczba nadawców i tematów w 
otoczeniu według których odbiorcy mogą się 
orientować i dokonywać selekcji jest ogromna. 



Model socjologiczny Rileyów

   Model operacyjny, uwzględniający otoczenie 

procesu komunikowania. Komunikowanie 
masowe jest jednym z systemów społecznych, 
istniejących w społeczeństwie i jest z nim 
powiązany. Nadawca i odbiorca należą do grup 
pierwotnych i są pod ich wpływem. Te z kolei 
są elementami większych struktur 
społecznych, które to również determinują 
postawy i zachowania członków grupy 
pierwotnej.