CZAS WOLNY WG JOFFRE
DUMAZEDIERA
Czas przeznaczony na zajęcia
którym
ludzie
oddają
się
dobrowolnie poza obowiązkami
zawodowymi,
rodzinnymi
i
społecznymi.
Może
być
on
przeznaczony na wypoczynek,
rozrywkę lub rozwijanie wiedzy
lub zainteresowań.
Czas wolny można ze względu na poświęcony zasób
czasu można rozróżnić na trzy kategorie
(Daniel Puciato):
1)
Czas wolny w ciągu doby- tzw.
„mały czas wolny”
2)
Czas wolny w ciągu
tygodnia(weekendy) –tzw.
„średni czas wolny”
3)
Czas wolny w ciągu
roku( urlopy, wakacje, ferie)-
tzw. „duży czas wolny”
Czas wolny można podzielić ze względu na
współczesne podejścia do pojęcia
( Tomasz Szlendak):
1)
Czas jako zasób- czas jako „coś” co można zainwestować,
oddać innym ludziom, przeznaczyć dla siebie, aby zająć
się sobą lub przeznaczyć na spotkanie z przyjaciółmi.
2)
Czas jako specyficzne środowisko zewnętrzne do którego
ludzkie działania muszą się zaadaptować. Może być ono
statyczne bądź dynamiczne, powtarzalne lub innowacyjne,
uporządkowane albo chaotyczne.
3)
Czas jako horyzont intencjonalności działania, ludzie na
podstawie analizy swoich dokonań w przeszłości i tych w
teraźniejszości konstytuują scenariusze przyszłości,
swojego życia, tego, kim będą albo co w tym czasie zrobią.
Kategorie rodzajów rozróżniania czasu
( Barbara Fatyga)
1)
Czas dla siebie- szczególna wartość dla jednostki, może być
ograniczona przez zajęcia przymusowe bądź nawykowe w
postaci : zachowań kulturalnych, snobistycznych itp., lub
brak finansów czy też odpowiedniej bazy kulturalnej. Czas
przeżywany biernie lub czynnie do wyłącznej dyspozycji
jednostki, może mieć różną długość.
2)
Czas niezorganizowany i niekontrolowany – w przypadku
dzieci i młodzieży pozostającej bez nadzoru dorosłych
spędzany głównie z rówieśnikami na zajęciach
spontanicznych i bezcelowych.
3)
Czas przymusowo wolny- posiadany w
nadmiarze i wbrew woli np. bezrobotni,
dzieci młodzież ze środowisk społecznie
zaniedbanych,
niepracujący,
niepełnosprawni.
Czas
wypełniony
znudzeniem z obecnym doświadczeniem
frustracji.
4)
Czas pozornie wolny- obecny głownie w
sytuacji czasowej lub trwałej przerwy w
pracy, która jest przywilejem, prawem
jednostki, jednak ma znamiona działań
wyczerpujących ( np. matki na urlopach
wychowawczych, emeryci i renciści,
ludzie z przymusem uczestnictwa w
kulturze, narzucający sobie reżim dbania
o ciało, dzieci i młodzież biorąca udział
w zajęciach dodatkowych, które w
zasadzie różnią się od czasu pracy czy
nauki.
Formy spędzania czasu wolnego przez
młodzież akademicką (K. Przecławski)
1)
Zajęcia związane z wybranymi lub narzuconymi obowiązkami np.
dokształcanie, pomoc rodzinie, działalność organizacyjno-
społeczną.
2)
Aktywność artystyczna, sportową, rekreacyjną oraz turystyczną i
techniczna.
3)
Uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych np. kino, sztuki
teatralne, koncerty, imprezy artystyczne oraz czytelnictwo książek
i prasy.
4)
Samorealizacja.
5)
Aktywność w życiu społecznym- spotkania z sympatią i
przyjaciółmi, oglądanie imprez sportowych.
6)
Zachowania o charakterze patologicznym.
KONCEPCJA „ZADOWOLONEGO NIEWOLNIKA”
( C. Hakim
)
postawa kobiet wobec kurczącego się czasu ich
„czystego” odpoczynku polegająca na niedostrzeganiu
przez nie opresyjnych mechanizmów w społeczeństwie
androcentrycznym- podejmując prace na często
niekorzystnych dla nich warunkach , wykazują z tego
zadowolenie ponieważ przynależność do rynku pracy
jest dla nich przepustką do świata pożądanych dóbr
społecznych. Kobiety starają się zachować równowagę
miedzy życiem osobistym a zarobkowym, w każdym z
nich reprezentować najwyższy pułap efektywności, co
może prowadzić do ich przeciążenia psychofizycznego,
kontynuują jednak te wysiłki w zamian za nadzieję na
symboliczną gratyfikacje, jeśli jednak jej nie otrzymują
starają
się
same
utwierdzać
w
przekonaniu
sensowności swoich działań. Racjonalizują to na
poziomie „zadowolenia” niż „bycia niewolnikiem” .
Styl życia
Andrzej Siciński stwierdza, że „(…) styl życia
znamienny dla pewnej zbiorowości ludzkiej jest
charakterystycznym dla tej zbiorowości -
sposobem bycia - w społeczeństwie. Ten -
sposób
bycia
-
to
specyficzny
zespół
codziennych zachowań członków zbiorowości, a
dzięki
temu
umożliwiający
ich
społeczną
identyfikację”. Styl życia jest przejawem „(…)
jakiejś zasady (zasad) wyboru codziennego
postępowania spośród repertuaru zachowań
możliwych w danej kulturze, (...) przyczyny
zróżnicowania wyborów dokonywanych z tego
repertuaru, (...) styl znamienny dla życia
codziennego danej zbiorowości, grupy lub
jednostki”.
Teoria osobowości ponowoczesnej
Kenneth J. Gergen:
środki masowego przekazu odgrywają szczególną
rolę w procesie kształtowania naszej tożsamości.
Poprzez
massmedia
ulegamy
„społecznemu
nasączeniu”
,
ponieważ
przekazywane
treści
sprzyjają ujednoliceniu, przez co
„jednostkowa jaźń”
przekształca się w
„zaludnioną jaźń”
.
„Społecznemu
nasączeniu” towarzyszy także drugi proces tzw.
stan zwielokrotnienia zwany „multifrenią”- mnogość
różnorodności , „zatłoczenie jaźni” powodują
powstanie świadomości ponowoczesnej.
Bibliografia
Puciato Daniel, „Ekonomiczne aspekty czasu wolnego”./ tekst
dostępny online
Siciński Andrzej., Styl życia a kultura, (w) Siciński A., Styl życia.
Kultura. Wybór. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 2002.
Szlendak Tomasz „Co się dzieje z czasem wolnym? Od codziennego
znoju i odpoczynku do codzienności, w której czas eksplodował”.
(w) „Barwy codzienności. Analiza socjologiczna”, (red) Borawska-
Bogunia M., wyd. Scholar, Warszawa 2009
Ciesielska M.O., „Aktywność w czasie bezczynności osób żyjących
w kulturze ubóstwa”. (w) Czas wolny. Refleksje, dylematy,
perspektywy, (red.) Mroczkowska D., wyd. Difin, Warszawa 2011
Stenek L., Aktywność rekreacyjno-sportowa młodzieży
akademickiej w czasie wolnym”. (w) Czas wolny. Refleksje,
dylematy, perspektywy, (red.) Mroczkowska D., wyd. Difin,
Warszawa 2011.