WNP jako próba instytucjonalizacji
bezpieczeństwa –
Instytucjonalny kształt WNP
WNP jako próba instytucjonalizacji
bezpieczeństwa –
Instytucjonalny kształt WNP
Wspólnota Niepodległych Państw
WNP
• WNP jest to zinstytucjonalizowana forma współpracy
międzynarodowej,
• Członkami założycielami WNP są Białoruś, Rosja i Ukraina,
które podpisały porozumienie białowieskie o likwidacji ZSRR
w grudniu 1991 roku.
• Obecni członkowie : Armenia, Białoruś, Kazachstan,
Kirgistan, Rosja, Tadżykistan, Uzbekistan
• Z państw byłego ZSRR trzy republiki nadbałtyckie
–
Litwa,
Łotwa i Estonia nie wstąpiły do WNP ze względu na swoje
członkostwo w NATO oraz UE . Jest mało prawdopodobne
,aby zdecydowały się wstąpić do WNP w przyszłości.
• Specjalny status w WNP posiadają także Ukraina i
Turkmenistan, które jako jedyne dwa państwa członkowskie
nie ratyfikowały Statutu WNP, co sprawia, że nie są
członkami Wspólnoty.
• WNP łącznie zajmuje powierzchnię 22 097,9 km2.
Stanowi to o wadze tego ugrupowania w sferze
bezpieczeństwa.
• Struktura nie jest jednolita, ze względu na różne cele
polityczne, stan zaawansowania reform wewnętrznych,
odmienne rozumienie suwerenności.
• Rosja „widzi” określa obszar WNP jako „bliskiej
zagranicy” – miejscem zainteresowania Moskwy oraz
jej interesów i ambicji imperialnych.
• Rosja decyduje o tym w jakim kierunku pójdzie cała
Wspólnota. Państwa zachodnie poświęcają
zdecydowanie mniej uwagi przestrzeni postradzieckiej
gdyż uznały dominację Rosji w regionie.
• Gwarantem bezpieczeństwa
regionalnego na obszarze
paradoksalnie nie jest Wspólnota
lecz Rosja.
• Rosja stanowi oś, która skupia wokół
siebie państwa stojące przez
poważnymi zagrożeniami
wewnętrznymi oraz zewnętrznymi.
Cele i zadania Wspólnoty
Niepodległych Państw
• Do zadań WNP należy:
• współpraca gospodarcza i wspólna polityka
celna,
• walka ze zorganizowaną przestępczością,
• współpraca w dziedzinie polityki obronnej,
• koordynowanie polityki zagranicznej, pokojowe
rozstrzyganie sporów między państwami,
• współpraca w dziedzinie ochrony zdrowia,
polityki społecznej, migracyjnej i ochrony
środowiska.
WNP jest typową organizacją międzynarodową,
brak w niej organów ponadnarodowych. Jej
głównymi organami są
•Rada Przywódców Państw - najwyższy organ WNP,
decydujący m.in. o użyciu sił zbrojnych państw
członkowskich WNP
•Rada Szefów Rządów - organ odpowiedzialny za
koordynowanie współpracy organów wykonawczych
Wspólnoty
•Rada Ministrów Spraw Zagranicznych - organ
odpowiedzialny za koordynowanie polityki zagranicznej
państw członkowskich;
•Komitet Konsultacujno-Koordynacyjny – organ
pełniący rolę techniczno-organizacyjną w zakresie
bieżącego funkcjonowania WNP
•Rada Ministrów Obrony – jest organem RPP i
wspomaga ją w sprawach obronnych, ponosi
odpowiedzialność za koordynowanie polityki wojskowej
państw członkowskich
• Połączony Sztab do spraw Koordynacji
Współpracy Wojskowej – koordynuje współpracą
wojskową armii państw członkowskich w operacjach
pokojowych jak również podczas wojny „zewnętrznej”,
• Rada Ministrów Spraw Wewnętrznych- organ
powołany w 1996 roku w celu koordynacji zwalczania
terroryzmu i przestępczości zorganizowanej,
• Rada Dowódców Wojsk Ochrony Pogranicza -
organ odpowiedzialny za ochronę granic zewnętrznych
wspólnoty stref ekonomicznych - w jego pracach nie
uczestniczy Azerbejdżan, Mołdawia i Ukraina.
Integracja wojskowa
• Bazuje głównie na Traktacie o bezpieczeństwie
zbiorowym z Taszkentu, obejmuje jedynie część
krajów WNP.
• Układ Taszkiencki podpisało sześć państw w maju
1992 roku: Rosja, Uzbekistan, Armenia, Kazachstan,
Tadżykistan oraz Kirgistan. W grudniu 1993 roku do
Układu dołączyła Białoruś, Gruzja i Azerbejdżan. Dwa
ostanie państwa wraz z Uzbekistanem wystąpiły z
porozumienia w maju 1999 roku (Uzbekistan powrócił
do ugrupowania w 2006 r.). Do Układu nie przystąpiły
Ukraina, Turkmenistan, Mołdawia. W 2002 roku
sygnatariusze Układu utworzyli Organizację Układu o
Bezpieczeństwie Zbiorowym.
Organizacja Układu Bezpieczeństwa
Zbiorowego
Do zadań OUBZ należy:
• Podtrzymywanie stabilności i pokoju w Eurazji w
nowych warunkach geopolitycznych,
• Stworzenie warunków do korzystnego rozwoju
państw członkowskich,
• Szybka integracja na światowym obszarze
ekonomicznym,
Obecni członkowie:
Rosja, Kazachstan, Armenia, Kirgistan,
Tadżykistan, Uzbekistan, Białoruś
Cele i działalność OUBZ
• Układ ten nosi znamiona organizacji hegemonicznej, gdzie
naczelna rola przypada Federacji Rosyjskiej. Wyraźna jest
asymetria potencjału militarnego Rosji i pozostałych
sygnatariuszy, zmuszonych kierować się rosyjską racją stanu.
W rzeczywistości układ ten jest próbą zachowania hegemonii
przez Rosję na obszarze postradzieckim i ma na celu
uniemożliwienie byłym republikom radzieckim pełnej
integracji ze strukturami euroatlantyckimi.
• Członkowie układu przeprowadzają liczne manewry
wojskowe z udziałem wielu żołnierzy. Zazwyczaj są to
ćwiczenia armii rosyjskiej i armii jednego z członków układu.
m.in. 17.06.2006 na Białorusi, niedaleko od polskiej granicy
odbyły się rosyjsko-białoruskie manewry „Tarcza Związku –
2006” z udziałem 8 800 żołnierzy.
• 4.02.2008 r. podczas szczytu w Moskwie zapadła decyzja o
utworzeniu sił szybkiego reagowania
ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA
POLITYCZNO-MILITARNEGO.
Wspólnota jest zbyt wielkim i zróżnicowanym pod względem politycznym
obszarem, aby można było skutecznie egzekwować postanowienia w niej
zawarte. W ciągu ostatnich lat mechanizmy zapewnienia polityczno-
militarnego bezpieczeństwa Wspólnoty uległy znacznemu osłabieniu.
Integracja Wspólnoty stała się niemożliwa z powodu wielkiej przewagi
Rosji.
Brak sprawnego funkcjonowania Wspólnoty
Niepodległych Państw stało się powodem szukania
alternatywnych związków. W samej Wspólnocie
zaczęły wykształcać się związki o mniejszych
strukturach, co pogłębiło procesy dezintegracyjne.
Przykładem jest z jednej strony Euroazjatycka
Wspólnota Gospodarcza i dopełniający ją składnik
wojskowo-polityczny, Państwo Związkowe Białorusi
i Rosji a z drugiej organizacja nastawiona na
współpracę ekonomiczną (GUUAM).
W praktyce wspólne działanie polityczno-militarne objawiło się
na przeprowadzeniu wspólnych manewrów wojskowych:
- 17.06.2006 roku na Białorusi „Tarcza Związku 2006” (8.800
żołnierzy).
- 04.02.2008 roku utworzenie sił szybkiego reagowania.
GUAM - Organizacja na Rzecz
Demokracji i Rozwoju
Jest to współpraca między
Gruzją, Azerbejdżanem, Ukrainą i
Mołdawią,
Struktura GUAMu
Rada - nadrzędne ciało
Organizacji. W jej pracach biorą
udział głowy państw, ministrowie
spraw zagranicznych, narodowi
koordynatorzy oraz stali
przedstawiciele. W razie potrzeby
istnieje możliwość utworzenia
dodatkowych ciał roboczych.
Sekretariat - zlokalizowany w
Kijowie, na jego czele stoi
Sekretarz Generalny. Zapewnia
wsparcie organizacyjne i
techniczne.
Cele
• demokratyzację krajów członkowskich, zapewnianie
ochrony praw człowieka w regionie i rozwój
ekonomiczny krajów członkowskich.
•współpraca na rzecz rozwiązania konfliktów w regionie
celem zapewnienia stabilizacji i bezpieczeństwa na
obszarze GUAM
•utworzenie strefy wolnego handlu pomiędzy państwami
członkowskimi oraz zapewnienie bezpieczeństwa
energetycznego.
•kontynuacja działań zmierzających do integracji
europejskiej przez umocnienie więzów z UE, USA,
NATO i innymi organizacjami międzynarodowymi.
PODSUMOWANIE
Wspólnota Niepodległych Państw powstała, jako struktura przejściowa i pomimo wielu
porozumień zachowała ten charakter do dzisiaj. Wspólnota miała zabezpieczać przed
chaosem powstałym po rozpadzie ZSRR oraz po przez dominującą rolę Federacji
Rosyjskiej miała na celu odbudowę dawnego imperium w nowej formie. Jednak dla
niepodległego bytu byłych republik radzieckich Wspólnota nie spełniła pokładanych w
tym nadziei
.
W wymiarze zewnętrznym WNP miało
przekonać Zachód i organizacje
międzynarodowe o zdolnościach
wypełniania bezpieczeństwa na
obszarze byłego ZSRR. Dzięki temu
Moskwa mogłaby pretendować do roli
gwaranta stabilności i pokoju, w związku
z tym odzyskałaby rangę liczącego się
uczestnika stosunków
międzynarodowych.
www.dkb.gov.ru
www.guam.org.au
Szyjko – „Kształtowanie Bezpieczeństwa Europejskiego”
Ciupiński, Malak – „Bezpieczeństwo polityczne i militarne”
Konończuk – „WNP i inne organizacje międzynarodowe na
obszarze poradzieckim 1991-2006”
Bibliografia