MEDIACJE RODZINNE
MEDIACJE RODZINNE
MEDIACJA
– to sposób
rozwiązywania konfliktu z
udziałem strony trzeciej.
Trzecią stroną jest neutralny,
bezstronny i nie podejmujący
rozstrzygających decyzji
MEDIATOR.
Mediator pomaga spierającym się
stronom w osiągnięciu dobrowolnego
i obustronnie satysfakcjonującego
porozumienia
Mediacja jest nieformalną
rozmową na temat
rozwiązania problemu, którą
osoba trzecia umożliwia i
ułatwia.
Polega na usprawnieniu komunikacji
pomiędzy stronami i budowaniu
wzajemnego zrozumienia interesów.
Mediator pomaga rozważyć wszelkie
możliwe rozwiązania, negocjować je
w warunkach współpracy i szukać
takiego porozumienia, które dla
obydwu
stron
będzie
satysfakcjonujące i możliwe do
wcielenia w życie.
ZASADY MEDIACJI
1. DOBROWOLONOŚĆ
Do mediacji strony przystępują dobrowolnie. Nie
są
zmuszane
do
udziału,
osiągnięcia
porozumienia
czy
wyboru
konkretnych
rozwiązań. Swoboda decyzji co do uczestnictwa
w mediacji zwiększa odpowiedzialność stron za
proces rozwiązywania konfliktu i osiągnięte
ezultaty.
2. POUFNOŚĆ
Mediacja ma charaktɥr pufnɹ. Jej przebieg i
rezultaty b j ę t e s ą t a j m m n i c ą . P o u f n o ś ć
ujawnionych w mediacji(fa t÷w, opinii, uczuć czy
za
owań
stron
zwiększa
ich
poc~uciebezpieczeństѷa i buduje większą
otwartość.
ZASADY MEDIACJI
3. BEZSTRONNOŚĆ MEDIATORA
Nie opowiada się po żadnej ze stron, w równym
stopniu angażuje się w pomoc dla każdej z nich.
Nie ocenia zarówno osób jak i zachowań, nie
poszukuje winnych zaistniałej sytuacji
4. NEUTRALNOŚĆ MEDIATORA
Nie jest zwolennikiem jakiegoś konkretnego
rozwiązania, jest w stanie zaakceptować każde,
które strony uznają za właściwe w ich sytuacji.
Nie tylko nie podejmuje decyzji, co do wyboru
rozwiązania, ale nie podsuwa ich stronom i nie
ocenia składanych propozycji. Nie jest doradcą
stron, nie przedstawia właściwych w danej
sytuacji sposobów działania. Umożliwia stronom
ich samodzielne wypracowanie. Tym samym
przekazuje
całkowitą
samodzielność
za
rozwiązanie konfliktu i kształt porozumienia
uczestnikom mediacji.
ZADANIA MEDIATORA
Stworzyć
warunki
dobrej
komunikacji
między
stronami,
umożliwić
lepsze
wzajemne zrozumienie
Pomóc
stronom
ustalić
najważniejsze
kwestie do rozwiązania
Skupić uwagę stron na problemie i jego
rozwiązaniu
Skupić uwagę stron na przyszłości, a nie na
przeszłości
Dbać o atmosferę spotkania, sprzyjającą
konstruktywnym rozmowom
Dbać o zachowanie równowagi sił, nie
pozwolić by któraś ze stron zdominowała
drugą
Umożliwić formułowanie wielu różnych
propozycji rozwiązań
Dbać, aby porozumienie było realistyczne i
możliwe do wcielenia w życie
W JAKICH SPRAWACH WARTO
STOSOWAĆ MEDIACJĘ
RODZINNĄ ?
1. Sprawy rozwodowe:
Sposób rozstania, rodzaj pozwu - z orzekaniem o
winie czy bez orzekania
Władza rodzicielska i miejsce zamieszkania
dziecka
Kontakty dziecka z rodzicem, który nie będzie
sprawował bezpośredniej opieki nad nim
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania po
rozwodzie
Wysokość alimentów
W JAKICH SPRAWACH WARTO
STOSOWAĆ MEDIACJĘ
RODZINNĄ ?
2. Sprawy o podział majątku po
rozwodzie
3. Sprawy związane z opieką nad
dziećmi po rozwodzie orzekane przez
sądy rodzinne:
Sprawy o ustalenie kontaktów z dzieckiem
Sprawy o zmianę wyroku rozwodowego w części
dotyczącej rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej
nad
wspólnymi
małoletnimi
dziećmi
rozwiedzionych małżonków
W JAKICH SPRAWACH WARTO
STOSOWAĆ MEDIACJĘ
RODZINNĄ ?
4. Inne sprawy rodzinne:
Konflikty małżeńskie (o ile nie są wskazane do
terapii)
Spory
wynikające
z
gospodarowania
współwłasnością (np. sprawy spadkowe)
Konflikty między rodzicami i dziećmi (także
dorosłymi dziećmi)
Pomoc w uzgodnieniu zasad opieki nad
członkami rodziny chorymi, niepełnosprawnymi,
w podeszłym wieku
Konflikty w rodzinach zastępczych i adopcyjnych
PRZECIWSKAZANIA
DO MEDIACJI
Jedna ze stron chce wykorzystać mediację do
zaognienia konfliktu lub posłużyć się nią do
osiągnięcia jakichś ukrytych celów (np. zdobycia
jakichś informacji, uzyskania zgody drugiej
strony na jakieś rozwiązanie, ukrywając przy tym
swoje prawdziwe intencje)
Jakieś
niedawne
traumatyczne
przeżycia
uniemożliwiające efektywne uczestniczenie w
mediacji jednej lub obu stron konfliktu
Stosunek sił między stronami konfliktu sprawia,
że wspólne podejmowanie decyzji jest w praktyce
niemożliwe
PRZECIWSKAZANIA
DO MEDIACJI
Jedna lub obie strony konfliktu odniosłyby
większe korzyści, próbując zrealizować swoje
cele innymi środkami, na przykład na drodze
sądowej
Żadna ze stron nie bierze pod uwagę możliwości
ugodowego załatwienia kwestii spornych
Kiedy w rodzinie me miejsce przemoc
Jedna ze stron lub obydwie są uzależnione od
alkoholu lub innych środków psychoaktywnych
Choroba psychiczna
DLACZEGO MEDIACJA ?
1. Mediacja skłania do przyjmowania
przez strony odpowiedzialności, uczy
je samodzielności
daje poczucie własnej siły i możliwości
poradzenia sobie z własnymi problemami
w mediacji od początku ewentualne zyski i straty
dla stron są bardziej przewidywalne, w
porównaniu z sytuacją, gdy sprawa jest
rozstrzygana przez sąd, co daje im większe
poczucie bezpieczeństwa
strony konfliktu małżeńskiego maja większą
gotowość do realizacji rozwiązań, które same
wypracowały, w odróżnieniu do rozwiązań, które
zostały
im
narzucone
przez
decydentów
zewnętrznych
udział w mediacji sprzyja samodzielności w
rozwiązywaniu konfliktów w przyszłości
DLACZEGO MEDIACJA ?
2. Mediacja pozwala na wypracowanie
trwałych oraz satysfakcjonujących
rozwiązań dla obu stron
dostosowanych do potrzeb, uwzględniających
specyfikę
sytuacji
osób
pozostających
w
konflikcie
akceptowanych przez obie strony, z czego wynika
trwałość porozumienia i szansa na wprowadzenie
w życie
szczegółowo określających sposób realizacji
przyjętych uzgodnień
nowych, twórczych, nieoczywistych
DLACZEGO MEDIACJA ?
3. Mediacja pozwala budować i
utrzymywać pozytywne, a
przynajmniej nie wrogie relacje
między osobami uczestniczącymi w
konflikcie
umożliwia otwartą, szczerą i bezpośrednią
komunikację między stronami
buduje wzajemne zrozumienie
DLACZEGO MEDIACJA ?
4.
Mediacja uwzględnia specyfikę konfliktu
rodzinnego
Mediator rodzinny jest przygotowany aby
poradzić sobie z niezwykle złożoną naturą
konfliktów rodzinnych, które charakteryzuje:
bliski i trwały charakter relacji łączących
zaangażowane w spór strony
duże
natężenie
emocji
towarzyszących
konfliktowi (często kończącemu się rozpadem
rodziny)
zablokowaną bądź nieprawidłową komunikację
między stronami
zazwyczaj długi okres narastania konfliktu i jego
wielowątkowość
uwikłanie dzieci i konieczność zabezpieczenia ich
interesów
naturalne procesy rozwojowe zachodzące w
każdej rodzinie
DLACZEGO MEDIACJA ?
5.
Mediacja ogranicza eskalację konfliktu
Procedura sądowa powoduje często eskalację
konfliktu, w mediacji możliwe jest jego
ograniczenie. Strony w mediacji mogą w
bezpiecznych
warunkach
wyrazić
swoje
negatywne emocje, poradzić sobie z nimi i
skoncentrować się na przyszłości i rozwiązaniach
DLACZEGO MEDIACJA ?
6.
Mediacja chroni dziecko uwikłane w
konflikt dorosłych, pozwala rodzicom
skoncentrować się na jego potrzebach
mediacja, kierując uwagę rozwodzących się na
potrzebach dziecka, buduje ich relacje jako
rodziców i umożliwia współpracę w kwestiach
wychowawczych
mediacja
pomaga
rodzicom
zrozumieć
niebezpieczeństwa wikłania dzieci w ich konflikt
mediacja zwiększa szansę na zapewnienie
dziecku poczucia bezpieczeństwa, stabilności i
przewidywalności swojej decyzji
mediacja
pozwala
dokonać
ustaleń
zabezpieczających przyszłość materialną dziecka
i zaspokojenie jego potrzeb na dotychczasowym
poziomie
mediacja pozwala poradzić sobie z negatywnymi
uczuciami wobec byłego małżonka i ograniczyć
ich wpływ na podejmowane decyzje
KORZYŚCI PŁYNĄCE Z MEDIACJI
Na podstawie badań
Co mediacja daje korzystającym z niej
stronom?
Satysfakcję z osiągnięcia porozumienia – 50-80% spraw
kończy się zawarciem ugody
Satysfakcję z jakości porozumienia – poczucie że
zawarte porozumienie jest sprawiedliwe i obopólnie
satysfakcjonujące
Zachowanie dobrych relacji z byłym współmałżonkiem, a
przynajmniej zredukowanie lub uniknięcie wrogości
Osiągnięcie zindywidualizowanych, dostosowanych do
specyficznych potrzeb rodziny uzgodnień dotyczących
opieki nad dziećmi
Uniknięcie stresu wynikającego z długotrwałego
postępowania przed sądem
Obniżenie kosztów rozwodu
Zwiększa zrozumienie psychologicznych potrzeb i relacji
dziecka
Jest użyteczna w ustalaniu opieki rodzicielskiej i
kontaktów z dzieckiem
Zwiększa racjonalność w relacjach ze współmałżonkiem
Poprawia komunikację między małżonkami
(Badania J. Pearson i N. Thoennes (1989) oraz J.B. Kelly, L.L. Gigy (1989))
ETAPY MEDIACJI
Etap 1
Wprowadzenie do mediacji
Mediator przedstawia zasady mediacji i określa swoja rolę.
Etap 2
Wysłuchanie stron
Każda z osób uczestniczących w niezakłócony sposób
przedstawia swoje spojrzenie na problem.
Etap 3
Definiowanie kwestii
Ustalenie listy spraw do rozwiązania, czyli programu
negocjacyjnego.
Etap 4
Ujawnienie i zrozumienie potrzeb stron
Określenie i zrozumienie potrzeb i interesów każdej ze stron w
odniesieniu do każdej kwestii.
Etap 5
Poszukiwanie i negocjowanie rozwiązań
Stworzenie listy możliwych rozwiązań zaspokajających interesy
obu stron.
Etap 6
Tworzenie ugody mediacyjnej.
Etap 1
Wprowadzenie do mediacji
Cele:
Nawiązać kontakt ze stronami
Określić jasno rolę mediatora i zasady mediacji
Dostarczyć tylu informacji o mediacji, by strony mogły
zdecydować czy to metoda odpowiednia dla nich
Przebieg:
Przywitanie i krótkie przedstawienie się
Wyjaśnienie celu spotkania i roli mediatora
Przedstawienie procesu mediacji
Dobrowolność
Poufność
Traktowanie się z szacunkiem
Określenie ram czasowych (zwykle 1,5 h)
Zapoznanie stron z umową o mediację i podpisanie jej
Etap 2
Wysłuchanie stron
Cele:
Umożliwić stronom wypowiedzenie się i wzajemne
wysłuchanie
Zebrać informacje na temat przyczyn i przebiegu sytuacji
konfliktowej
Zdefiniować problem który ma być tematem mediacji
Przebieg:
Przedstawienie problemu przez każdą ze stron w
niezakłócony sposób
Dodatkowe wyjaśnienia, uzupełnienia
Podsumowanie i pytanie o oczekiwania co do rezultatu
mediacji
Ustalenie czy problem nadaje się do mediacji
Po etapie wysłuchania stron mediatorzy mogą zrobić
przerwę i udać się na krótka naradę
Etap 3
Definiowanie kwestii
Cele:
Stworzyć listę kwestii do rozwiązania
Skupić uwagę na przyszłości, poszukiwaniu rozwiązań
Przebieg:
Sformułowanie listy kwestii do omówienia (lista tematów
do uzgodnienia)
Ustalenie porządku pracy nad ustalonymi kwestiami
Etap 4
Ujawnienie i zrozumienie potrzeb
stron
Cele:
Określić interesy i potrzeby każdej ze stron
Zbudować zrozumienie dla interesów drugiej strony
Przebieg:
Określenie interesów każdej ze stron w danej kwestii
Budowanie zrozumienia dla interesów drugiej strony
Określenie wspólnych i sprzecznych interesów (tylko dla
mediatora)
Etap 5
Poszukiwanie i negocjowanie
rozwiązań
Cele:
Stworzyć listę możliwych rozwiązań opartych na
interesach stron
Dokonać wyboru rozwiązań satysfakcjonujących obie
strony
Przebieg:
Nazywanie interesów / potrzeb
Burza mózgów
Wybór rozwiązań satysfakcjonujących obie strony
Etap 6
Tworzenie ugody mediacyjnej
Cele:
Sformułowanie ugody określającej szczegółowe
zobowiązania stron
Przebieg:
Określenie zobowiązań stron
Spisanie szkicowej ugody
Sprawdzenie ugody:
- w kontekście poczucia sprawiedliwości
- w kontekście funkcjonalności
Posumowanie procesu