ZARZĄDZANIE 

PROJEKTAMI

Zarządzanie czasem i zasobami w 

projekcie

ZARZĄDZANIE 

PROJEKTAMI

Zarządzanie czasem i zasobami w 

projekcie

 

1

dr inż. Ryszard Bielski



e-mail: r.bielski@wsaib.pl

dr inż. Ryszard Bielski



e-mail: r.bielski@wsaib.pl

21-12-7

dr inż. Ryszard Bielski

2

Planow

anie

dr inż. Ryszard Bielski

3

Dlaczego należy 

PLANOWAĆ?

Dlaczego należy 

PLANOWAĆ?

Całkowity czas

Czas działania bez 
planowania

Planowanie

Działani
e

Oszczędność 
czasu

dr inż. Ryszard Bielski

4

Schemat procesów 

planowania

Schemat procesów 

planowania

Definiowani

e zakresu

Definiowani

e zakresu

Definiowani

e zadań

Definiowani

e zadań

Definiowani

e 

zależności

Definiowani

e 

zależności

Planowanie 

zasobów

Planowanie 

zasobów

Przydzielani

e zasobów

Przydzielani

e zasobów

Szacowanie 

czasów 

zadań

Szacowanie 

czasów 

zadań

Budowa 

harmonogra

mu

Budowa 

harmonogra

mu

Szacowanie 

kosztów

Szacowanie 

kosztów

Budżetowa

nie kosztów

Budżetowa

nie kosztów

Budowanie 

planu 

projektu

Budowanie 

planu 

projektu

KTO i CZYM?

CO ROBIMY?

JAK DŁUGO?

ZA 
ILE?

ZA 
ILE?

KIEDY

CO, KTO i CZYM?
JAK DŁUGO, KIEDY?

5

 Schemat Gantta – 

układ czynności pokazany 

w czasie kalendarzowym,

 

 modele  sieciowe  – 

obejmują  metody 

pozwalające na planowanie i kontrolę realizacji w 
oparciu o powiązania między czynnościami.

dr inż. Ryszard Bielski

Metody wspomagające 

planowanie

Metody wspomagające 

planowanie

6

Dane szczegółowe o 

projekcie

Dane szczegółowe o 

projekcie

• Ustalić termin rozpoczęcia.
• Zdefiniować wszystkie zadania.
• Oszacować czas trwania zadań.
• Przydzielić zasoby.
• Zbudować sieć (wprowadzić zależności).
• Wprowadzić ograniczenia (gdy konieczne).
• Ustalić kalendarz projektu.
• Zapisać plan bazowy.
• W okresie realizacji:

-  wprowadzić  dane  o  rzeczywistym  stanie 
projektu.

dr inż. Ryszard Bielski

7

dr inż. Ryszard Bielski

 HARMONOGRAM – podział pracy w czasie.

 SIEĆ – logiczna (wyrażająca następstwo, czyli kolejność 

wykonania)  reprezentacja  zadań  do  wykonania. 
Następnik wymaga wyniku poprzednika.

 ZADANIE/CZYNNOŚĆ  –  działanie,  którego  wynikiem 

jest  osiągniecie  zamierzonego  celu  (wymagany  jest 
konkretny  produkt  końcowy).  Każde  zadanie  ma 
zdefiniowany  punkt  początkowy  i  końcowy  (start  i 
koniec). Realizacja zadania przebiega w czasie (zużywa 
czas)  i  wykorzystuje  inne  zasoby.  Zadania  mają 
następniki i poprzedniki.

 ZDARZENIE:

•

moment rozpoczęcia lub zakończenia zadania,

•

punkt węzłowy.

UWAGA

Zdarzenia nie zużywają czasu ani środków!

Terminologia

Terminologia

8

dr inż. Ryszard Bielski

 Ścieżka  krytyczna  –  to  nieprzerwany  ciąg  zdarzeń  od 

początku  do  końca  projektu  charakteryzujący  się 
najdłuższym czasem trwania.

Ścieżka krytyczna określa czas trwania projektu!

 Kamień  milowy  -    to  punkt  roboczy(zwany  też 

zdarzeniem), celem ustalania „kamieni milowych” jest :

-orientacyjne zaplanowanie przebiegu w czasie,
-uzgodnienie planowanych terminów,
-informacja dla decydentów,
-decyzja o dalszej kontynuacji projektu.

 Kamienie milowe mogą być:

-uzgadniane ze zleceniodawcą lub decydentem,
-ustalane samodzielnie przez zespół projektowy.

Terminologia

Terminologia

9

Nakłady  to  ilość  pracy  związana  z  poszczególnymi 

zadaniami:

 czas trwania (okres) opisuje zapotrzebowanie 

czasowe  poszczególnych  procesów.  Stosowane 
jednostki to: dni, godziny lub tygodnie, lata.

 zaangażowanie 

personelu 

określa 

intensywność,  z  jaką  określony  zespół  realizuje 
dane  zadanie.  Wielkość  ta  jest  podawana 
zazwyczaj 

jako 

wskaźnik 

procentowy, 

odniesiony do zespołu zatrudnionego w pełnym 
wymiarze czasowym.

dr inż. Ryszard Bielski

Terminologia

Terminologia

dr inż. Ryszard Bielski

10

Opraco

wanie 

struktu

ry 

projekt

u

11

dr inż. Ryszard Bielski

• Wybrać  temat  oraz  formę  struktury 

projektu.

• Utworzyć  plan  projektu  według  metody 

WBS.

• Dokonać scalenia.

• Przypisać symbolikę.

• Zaproponować nakład pracy.

Opracowanie struktury projektu

Opracowanie struktury projektu

12

dr inż. Ryszard Bielski

Fundament

y

Fundament

y

Ściany

Ściany

Dach

Dach

Okna i 

drzwi

Okna i 

drzwi

Schody

Schody

Elektryczna

Elektryczna

Wodna

Wodna

Kanalizacja

Kanalizacja

CO

CO

Ogrodzenie

Ogrodzenie

Zieleń i 

chodniki

Zieleń i 

chodniki

Przykładowa struktura projektu zorientowanego 

rzeczowo

Przykładowa struktura projektu zorientowanego 

rzeczowo

Budynek

Budynek

Instalacje

Instalacje

Otoczenie

Otoczenie

Budowa 

domu

Budowa 

domu

1 
stopień

2 
stopień

3 
stopień

dr inż. Ryszard Bielski

13

Określenie 

celów

Określenie 

celów

Analiza 

procedur

Analiza 

procedur

Usprawnienie 

procedur

Usprawnienie 

procedur

Identyfikacja 

dostawców

Identyfikacja 

dostawców

Wybór 

potencjalnych 

dostawców

Wybór 

potencjalnych 

dostawców

Kanalizacja

Kanalizacja

Przykładowa struktura projektu zorientowanego 

funkcjonalnie

Przykładowa struktura projektu zorientowanego 

funkcjonalnie

Zdefiniowani

e potrzeb

Zdefiniowani

e potrzeb

Wybór 

dostawcy

Wybór 

dostawcy

Implementac

ja systemu

Implementac

ja systemu

Instalacja nowego systemu 

komputerowego

Instalacja nowego systemu 

komputerowego

1 
stopień

2 
stopień

3 
stopień

Szkolenie 

użytkowników

Szkolenie 

użytkowników

Instalacja 

sprzętu

Instalacja 

sprzętu

Uruchomienie 

pilotażowe

Uruchomienie 

pilotażowe

Eksploatacja 

nowego 

systemu

Eksploatacja 

nowego 

systemu

dr inż. Ryszard Bielski

14

Zarząd

zanie c

zasem 

i zasob

ami w 

projekc

ie

15

 Metody szacowania nakładów (czasów, 

pracy):

o analogia,

o ekstrapolacja,

o estymacja,

o metoda Pert.

dr inż. Ryszard Bielski

Zarządzanie czasem i zasobami 
w projekcie

Zarządzanie czasem i zasobami 
w projekcie

16

Metoda analogii

Metoda analogii

• Technikę  analogii  stosujemy  na  początkowym 

etapie projektowania nowego wyrobu gdy:

-opracowane były wcześniej podobne wyroby,

-posiadamy 

dokumentację 

(informacje) 

o 

przebiegu poprzednich opracowań.

dr inż. Ryszard Bielski

Oprogramowanie 1%

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie 20%

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Razem projekt 100%

Oprogramowanie 1%

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie 20%

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

Projektowanie szczegółowe 0,2%

Kodowanie , testy modułów 0,5%

Projektowanie 12 %

dr inż. Ryszard Bielski

17

Metoda analogii – 

szacowanie w projektach informatycznych

Metoda analogii – 

szacowanie w projektach informatycznych

dr inż. Ryszard Bielski

18

Z = Z

1

 x W x β + Z

0

Ekstrapolacja - parametryzacja

Ekstrapolacja - parametryzacja

W – wielkość projektu (np. liczba zadań)
Z  -   zużycie zasobów
Z

1

 – zużycie jednostkowe

Z

0

 – zużycie stałe

β – współczynnik proporcjonalności  

dr inż. Ryszard Bielski

19

•  

Estymator:

-   jest  wielkością  probabilistyczną,  a  nie 

deterministyczną 

(najlepszy 

przypadek, 

najbardziej prawdopodobny),

-  o  pewnym  poziomie  zaufania  uzyskanym  przy 
pewnych 

z założeniach 

(czas 

podróży, 

dostępność zasobów).

Oszacowanie przez estymację

Oszacowanie przez estymację

dr inż. Ryszard Bielski

20

Estymacja - uśrednienie

Estymacja - uśrednienie

Uśrednienie:

ciągu doświadczeń 

jednego człowieka,

jednostkowych 

doświadczeń wielu 
ludzi.

Najmniej              Średnio           
Najwięcej

Wartoś
ć

dr inż. Ryszard Bielski

21

PERT

22

William A. Bocchino

PERT  jest  techniką,  która  pozwala  na  symulację  złożonych 
przedsięwzięć  przy  użyciu  ściśle  zdefiniowanego,  ilościowo-
symbolicznego modelu. Model ten jest modelem dynamicznym a nie 
statycznym, w tym sensie, że automatycznie reaguje na zmianę. 

Model  PERT  składa  się  z  oszacowanej  siatki  czynności  i  zdarzeń, 
dostarczającej  informacji,  na  podstawie  których  kierownik  może 
określić,  czy  wymagania  harmonogramu  będą  spełnione.  Model  ten 
pozwala  również  kierownikowi  określić,  które  czynności  (prace  lub 
zadania)  są  najbardziej  krytyczne  i  powinny  być  starannie  zbadane. 
Informuje  on  również  kierownictwo  o  pracach  niekrytycznych,  co 
pozwala  na  bardziej  ekonomiczne  wykorzystanie  siły  roboczej  i 
innych  środków.  Prócz  tego,  gdy  przedsięwzięcie  znajduje  się  w 
trakcie  realizacji  i  zmiany  planu  stają  się  oczywiste  z  powodu 
wprowadzenia  nowych  wymagań,  występowania  poślizgów  itd., 
model  PERT  może  być  dostosowany  do  tych  zmian  i  sprawdzony 
doświadczalnie  przy  określaniu  niezbędnego  działania,  które  należy 
podjąć, aby wykonać harmonogram przedsięwzięcia.

dr inż. Ryszard Bielski

PERT

PERT

23

dr inż. Ryszard Bielski

P

 - Program / 

Project

E

 - Evaluation

      and

R

 - Review

T

 – Technique

PERT

PERT

24

Podstawowym  celem techniki  PERT  (a  dokładniej 
techniki  PERT/TIME  czyli  PERT/CZAS,  o  której 
traktuje  wykład)  jest  zidentyfikowanie  ciągu 
czynności  wyznaczających  czas  trwania  całego 
przedsięwzięcia,  czyli  tzw.  ścieżki  krytycznej  w 
odniesieniu  do  czasu  (w  powstałych  później 
odmianach  techniki  PERT  przy  wyznaczaniu  ścieżki 
krytycznej uwzględnia się jeszcze inne względy, na 
przykład 

koszty, 

co 

prowadzi 

do 

techniki 

PERT/COST). 
Wyznaczenie  ścieżki  krytycznej  ma  miejsce  w 
ostatnim  etapie  metodyki  PERT,  która  razem 
składa się z pięciu etapów postępowania.

dr inż. Ryszard Bielski

PERT

PERT

25

dr inż. Ryszard Bielski

Etap 1. 

Wyodrębnienie  przewidywanych  w 
realizacji  końcowego  i  całościowego 
celu 

przedsięwzięcia 

czynności 

(działań) i zdarzeń.

Quidquid agis, prudenter agas et respice finem!

Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i patrz końca!

Quidquid agis, prudenter agas et respice finem!

Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i patrz końca!

PERT

PERT

26

Etap 2.

Ustalenie 

zależności 

między 

wyodrębnionymi 

czynnościami 

i 

zdarzeniami.

Chodzi 

o 

ustalenie, 

które 

czynności 

są 

determinujące,  a  które  determinowane,  oraz  o 
zidentyfikowanie  tych  czynności,  które  w  danym 
czasie  mogą  być  wykonane  jednocześnie.  Innymi 
słowy,  chodzi  o  ustalenie  czynności  zależnych 
(powiązanych 

więziami 

technicznymi) 

oraz 

czynności niezależnych (równoległych).

 

dr inż. Ryszard Bielski

PERT

PERT

27

dr inż. Ryszard Bielski

Etap 3. 

Ustalenie  czasów  trwania  poszczególnych 
czynności: 

t

e

 – czas oczekiwany

a – czas optymistyczny
m – czas najbardziej prawdopodobny
b – czas pesymistyczny

t

e

=

(a + 4m + 
b)

6

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

28

Szacunek ekspercki – technika PERT

Szacunek ekspercki – technika PERT

Najbardziej 

prawdopodobn

y

Pesymistyczny

Optymistyczny

N

is

k

ie

  

  

P

ra

w

d

o

p

o

d

o

b

ie

ń

s

tw

o

  

  

 

W

y

so

ki

e

Krócej                                 Przewidywany czas                   

     Dłużej

t

p(t)

t

e

= (a + 4m + 

b)

6

29

Etap 4. 

Ustalenie  terminów  zdarzeń  oraz  terminów 
czynności:

•

 najwcześniejszego możliwego terminu wystąpienie 
zdarzenia,

•

 najpóźniejszego dopuszczalnego terminu wystąpienie 
zdarzenia,

•

 najwcześniejszego możliwego terminu rozpoczęcia 
czynności,

•

 najpóźniejszego dopuszczalnego terminu rozpoczęcia 
czynności,

•

 najwcześniejszego możliwego terminu zakończenia 
czynności,

•

 najpóźniejszego dopuszczalnego terminu zakończenia 
czynności.

dr inż. Ryszard Bielski

PERT

PERT

30

dr inż. Ryszard Bielski

Zdarzenia

Zdarzenia

Zdarzenie

 – stan zaawansowania prac, moment rozpoczęcia, 

                    bądź zakończenia  jednej lub więcej czynności.

Czynność 

– część przedsięwzięcia charakteryzująca się czasem 

trwania i zużywaniem środków.

Czynność pozorna 

– nie zużywa czasu (czas trwania równy zero) 

nie zużywa środków, służy jedynie do przedstawienia zależności
 między czynnościam

i.

dr inż. Ryszard Bielski

31

Zdarzenia

Zdarzenia

32

Etap 4. 

Ścieżka  krytyczna  jest  najdłuższą  ścieżką  od 

rozpoczęcia  do  zakończenia  przedsięwzięcia  i  – 
tym  samym  –  wyznacza  całkowity  czas  jego 
trwania.  Można  ją  zdefiniować  jako  ścieżkę 
czynności  o  najmniejszych  dodatnich  lub 
największych  ujemnych  zapasach  czasu  (w 
języku 

potocznym 

zapas 

czasu 

jest 

to 

dopuszczalny poślizg dla czynności). 

Ponieważ  ścieżka  krytyczna  określa  całkowity  czas 

trwania  przedsięwzięcia,  każde  skrócenie  tego 
czasu  może  być  osiągnięte  jedynie  przez 
skrócenie  czasu  trwania  czynności  leżących  na 
ścieżce  krytycznej.  Z  drugiej  strony,  każde 
niedotrzymanie  zaplanowanego  czasu  trwania 
czynności  leżących  na  ścieżce  krytycznej  stawia 
pod  znakiem  zapytania  dotrzymanie  terminu 
zakończenia całego przedsięwzięcia.

dr inż. Ryszard Bielski

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

33

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

34

Strzałka  przerywana  jest  symbolem  czynności 
pozornej,  czyli  czynności  łączącej  zdarzenia 
między  którymi  występuje  zależność  czasowa, 
chociaż  związek  ten  nie  wymaga  ani  zużycia 
czasu,  ani  żadnych  innych  zasobów.  Innymi 
słowy,  czynność  pozorna  oznacza,  że  jedno 
zdarzenie  musi  wystąpić,  zanim  drugie  (to,  do 
którego  dochodzi  grot  strzałki  przerywanej) 
można  będzie  traktować  jako  zdarzenie,  które 
wystąpiło.  W  tym  konkretnym  przypadku 
wystąpienie 

zdarzenia 

2. 

(zakończenie 

czynności  1  –  2)  warunkuje  wystąpienie 
zdarzenia 3. (rozpoczęcie czynności 3 – 4).

Strzałka  przerywana  jest  symbolem  czynności 
pozornej,  czyli  czynności  łączącej  zdarzenia 
między  którymi  występuje  zależność  czasowa, 
chociaż  związek  ten  nie  wymaga  ani  zużycia 
czasu,  ani  żadnych  innych  zasobów.  Innymi 
słowy,  czynność  pozorna  oznacza,  że  jedno 
zdarzenie  musi  wystąpić,  zanim  drugie  (to,  do 
którego  dochodzi  grot  strzałki  przerywanej) 
można  będzie  traktować  jako  zdarzenie,  które 
wystąpiło.  W  tym  konkretnym  przypadku 
wystąpienie 

zdarzenia 

2. 

(zakończenie 

czynności  1  –  2)  warunkuje  wystąpienie 
zdarzenia 3. (rozpoczęcie czynności 3 – 4).

Tutaj 

zapisujemy 

najwcześniejszy  możliwy  termin 
wystąpienia zdarzenia.

Tutaj 

zapisujemy 

najwcześniejszy  możliwy  termin 
wystąpienia zdarzenia.

Tutaj 

zapisujemy 

najpóźniejszy 

dopuszczalny 

termin 

wystąpienia 

zdarzenia.

Tutaj 

zapisujemy 

najpóźniejszy 

dopuszczalny 

termin 

wystąpienia 

zdarzenia.

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

35

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

36

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

37

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

38

0

16

16

7 - 8

0

11

11

6 - 7

1

10

11

5 -7

4

7

11

4 - 7

0

11

11

3 - 6

1

4

5

2 - 5

4

7

11

2 - 4

0

4

4

1 - 3

1

2

3

1 - 2

Zapas czasu

Najwcześniejsz

y możliwy 

termin 

zakończenia

Najpóźniejszy 

dopuszczalny 

termin 

zakończenia

Czynność

PERT

PERT

dr inż. Ryszard Bielski

39

Technik

a 

Gantta

dr inż. Ryszard Bielski

40

Gantt

Gantt

dr inż. Ryszard Bielski

41

Gantt

Gantt

dr inż. Ryszard Bielski

42

DZIĘKUJĘ 

ZA 

UWAGĘ

DZIĘKUJĘ 

ZA 

UWAGĘ