PEDAGOG I
UCZNIOWIE PROCESU
KSZTAŁCENIA –
PODMIOTOWOŚĆ
„Aby człowiek rozwijał się jako osoba, a rzetelna satysfakcja
sankcjonowała jego działania, powinien spostrzegać siebie jako
źródło swojego postępowania, cele własne jako przedmiot
swoich tendencji, świat wokół jako szansę swoich możliwości”.
K. Obuchowski, Człowiek intencjonalny, Warszawa
1993, s. 9.
PLAN PREZENTACJI:
Podmiotowość;
Podmiotowość w pedagogice;
Podmiot i przedmiot;
Warunki podmiotowości ;
Nauczyciel w dwóch światach
edukacyjnych (kiedyś i współcześnie);
Edukacyjna triada pełnomocności.
PODMIOTOWOŚĆ
„Podmiotowość określa się najczęściej jako
wewnętrzne źródło wszelkiej
przyczynowości”.
(J. Górniewicz, Kategorie pedagogiczne. Odpowiedzialność,
podmiotowość, samorealizacja, tolerancja, twórczość,
wyobraźnia, Olsztyn 1997, s. 24.)
PODMIOTOWOŚĆ W
PEDAGOGICE
RELACJA
PODMIOTOWOŚĆ
wychowane
k
wychowawc
a
PODMIOT I PRZEDMIOT
„Podmiotem jest tylko ten, kto podejmuje
określony
rodzaj
aktywności,
przedmiotem zaś ten, wobec którego owa
aktywność została zainicjowana”.
(J. Górniewicz, Kategorie pedagogiczne. Odpowiedzialność,
podmiotowość, samorealizacja, tolerancja, twórczość,
wyobraźnia, Olsztyn 1997, s. 24.)
WARUNKI PODMIOTOWOŚCI
Bezwarunkowe
przestrzeganie
w
stosunkach
społecznych, ogólnoludzkich wartości, takich jak:
godność i
prawa
człowieka
wolność i
demokracja
bezpieczeństwo
pluralizm i
równość
samostanowien
ie
tożsamość i
autonomia
dobra wspólne i
sprawiedliwość
odpowiedzialno
ść za siebie i
innych
sumienność i
rzetelność
PODMIOT = WOLNOŚĆ ODPOWIEDZIALNOŚĆ
WOLNOŚĆ
OD
DO
- lęku
- pytań i uzyskiwania na nie
odpowiedzi
- indoktrynacji
- wyrażania swojego zdania
- przymusu
- inności
- stereotypu
- współdziałania
- niepewności
- samostanowienia
- tyranizacji
- bezpieczeństwa
- schematyzacji
- kar
- stronniczości
PODMIOTOWE DZIAŁANIA CHARAKTERYZUJĄ
SIĘ NASTĘPUJĄCYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI:
a)
są
podejmowane
z
przekonaniem
o
osobistym wpływie podmiotu na zdarzenia;
b)
regulatorem zachowań, które obejmują te
działania jest osobowość jednostki oraz
cenione przez nią wartości;
c)
w procesie postępowania jednostki nie
występuje
zerwanie
związku
między
podmiotem i wynikami jego działania, a
odpowiedzialność za własne postępowanie i
jego konsekwencje nie odłączają się od „Ja”.
EDUKACYJNY ŚWIAT JUŻ NIECHCIANY I JEGO
ODWRÓCENIE JAKO OBRAZ PEDAGOGICZNEGO
ŚWIATA PRZYSZŁOŚCI
Edukacyjny świat już
niechciany
Jego odwrócenie jako obraz
pedagogicznego świata
przyszłości
- oczekiwanie na odgórne wytyczne
- własna inicjatywa, samodzielność
- wyuczona bezradność
- zaangażowanie, sprawstwo
- naśladownictwo, bezkrytyczne
odtwarzanie gotowych wzorców
praktyczno-pedagogicznych
- krytyczne ustosunkowanie się do
gotowych schematów postępowania
pedagogicznego, modyfikowanie i
wybiórcze stosowanie
- pogoń za realizacją materiału
nauczania
- kierowanie się podstawami
programowymi i samodzielny dobór
do nich niezbędnych treści
Edukacyjny świat już niechciany
Jego odwrócenie jako obraz
pedagogicznego świata
przyszłości
- lekceważenie zainteresowań uczniów
- orientacja w zainteresowaniach uczniów,
wykorzystanie ich w procesie kształcenia
- tłumienie „głosu” uczniów
- polifoniczność, dialog, różnorodność
stanowisk
- nadmiar władzy nauczyciela w
interakcjach z uczniami
- dzielenie się z uczniami władzą w
relacjach pedagogicznych, zachowanie
równowagi w prawach i obowiązkach
uczniów
- przedmiotowy stosunek do uczniów
- podmiotowe traktowanie każdego ucznia
- brak wizji własnego rozwoju
- autoewaluacja swoich szans
rozwojowych, wizja kierunków, dróg i
etapów własnego rozwoju profesjonalnego
- stwarzanie sytuacji stresogennych
- nauka szkolna bez lęku, wzajemne
zaufanie. Dbałość o bezpieczeństwo
psychiczne i fizyczne uczniów
EDUKACYJNA TRIADA PEŁNOMOCNOŚCI
Pełnomocna
szkoła
Pełnomocni
nauczyciele
Pełnomocni
uczniowie
DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ