Alkoholizm jako styl życia 

czy patologia społeczna 

• Alkoholizm, 

czyli 

uzależnienie  od  alkoholu 
jest 

chorobą, 

która 

zaczyna  się  i  rozwija 
podstępnie, 

bez 

świadomości 
zainteresowanej 

osoby. 

Polega 

na 

niekontrolowanym 

piciu 

napojów  alkoholowych  i 
może 

doprowadzić 

do 

przedwczesnej śmierci. 

ALKOHOLIZ

M

Objawy alkoholizmu:

- 

ZMIANA  TOLERANCJI  NA  ALKOHOL.  Podwyższenie  tolerancji  ujawnia  się,  gdy 

wypicie  tej  samej  ilości  co  kiedyś  powoduje  słabsze  niż poprzednio  efekty  - 
żeby uzyskać ten sam efekt co poprzednio trzeba wypić więcej niż kiedyś.
- OBJAWY ABSTYNENCYJNE. Gdy człowiek przerywa dłuższe picie lub zmniejsza 
ilość wypitego alkoholu pojawiają się dolegliwości fizyczne i psychiczne. 
- SUBIEKTYWNE POCZUCIE ŁAKNIENIA ALKOHOLU, "GŁÓD ALKOHOLU". W miarę 
upływu czasu pojawia się przymus picia połączony z paniką i obawą, że się nie 
wytrzyma długo bez alkoholu.
-  KONCENTRACJA  ŻYCIA  WOKÓŁ  PICIA.  Obecność  alkoholu  w  życiu  codziennym 
staje się czymś bardzo ważnym, dużo uwagi i zabiegów jest skoncentrowanych 
wokół okazji do wypicia i dostępności alkoholu.
-  UTRATA  KONTROLI  NAD  PICIEM.  Po  wypiciu  pierwszej  porcji  alkoholu  pojawia 
się  niemożność  skutecznego  decydowania  o  ilości  wypijanego  alkoholu  i  o 
momencie przerwania picia.
-  ZABURZENIA  PAMIĘCI  I  ŚWIADOMOŚCI.  Po  wypiciu  pojawiają  się  "dziury 
pamięciowe", fragmenty wydarzeń znikają z pamięci, coraz więcej rzeczy dzieje 
się poza świadomością osoby uzależnionej.
- NAWROTY PICIA PO PRÓBACH UTRZYMANIA OKRESOWEJ ABSTYNENCJI. Próby 
udowodnienia  sobie  i  innym,  że  potrafi  się  zapanować  nad  piciem  przynoszą 
niepowodzenie.

Objawy spostrzegawcze:

Stopniowo, osoba zagrożona uzależnieniem zaczyna poszukiwać, inicjować i organizować 

okazje do wypicia, pije z chciwością, wyprzedza kolejki, powtarzają się przypadki upicia, a 

także pije alkohol pomimo zaleceń lekarskich, sugerujących konieczność powstrzymywania 

się od picia.

Wkrótce zaczyna być dumna z tego, że może wypić większą niż uprzednio ilość alkoholu 

(tzw. mocna głowa świadcząca o wzroście tolerancji na alkohol), ale jednocześnie pojawia 

się niepokój spowodowany trudnościami w odtworzeniu wydarzeń, które miały miejsce 

podczas picia (tzw. palimpsesty alkoholowe, "urwane filmy", "przerwy w życiorysie").

Osoby, które uprzednio piły wyłącznie w sytuacjach towarzyskich zaczynają pić samotnie i 

do tego w ukryciu. Coraz częściej powtarzają się przypadki prowadzenie samochodu po 

niewielkiej nawet ilości alkoholu.

Osoba "wchodząca" w uzależnienie stara się unikać rozmów na temat swojego picia, a 

później reaguje gniewem bądź agresją na sygnały sugerujące potrzebę ograniczenia picia 

oraz w sytuacjach utrudniających dostęp do alkoholu.

Kiedy zaczyna sobie zdawać sprawę z tego, że jej picie różni się od picia innych osób 

podejmuje "ciche" próby ograniczania picia po to, aby udowodnić sobie, że jeszcze posiada 

kontrolę nad piciem alkoholu. 

Fazy:

Faza wstępna prealkoholowa, trwająca od kilku miesięcy do kilku lat, zaczyna się od konwencjonalnego stylu 

picia. Człowiek odkrywa, ze picie alkoholu nie tylko daje przyjemne doznania, ale także łagodzi przykre stany 

emocjonalne. Wzrasta tolerancja na alkohol.

- picie towarzyskie przy okazji przyjęć i uroczystości, picie dla przyjemności

 

Faza ostrzegawcza zaczyna się w momencie pojawienia się luk pamięciowych - palimpsestów.

- picie dla poprawy nastroju, szukanie i tworzenie okazji do picia, początki regularnego picia, upijanie się w 

sytuacjach towarzyskich, "urywanie się filmu", "klinowanie" usuwanie kaca za pomocą alkoholu, wzrost tolerancji 

na alkohol, okresowe kłopoty z pamięcią po wypiciu, picie w ukryciu, w samotności

Faza krytyczna rozpoczyna się od utraty kontroli nad piciem.

- wyrzuty sumienia, poczucie winy, poczucie konieczności wypicia przed południem, zaniedbywanie rodziny i 

konflikty małżeńskie, oszukiwanie związane z piciem, utrata zainteresowań nie związanych z piciem, obojętność 

w stosunku do jedzenia, nieregularność odżywiania, produkowanie usprawiedliwień i alibi dla dalszego picia, 

nieudane próby kontrolowania picia, zachowania agresywne i konflikty z zasadami prawa i porządku, nasilanie się 

zaburzeń pamięci, zaniedbywanie wyglądu zewnętrznego, napięcie, drżenie i przymus porannego picia, picie 

ciągami z okresami powstrzymywania się od alkoholu dla poprawy zdrowia, próby udowadniania sobie swojej siły 

woli i zdolności do kontrolowania picia, pogorszenie się zdrowia fizycznego, obniżanie się tolerancji na alkohol, 

zaburzenia popędu seksualnego.

 

Faza przewlekła zaczyna się wraz z wystąpieniem wielodniowych ciągów.

- okresy długotrwałego upijania się, osłabiona zdolność rozumowania, picie stało się jedyną ważną sprawą w 

życiu, załamanie moralne, degradacja zawodowa i społeczna, rozpad więzi rodzinnej, poczucie skrajnej 

bezradności i odizolowania się od świata, stany lękowe i obsesyjne picie, otępienie alkoholowe, psychozy 

alkoholowe, delirium, padaczka alkoholowa, choroby somatyczne - mars kość wątroby, polineuropatia, krańcowe 

załamanie się funkcji organizmu.

Przyczyny:

•DOPASOWAĆ SIĘ DO GRUPY. Gdy dzieci wchodzą w wiek poszukiwania związków poza domem, 
najważniejszym  dla  nich  jest  przynależność  do  jakiejś  grupy  rówieśniczej.  Wtedy  gotowi  są 
niemal na wszystko, by nie zostać odepchniętym.
•POCZUĆ  SIĘ  DOROSŁYM.  Dzieci  wchodzące  w  wiek  dojrzewania  kształtują  swoje  postawy 
wobec  picia,  palenia  i  narkotyków.  Wskutek  nacisków  rówieśników,  obserwacji  zachowań 
dorosłych i zachęcających informacji płynących z mediów, zmieniają swój negatywny stosunek 
do  alkoholu,  który  np.  w  filmach  kojarzy  się  z  dorosłością,  przygodą,  męskością  i  luzem.  W 
domach, gdzie rodzice dużo piją, dzieci częściej i wcześniej aprobują alkohol.
•BYĆ  "SPOKO"  I  NA  LUZIE.  Młodzi  piją,  bo  chcą  się  pozbyć  napięcia  i  niepewności,  bo  chcą 
swobodniej poczuć się w towarzystwie, zwłaszcza wobec osób przeciwnej płci.
•ZAPOMNIEĆ O KŁOPOTACH.  Niektórzy ludzie zwłaszcza młodzi, myślą, że alkohol poprawia im 
samopoczucie  albo  pozwoli  zapomnieć  o  kłopotach.  Wtedy  należy  ich  przekonywać,  że 
trudności nie należy przeżywać w samotności tylko poprosić kogoś o pomoc (i to jest oznaką siły 
a nie słabości). 
•PRZESTAĆ  BYĆ  NIEŚMIAŁYM.  Wszyscy  młodzi  ludzie  przechodzą  przez  bolesne  okresy 
niepewności, wstydu, nieśmiałości i czasem nie są w stanie z tą trudnością sobie poradzić. 
•SPRAWDZIĆ, JAK TO JEST. Alkohol otoczony jest wieloma mitami, na temat jego działania krążą 
dwuznaczne  a  czasem  fantastyczne  informacje.  Zwykła  ciekawość  jest  częstym  motywem 
eksperymentowania z piciem alkoholu. 
•ZŁAMAĆ ZAKAZ. Niektóre nastolatki piją dlatego, że nie wolno tego robić - chcą sprawdzić jak 
to jest złamać silny zakaz.
•DOBRZE SIĘ BAWIĆ. Brak alternatywnych wzorów zabawy i spędzania wolnego czasu sprawia, 
że wielu młodych ludzi nie potrafi wyobrazić sobie dobrej zabawy bez alkoholu.

 

Fazy przystosowania do życia w rodzinie z problemem 

alkoholowym

Faza 1
W rodzinie pojawiają się incydenty nadmiernego picia i chociaż są sporadyczne, tworzą napięcia w 
układzie małżeńskim. Rodzina (najczęściej żona) podejmuje próby interwencji, lecz nie odgrywają one 
większej roli. Ze strony osoby pijącej rozwija się system wymówek, usprawiedliwień oraz obietnic, które 
są coraz częściej naruszane. Dominującą postawą w rodzinie jest zaprzeczanie obecności problemu 
alkoholowego. Członkowie rodziny gotowi są poszukiwać źródeł sprawczych tego stanu rzeczy w 
czynnikach sytuacyjnych i nieporozumieniach rodzinnych, traktując je jako źródło picia, a nie jako jego 
skutek. 

Faza 2
Wraz z nasilaniem się incydentów alkoholowych rośnie izolacja rodziny. Rodzina zamyka drzwi przed 
sąsiadami, przyjaciółmi, a nawet najbliższymi (matką, ojcem). Przekazuje komunikat: Nic złego się nie 
dzieje, u nas wszystko w porządku. Coraz więcej aktywności i energii jej członków koncentruje się wokół 
picia (co zrobić, by on się dziś nie upił, jak bezboleśnie ją spacyfikować, by poszła spać, jak naprawić 
budżet, wyciszyć emocje dziecka, przekonać rodziców, że nie jest taki najgorszy, jak ostrzegali). 
Wzrastają pretensje i napięcie, pogarszają się relacje małżeńskie. Pojawiają się zaburzenia u dzieci. 
Nadal podejmowane są usilne próby utrzymania dotychczasowej struktury życia rodzinnego w nie 
zmienionej postaci. Trwa ukrywanie negatywnych skutków picia i zaprzeczanie problemowi 
alkoholowemu. W jego miejsce pojawiają się czasem wyszukane interpretacje psychologiczne, 
analizowanie własnej winy za cudze picie, chronienie alkoholika przed skutkami jego picia, potwierdzanie 
tego, że nie on (ona) są za nie odpowiedzialni. Rodzina rozwija własny system kontroli nad piciem 
alkoholika, poszerzając repertuar środków w odpowiedzi na pytanie "co jeszcze możemy zrobić, żeby on 
(ona) nie pił(a)". 

Faza 3
Utrudzona rodzina zaczyna rezygnować ze sprawowania kontroli nad piciem osoby uzależnionej. W tej 
sprawie następują po sobie: faza rezygnacji z kontroli na przemian z fazą podejmowania jeszcze nowych 
prób lub powrotu do starych, niegdyś efektywnych. Jednak członkowie rodziny zajmują się przede 
wszystkim doraźnym zmniejszaniem kosztów picia. Trwają zaburzenia u dzieci: snu, łaknienia i jedzenia, 
psychosomatyczne (bóle brzucha), zaburzenia życia emocjonalnego w postaci zahamowania lub 
nadpobudliwości emocjonalnej, rozwija się nieprzystosowanie społeczne w postaci samotności lub agresji 
czy manipulowania innymi, a także wagary, ucieczki z domu, przemoc, kradzieże. Mogą się utrwalić 
patologiczne wzory przystosowania (wycofanie, nadmierna układność, branie odpowiedzialności za picie 
alkoholika). W rodzinie kończą się złudzenia co do naprawy sytuacji, w związku z czym przeżywa ona 
chaos i dezorganizację. 

Faza 4
Żona (lub ktoś inny z rodziny) całkowicie przejmuje kierowanie życiem rodzinnym traktując 
alkoholika jak duże, krnąbrne dziecko. To interesująca faza z odmianą atmosfery emocjonalnej w 
rodzinie, ponieważ w miejsce pretensji i złości pojawia się litość i opiekuńczość wyrażana wobec 
osoby chorej i nieszczęśliwej. Rodzina staje się przez to bardziej wyciszona, stabilna i lepiej 
zorganizowana wobec różnych zadań. 

Faza 5
Rodzina odseparowuje się od nadal pijącego alkoholika. Następuje fizyczne i/lub prawne 
rozstanie. Może ono też nastąpić na skutek opuszczenia domu przez alkoholika. Dokonuje się 
nowa reorganizacja rodziny. Zmieniają się unie i koalicje. Nie ma powodu zwierać szeregów 
przeciw niepewności, krzywdzie ani przy próbie zapanowania nad piciem alkoholika. Stan ten 
może sprzyjać rekonstrukcji psychicznej członków rodziny, w tym wybaczeniu i poszukiwaniu 
nowej jakości życia. Może też stanowić okazję do bezpiecznego (bez poczucia winy) opuszczenia 
rodziny przez dorosłe dzieci, w poczuciu, że sprawa została zakończona. Rodzina staje się inną 
rodziną. 

Faza 6
Jeżeli alkoholik podejmie abstynencję i pracę nad przeobrażeniem swego życia, może się pojawić 
faza włączenia go z powrotem do rodziny. Oznacza to nowe wyzwanie dla przemian osobistych i 
poszukiwań nowych wzorców życiowych dla wszystkich aktualnych członków rodziny.  

Jak wspomniano na początku, bliskie osoby dorosłe żyjące pod jednym dachem z alkoholikiem 
czy nawet przyjaciele mogą popaść w szczególny rodzaj relacji z alkoholikiem i jego piciem, 
stając się osobami współuzależnionymi. Wiadomo, że życiem alkoholika rządzi alkohol. Osoba 
współuzależniona to ktoś taki, kto dzięki bliskim więziom z alkoholikiem pozwala, by alkohol i 
picie przez alkoholika rządziły także jego życiem. Ktoś, kto nieustająco ratuje, pomaga, 
usprawiedliwia, przyjmuje lub wyłudza obietnice poprawy, kontroluje, czuje się współwinny całej 
sytuacji, przeżywając zamęt emocjonalny i chaos życiowy. Ktoś, kto nie może już "z tym 
wszystkim" żyć ani nie może "tego wszystkiego" zostawić. 

Dzieci z rodzin z problemem alkoholowym 
doświadczają  jednak  częściej  urazów 
rozmytych,  które  polegają  na  braku 
oparcia 

w 

rodzicach 

i 

chaosie 

wynikającym  z  braku  wyraźnych  granic 
postępowania. Nie mogą  one przewidzieć 
reakcji  rodziców,  gdyż  raz  się  kochają,  a 
raz  nienawidzą,  raz  mama  przytuli,  gdy 
jest  źle,  a  innym  razem  skrzyczy. 
Obietnice  rodziców  są  co  prawda  czasem 
spełniane,  lecz  dzieci  nie  wiedzą  kiedy  i 
dlaczego.

Dzieci w takiej rodzinie uczą się trzech zasad:
Nie  ufać;  nie  można  ufać  rodzicom,  bo  i 
dlaczego,  skoro  nie  dotrzymują  obietnic  i 
umów,  a  i  zagubienie  rodziców  oraz  brak 
konsekwencji 

wychowawczej 

nie 

sprzyja 

budowaniu zaufania.
Nie  mówić;  dziecko  dostaje  komunikat  od 
rodziców,  że  nie  wolno  mu  mówić  o  sytuacji 
alkoholizmu w jego domu, nie może źle mówić 
o  rodzicach,  nie  może  porozmawiać  z  nikim  o 
swoich  problemach,  boi  się  otworzyć  przed 
ludźmi,  wynikiem  tego  jest  izolacja,  która 
pogłębia jeszcze samotność.
Nie  odczuwać;  dzieci  uczą  się  porzucania 
negatywnych  uczuć  doświadczanych  na  co 
dzień, tj.: lęk, strach, upokorzenie, odizolowują 
się  od  nich,  ale  przez  to  również  od  uczuć 
pozytywnych,  tj.:  przyjaźń,  miłość,  boją  się  na 
nie otworzyć w obawie przed zranieniem.

Dzieci przyjmują obronne wzory funkcjonowania, które paradoksalnie najbardziej szkodzą 
właśnie im, a ułatwiają trwanie sytuacji komfortowej dla alkoholika. W. Sztander wyróżnia 
pięć podstawowych wzorów:

 

Bohater  rodziny;  to  najczęściej  najstarsze  dziecko,  które  przejmuje  część  obowiązków 
rodziców,  jest  to  osoba  silna,  wytrwała,  rezygnuje  z  rozwijania  swoich  zdolności  i 
umiejętności,  gdyż  nie  ma  na  to  czasu,  jest  zajęta  pomocą  rodzicom  oraz 
wychowywaniem młodszego rodzeństwa, nie ma czasu na relaks i zabawę z rówieśnikami, 
nie  dba  o  siebie,  porzuca  swoje  dzieciństwo,  obarcza  się  nadmierną  ilością  obowiązków, 
by innym było lżej.
Wspomagacz;  przyjmuje  postawę  obronną  wobec  alkoholika,  opiekuje  się  nim,  tuszuje 
skutki  jego  pijaństwa  i  usprawiedliwia  go,  co  prowadzi  w  konsekwencji  do  pogłębienia 
nałogu,  całą  energię  życiową  angażuje  w  problem  picia  rodzica,  w  przyszłości 
prawdopodobnie zostanie współmałżonkiem alkoholika.
Wyrzutek (KozioŁ ofiarny); rola ta przypada zazwyczaj dziecku młodszemu od Bohatera, z 
którym  nie  może  konkurować,  jest  odbiorcą  agresji  alkoholowej,  jest  odrzucony  przez 
rodziców,  akceptacji  szuka  w  grupach  antyspołecznych,  źle  się  uczy,  wagaruje,  aby 
odreagować sięga po alkohol i narkotyki, od których się uzależnia.
Aniołek;  to  dziecko  nie  sprawiające  problemów  wychowawczych,  ciche,  zamknięte  w 
sobie,  dobrze  się  uczące,  które  jednak  ucieka  przed  szarą  rzeczywistością  w  świat  iluzji 
(skrajnym efektem tego może być schizofrenia), ma trudności w nawiązywaniu kontaktów 
z otoczeniem.
Maskotka  (BŁazen);  to  zazwyczaj  najmłodsze  dziecko,  które  nauczyło  się  rozładowywać 
ponurą atmosferę w domu, poprzez rozśmieszanie rodziców, najczęściej jest narażone na 
wykorzystywanie seksualne, zawsze robi dobrą minę do złej gry, odsuwa od siebie smutek 
i cierpienie, jednak olbrzymim kosztem- jest bardzo słabe psychicznie.

Skutki:

Wychowywanie w rodzinie z problemem alkoholowym niesie ze sobą wiele konsekwencji 
zdrowotnych, psychologicznych i społecznych dla członków tej rodziny, np.:
Posiadają zaniżoną samoocenę, brak akceptacji własnej osoby.
Posiadają  wyniszczony  system  nerwowy,  co  jest  spowodowane  życiem  w  ciągłym  stresie  i 
niepewności.
Posiadają zubożałą osobowość.
Są nieprzystosowane w pełni do samodzielnego życia, patologiczne wzorce zachowań, przekazane 
przez rodziców, są przenoszone przez dzieci do ich przyszłych rodzin.
Uzależniają się od środków psychotropowych.
Mają trudności w nawiązywaniu kontaktów z otoczeniem.
Są podatne na choroby psychosomatyczne (nerwice, choroba wrzodowa, astma, migrena).
• trudności w budowaniu głębokich związków uczuciowych,
• trudności w kontakcie z samym sobą, niezdolność odczuwania własnych potrzeb,
• nieumiejętność radzenia sobie z trudnymi sytuacjami,
• potrzeba stałego kontrolowania siebie i innych,
• negatywny obraz własnej osoby, poczucie własnej nieatrakcyjności,
• niskie poczucie własnej wartości z jednoczesnym stawianiem sobie wysokich wymagań,
• postrzeganie świata jako wrogiego,
• cierpienie psychiczne,
• lęk przed odrzuceniem,
• lęk przed zmianą,
• ciągłe napięcie, poczucie zagrożenia nawet gdy nic złego się nie dzieje,
• poczucie niedostosowania, negatywnej odmienności, izolacji.

Dzieci w rodzinach alkoholowych

Dzieci, które wychowują się w rodzinach, w których ktoś 
nadużywa napojów alkoholowych, żyją z poczuciem zagrożenia, 
cierpią i uczą się szczególnych sposobów postępowania, które 
im utrudniają życie.
Są często ofiarami przemocy psychicznej i fizycznej, a nieraz 
stają się również ofiarami nadużyć seksualnych. Jest ich w 
Polsce więcej niż 2 miliony.
Wiele dzieci stara się utrzymywać w tajemnicy picie rodziców, wstydzą 
się, mają poczucie, że są gorsze, ale starają się chronić dobre imię 
rodziny, boją się i mają zaburzenia emocjonalne związane z lękiem.
Ukrywają i tłumią swoje uczucia, czują się osamotnione, próbują za 
wszelką cenę poradzić sobie ze swoją rozpaczą i bezradnością, częściej 
zapadają na różne choroby, bo ich odporność jest wyczerpywana przez 
nieustanny stres.
Wcześnie uczą się , że nie mogą polegać na swoim rodzicu i przestają 
ufać innym ludziom, otaczający świat wydaje się im wrogi i obcy.
Niektóre dzieci biorą na siebie nadmierną odpowiedzialność za problemy 
rodzinne i przejmują obowiązki dorosłych, bardzo się starają naprawiać 
swoje błędy i zaniedbania, żeby zadowolić innych. Nie umieją się bawić.
Niektóre dzieci starają się przystosować za wszelką cenę do 
nienormalnego i zagrażającego środowiska rodzinnego, wchłaniają w 
siebie destrukcję i chaos.
Inne źle się zachowują i pragną w ten sposób zwrócić uwagę na siebie; 
mają złe stopnie, piją alkohol i zażywają narkotyki, popełniają drobne 
wykroczenia.
Niektóre dzieci, mimo swego cierpienia starają się być opiekuńcze i 
przyjazne dla innych, są gotowe do poświęcania się, wkładają wiele 
wysiłku w pomaganiu tym, którzy cierpią i są zagubieni.

Kluby abstynenta

Anonimowi Alkoholicy (AA)

Al-Anon Samopomocowe Grupy Rodzinne Al-

Anon przeznaczone są dla tych wszystkich, 

którzy czują emocjonalny związek z osobami 

uzależnionymi od alkoholu (żony, mężowie, 

rodzce, przyjaciele itp.) oraz cierpią w związku 

z ich piciem. 

Alateen, Alatot Samopomocowe grupy 

Alateen przeznaczone są dla "nastolatków", 

czyli dla dzieci i młodzieży do lat 18, "na 

których życie wpłynął alkoholizm któregoś z 

rodziców lub innej, bliskiej osoby".

Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) 

Wspólnota Dorosłych Dzieci Alkoholików to 

samopomocowe grupy osób, które ukończyły 

18 lat i są dziećmi alkoholików. W ich 

spotkaniach mają prawo uczestniczyć osoby w 

każdym wieku.

POMOC:

Sprawą  decydującą  i  najtrudniejszą  jest  zrozumienie  i 

zaakceptowanie 

swojej 

bezsilności 

wobec 

picia 

"swojego"  alkoholika.  Trzeba  zrozumieć,  że  to  jest 
choroba  i  powiedzieć  sobie,  że  nie  jestem  w  stanie 
wyleczyć go z tej choroby  oraz, ze mam prawo ratować 
siebie i swoje własne życie. Trzeba pozwolić, by alkoholik 
spotkał  się  bezpośrednio  z  wszystkimi  skutkami  swego 
picia  i  ewentualnie  wskazać  drogę  do  placówki 
odwykowej.

 
Trzeba również pozwolić sobie na zwrócenie się z prośbą o 

pomoc  w  sprawie  swojego  cierpienia  i  zagubienia. 
Współuzależnienie  jest  trochę  podobne  do  stanu 
zapalnego  stopy  ranionej  przez  gwóźdź  tkwiący 
miesiącami w bucie, a trochę do stanu zahipnotyzowania 
przez  złego  czarownika,  który  zasugerował,  że  tego 
gwoździa ni można wyciągnąć.

 
Wychodzenie  z  tego  stanu  to  proces  zdrowienia  w  sferze 

uczuć,  myślenia  i  zachowania.  Taką  pomoc  można  już 
znaleźć  w  większości  placówek  odwykowych,  które 
prowadzą  nie  tylko  terapię  odwykową  dla  alkoholików, 
ale  również  programy  pomocy  psychologicznej  dla 
członków  rodzin  alkoholowych.  Przy  poradniach  działają 
również  grupy  wzajemnej  pomocy  członków  rodzin  tzw. 
Al-anon.

 
Członkowie 

rodziny 

alkoholowej 

mogą 

również 

podejmować  różne  działania  po  to,  by  pomóc  sobie  w 
trudnej  sytuacji,  mogą  również  próbować  wpływać  na 
alkoholika, by zaczął się leczyć.

Więc człowieku zastanów 

się, chyba ze chcesz żeby to 

stalo się codziennością!!! 

I nie pozwól doprowadzić do 

czyjegoś cierpienia!!!

KONIEC