background image

Choroby 

genetyczne 

człowieka

background image

Choroby genetyczne 
-

grupa chorób wywołana mutac

jami w obrębie genu lub genów, 
mających znaczenie dla 
prawidłowej budowy i 
czynności organizmu

background image

Mutacja jest to zmiana 
powstająca wskutek:

zmiany genu w jego nowy allel – mutacja 

genowa – zmienia informację kodowaną 
przez gen, tak że produkuje on uszkodzone 
białko lub w ogóle zaprzestaje 
produkowania białek.

zmiany struktury chromosomu – mutacja 

chromosomowa strukturalna

zmiana liczby chromosomów – mutacja 

liczbowa

background image

Rodzaje mutacji 
genowych

Mutacje punktowe

tranzycja –polega na zamianie 
jednej zasady purynowej na 
drugą purynową czy tez zasady 
pirymidynowej na pirymidynową

tranwersja – zamiana zasady 
purynowej na pirymidynową lub 
pirymidynowej na purynową

delecja – wypadnięcie 
pojedynczej lub większej liczby 
par nukleotydów z danego genu

insercja – wstawienie 
pojedynczej lub większej liczby 
par nukleotydów do danego 
genu. 

Mutacje 

chromosomowe

1.

strukturalne –dotyczą 
komórek z prawidłową 
liczbą, ale zaburzoną 
budową chromosomów

2.      liczbowe – dotyczą 

komórek, które zawierają 
nieprawidłową liczbę 
chromosomów

background image

Czynniki mutagenne

Fizyczne – promieniowanie jonizujące X, alfa, 

beta, gamma, protony i neutrony emitowane przy 
rozpadzie pierwiastków oraz promieniowanie 
niejonizujące – ultrafioletowe

Biologiczne – wirusy

Chemiczne – kwas azotawy, hydroksylamina, 

barwniki akrydynowe, nadtlenki, niektóre leki 
(cytostatyki), środki konserwujące (azotyn 
sodowy)

background image

Wyróżnia się około 3500 chorób 
genetycznych, które ze względu na 
rodzaj powodującej je mutacji, dzieli 
się na mutacje jednogenowe 
(genopatie; m.in. delecja, 
translokacja…) i chromosomowe
przy czym w drugiej kategorii 
wyróżnia się choroby związane ze  
zwielokrotnieniem liczby 
autosomów
 oraz związane z liczbą 
chromosomów płci

background image

Rodzaje 
dziedziczenia

background image

Dziedziczenie autosomalne recesywne - 
aby zachorować trzeba odziedziczyć dwa zmutowane 
allele po jednym od każdego rodzica.

background image

Dziedziczenie autosomalne recesywne - 
aby zachorować trzeba odziedziczyć dwa 
zmutowane allele po jednym od każdego 
rodzica.

background image

Dziedziczenie recesywne sprzężone 
z chromosomem X

background image

Dziedziczenie dominujące związane 
z chromosomem X

background image

Choroby dziedziczone w sposób 
autosomalny 

dominujący

achondroplazja

zespół Marfana

choroba Recklinghausena

background image

Achondroplazja

Obraz kliniczny

niski wzrost (karłowatość)

zaburzenia proporcji ciała

Skrócenie kończyn, małe 

dłonie

Duża głowa

Twarz z wypukłym czołem 

i zapadniętą nasadą nosa 

Częstość występowania 

choroby ocenia się na 1 : 

25000 urodzeń 

dotyczy w równym stopniu 

obu płci i wszystkich ras

Leczenie

Hormon wzrostu

metoda Ilizarowa 

background image

Zespół Marfana

Obraz kliniczny

wąska długa czaszka

wysoko wysklepione 

"gotyckie„ podniebieni

klatka piersiowa 

lejkowata

skrzywienie kręgosłupa

nadmierny wzrost 

kości długich

 wysoki wzrost

 nadmiernie długie 

palce rąk i stóp 

(pająkowatość palców)

 wady wrodzone serca

wady narządu wzroku

background image

Choroba Recklinghausena

Obraz kliniczny

 plamy barwnikowe na skórze 

(plamy kawowe)

Piegi w okolicach pach i 

pachwin

guzki skórne i podskórne 

wywodzące się z nerwów 

obwodowych i ich zakończeń

Guzki w obrębie kanału 

kręgowego mogą być 

przyczyną niedowładów i 

zaburzeń czucia

obniżenie sprawności 

intelektualnej

padaczka

Leczenie

Zaopatrzenie ortopedyczne i 

rehabilitacja

Właściwe postępowanie 

edukacyjne

background image

Choroby dziedziczone w 
sposób autosomalny 
recesywny

fenyloketonuria

albinizm

mukowiscydoza

background image

Fenyloketonuria

Obraz kliniczny przy nie 

stosowaniu diety

opóźnienie rozwoju 

psychoruchowego

niepełnosprawność 

intelektualna

mysi zapach moczu

padaczka

zaburzenia chodu i postawy

ruchy ateotyczne

zesztywnienie  stawów

Leczenie

zastosowanie diety 

zapobiega uszkodzeniu OUN

background image

Albinizm

Obraz kliniczny

Brak pigmentu w skórze, 
cebulkach włosów i 
tęczówce

Jasna skóra

Białe włosy, brwi, rzęsy

Czerwone oczy, rzadziej 
niebieskawe zabarwienie

Leczenie

Unikanie działania 
promieni słonecznych

background image

Mukowiscydoza

Obraz kliniczny

Nadmierna produkcja 

śluzu

Nawracające zapalenia 

oskrzeli, płuc, zatok

Niewydolność 

enzymatyczna trzustki

Powikłania

Niepłodność

Cukrzyca

Niewydolność serca

Marskość wątroby

background image

Choroby sprzężone z 

chromosomem X

background image

Zespół Retta

Obraz kliniczny

Utrata zdolności mowy

Stereotyp w postaci kręcenia palcami

Hiperwentylacja

Utrata celowych ruchów rąk

Zahamowaniu ulegają rozwój zabawy i 

społeczny (pierwsze 2-3 lata życia)

W połowie 

dzieciństwa rozwija 

się ataksja tułowia i 

apraksja połączone 

ze skoliozą i 

kifoskoliozą

Czasami ruchy 

choreoatetotyczne

Niepełnosprawność 

intelektualna

Napady padaczkowe 

(zwykle przed 8 r.ż.)

background image

Hemofilia

Hemofilia A - niedobór VIII czynnika 
krzepnięcia krwi (czynnika 
antyhemolitycznego), "klasyczna 
hemofilia"

Objawy to krwotok nawet przy 

niewielkim urazie, skaleczeniu oraz 
wylewy dostawowe, które prowadzą do 
zniekształceń stawów i przykurczów

Leczenie profilaktyczne polega na 

uzupełnianiu dożylnie czynnika 
krzepnięcia

background image

Zaburzenia w liczbie 

chromosomów

background image

Zespół Downa

spłaszczona potylica lub 

małogłowie

spłaszczona nasada nosa

drobne, skośnie, szeroko 

rozstawione szpary 

powiekowe nisko osadzone, 

małe małżowiny uszne

mikrognacja i związana z 

nią rzekoma makroglosia 

(język nie mieści się w 

jamie ustnej)

bruzdy na języku tzw. język 

mosznowy

Wady serca, narządu 

wzroku i słuchu

Obniżone napięcie 

mięśniowe

background image

Zespół Edwardsa

niska masa urodzeniowa noworodka (dystrofia 

wewnątrzmaciczna)

deformacje czaszki: małogłowie,  łódkogłowie

wąskie szpary powiekowe 

wady rogówki i tęczówki

nisko osadzone, dysplastyczne małżowiny uszne

anomalie szkieletu: 

krótki mostek

zwichnięcie stawów biodrowych 

deformacje zgięciowe palców, nakładające się na siebie palce

zgięcie podeszwowe paluchów ("młotkowaty paluch„)

wady serca

wady rozwojowe nerek

wady narządów płciowych 

głębokie upośledzenie umysłowe

background image

Zaburzenia w liczbie 

chromosomów płci

background image

Zespół Turnera

poduszeczkowate 

obrzęki limfatyczne 

dłoni i stóp w okresie 

noworodkowym i 

niemowlęcym 

nadmiar skóry na 

karku, płetwiasta szyja 

nisko osadzone, 

zrotowane ku tyłowi 

uszy, 

wady układu krążenia

wady układu 

moczowego

niepełnosprawność 

intelektualna, 

zaburzenia rozwoju 

emocjonalnego

background image

Zespół Klinefeltera Q 
98

Słabe umięśnienie

Kobieca sylwetka

Dłuższe niż przeciętnie kończyny górne i 

dolne

Zmniejszenie rozmiaru jąder i brak 

spermatogenezy

Zmniejszenie ilości testosteronu

background image

Delecje

background image

Zespół kociego krzyku Q 93.4

Zaburzenia w budowie 

krtani powodują 

charakterystyczny 

płacz dziecka w okresie 

pierwszych miesięcy 

życia, przypominający 

miauczenie kota, 

Zmiany kostno- 

stawowe, koślawość 

kończyn, nadmierna 

ruchomość stawów,

Widoczne cechy 

dysmorficzne twarzy

background image

Zespół Di George’a

Pierwotny niedobór odporności 

spowodowany aplazją grasicy

Wrodzone wady serca

Zaburzenia w rozwoju podniebienia

Trudności w uczeniu

background image

Dziękuję za 

uwagę!

Prezentację przygotowała Natalia Świerz 

kl. Ia


Document Outline