TEST 

MATRYC 

RAVENA

HISTORIA TESTU 

MATRYC RAVENA

Test Matryc Ravena po raz pierwszy 
ukazał się w 1938 roku i od tego czasu 
stale ulega transformacjom. Test Matryc 
jest testem niewerbalnym. Zadania mają 
postać matrycy z „luką", którą badany 
ma uzupełnić, wybierając odpowiedni 
element spośród podanych sześciu lub 
ośmiu. Zadania są ujęte w serie, które 
różnią się trudnością. W większości 
wersji czas rozwiązywania testu nie jest 
ograniczany. Pozwala na ocenę 
możliwości intelektualnych. 

Jako pierwszą opracowano wersję 
Standard Testu Matryc, przeznaczoną do 
badania osób w dowolnym wieku i o 
różnym poziomie zdolności. Nieco 
później skonstruowano wersję Kolorowa 
i wersję dla Zaawansowanych, aby 
umożliwić bardziej dokładne 
różnicowanie zdolności, odpowiednio w 
dolnym i górnym krańcu rozkładu. 
Wszystkie trzy wersje łącznie pozwalały 
przez wiele lat na zaspokojenie 
większości potrzeb badawczych i 
praktycznych.

Pod koniec lat 80. stwierdzono w różnych 
kulturach wzrost wyników w Teście Matryc 
w wersji Standard. Wśród młodzieży test 
stał się zbyt łatwy dla bardziej zdolnych. 
Jednocześnie zaczęły pojawiać się głosy, 
że po kilkudziesięciu latach stosowania 
Test  Matryc jest zbyt dobrze znany, by 
można było ufać jego wynikom. W 
związku z tym podjęto prace nad 
konstrukcją trudniejszej formy Testu 
Matryc w wersji Standard, która 
pozwoliłaby lepiej różnicować zdolną 
młodzież i młodych dorosłych, oraz form 
równoległych (dla wersji Standard i wersji 
Kolorowej Testu Matryc) — równoważnych 
w stosunku do form dotychczas 
stosowanych.

Test Matryc Ravena ma swoje 
teoretyczne źródła w koncepcji 
inteligencji Spermana 

Jako pierwszy dostrzegł on że testy 
zdolności szkolnych (zdolności liczenia, 
czytania, ortografii) korelują ze sobą na 
poziomie 0,7-0,8. Tak wysokie korelacje 
można jego zdaniem wyjaśnić  
przyjmując, że u podstawy zdolności 
umysłowych leży wspólny „ogólny” 
czynnik g. Przejawia się on dwojako- w 
postaci zdolności edukacyjnych i 
reprodukcyjnych.

Zdolności edukacyjne to zdolności 
uzyskiwania nowego wglądu, 
dostrzegania sensu, wchodzenia poza 
dostarczone informacje. Zdolności te 
są nie zależne od doświadczenia.

Zdolności reprodukcyjne to zdolności 
przypominania sobie i posługiwania się 
kulturalnym zasobem jasno 
sprecyzowanej, zwerbalizowanej wiedzy.

WERSJE TESTU 

MATRYC RAVENA

WERSJA STANDARD 

(TMS)

Test Matryc Ravena w wersji Standard 
(TMS) przeznaczony jest do badania osób o 
zróżnicowanym, ale nie skrajnie niskim lub 
wysokim, poziomie zdolności 
edukacyjnych. Ukazał się po raz pierwszy w 
1938 roku. Pierwotna wersja testu została 
w 1956 roku poddana rewizji, w wyniku 
której zmieniono kolejność niektórych 
zadań. Od tego czasu stosowana jest ta 
właśnie postać Testu .Matryc w wersji 
Standard, określana dalej jako Klasyczna 
(TMS-K).

W połowie lat 80. rozpoczęto prace nad 
formą równoległą Testu Matryc Ravena w 
wersji Standard oraz jego formą 
trudniejszą. W roku 1998 opublikowano 
obie te formy: formę Równoległą— TMS-R 
oraz formę Plus — TMS Plus. Wszystkie 
formy Testu Matryc Ravena w wersji 
Standard składają się z 60 zadań ujętych 
w 5 serii po 12 zadań każda. W badaniu 
nie powinno się stosować żadnych 
ograniczeń czasowych.

WERSJA 

KOLOROWA (TMK)

Wersja Kolorowa Testu Matryc (TMK) 
przeznaczona jest do badania małych dzieci, 
osób o obniżonej sprawności intelektualnej i 
ludzi starych. Opublikowana została w 1947 
roku. W roku 1956 dokonano rewizji TMK, 
zmieniając formę prezentacji końcowych 
zadań, i w tej właśnie postaci jest on 
stosowany do dziś (TMK-K). Pod koniec lat 
90. opracowano formę równoległą Testu 
Matryc w wersji Kolorowej (TMK-R), 
równoważną w stosunku do TMK-K z 1956 
roku.

Test Matryc w wersji Kolorowej składa się z trzech 
serii zadań, po 12 zadań każda: pierwsza i trzecia 
to dwie najłatwiejsze serie z TMS z tą, różnicą, że 
w TMK zadania pierwszej serii i początkowe 
zadania serii trzeciej przedstawione są na 
kolorowym, a nie czarno — białym, tle. Druga z 
kolei seria została opracowana specjalnie dla 
TMK. Test Matryc w wersji Kolorowej występuje w 
dwóch postaciach: papierowej (tak jak wersja 
Standard i dla Zaawansowanych) oraz 
układankowej (tablice z ruchomymi wycinkami). 
Postać układankową stosuje się w badaniu bardzo 
małych dzieci oraz ludzi o obniżonej sprawności 
intelektualnej. Test Matryc w wersji Kolorowej 
stosuje się bez ograniczenia czasu.

WERSJA DLA 

ZAAWANSOWANYC

H (TMZ)

Test Manc Ravena w wersji dla 
Zaawansowan

y

ch (TMZ) opracowano z 

myślą o osobach bardziej niż przeciętnie 
zdolnych. Wersję tę przygotowywano od 
początku lat 40., opublikowano — tak jak 
wersję Kolorową — w roku 1947. W 1962 
roku test poddano rewizji, w wyniku której 
uległ on skróceniu. Do dziś stosowana jest 
forma z 1962 roku. Jak dotąd, nie powstała 
żadna inna forma TMZ.

Wersja dla Zaawansowanych Testu Matryc składa 
się z dwóch serii zadań (zamieszczonych w dwóch 
osobnych zeszytach): seria pierwsza zawiera 12 
zadań, które mają umożliwić badanemu trening w 
metodzie pracy; seria druga zawiera właściwe 
zadania testowe (36), ułożone według rosnącego 
stopnia trudności. Test Matryc Ravena może być 
stosowany — podobnie jak dwie pozostałe wersje 
— bez ograniczenia czasu, ale także (ze względu 
na to, Ze zadania właściwe to pojedyncza seria) z 
ograniczeniem czasu, jako test sprawności 
intelektualnej. Seria pierwsza bywa także 
używana do wstępnej oceny zdolności 
edukacyjnych badanego, na podstawie której 
podejmuje się decyzję o tym. którą z wersji Testu 
Matryc zastosować we właściwym badaniu: 
Standard czy dla Zaawansowanych.

Test Matryc Ravena w wersji Standard — 
TMS (Standard Progressive Matrices — 
SPM)

•forma Klasyczna z 1956 roku — TMS-K,

•forma Równoległa — TMS-R,

•forma Plus — TMS Plus.
Test Matryc Ravena w wersji Kolorowej — 
TMK (Coloured Progressive Matrices — 
CPM)

•forma Klasyczna z 1956 roku — TMK-K,

•forma Równoległa — TMK-R.
Test Matryc Ravena w wersji dla 
Zaawansowanych — TMZ (Advanced 
Progressive Matrices — APM)

•forma z 1962 roku — TMZ.

Wszystkie te wersje i formy —poza formą 
Równoległą wersji Kolorowej — dostępne są w 
Polsce.

INSTRUKCJA- 

BADANIE 

GRUPOWE

Rozdajemy arkusze odpowiedzi i prosimy 
osoby badane o wpisanie odpowiednich 
danych personalnych. Następnie 
rozdajemy zeszyty testowe, prosząc 
osoby badane, by nie otwierały ich, 
dopóki wszyscy nie będą gotowi.

To jest zeszyt testowy do Testu Matryc. W 
zeszycie nie należy niczego pisać.
Ten test jest testem spostrzegawczości i 
poprawnego myślenia. Otwórzcie zeszyt 
testowy na pierwszej stronie. Znajduje się 
tam zadanie A1. 
Teraz popatrzcie na swój arkusz 
odpowiedzi. Widzicie, że pod tytułem 
Seria A znajduje się kolumna liczb: 1, 2, 3, 
4 aż do 12. To jest miejsce przeznaczone 
do wpisywania odpowiedzi.
Teraz spójrzcie znowu do zeszytu 
testowego. A1.

Górna część zadania A1 to wzór z 
brakującym wycinkiem. Popatrzcie na wzór i 
pomyślcie, jaki kawałek byłby potrzebny, 
aby poprawnie uzupełnić wzór zarówno 
wzdłuż jak i wszerz. Potem znajdźcie 
prawidłowy kawałek spośród tych sześciu 
na dole.
Tylko jeden jest dobry. Wszystkie one... 
pasują kształtem do pustego miejsca, ale 
tylko jeden ma właściwy wzór. 

Numer 4 jest dobry, prawda? Tak 
więc odpowiedzią jest numer 4. 
Napiszcie „.4" obok numeru 1 w 
kolumnie Seria A na swoim 
arkuszu odpowiedzi.

Czekamy aż badani znajdą i wpiszą 
rozwiązanie zadania A2.
Prawidłową odpowiedzią jest numer 5.
Sprawdzamy, czy badani prawidłowo 
wpisali odpowiedz.

Na każdej stronie w zeszycie testowym 
znajduje się wzór z brakującym 
fragmentem. Spośród kawałków 
narysowanych poniżej, musicie wybrać ten, 
który poprawnie uzupełnia wzór. Gdy 
znajdziecie właściwy, wpiszcie jego numer 
na arkuszu odpowiedzi obok numeru 
zadania.
Jeśli pomylicie się lub będziecie chcieli 
zmienić odpowiedź, postawcie krzyżyk na 
złej odpowiedzi, a następnie wpiszcie numer 
poprawnej odpowiedzi.
Nie starajcie się wymazywać niepoprawnej 
odpowiedzi.
Pracujcie dalej sami, do końca zeszytu.

Nie wpisujcie niczego do zeszytu testowego.
Zadania są na początku łatwe, potem stają 
się trudniejsze.
Nie ma tu żadnych pułapek. Jeżeli 
zastanowicie się nad tym, jak znajdujecie 
odpowiedzi w zadaniach łatwych, wówczas 
następne sprawią wam mniej trudności.
Rozwiązujcie wszystkie zadania po kolei, od 
początku do końca zeszytu, wpisując 
odpowiedzi w arkuszu. Gdy wpisujecie 
odpowiedź, upewnijcie się, że zapisujecie ją 
w odpowiedniej kolumnie i obok numeru 
zadania, które właśnie rozwiązujecie.
 

Pracujcie w takim tempie, jakie wam 
odpowiada.
Nie opuszczajcie żadnego zadania. Gdy nie 
będziecie pewni, zgadujcie, ponieważ 
zgadując można czasami trafić. jeśli 
napotkacie trudności, przejdźcie do 
następnych zadań, a potem wróćcie do 
tego, które sprawiło wam trudność.
Możecie pracować tyle czasu, ile chcecie. 
Przejdźcie do zadania A3 i zaczynajcie.
W tym momencie notujemy czas, który 
następnie (po badaniu) wpisujemy w 
odpowiedniej rubryce w arkuszu 
odpowiedzi.
Sprawdzamy, czy badani poprawnie wpisali 
odpowiedzi w pierwszych pięciu zadaniach.

Po upływie 15 minut od rozpoczęcia 
badania sprawdzamy, czy badani wpisują 
odpowiedzi w odpowiednich miejscach. 

Po upływie około 30 minut prosimy osoby 
badane o zasygnalizowanie, gdy skończą.

INTERPRETACJA 

WYNIKÓW

KATEGORIA

CENTYLE

OCENA

I

POWYŻEJ 95

OSOBA WYBITNA 

INTELEKTUALNE

II

75-95

OSOBA 

ZDECYDOWANIE 

POWYŻEJ 

PRZECIĘTNEJ W 

ZAKRESIE ZDOLNOŚĆI 

INTELEKTUALNYCH

III

25-74

OSOBA 

INTELEKTUALNIE 

PRZECIĘTNA

IV

5-24

OSOBA ZNACZĄCO 

PONIŻEJ PRZECIĘTNEJ 

W ZAKRESIE 

ZDOLNOŚCI 

INTELEKTUALNYCH

V

PONIŻEJ 5

OSOBA 

INTELEKTUALNIE 

UPOŚLEDZONA

Pewien procent prawidłowych odpowiedzi w 
TMS jest zupełnie przypadkowy. Ponieważ 
liczba przypadkowych wyborów jest 
proporcjonalna do liczby zadań źle 
rozwiązanych, to osoby, które uzyskują niskie 
wyniki, mają proporcjonalnie więcej 
poprawnych odpowiedzi udzielonych zupełnie 
przypadkowo. Dlatego niskie wyniki w TMS są 
mniej spójne i rzetelne niż wyniki wysokie.
Niskie wyniki mogą też być skutkiem 
symulowania upośledzenia umysłowego (na 
przykład wtedy, gdy upośledzenie jest 
warunkiem otrzymania renty czy 
odszkodowania). 

OCENA I INTERPRETACJA 

WYNIKÓW

ROZWÓJ ZDOLNOŚCI 

EDUKACYJNYCH W 

CIĄGU ŻYCIA

Na podstawie wyników badań przez wiele 
lat sądzono, że zdolności edukacyjne 
rozumiane tak, jak mierzy je Test Matryc 
Ravena, dojrzewa wraz z wiekiem 
osiągając maksymalny poziom w wieku 
dorastania, wykazują niezmienny poziom 
przez około 20 lat, a następnie-
początkowo powoli, a w starszym wieku 
szybciej-ulegają obniżeniu.

Jednak porównywanie wyników 
standaryzacji z 1942 i 1992 
przeprowadzonych w Anglii wykazało, że 
wyniki rosną wraz z datą urodzenia, to 
znaczy obserwuje się systematyczne ich 
wzrastanie w kolejnych generacjach, 
podczas gdy wyniki osób urodzonych w 
1992 roku, które w czasie pierwszej 
standaryzacji miały po 20 lat, a w czasie 
drugiej po 70 lat, są w obu badaniach 
zbliżone . Zdaniem autorów  oryginalnego  
podręcznika stawia się to pod znakiem 
zapytania trafność dotychczasowych 
poglądów na temat zmian na poziomie 
zdolności edukacyjnych  w toku życia.

Nie można jednak wykluczyć, że 
zdolności edukacyjne zmieniają się tak 
jak dotychczas sądzono, i że to Test 
Matryc traci na skutek przemian 
cywilizacyjnych- swoją trafność. 
Obserwowany generacyjny wzrost 
wyników( i brak spadku wyników w 
ciągu 50 lat u osób urodzonych w roku 
1922) można wyjaśnić między innymi 
rozwojem „kultury obrazkowej”, 
„obyciem” z testami, pojawieniem się 
coraz liczniejszych publikacji 
popularyzujących testy inteligencji.

Zgodność wewnętrzna TMS Plus dla 
dorosłych jest bardzo wysoka. 
Współczynniki rzetelności przyjmują 
wartości około 0,90 i jedynie dla osób 
powyżej 65 roku życia są trochę niższe. 
Wyniki w teście i w reteście różnią się u 
większości osób, to kierunek tych różnic nie 
jest taki sam. Oznacza to, że powtórne 
badanie TMS Plus i to w stosunkowo nie 
długim czasie, wcale nie musi dawać 
lepszych wyników.