background image

Zanieczyszczenie 

powietrza 

atmosferycznego

background image

Skład chemiczny powietrza

Składniki stałe:

- azot - 78,08%

- tlen - 20,95%

- argon - 0,93%

- inne gazy 

(neon, hel, metan, krypton itp.) 

– 0,01%

background image

Składniki zmienne (których ilość zmienia 

się znacznie w czasie i przestrzeni) to: 

-  para wodna, 
-  dwutlenek węgla, 
-  ozon,
-  tlenki siarki 
-  azot

background image

Zanieczyszczeniem 

powietrza 

atmosferycznego 

jest

 

wprowadzenie 

do 

powietrza substancji stałych, ciekłych lub gazowych 

w ilościach, które mogą ujemnie wpłynąć na zdrowie 

człowieka,  klimat,  przyrodę  żywą,  glebę,  wodę  lub 

spowodować inne szkody w środowisku

Ogólnie 

zanieczyszczeniem 

powietrza 

nazywamy  takie  fizyczne  i  chemiczne  zmiany 

atmosfery  wywołane  gospodarczą  działalnością 

człowieka,  że  wpływają  na  stopień  wykorzystania 

powietrza 

przez 

istoty 

żywe 

procesach 

biologicznych

background image

KRYTERIA  PODZIAŁU  ZANIECZYSZCZEŃ  POWIETRZA  ZE 
WZGLĘDU NA:

1.Zanieczyszczenia  spowodowane  działalnością  samej 
przyrody  (naturalne,  biogenne  np.  wybuchy  wulkanów, 
bądź  związane  z  różnymi  aspektami  działalności 
człowieka (sztuczne, antropogenne)
2.Rodzaj  emitera-  emitery  punktowe,  powierzchniowe 
oraz objętościowe, jak również stacjonarne lub ruchome 
(np. 

silniki 

pojazdów 

mechanicznych, 

statków, 

samolotów)
3.Typ  emisji  zanieczyszczeń-  emisja  zorganizowana  lub 
niezorganizowana
4.Stan  skupienia  emitowanych  zanieczyszczeń-  pyły, 
aerozole oraz zanieczyszczenia gazowe
5.Pochodzenie  zanieczyszczeń,  jeśli  chodzi  o  miejsce 
emisji  –  zanieczyszczenia  własne  oraz  zanieczyszczenia 
transgraniczne- pochodzące z krajów sąsiednich
6.Sposób  w  jaki  dane  zanieczyszczenie  znalazło  się  w 
atmosferze- 

zanieczyszczenia 

pierwotne 

tj. 

wyemitowane 

bezpośrednio 

do 

atmosfery 

poszczególnych  źródeł    oraz  zanieczyszczenia  wtórne, 
powstające  w  atmosferze  na  skutek  reakcji  między 
określonymi stałymi składnikami atmosfery.

background image

NATURALNE   ŹRÓDŁA 

ZANIECZYSZCZEŃ  POWIETRZA 

•    wulkany  (około  450  czynnych)-  popioły 

wulkaniczne 

   i  gazy: CO2, SO2, H2S i in.
• pożary lasów, sawann, stepów - CO2, CO, pył.
• bagna wydzielające m.in. CH4, CO2, H2S, NH3 
• gleby i skały ulegające erozji, burze piaskowe
• tereny zielone, z których pochodzą pyłki roślinne

background image

ANTROPOGENICZNE ŹRÓDŁA 

ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA-  

powstają w wyniku działalności człowieka:

•  energetyczne- spalanie paliw

•    przemysłowe-  procesy  technologiczne  w 
zakładach 
   chemicznych, rafineriach, hutach, kopalniach i      
   cementowniach

•  komunikacyjne- transport samochodowy, kołowy, 
wodny 
   i lotniczy

•    komunalne-  gospodarstwa  domowe  oraz 
gromadzenie i 
      utylizacja  odpadów  i  ścieków  (wysypiska, 
oczyszczalnie    
   ścieków)

background image

ŹRÓDŁA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ

  

•  punktowe – np. komin
•  liniowe – np. Szlak komunikacyjny
•  powierzchniowe – np. otwarty zbiornik z 

lotną 

   substancją

background image

WULKAN

Związki siarki, azotu, 

pyły, tlenek węgla

GÓRNICTWO I 

ENERGETYKA

Związki siarki, azotu, 

pyły, tlenki węgla

PRZEMYSŁ

Związki siarki, azotu, 

pyły, tlenki węgla, 

metale ciężkie

ROLNICTWO

Związki azotu, pyły, 

tlenki węgla

TRANSPORT

Związki azotu, pyły, 

tlenki węgla, związki 

ołowiu, węglowodory 

lotne

GŁÓWNE ŹRÓDŁA I RODZAJE ZANIECZYSZCZEŃ 

WPROWADZANYCH DO POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO  

background image

RODZAJ SUBSTANCJI ZANIECZYSZCZAJĄCYCH 

POWIETRZE

1.Tlenki azotu

2.Dwutlenek siarki

3.Tlenki węgla

4.Formaldehyd

5.Związki siarki

6.Fluorowodór

7.Ozon

8.Aerozole i pyły

9.Zanieczyszczenia biologiczne

background image

TLENKI AZOTU

Powstają  w  procesach  przemysłowych,  które 

przebiegają w wysokiej temperaturze:

•Energetyczne spalanie paliw
•Wytop stali
•Koksowanie węgla 
•Silniki spalinowe pojazdów mechanicznych
•Używanie niektórych nawozów sztucznych

background image

DWUTLENEK SIARKI

Głównym  źródłem  są  elektrownie  opalane  węglem 

kamiennym oraz w mniejszym stopniu brunatnym. W 

powietrzu ulega utlenieniu do trójtlenku siarki (SO3) i 

z wodą daje kwas siarkowy – najważniejszą przyczynę 

kwaśnych deszczy.

background image

TLENKI WĘGLA

1.Tlenek  węgla 

:  uwalniany  w  procesie  niezupełnego 

spalania,  podczas  wiekszości  procesów  energetycznego  spalania 

paliw.  Składnik  spalin  pojazdów  mechanicznych  (  70-80%  ogólnej 

emisji  CO).  Gaz  bezbarwny,  bezwonny,  utrudnione  jego  wykrycie 

w powietrzu

2.Dwutlenek  węgla:

  też  uwalniany  w  procesach 

spalania,  który  nie  stanowi  zagrożenia,    jeżeli  nie  nastąpi 

naruszenie równowagi biologicznej. Spełnia rolę naturalnej izolacji 

termicznej, oraz jako materiał do budowy substancji organicznej w 

roślinach  zawierających  chlorofil.  Bilans  jego  zawartości 

prowadzony  systematycznie  określa  stan  zanieczyszczenia 

powietrza.  

background image

FLUOROWODÓR

Emisja  związków  fluoru  związana  jest  z  produkcją 

aluminium, 

nawozów 

sztucznych, 

działaniem 

przemysłu szklarskiego i ceramicznego

background image

OZON

Zawartość  ozonu  w  powietrzu  atmosferycznym  jest 

pochodzenia  antropogenicznego  i  wzrasta  średnio  o  2%  w 

ciągu roku. Główny składnik toksyczny smogu. 

Blisko  powierzchni  Ziemi  jest  trucizną  ,  współuczestnicząca 

w  tworzeniu  smogu  fotochemicznego  i  kwaśnego  deszczu. 

Niska  warstwa  atmosfery  zawiera  około  10%  ozonu, 

pozostałe  90%  gromadzi  się  wysoko  w  stratosferze.  15-50 

km w górę od powierzchni Ziemi ozon staje się pożyteczny, 

tworząc  warstwę  ochronna  dla  życia.  Zatrzymuje  nadmiar 

promieniowania  ultrafioletowego,  zawartą  tam  energię 

przetwarza  na  ciepło,  spełniając  funkcje  atmosferycznego 

termoregulatora. 

background image

WPŁYW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA 

NA ZDROWIE CZŁOWIEKA I ZWIERZĄT 

Największy  wpływ  zanieczyszczeń  powietrza  na  zdrowie  ludzi  i 

zwierząt obserwuje się w rejonach przemysłowych. 

Działanie 

poszczególnych 

substancji 

toksycznych:

•Dwutlenek siarki – wpływ na drogi oddechowe i struny głosowe. 

Przenika  po  wchłonięciu  do  krwi,  kumuluje  się  w  ścianach 

tchawicy,  oskrzelach,  wątrobie,  śledzionie,  mózgu,  węzłach 

chłonnych. Duże stężenia prowadzą do zmian w rogówce oka. 
•Tlenek  węgla-  silnie  toksyczny,  powoduje  ciężkie  zatrucia 

(zaczadzenie), a nawet śmierć organizmu.

background image

•Tlenek  azotu  –  obniża  odporność  organizmu  na  infekcje 

bakteryjne,  działa  drażniąco  na  oczy  i  drogi  oddechowe, 

zaburza  oddychanie,  powoduje  choroby  alergiczne  (astmę). 

Prekursor  powstawania  w  glebie  związków  rakotwórczych  i 

mutagennych.
•Wielopierścieniowe  węglowodory  aromatyczne  (WWA)- 

powodują  zatrucia  ostre  i  przewlekłe.  W  tej  grupie  poważne 

zagrożenie  stanowi  benzopiren,  który  ma  właściwości 

rakotwórcze.
•Metale ciężkie – odkładają się  w szpiku kostnym, śledzionie, 

nerkach,  uszkadzają  układ  nerwowy,  powodują  anemię, 

zaburzenia snu, agresywność, zmiany nowotworowe.
•Pyły-  podrażnienie  naskórka  i  śluzówki,  zapalenia  górnych 

dróg  oddechowych,  pylicę,  nowotwory  płuc,  choroby 

alergiczne, astmę.

background image

METODY OGRANICZENIA EMISJI 

ZANIECZYSZCZEŃ ATMOSFERY 

POCHODZĄCYCH ZE ŹRÓDEŁ 

ANTROPOGENICZNYCH :

1.Wzbogacanie paliw, np. odsiarczanie węgli energetycznych
2.Zmiany  stosowania  surowców,  np.  spalanie  paliwo  wyższej 
jakości w okresie niekorzystnych warunków meteorologicznych
3.Zmiany procesów technologicznych
4.Hermetyzacja  procesów  technologicznych  i  oczyszczania 
gazów odlotowych
5.Oczyszczanie  gazów  spalinowych,  m.in.  odpylanie  i 
odsiarczanie spalin
6.Utylizacja odpadów przemysłowych i komunalnych
7.Wykorzystywanie  niekonwencjonalnych    źródeł  energii,  np. 
energii słonecznej
8.Eliminacja  indywidualnych  palenisk  domowych  oraz  małych 
kotłowni  opalanych  węglem  z  większych  miast  i  miejscowości 
uzdrowiskowych

background image

Efekt cieplarniany- 

zwany  też  efektem  szklarniowym  jest  zjawiskiem 
ocieplania
się  klimatu  Ziemi  i  polega  na  zatrzymaniu  ilości 
ciepła emitowanego do atmosfery.
Jest 

to 

skutek 

wzrostu 

zawartości 

gazów 

cieplarnianych,  głównie  dwutlenku  węgla,  freonów, 
metanu  i  podtlenku  azotu.  Efekt  cieplarniany 
przyczynia  się  do  podwyższania  temperatury 
klimatu  Ziemi,  czyli  nadmiernego  ocieplenia,  które 
w  końcowym  efekcie  może  doprowadzić  do  zmian 
klimatu.  Skutkiem  podwyższenia  temperatury  będą 
globalne  zmiany  w  strukturze  i  intensywności 
opadów.
Źródłem gazów powodujących efekt cieplarniany są 
przede  wszystkim  procesy  spalania  paliw.  Nie  bez 
znaczenia jest wycinanie lasów i pożary sawanny

.

background image
background image

Prognozy zmian temperatury

  prognozy przewidują, że do 2100 roku wzrost 
temperatury o 1,8- 4,0 

C

  przy dalszym wzroście temperatury atmosfera 
ulegnie gruntownemu przeorganizowaniu : 

- zmieni się cyrkulacja atmosfery
- przesuną się strefy klimatyczne
- oczekiwać należy zwiększenia częstotliwości i 

intensywności różnych  ekstremalnych ( susze, 

powodzie, huragany
- temperatura będzie szybciej wzrastać nad lądami 

niż nad oceanami

background image

Zmiany cyklu hydrologicznego i 

cyrkulacji atmosferycznej

 wzrost ilości opadów obszarów powyżej 30 

0

 

szerokości geograficznej północnej

 spadek ilości opadów w Sahelu, basenie Morza 
Śródziemnego, Afryce  Południowej 

 w umiarkowanych szerokościach geograficznych 
ocieplenie klimatu spowoduje :

-zanik pokrywy śnieżnej

- zmniejszenie retencji gruntowej 

-podniesienie  poziomu wód gruntowych 

- zwiększenie rozmiarów  i częstości opadów 
burzowych

background image

Zmiany poziomu mórz i 
oceanów

Do końca wieku należy się spodziewać wzrostu 
poziomu morza 
od 18 do 59 cm . 

Wzrost poziomu mórz na nadmorskich terenach 
depresyjnych i nizinnych powoduje
oprócz zalewania lądu następujące skutki:
• zwiększoną erozję wybrzeży,
• zwiększenie ryzyka powodzi na nizinach nadmorskich,
• zagrożenie infrastruktury technicznej wybrzeży,
• zakłócenie równowagi ekologicznej ekosystemów 
brzegowych,
• zwiększenie negatywnych skutków sztormów,
• wzrost zasolenia obszarów ujściowych rzek i wód 
gruntowych.

Ujścia rzek, rzeki przymorza i nisko położone systemy 
irygacyjne znajdą się w strefie oddziaływania powodzi, tereny 
podmokłe, lasy namorzynowe będą podlegać nasilonej erozji i 
wzrostowi zasolenia. Płaskie, produktywne obszary deltowe 
znajdą się w strefie ryzyka. Dotyczy to: Amazonki, Gangesu, 
Indusu, Mekongu, Missisipi, Nigru, Nilu,

background image

Zagrożenie gatunków i systemów 

ekologicznych

Praktycznie  nie  można  określić  wszystkich  zagrożeń 
świata  żywego    spowodowanych  globalnym  ociepleniem. 
Pewne  jest  tylko,  że  nastąpi  spadek  różnorodności 
biologicznej.

• organizmy, szczególnie roślinne, mogą nie "nadążyć" za 
przesuwaniem się stref klimatycznych.
•  wzrost  temperatury  wód  powierzchniowych  wyeliminuje 
organizmy zimnolubne;
•  wzrost  temperatury  powierzchniowych  wód  oceanu  jest 
zabójczy dla wielu gatunków koralowców, które zaczynają 
blaknąć już przy wzroście o 1°C;
• ekosystemy namorzynowe i przybrzeżne bagna ucierpią 
z powodu wzrostu poziomu mórz;
•  temperatura  jest  czynnikiem  determinującym  płeć  u 
niektórych  gatunków  (krokodyle  ,  żółwie  morskie).  W 
efekcie  jej  wzrostu  nastąpi  zmiana  struktury  płci  w 
populacji, co ograniczy rozrodczość;
•  zmiany  fenologiczne  mogą  zniszczyć  interakcje 
międzygatunkowe

.

background image

Skutki zdrowotne

Zmiany klimatu mogą mieć wpływ na stan zdrowia milionów 
ludzi.  Ich  skutki  mogą  być  pozytywne,  np.  w  postaci 
zmniejszenia liczby zgonów z zimna. 

Dominować raczej jednak będą zmiany negatywne związane 
z:

-  urazami  i  zgonami  w  sytuacjach  powodzi,  sztormów, 
pożarów;
-  większą  częstotliwością  problemów  krążeniowych  i 
oddechowych  w  bardziej  gorących  i  wilgotnych  warunkach 
pogodowych;
-  częstszymi  biegunkami,  wynikającymi  przede  wszystkim  z 
ograniczonej dostępności czystej wody w przypadku powodzi 
i susz;

-rozprzestrzenianiem  niektórych  chorób  zakaźnych  (malarii, 
żółtej febry) wraz z rozprzestrzenianiem ich wektorów.

background image

Przeciwdziałanie globalnemu 
ociepleniu 

-

ograniczaniu popytu na dobra, z których produkcją 

i konsumpcją wiążą się emisje gazów 
cieplarnianych,

-zwiększeniu efektywności produkcji i wykorzystania 
paliw kopalnych,

-przechodzeniu na alternatywne, głównie 
odnawialne źródła energii,

-ograniczaniu działań związanych z emisjami spoza 
sektora energetycznego, szczególnie deforestacji,

- stymulowaniu działań, które powodują wzrost 
wiązania węgla atmosferycznego – zalesianie 
dostępnych obszarów.

background image

Co można zrobić, aby zapobiec 

globalnemu ociepleniu? 

* Posadź kilka dodatkowych drzew wokół swojego domu - 

zmniejszysz emisję CO

2

 o 9072 g/r

* Korzystaj z energooszczędnego samochodu (zużywającego 

poniżej

5 l paliwa/ lOO km) - zmniejszysz emisję CO

2

 o 2540104 g/rok. 

* Nie używaj aerozoli z freonem. 

* Nie spalaj gumy, plastiku i innych rzeczy powodujących 

powstawanie zanieczyszczeń (np. ognisko na wycieczce). 

* Szanuj papier - co roku wycina się powierzchnię lasów 

tropikalnych  równą powierzchni Austrii! 

* Staraj się, by inni ludzie też uświadomili sobie zagrożenie 

efektem: 

cieplarnianym. 

background image

* Zadbaj o recykling domowych śmieci: papieru, tektury, szkła i 

metalu - zmniejszysz emisję CO

2

 o 385552 g/rok. 

* Kupuj żywność i inne produkty w opakowaniach wielokrotnego 

użytku lub nadające się do ponownego przetworzenia - 

zmniejszysz:. emisję CO

2

 o 104325 g/rok. 

* Zrezygnuj z samochodu dwa razy w tygodniu i do pracy udaj 

się autobusem, tramwajem, pociągiem, rowerem lub pieszo - 

zmniejszysz: 

emisję CO

2

 0721208 g/rok. 

* Ocieplij swój dom, wyreguluj ogrzewanie i zainstaluj 

energooszczędny prysznic - zmniejszysz emisję CO

2

 o 1124903 

g/rok. 

* Zmień pralkę na taką, która zużywa mniej energii i wody- 

zmniejszysz emisję CO

2

 o 199580 g/rok. 

* Zainstaluj system baterii słonecznych do ogrzewania wody - 

zrnniejszysz emisję CO

2

 0326585 g/rok. 

background image

Dziura ozonowa

    To  zjawisko  ubytku  ozonu  w  ozonosferze, 
związane  z  zanieczyszczeniem  atmosfery  związkami 
reagującymi z ozonem.  Związki te  to m.in.  freony, 
które    niszczą  warstwę  ozonową,  która  ochrania 
przed promieniowaniem UV. 

  Konsekwencją zmniejszenia powłoki ozonowej jest 
zwiększenie 

natężenia 

promieniowania 

ultrafioletowego, które jest zabójcze dla organizmów 
żywych.  Uszkodzenie  roślin  może  spowodować 
zaburzenia  naturalnego  cyklu  CO2,  co  byłoby 
katastrofalne dla życia na Ziemi. 

  Nie tylko organizmy na powierzchni lądu narażone 
są  na  zgubne  skutki  promieniowania.  Przenika  ono 
również  do  wody  i  w  niektórych  przypadkach 
dochodzi nawet na głębokość większą niż 20 metrów. 
Bardzo  wrażliwy  na  promienie  nadfioletowe  jest 
plankton. 

background image

   

Zmniejszenie  jego  ilości  ma  wpływ  na  dalsze 

ogniwa  łańcucha  troficznego,  głównie  ryby, 
których  liczebność  również  zaczyna  spadać. 
Skutkiem tego są mniejsze połowy. 

    Dla  człowieka  promieniowanie  ultrafioletowe 
jest  groźne  również  bezpośrednio.  Uszkadza 
system  odpornościowy  organizmu,  przez  co 
jesteśmy  bardziej  podatni  na  infekcje,  choroby 
zakaźne lub pasożytnicze. 

  Ułatwia to powstawanie różnych nowotworów, z 
których  najczęstszym  jest  rak  skóry.  Zgubny 
wpływ  promieniowanie    ma  na  oczy  i  jest  jedną  z 
przyczyn  powstawania  zaćmy.  Przyśpieszeniu 
ulega  proces  starzenia  się  skóry.  Występują 
mutacje genetyczne

.

background image

Ozon stratosferyczny spełnia 

co najmniej dwie ważne 

funkcje :

•    bierze  udział  w  przekształcaniu  nadfioletowego 
promieniowania  słonecznego  w  energię  cieplną    , 
odgrywając  rolę  w  kształtowaniu  bilansu  cieplnego 
Ziemi.

•    jest  podstawowym  gazem  ograniczającym 
dopływ  do  powierzchni    Ziemi  szkodliwego  dla 
organizmów promieniowania nadfioletowego Słońca

•    ozon  stratosferyczny  tworzy  się  głównie  nad 
obszarami równikowymi na wysokości około 40 km . 

background image

Obserwacje zaniku ozonu

 

    Ozon  zanika  praktycznie  na  całym  obszarze  kuli  ziemskiej,  z 
wyjątkiem pasa międzyzwrotnikowego.

    Nad  Polską  średnioroczny  ubytek  ozonu  w  latach  2003-2005  w 
stosunku do średniej
z lat 1963-1980 wyniósł niecałe 3%.

    Różnice  w  sytuacji  na  półkuli  południowej  (6%)  i  północnej  (3%) 
wynikają  przede  wszystkim  z  tego,  że  najpoważniejsze  zniszczenia 
warstwy ozonowej stwierdzono nad Antarktyką.

background image

Zwiększenie ilości nadfioletu 

docierającego do Ziemi powoduje:

konsekwencje bezpośrednie:

• skutki zdrowotne, w tym:

- szybsze starzenie się skóry,
- zwiększenie zachorowalności na różne choroby skóry, w tym 
także raka,
- częste choroby narządu wzroku, głównie katarakty,
- osłabienie reakcji układu immunologicznego organizmu;

• zmiany w świecie żywym i ograniczenie 
produkcji żywności;
• niszczenie wytworów człowieka

Konsekwencje pośrednie  związane z :

  

wzrostem specyficznych zanieczyszczeń 

atmosfery

  zmianą bilansu promieniowania

background image

Ochrona ozonosfery

    Działania  w  zakresie  zapobieżenia  niszczeniu  warstwy 
ozonowej są jednym
z  nielicznych  przykładów  zgodnej  i  skutecznej  współpracy 
międzynarodowej, mającej na celu zapobieganie globalnym 
zagrożeniom ekologicznym. 

  Już w 1977 r. UNEP (Program Ochrony Środowiska ONZ) 
zwołał  w  Waszyngtonie  naradę  ekspertów  w  sprawie 
ochrony warstwy ozonu. 

   W 1985 r. odbyła się w Wiedniu konferencja 46 państw 
zakończona  podpisaniem  tzw.  Konwencji  Wiedeńskiej,  w 
której  po  raz  pierwszy  zobowiązano  się  do  wprowadzenia 
ograniczeń w zakresie produkcji i zużycia freonów.

    Prace  zespołu  ekspertów  powołanego  w  Wiedniu 
zakończyły  się  w  1987  r.  podpisaniem  w  Montrealu 
protokołu 

zawierającego 

szczegółowe 

wytyczne 

zobowiązania w sprawie kontroli produkcji i zużycia freonów 
i halonów. 

background image

    Zgodnie  z  jego  ustaleniami,  zakładano  redukcję  produkcji 

najważniejszych freonów i halonów o 50% do 1996 r. 

    Protokół  Montrealski  wszedł  w  życie  1.01.1989  r.  Po  spotkaniu 

montrealskim  odbywały  się  coroczne  spotkania  służące  ocenie 

wdrażanych  działań  oraz  podejmowaniu  koniecznych  zmian  w 

harmonogramie. 

    W  trakcie  IV  Spotkania  Stron  Protokołu  Montrealskiego,  które 

odbyło  się  w  Kopenhadze  w  listopadzie  1992  r.,  92  państwa 

zobowiązały się do wyeliminowania

z produkcji i użycia niebezpiecznych dla ozonu substancji do 1996 r. – 

jest to termin o 5 lat krótszy niż wcześniej przyjęto. 

Nie ma niestety metod pozwalających unieszkodliwić znajdujące się 

już w atmosferze substancje niszczące ozon. Międzynarodowe 

ustalenia są skutecznie realizowane. Maleje produkcja i emisja 

substancji niszczących ozon.

background image

Kwaśne deszcze 

   

To  opady  atmosferyczne,  np.  deszczu,  śniegu, 

zawierające  produkty  przemian  tlenków  azotu, 
dwutlenku siarki i tlenków węgla.

  Powstają  nad  obszarami,  gdzie  atmosfera  jest 
zanieczyszczana  długotrwałą  emisją  dwutlenku 
siarki  i  tlenków  azotu  (ze  źródeł  naturalnych,  jak 
czynne  wulkany,  albo  sztucznych,  jak  spaliny  z 
dużych elektrowni i elektrociepłowni.

  Czasami  opady  trafiają  na  obszary  bardzo 
odległe  od  źródeł  zanieczyszczeń  atmosfery, 
dlatego  przeciwdziałanie  kwaśnym  deszczom 
stanowi problem międzynarodowy. 

background image

    Kwaśne  deszcze  działają  niszcząco  na  florę  i 
faunę,  ponieważ  przyczyniają  się  do  zakwaszenia 
gleby i wód powierzchniowych. 

    U  człowieka  są  przyczyną  wielu  chorób  układu 
oddechowego.  Ponadto,  znacznie  przyspieszają 
korozję konstrukcji metalowych
(np.  elementów  budynków,  samochodów)  oraz 
zabytków  (np.  brak  odporności  wielu  gatunków 
kamieni budowlanych na kwaśne deszcze). 

    Zapobieganie  polega  na  budowaniu  instalacji 
wyłapujących  tlenki  siarki  i  azotu  ze  spalin 
emitowanych do atmosfery (odsiarczanie gazu) oraz 
rezygnacji z paliwo znacznym stopniu zasiarczenia.

background image

Kwaśne deszcze 

Kwaśne deszcze powstają w wyniku reakcji zachodzących w 

chmurach. 

1. Kwas siarkawy z dwutlenku siarki i wody 

S02 + H

2

0 ~ H

2

 S0

3

 

Często reakcje przebiegają jednak inaczej i powstaje kwas siarkowy: 

2 S0

2

 + O

2

 ~ 2 S0

3

 

S0

3

 + H

2

 O ~ H

2

 S0

4

 

2. Kwas azotowy. 
2 N0

2

 + 2 H

2

 O ~ 2 HN0

3

 + H

2

 

W warunkach naturalnych kwasowość opadu atmosferycznego jest 

określana tzw. wskaźnikiem pH o wartości 5,65. Opad, którego wartość  
pH jest niższa od 5,6 przyjęto określać mianem kwaśnego opadu 
atmosferycznego (dla porównania woda destylowana wskazuje wartość 
pH 
równą 7, w czternastostopniowej skali pH). 

Średnie roczne wartości pH  opadów w Polsce kształtują się od 4,26 

na Śnieżce do 4,6 w Suwałkach. 

Najwyższy poziom zakwaszenia opadów występuje w rejonie sudeckim, 

gdzie sporadycznie rejestrowano opady o wartości pH poniżej 3.0. 

background image

O powstaniu kwaśnych opadów w 70% decydują tlenki siarki, a 

w 30% tlenki azotu. 

Kwaśne opady przyczyniają się do zakwaszania gleby i wód 

powierzchniowych.

 Wywierają szkodliwy wpływ na szatę roślinną. Oddziaływanie to 

ma charakter bezpośredni, gdy uszkadzane są nadziemne części 

roślin (igły, liście), lub pośredni, gdy szkody w lasach powstają w 

wyniku zanieczyszczenia gleby. 

U człowieka kwaśne opady mogą wywoływać poparzenia 

(zwłaszcza oczu, powiek) i podrażnienia dróg oddechowych. 

Ponadto bezpowrotnie niszczą budowle, w szczególności 

zabytkowe, wykonane 

z wapienia i piaskowca.

Kwaśne deszcze padają często w krajach, które nie są 

odpowiedzialne za ich powstawanie. Szkodliwe gazy mogą być 

bowiem przenoszone przez 

wiatr setki, a nawet tysiące kilometrów od miejsca pochodzenia i 

wywoływać niebezpieczne opady.

background image

SMOG

„Smog"  -  uznawany  za  szczególnie  niebezpieczny 
rodzaj zanieczyszczenia powietrza
powstający  w  wyniku  połączenia  się  dymu,  mgły 
oraz pary wodnej. Występuje
w dużych uprzemysłowionych ośrodkach miejskich 
podczas nadmiernego
wzrostu  stężenia  tlenków  siarki  i  azotu,  pyłu 
węglowego oraz dużej wilgotności
powietrza 

przy 

silnym 

nasłonecznieniu 

jednocześnie bezwietrznej pogodzie.
Rozróżnia się dwa rodzaje smogu:

• smog fotochemiczny (po raz pierwszy zauważony w Los Angeles 
w 1926 r.) - PIJ_
wstaje  w  wyniku  silnego  nasłonecznienia  powietrza,  jako  wynik 
działania promieni
słonecznych  na  rozproszone  w  powietrzu  tlenki  azotu.  Jest 
charakterystyczn
dla  klimatu  tropikalnego  lub  subtropikalnego.  Zjawisko  to  można 
zaobserwowa
w  miejscach  natężonego  ruch  samochodowego  i  silnego 
nasłonecznienia;
•  smog  siarkowy  ("londyński")  powstaje  w  wielkich  aglomeracjach 
strefy klimatu
umiarkowanego, głównie w wyniku spalania węgla. Charakteryzuje 
się w
soką koncentracją sadzy, tlenków siarki oraz tlenku węgla.

background image

Rozróżnia się dwa rodzaje smogu:

• 

smog fotochemiczny 

(po raz pierwszy zauważony 

w  Los  Angeles  w  1926  r.)  –  powstaje  w  wyniku 
silnego  nasłonecznienia  powietrza,  jako  wynik 
działania  promieni  słonecznych  na  rozproszone  w 
powietrzu tlenki azotu. 
Jest  charakterystyczny  dla  klimatu  tropikalnego 
lub 

subtropikalnego. 

Zjawisko 

to 

można 

zaobserwować  w  miejscach  natężonego  ruch 
samochodowego i silnego nasłonecznienia;

• 

smog siarkowy 

("londyński") powstaje w wielkich 

aglomeracjach  strefy  klimatu  umiarkowanego, 
głównie  w  wyniku  spalania  węgla.  Charakteryzuje 
się wysoką koncentracją sadzy, tlenków siarki oraz 
tlenku węgla.


Document Outline