05 – ruchy płyt tektonicznych

Geodezja satelitarna
ćwiczenia, sem. III ZGK

Artur Oruba

Ruch płyt tektonicznych

Czy ma znaczenie dla geodezji?

•

We współczesnej geodezji coraz powszechniej stosuje się 
globalne układy odniesienia

•

Współrzędne punktów definiujących ziemski układ 
odniesienia są związane z powierzchnią Ziemi

•

Ruchy płyt tektonicznych powodują wzajemne 
przemieszczanie się tych punktów

•

W skali globalnej są to prędkości często przekraczające 5 
cm/rok (do ok. 15 cm/rok)

21-11-28 
12:44 AM

05 - ruchy płyt tekt.    

geodezja satelitarna    

 sem. III ZGK, 

2009/2010

2

Modele ruchu płyt 
tektonicznych

•

Satelitarne techniki pomiarowe umożliwiają 
pomiar prędkości ruchu płyt tektonicznych (gł. 
VLBI)

•

Aby wyeliminować konieczność ciągłej zmiany 
współrzędnych punktów definiujących układ 
odniesienia, określa się je na daną epokę (rok)

•

Model ruchu płyt tektonicznych umożliwia 
przeliczenie tych współrzędnych na inną dowolną 
epokę – uwzględniając ruch głównych płyt.

21-11-28 
12:44 AM

05 - ruchy płyt tekt.    

geodezja satelitarna    

 sem. III ZGK, 

2009/2010

3

NNR-NUVEL1A

•

Model zdefiniowany w 1994 r. przez 
DeMetsa

•

Powszechnie stosowany w geodezji jako 
pierwsze przybliżenie ruchu układów 
lokalnych względem globalnego (ITRF)

•

NNR – ang. No Net Rotation – oznacza, że 
całkowity moment pędu Ziemi 
spowodowany ruchem płyt tektonicznych 
wynosi 0.

21-11-28 
12:44 AM

05 - ruchy płyt tekt.    

geodezja satelitarna    

 sem. III ZGK, 

2009/2010

4

NNR-NUVEL1A

McCarthy D. D. (1996) „IERS Technical Note 21. IERS Conventions 

1996”, 

http://ilrs.gsfc.nasa.gov/docs/iers_1996_conventions.ps

21-11-28 
12:44 AM

05 - ruchy płyt tekt.    

geodezja satelitarna    

 sem. III ZGK, 

2009/2010

5

Transformacja współrzędnych

21-11-28 
12:44 AM

05 - ruchy płyt tekt.    

geodezja satelitarna    

 sem. III ZGK, 

2009/2010

6