NIECHEMICZNE METODY 

ZWALCZANIA CHWASTÓW 

W UPRAWIE WARZYW

Anna Orłowska

Piotr Nasiadek

METODY ZWALCZANIA 

CHWASTÓW

Dzielimy je na:

1.

Metody prewencyjne

• Kwarantanna
• Zabiegi agrotechniczne
• Hodowla i uprawa roślin odpornych

2.    Metody interwencyjne

• Zabiegi mechaniczne
• Zabiegi fizyczne
• Zabiegi biologiczne
• Zabiegi chemiczne <nie omawiane przez nas>

KWARANTANNA

Obejmuje działanie organizacyjno-

kontrolne oraz prawne zapobiegające 
przenikaniu do kraju określonych 
organizmów szkodliwych 
podlegających obowiązkowi 
zwalczania patogenów, szkodników i 
chwastów, które znajdują się na 
polskiej liście kwarantannowej, np. 
kanianka i zaraza gałęzista

ZABIEGI 

AGROTECHNICZNE

Do podstawowych met. Agrotechnicznych zaliczamy:
 Odpowiednie terminy oraz sposoby siewu i sadzenia
 Zrównoważone nawożenie
 Nawożenie organiczne wolne od nasion chwastów
 Niszczenie chwastów w rowach melioracyjnych i 

miedzach

 Prawidłowa uprawa roli
 Zmianowanie
 Ściółkowanie gleby słomą, korą z drzew iglastych , 

trocinami lub czarną folią polietylenową

HODOWLA I UPRWA ROŚLIN 

ODPORNYCH

Dzięki inżynierii genetycznej 

otrzymujemy rośliny odporne. Jest to 
efektywny i tani  sposób ochrony 
roślin. Metoda ta polega na 
wszczepieniu genów 
odpornościowych do rośliny 
uprawnej, czasem nawet z gatunków 
bardzo odległych systematycznie tj. 
bakterie czy grzyby. 

ZABIEGI MECHANICZNE

 podorywka na głębokości 5-8cm po zbiorze 

przedplonu

 Bronowanie lub kultywatorowanie w celu niszczenia 

wschodzących chwastów

 Głęboka orka przedzimowa, która wydobywa nasiona 

chwastów z głębokich warstw gleb

 Wiosenne bronowanie w celu przyspieszenia wschodu 

chwastów dzięki czemu niszczymy je kultywatorem 
przed siewem

 Pielniki zaopatrzone w noże i gęsiestópki stosowane 

do uprawek międzyrzędowych 

 Usuwanie ręczne chwastów w rzędach roślin

ZABIEGI FIZYCZNE

Są to metody polegające na termicznym zwalczaniu chwastów:
• SOLARYZACJA- polega na zwalczaniu chwastów i czynników 

chorobotwórczych wysoką temperaturą powstałą pod wpływem światła 
słonecznego w glebie przykrytej przezroczystą folią przez okres 6-8 tygodni 
latem (V-VII), w celu pobudzenia nasion chwastów do kiełkowania. Po ich 
wschodach zdejmuje się folię i chwasty zniszczy płytką uprawką lub 
termicznie. Można tak postępować kilkakrotnie, aż do wyczerpania “banku 
nasion”. 

• TERMICZNIE ZWALCZANIE- polega na spalaniu gazu z butli i 

bezpośrednim działaniu otwartego płomienia na glebę i chwasty lub 
bezpośrednio przez wykorzystanie promieniowania podczerwonego 
powstającego w wyniku nagrzewania płomieniem elementów grzejnych 
(płyta ceramiczna , siatka stalowa). Zaletą tej metody jest nie wzruszanie 
gleby, co ogranicza ponowne pojawianie się chwastów, ale efekt działania 
jest krótkotrwały.

• INNE METODY: wydmuchiwanie chwastów z gleby sprężonym powietrzem 

przy ciśnieniu 10 atmosfer,  promienie mikrofalowe, , użycie fal 
elektromagnetycznych,  prądu elektrycznego, techniki laserowej, 
wyprażanie.

ZABIEGI BIOLOGICZNE

Polega na zwalczaniu chwastów za pomocą wprowadzenia do 

gleby organizmów chorobotwórczych (grzybów, bakterii, 
wirusów) i owadów. Ta met. nie zawsze prowadzi do całkowitego 
zwalczenia chwastów. Powoduje ich gorszy rozwój, poprawiając 
szanse roślin uprawnych w środowisku. Wykorzystanie owadów 
nie jest proste, ponieważ musiałyby to być gat. polifagiczne, 
gdyż na polu występuje wiele gat. chwastów. Introdukcja 
agrofagów, albo wykorzystywanie herbicydów biologicznych 
opracowanych na bazie bakterii i grzybów nie znalazła 
szerszego zastosowania w uprawach polowych, mimo tego, że 
stwarza małe zagrożenie dla środowisk. Wadą tej metody jest 
wąski zakres zwalczanych gatunków: “jeden patogen lub 
szkodnik - jeden gatunek chwastów”, wolne działanie, 
podejrzenia o działanie alergenne. Metoda ta ma główne 
zastosowanie na użytkach nierolniczych. Nie jest ona 
alternatywą dla innych metod, ale może je uzupełniać.