Gmina
wiejska
Gmina
wiejska
Podstawowe pojęcia
Gmina- to wspólnota samorządowa
mieszkańców odpowiedniego
terytorium. Stanowi
podstawowa jednostką samorządu
terytorialnego, która wykonuje
zadania nie zastrzeżone dla innych
jednostek tego samorządu.
Gminy można podzielić na trzy
podgrupy:
-
Gminy wiejskie
-
Gminy miejskie
-
Gminy miejsko-wiejskie
Gmina wiejska
Gmina która na swoim terytorium
nie zawiera miasta
Organem samorządowym jest
rada gminy, natomiast
wykonawczym wójt gminy
W Polsce znajduje się 1576 gmin
wiejskich
Interesy gmin wiejskich na forum
ogólnopolskim reprezentuje
Związek Gmin Wiejskich
Ogólna sytuacja
finansowa
Wyszczególnieni
e
2008
2009
2010
tys.
Dochody
27 035 858
28 476 596
31 865 318
Wydatki
27 100 255
30 195 634
35 301 594
Wynik
-64 397
-1 719 038
-3 436 276
Struktura dochodów gmin
wiejskich w 2008 roku
W 2008 roku dochody własne zostały zrealizowane w
102,1% planu rocznego, w stosunku do poprzedniego
roku wzrosły one o 8,1%. Dotacje celowe zostały
wykonane w kwotach wyższych o 8,5% w stosunku do
poprzedniego roku, natomiast subwencja ogólna została
wykonana w 100% i była wyższa w gminach wiejskich o
12,1%.
Struktura dochodów gmin
wiejskich w 2009 roku.
W 2009 roku dochody własne zostały zrealizowane
w 96,1% planu rocznego. W stosunku do
poprzedniego roku zmniejszyły się o 1,3%. Dotacje
celowe zostały wykonane w kwotach wyższych o
8,1%, natomiast subwencja ogólna została
wykonana w 100% i była wyższa w stosunku do
poprzedniego roku o 10,4%.
Struktura dochodów gmin
wiejskich w 2010 roku.
W 2010 roku dochody własne zostały wykonane w
96,2% panu rocznego. W stosunku do poprzedniego
roku zwiększyły się o 7,5%. Dotacje celowe zostały
wykonane w kwocie dużo wyższej na co istotny wpływ
miał wzrost środków przekazanych w ramach
programów finansowych z udziałem środków
europejskich oraz innych zagranicznych
niepodlegających zwrotowi oraz płatności z budżetu
środków europejskich które w porównaniu z rokiem
ubiegłym wzrosły aż trzykrotnie. Subwencja ogólna
została wykonana w 100% i wzrosła o 2,3%.
Szczegółowa analiza
dochodów
Wyszczególnie
nie
2008
2009
2010
Dochody
Struktu
ra
%
Dochody
Struktu
ra
%
Dochody
Struktu
ra
%
Razem
dochody
własne, w
tym:
10 615 860
207,47
100
10 475 011
236,45
100
11 428 889
411,93
100
CIT
163 810
890,74
1,5
155 001
115,20
1,5
168 899
812,52
1,5
PIT
3 445 615 878
32,5
3 196 078 470
30,5
3 293 384 732
28,8
Podatek rolny
782 662
106,23
7,4
785 513
139,13
7,5
634 815
728,24
5,6
Podatek od
nieruchomości
2 797 982
124,73
26,4
2 946 459
285,96
28,1
3 159 717
607,74
27,6
Podatek leśny
111 426
372,00
1,0
115 917
658,16
1,1
104 437
212,97
0,9
Podatek od
środków
transportowych
197 752
306,91
1,9
211 910
642,08
2,0
229 068
567,38
2,0
Podatek od
spadków i
darowizn
38 388 171,62
0,4
39 986 323,32
0,4
38 646 535,29
0,3
Szczegółowa analiza dochodów
cd.
Wyszczególnie
nie
2008
2009
2010
Dochod
y
Struktur
a
%
Dochod
y
Struktur
a
%
Dochod
y
Struktur
a
%
Podatek od dział.
gos. od os. fiz.
opłacany w formie
k. podatkowej
14 311
309,40
0,1
13 828
765,87
0,1
13 089
256,47
0,1
Podatek od
czynności
cywilno-prawnych
324 155
533,99
3,1
253 718
889,64
2,4
261 978
690,68
2,3
Wpływy z opłaty
skarbowej
38 486 558,82
0,4
35 982 235,27
0,3
34 050 692,41
0,3
Wpływy z opłaty
eksploatacyjnej
116 725
106,99
1,1
114 172
325,31
1,1
119 310
237,93
1,0
Wpływy z opłaty
targowej
18 497 889,09
0,2
18 630 800,31
0,2
17 587 618,56
0,2
Dochody z
majątku
659 370
422,34
6,2
572 101
168,68
5,5
597 839
310,02
5,2
Pozostałe
dochody
1 906 750
536,61
18,00
2 015 710
417,52
19,2
2 756 063
418,72
24,1
Szczegółowa analiza dochodów
cd.
Wyszczególnienie
2008
2009
2010
Dochód
Dochód
Dochód
Dotacje ogółem, w tym:
-
6 057 345 291,11 8 215 173 546,21
Dotacje celowe, w tym:
5 602 639
653,15
5 528 968 498,93 6 617 185 618,72
Na zadania z zakresu adm.
rządowej
3 954 712
573,91
3 817 991 907,92 4 629 116 502,88
W tym: inwestycyjne
16 117 304,89
3 840 987,86
4 510 679,47
Na zadania własne
1 267 107
348,87
1 283 680 901,53 1 638 475 160,37
W tym: inwestycyjne
226 820 417,04
411 035 574,13
549 693 328,27
Na zadania realizowane na
podstawie porozumień z org.
adm. rządowej
43 503 814,39
76 672 391,80
44 026 414,20
W tym: inwestycyjne
4 941 199,31
1 604 074,40
3 351 706,09
Na zadania realizowane na
podstawie porozumień między JST
104 389 509,48
130 739 078,94
145 401 287,11
W tym: inwestycyjne
62 248 179,03
82 853 101,15
93 259 546,25
Otrzymane z funduszy celowych
232 926 406,50
219 884 218,74
160 166 254,16
Szczegółowa analiza dochodów
cd.
Wyszczególnienie
2008
2009
2010
Dochody
Dochody
Dochody
W tym: inwestycyjne
193 830 608,04
180 429 055,48
126 412 186,91
Dotacje rozwojowe
-
528 376 792,18
-
W tym: inwestycyjne
-
285 167 704,30
-
Dotacje §§ 200 i 620
-
-
1 597 987 927,49
W tym: inwestycyjne § 620
-
-
1 204 915 241,06
Subwencja ogólna w tym:
10 817 350 780,00 11 944 239 083,00 12 221 255 014,00
Część wyrównawcza
3 447 548 154,00
4 051 392 906,00
3 965 283 986,00
Część oświatowa
7 225 317 479,00
7 695 311 365,00
8 027 677 648,00
Część rekompensująca
271 320,00
299 859,00
274 967,00
Część równoważąca
143 889 062,00
170 490 178,00
147 092 560,00
Uzupełnienie subwencji
ogólnej
324 765,00
26 744 775,00
80 925 853,00
Szczegółowa analiza
wydatków
Wyszczególnie
nie
2008
2009
2010
Wydatki Struktu
ra
%
Wydatki Struktur
a
%
Wydatki
%
Struktur
a
%
Wydatki ogółem
w tym:
27 100 254
894,39
100
30 195 633
803,13
100
35 301 593
831,05
100
Wydatki
majątkowe
5 461 263
499,87
20,2
7 036 689
467,43
23,3
9 328 533
881,10
26,4
W tym: wydatki na
inwestycje
5 403 598
567,09
19,9
6 956 891
437,35
23,0
9 267 253
585,09
26,3
Wydatki bieżące,
w tym:
21 638 991
394,52
79,8
23 158 944
355,7
76,7
25 973 059
949,95
73,6
Wydatki na
wynagrodzenia
8 484 819
098,02
31,3
9 283 994
527,08
30,7
10 092 777
732,67
28,6
W tym:
wynagrodzenia
osobowe
7 674 534
942,09
28,3
8 347 069
535,35
27,6
9 027 665
489,81
25,6
Pochodne od
wynagrodzeń
1 519 386
485,97
5,6
1 626 279
028,15
5,4
1 758 071
253,02
5,0
Szczegółowa analiza wydatków
cd.
wyszczególnie
nie
2008
2009
2010
Wydatki
Struktu
ra
%
Wydatki
Struktur
a
%
Wydatki Struktur
a
%
Dotacje
999 473
594,47
3,7
1 180 396
904,16
3,9
1 286 396
936,90
3,6
Wydatki na
obsługę długu
167 763
746,66
0,6
173 532 119,12
0,6
249 221
055,27
0,7
Wydatki z tytułu
udzielenia
poręczeń i
gwarancji
1 400 255,10
-
1 317 943,65
-
1 767 403,05
-
Świadczenia na
rzecz osób
fizycznych
-
-
4 623 920
992,66
15,3
5 565 280
935,68
15,8
Pozostałe
wydatki
10 466 148
214,30
38,6
6 269 502
820,88
20,8
7 019 544
633,36
19,9
WYNIK
-64 397
253,77
-1 719 038
192,57
-
-3 436 275
858,91
Kryteria zadłużenia
Struktura wg tytułów dłużnych
Struktura wg terminów
zapadalności
Struktura, jako relacja
zobowiązań
Struktura zadłużenia wg tytułów
dłużnych
Struktura zadłużenia jako relacja
zobowiązań
Struktura zadłużenia według
tytułów dłużnych
Struktura zadłużenia gmin
wiejskich wg wierzycieli
Wpływ MF na sytuację finans.
gmin wiejskich
Wprowadzono regułę, że wydatki bieżące nie mogą przekraczać
dochodów bieżących gminy, co dla wielu gmin wiejskich o niskich
dochodach własnych jest poważnym ograniczeniem rozwojowym.
Wypłata ekwiwalentu za paliwa rolnicze
Pomysł opłacania składki zdrowotnej do NFZ za rolników w
wysokości 7,75 proc. z podatku rolnego. Ma być podobno
rekompensata z budżetu państwa.
W gminach wiejskich rośnie dynamika wydatków bieżących.
Wiąże się to z przekazywaniem niedofinansowanych przez rząd
zadań. Reakcją jest gwałtowne ograniczenie wydatków
majątkowych.
Według planów wydatki majątkowe w 2015 roku będą niższe o
360 proc. niż w 2011 roku.
Jeżeli gmina ma dochody poniżej 85 proc. średniej krajowej, może
liczyć na dodatkową dotację wyrównawczą.
Sposoby finansowania gmin
wiejskich
Janosikowe -sposób zasilania funduszu solidarnościowego, z którego
finansowana jest subwencja ogólna, w praktyce nakazujący województwom
o wyższych przychodach przekazywanie części swoich
pozostałych. Wysokość dotacji jest obliczana jako
województwa sprzed dwóch lat w stosunku do bieżącego roku budżetowego.
Gminy wiejskie finansowane są głównie z dochodów własnych, udziału w
podatkach, subwencji i dotacji. Dochody własne to wpływy z podatku
rolnego(wysokość podatku jest zależy od tego, gdzie znajduje się gmina.
Podatek rolny płacą właściciele gruntów przydatnych rolniczo. Najsłabsze
jakościowo ziemie V i VI klasy nie podlegają opodatkowaniu. Takich areałów jest
w Polsce ponad 75 proc. )
Część równoważąca subwencji ogólnej ( dla gmin ustala się w wysokości
sumy łącznej kwoty wpłat gmin oraz łącznej kwoty uzupełniającej (części
wyrównawczej)).Dzieli się ją wśród gmin -
25% dla gmin wiejskich
gdzie
dodatek mieszkaniowy w przeliczeniu na 1 mieszkańca był wyższy niż 90%
średnich wydatków mieszkaniowych we wszystkich gminach wiejskich w
przeliczeniu na 1 mieszkańca, 25% dla gmin (podział między miejsko-
wiejskie oraz wiejskie), w których suma dochodów (PIT, podatek leśny,
podatek rolny) w przeliczeniu na 1 mieszkańca jest niższa niż 80% średnich
dochodów z tych samych tytułów we wszystkich gminach miejskich i
miejsko-wiejskich w przeliczeniu na 1 mieszkańca.
Problemy finansowe gmin wiejskich
Debata z dnia 19.10.2011
Gminy wiejskie potrzebują więcej środków na rozwój; pieniędzy brakuje
przede wszystkim na rozbudowę infrastruktury wiejskiej, a zwłaszcza na
budowę dróg lokalnych - mówiono podczas środowej debaty
poświeconej finansowaniu gmin wiejskich.
W opinii wiceminister finansów Hanny Majszczyk, przy konieczności
ograniczania wydatków publicznych gminy nie mogą liczyć na większe
wsparcie z
. Nie dostaną także więcej z tzw. janosikowego, gdyż
bogate gminy nie chcą oddawać tak dużej części swoich wpływów jak
obecnie na rzecz biedniejszych.
Wyrównywaniu różnic między regionami mają służyć fundusze
unijne, ale te środki nie są wystarczające i nie ma innej możliwości,
jak ograniczyć wydatki do niezbędnego poziomu.
Sytuacja finansowa gmin
wiejskich
NAJBOGATSZA:
Gmina Kleszczów(woj.łódzkie) ,średni dochód na mieszkańca
wynosił 34 058,03 zł. Na terenie gminy zlokalizowane: Kopalnia
Węgla Brunatnego Bełchatów i Elektrownia Bełchatów.
NAJBIEDNIEJSZA:
Gmina Łukowica,(woj.małopolskie), średni dochód na mieszkańca
wynosił 1509,69 zł.
Najbiedniejsze gminy znajdują się na terenach typowo
rolniczych. Najwięcej biednych gmin jest w woj.
lubelskim, małopolskim, mazowieckim i świętokrzyskim.
Biedniejsze gminy nie tylko mają małe dochody, ale też
często mają problemy ze skorzystaniem z funduszy
europejskich, gdyż dla sfinansowania inwestycji
potrzebny jest wkład własny. W związku z tym wiele
gmin zadłużyło się, a dług niektórych przekroczył nawet
60 proc. dochodów własnych.
Wydatki gmin wiejskich
Największe wydatki gmin
przeznaczane są na cele
oświatowe, w biedniejszych
gminach na ten cel przekazywane
jest nawet 50 proc. dochodów.
Pozostałe pieniądze gminy
wydają na pomoc społeczną,
usługi komunalne, budowę
infrastruktury.