RÓŻNICE
INDYWIDUALNE:
Temperament i
regulacja stymulacji
RÓŻNICE
INDYWIDUALNE:
Temperament i
regulacja stymulacji
Typologia temperamentu
wg Hipokratesa i Galena
• Sangwinik
• Choleryk
• Melancholik
• Flegmatyk
Typologie
konstytucjonalne
• dominowały w I poł. XX
wieku.
Wiązały typ budowy ciała z
określonymi cechami
psychicznymi.
Np. pyknik, atletyk,
leptosomatyk;
• dziś są one już nieaktualne,
mają
jedynie znaczenie
historyczne.
Typologia I. Pawłowa
Zachowanie człowieka i zwierząt
wyższych zależy od czynności
ośrodkowego układu
nerwowego. Różnice między
jednostkami sprowadzają się do
kombinacji właściwości tego
układu. Właściwościami tymi są:
• Siła procesu pobudzenia,
• Siła procesu hamowania,
• Ich równowaga,
• Ich ruchliwość.
Typy układu nerwowego wg
I. Pawłowa
Silny
Słaby
Niezrównoważo
ny
Zrównoważony
Ruchliw
y
Powolny
Silny
Słaby
(Melancholik)
Zrównoważo
ny
Niezrównoważ
ony
(Choleryk)
Ruchliwy
(Sangwin
ik)
Powolny
(Flegmat
yk)
Typologia Pawłowa a
typologia Hipokratesa i
Galena
Regulacyjna Teoria
Temperamentu (RTT)
J. Strelau i współpracownicy
Temperament – zespół
względnie stałych
właściwości organizmu,
które przejawiają się w
cechach formalnych, jak
poziom energetyczny i
charakterystyka czasowa
zachowania.
O poziomie
energetycznym
zachowania decydują:
• Reaktywność;
• Aktywność.
O charakterystyce
czasowej zachowania
decydują m.in.:
• Szybkość reagowania;
• Ruchliwość.
Typ
wysokoreaktywny
:
(słaby wg Pawłowa)
•
duża wrażliwość
na bodźce
sensoryczne i
emocjonalne;
• mała wydolność
(odporność);
• małe
zapotrzebowanie
na stymulację.
Typ
niskoreaktywny:
(silny wg Pawłowa)
•
mała wrażliwość
na bodźce
sensoryczne i
emocjonalne;
• duża wydolność
(odporność);
• duże
zapotrzebowanie
na stymulację.
In
te
n
sy
w
n
o
ść
b
o
d
źc
ó
w
Wrażliwość
zmysłowa i
emocjonalna
Wydolność
(odporność)
_
_
_
_
_
_
_
_
Reaktywność
1 2 3 4 5 6 7 8 9
10
Intensywność bodźców
a
a
b
b
Wielkość
reakcji
Intensywność reakcji u osób
wysoko- i niskoreaktywnych
wysokoreaktywni
niskoreaktywni
próg wrażliwości
zmysłowej
próg wydolności
const.
a -
b
-
a/b
=
Optymalny poziom aktywacji i
stymulacji rozumiany jest jako taki
zakres pobudzenia ośrodków
korowych, bądź taki zakres
stymulacji, który sprzyja aktywności
człowieka i zapewnia dobre
samopoczucie fizyczne i
psychiczne.
Jest więc jedną z podstawowych
potrzeb i warunkiem prawidłowego
rozwoju i funkcjonowania człowieka.
In
te
n
sy
w
n
o
ść
b
o
d
źc
ó
w
_
_
_
_
_
_
_
_
Optymalne pasmo
aktywacji i stymulacji
przestymulowani
e
optymalne
pobudzenie
niedostymulowan
ie
• zmęczenie
• złe samopoczucie
• błędy podczas
pracy
• dobrostan
psychofizyczny
• duża efektywność
pracy
• złe
samopoczucie
• rozproszona
uwaga
• brak chęci do
pracy
Styl działania a
temperament
Osoby poszukujące stymulacji
(niskoreaktywne):
Osoby unikające stymulacji
(wysokoreaktywne):
Zadanie czynności zasadnicze
osiągnięcie celu
Zadanie czynności zasadnicze
osiągnięcie celu
Sprawdzanie
korekcja
Powtarzanie
przygotowanie
Mechanizm funkcjonalny
regulacji stymulacji:
• Umiejętność właściwego
zdiagnozowania
aktualnego stanu aktywacji
organizmu
(przestymulowania /
niedostymulowania)
• Przyswojenie właściwych operacji
redukujących stan
przestymulowania
bądź niedostymulowania.
Temperamentalny
czynnik ryzyka
pewne cechy temperamentu lub ich
konfiguracje w interakcji z innymi
czynnikami, mającymi intensywny,
stały lub cykliczny charakter (np.
środowisko fizyczne, społeczne,
wpływy wychowawcze lub cechy
jednostki) mogą przyczyniać się do
zwiększenia ryzyka rozwoju patologii,
zaburzeń zachowania i sprzyjać
kształtowaniu się osobowości
nieprzystosowanej
(za: Strelau, 1996).
średni
a
+1 sd
+2 sd
-1
sd
-2
sd
-3
sd
-4
sd
+3
sd
+4 sd
L
ic
zb
a
p
rz
yp
a
d
k
ó
w
Nasilenie cechy (wynik pomiaru)
Krzywa rozkładu
normalnego
wg Gaussa
68,26
%
13,59
%
13,59
%
2,14
%
2,14
%
0,13
%
0,13
%
Dziękuję za
uwagę.