FORMY INGERENCJI SĄDU 

WE WŁADZĘ 

RODZICIELSKĄ 

– KOMPETENCJE 

OPIEKUNÓW 

ORAZ ZWIĄZEK 

EMOCJONALNY 

DZIECKA Z NIMI

ZWIĄZEK EMOCJONALNY 

DZIECKA Z OPIEKUNEM

Dziecko to istota społeczna, która bierze udział w tworzeniu 

związków 

i relacji wewnątrzrodzinnych.

INTERAKCJE DZIECKA Z OPIEKUNAMI…



są podstawą kształtowania się funkcjonowania społecznego 

i emocjonalnego dziecka;



wpływają na kształtowanie się osobowości dziecka.

INTERAKCJE DZIECKA Z OPIEKUNAMI 

wpływa na fakt czy rozwój dziecka przebiega prawidłowo.

Wczesne relacje społeczne między dzieckiem a 
opiekunem określa się za pomocą teorii przywiązania. 

Wyróżnia się 3 fazy:



Faza 1 
zachowania przywiązaniowe kierowane są do 
wszystkich



Faza 2 
od 3 miesiąca dziecko reaguje na określone osoby, 
nie przejawia lęku wobec obcych



Faza 3 
pojawia się szczere przywiązanie, które trwa od 6 
miesiąca do 3 roku życia.

TEORIE PRZYWIĄZANIA

RODZAJE PRZYWIĄZANIA

 

BEZPIECZNE  

 AMBIWALENTNE 

UNIKAJĄCE 

 ZDEZORGANIZOWANE

 
 

M

A

T

K

A

 



Responsywna



Wrażliwie i 
adekwatnie 

odpowiada na 
sygnały dziecka



Stabilna i 
przewidywalna



Dostępna



Bezwarunkowa



Szybko reaguje na 
dyskomfort 

dziecka 

 



Brak stabilności w 

postawie



Brak spójności 

zachowań



Nieprzewidywalna – 

w pewnych sytuacjach 
responsywna, w innych 

niedostępna



Często bezradna w 

zaspokajaniu potrzeb 
dziecka

 



Niedostępna 



Nieresponsywna



Utrzymuje dystans 

wobec dziecka



Przekierowuje uwagę 

dziecka na inne osoby, 
przedmioty



Czasem intruzywna



Tłumiona złość

 



Równocześnie źródło 

komfortu i silnego 
dystresu, lęku



Zachowania budzą 
strach



Podwójne komunikaty 
– zachęcanie do 

kontaktu vs 
odrzucanie



Nieprzewidywalna



Może być 

krzywdząca, 

zaniedbująca, mieć 
doświadczenie 

własnej traumy

 

 

D

Z

I

E
C

K

O

 

 


Pewne siebie, 

towarzyskie



Odważnie 
eksploruje 

otoczenie



Swobodnie odnosi 

się do matki 
(wymiana 

afektywna)



Wyróżnia matkę, 

do niej kieruje 
uwagę i aktywność



Reaguje 

niepokojem na 
odejście matki, 

powrót wita 
entuzjastycznie

 


Niepewność w 

kontakcie 

z matką



Silny lęk przed 

separacją



Brak swobodnej 

eksploracji



Lękowe przywieranie 

do matki vs opór przed 
kontaktem z nią



Częste ataki złości, 
grymaszenie

 


Pozorna niezależność 

emocjonalna od matki



Niezależność fizyczna, 
unikanie bliskiego 

kontaktu z matką



Pozytywna reakcja na 

obcych



Brak dystresu w 

sytuacji rozłąki z 
matką



Słaba preferencja 
matki



Nie zwraca się do 

matki w sytuacjach 
dystresu

 


Brak spójnego 

wzorca przywiązania



Silny lęk



Nietypowe 

zachowania 
(zastyganie, 

wpatrywanie się, 
dziwne pozy)



Dążenie do kontaktu 
z matką vs 

przerażenie w 
kontakcie z nią



Dezorientacja w 

sytuacji kontaktu z 
matką

Klasyfikacja  wzorców  przywiązania  (opracowane  na  podstawie:  Ainsworth,1978;  Friedrich,  1995;  Pearce,  Pezzot-
Pearce, 1997)

KONSEKWENCJE ZABURZENIA WIĘZI 

MIĘDZY DZIECKIEM A OPIEKUNEM



Brak podstawowej ufności i przywiązania u dziecka 

(wczesna rozłąka z matką i umieszczenie go np. w zakładzie opieki)



Brak ufności (zaburzona postawa rodziców)



Nadpobudliwość nerwowa (postępowanie rodziców z dziećmi według 

złego wzorca zaczerpniętego z dzieciństwa)



Depresja wczesnodziecięca



Nieprawidłowa regulacja emocji



Postawy antyspołeczne lub problemy z adaptacją

Wzorce przywiązania i oparty na nich sposób funkcjonowania jednostki 

wykazuje stałość także w okresie późnego dzieciństwa 

i adolescencji. Dlatego bardzo istotne są dla ogólnego funkcjonowania 

jednostki prawidłowe relacje z opiekunami.

POCHODZENIE DZIECKA



Ustalenie pochodzenia człowieka jest ustaleniem pokrewieństwa 
w pierwszym stopniu (dziecko – rodzice). 



Ustalenie pochodzenia dziecka jest ważne ze względu na ustalenie stanu 
cywilnego człowieka. Stan cywilny jest niepodzielny. 
(Jeżeli istnieje wątpliwość co do macierzyństwa to uznanie macierzyństwa 
innej kobiety może nastąpić, po zaprzeczeniu macierzyństwa pierwszej.)



MACIERZYŃSTWO:

Art. 61. Matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. (KRO)

    Ustalenie i zaprzeczenie może nastąpi dopiero po urodzeniu dziecka. 
    Ustalenia macierzyństwa może żądać: dziecko (przeciw matce), matka 
    (przeciw dziecku), prokurator. 



OJCOSTWO: dla ułatwienia ustalenia lub zaprzeczenia  ojcostwa, 
ustawodawca ustanowił domniemania prawne. W odniesieniu do dziecka 
małżeńskiego domniemywa się, że ojcem jest mąż matki, w odniesieniu do 
dziecka pozamałżeńskiego domniemanie ojcostwa opiera się na fakcie 
współżycia cielesnego z matką dziecka. KRO przewiduje trzy sposoby 
ustalenia ojcostwa: domniemanie ojcostwa, uznanie dziecka przez 
mężczyznę lub sądowe ustalenie ojcostwa. 

WŁADZA RODZICIELSKA

W KRO nie ma definicji władzy rodzicielskiej. 

W prawie określa się ją jako całokształt uprawnień i 

obowiązków  rodziców względem małoletniego dziecka 

w celu zapewnienia pieczy nad jego osobą i majątkiem.  

Władza rodzicielska jest prawem podmiotowym przyznanym 

rodzicom dla dobra dziecka i w interesie społeczeństwa.

Władzę rodzicielską  wyznacza 

trójstronny stosunek prawny (Sokołowski, 1987):



prawnorodzinny (rodzice – dziecko);



cywilnoprawny (rodzice – osoby trzecie);



administracyjnoprawny (rodzice – państwo). 



Władzę rodzicielską regulują przepisy kodeksu rodzinno 

opiekuńczego.



Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, jeśli nie 

została ona wcześniej ograniczona na drodze postępowania 

sądowego.

Art.97 §1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu 

rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej 

wykonywania. (KRO)

Art.94 §3. Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza 

rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla 

dziecka opiekę. (KRO)



Obowiązuje od narodzin do pełnoletniości dziecka.



Władza rodzicielska może przysługiwać  osobie, która 

ukończyła 18 lat lub za zgodą sądu zawarła małżeństwo przed 

uzyskaniem pełnoletniości (kobiety przed 18rż).



O istotnych sprawach dziecka rodzice powinni decydować 

wspólnie. Jeżeli rodzice dziecka nie mogą porozumieć się w 

ważnych kwestiach dotyczących dziecka (np. wybór szkoły, 

miejsca zamieszkania), sprawę powinien rozstrzygnąć sąd 

opiekuńczy.

Art.95 §4. Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych 

sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je 

wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień 

dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę 

możliwości jego rozsądne życzenia.



Rodzice mogą działać samodzielnie jako przedstawiciel 

ustawowy dziecka np. reprezentować dziecko przed organami 

państwa. 

Wyjątek stanowią: czynności prawne między dziećmi, które są 

pod ich władzą rodzicielską lub w czynnościach prawnych 

między dzieckiem 

a rodzicem lub małżonkiem jednego z nich.

OBOWIĄZKI I UPRAWNIENIA 

DZIECKA



Posłuszeństwo wobec rodziców



Respektowanie zarządzeń rodziców (zarządzenia te powinny być 

przez dziecko respektowane z mocy autorytetu, perswazji i 

łagodnych środków wychowawczych). W żadnym wypadku 

karcenie nie powinno naruszać godności dziecka lub 

powodować uszczerbku w jego zdrowiu fizycznym i 

psychicznym. 



Art. 87. Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku 

i wspierania się. (KRO)



Art. 96. Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz 

sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się 

stosowania kar cielesnych. (KRO)

OBOWIĄZKI I UPRAWNIENIA 

OPIEKUNÓW



Wychowanie dziecka z poszanowaniem jego godności i 

praw.



Dbanie o interes dziecka.



Dbanie o rozwój fizyczny i psychiczny dziecka.



Należyte przygotowanie dziecka do pracy dla dobra

społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.



Reprezentowanie i sprawowanie opieki nad dzieckiem i 

jego majątkiem do uzyskania pełnoletniości.



Stała troska o dziecko.



Dbałość o to aby nie stała mu się krzywda.



Zapewnienie dziecku należytej egzystencji, poprzez dostarczeniu mu 

środków utrzymania.



Zgodnie z art. 98 § 1 KRO rodzice są przedstawicielami ustawowymi 

dziecka. Dokonują w imieniu dziecka czynności prawnych, występują 

przed sądami i innymi organami państwowymi. 

Art. 99. Jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka 

pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator 

ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Art. 100. §1. Sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są 

obowiązane udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do 

należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności każde z 

rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka 

od osoby nieuprawnionej, a także zwrócić się do sądu opiekuńczego lub 

innego właściwego organu władzy publicznej o zapewnienie dziecku 

pieczy zastępczej.

Art.100 §2. W wypadkach, o których mowa w § 1, sąd opiekuńczy lub 

inne organy władzy publicznej zawiadamiają jednostkę organizacyjną 

pomocy społecznej o potrzebie udzielenia rodzinie dziecka 

odpowiedniej pomocy. Jednostka organizacyjna pomocy społecznej jest 

obowiązana informować sąd o rodzajach udzielanej pomocy i jej 

rezultatach.

FORMY INGERENCJI 

WE WŁADZĘ RODZICIELSKĄ



ZAWIESZENIE  - występuje w przypadku gdy istnieje 

przemijająca przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej 

(np. gdy rodzic znajduje się w szpitalu z powodu choroby).



OGRANICZENIE  - występuje w przypadku gdy zagrożone jest 

dobro dziecka lub rodzice żyją w rozłączeniu.



POZBAWIENIE – występuje gdy władza ta nie może być 

wykonywana z powodu trwałej przeszkody (np. choroby 

psychicznej), gdy rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej 

(np. znęcają się) lub w sposób rażący zaniedbują swoje 

obowiązki.

Art. 579. Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, 

zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie 

albo zakazanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu 

rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w 

wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa albo ustalającym 

pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się skuteczne i wykonalne po 

uprawomocnieniu się.(KPC)

Art. 113.§ 1. Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo  i 

obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

ZAKAZ OSOBISTEJ STYCZNOŚCI Z DZIECKIEM  

może być orzeczony tylko w stosunku do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej. 

Zakaz dotyczy wszelkich kontaktów z dzieckiem:  

spotkania, listy, telefony, e-maile.  

W przypadku gdy władza rodzicielska jest ograniczona 

i dziecko przebywa  w ośrodku opiekuńczo – wychowawczym bądź w rodzinie zastępczej, 

ograniczenie kontaktów polega wtedy na zakazie widywania się z dzieckiem lub wizytami 

w określonych terminach.

 Do rozpoznania sprawy odpowiedni jest sąd rejonowy 

w miejscu zamieszkania dziecka. 

PROCEDURA INGERECJI 

WE WŁADZĘ RODZICIELSKĄ



Decyzję o ingerencji we władzę rodzicielską może podjąć

sąd rodzinny z urzędu.



Informacja o potrzebie ingerencji może pochodzić  również od 

sądu karnego, lub od osoby, która ma kontakt z dzieckiem.



Wniosek o pozbawienie, zawieszenie lub ograniczenie praw 

rodzicielskich składa się w sądzie rejonowym, w wydziale 

rodzinnym i nieletnich.

Art. 578 §2.Sąd w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia 

o pozbawieniu władzy rodzicielskiej przesyła to postanowienie 

do właściwego ośrodka adopcyjnego, prowadzącego wojewódzki bank danych o 

dzieciach oczekujących na przysposobienie. 

(KPC - od 01.01.2012)

Art. 112. Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być 

orzeczone także w wyroku orzekającym rozwód, separację albo unieważnienie 

małżeństwa.

WŁADZA RODZICIELSKA PRZYSŁUGUJE 
TYLKO JEDNEMU RODZICOWI GDY:



Jedno z rodziców nie żyje;



Jedno z rodziców nie ma pełnej zdolności do czynności 

prawnych;



Jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej;



Władza rodzicielska jednego z rodziców została zawieszona

  Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza 

rodzicielska albo rodzicie są nieznani, ustanawia się dla 

dziecka opiekę.

WŁADZA RODZICIELSKA 

W PRZYPADKU ROZWODU



Sąd rozwiązując małżeństwo przez rozwód orzeka 

jednocześnie o władzy rodzicielskiej.



Sąd może przyznać pełnię władzy rodzicielskiej 

obojgu rodzicom lub powierzyć wykonywanie władzy 

jednemu 

z nich,  jednocześnie ograniczając, pozbawiając 

lub zawieszając władzę rodzicielką drugiemu 

rodzicowi.



Ograniczenie władzy rodzicielskiej może wynikać 

nie z nagannej oceny rodzica a np. z innego miejsca 

zamieszkania rodziców czy wyjazdu za granicę (na 

dłużej).



Orzeczenie sądu co do władzy rodzicielskiej może 

ulec zmianie.

ROLA PSYCHOLOGA



Ocena relacji panujących między członkami rodziny



Ocena funkcjonowania rodziny i poszczególnych jej członków



Analiza i wywiad



Badanie emocjonalnego związku rodziców z dziećmi



Szukanie form pomocy rodzinom z dysfunkcjami (aby 

zapobiegać rozdzieleniu rodzin)

Sąd prawie zawsze w sprawach opiekuńczych 

(o ingerecji we władzę rodzicielską) 

i  sprawach rodzinnych (rozwowdowych) 

opiera się na opinii psychologa w kwestii sprawowania 

opieki/władzy rodzicielskiej na opinii psychologa.

ELWIRA MICHAŁKO

PAULINA 

RAPKOWSKA