MIKROEKONOMIA
dr Elżbieta Lorek
MIKROEKONOMIA
dr Elżbieta Lorek
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
1/20
RYNEK CZYNNIKÓW
WYTWÓRCZYCH
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
2/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
Rynek czynników wytwórczych
obejmuje
• rynek pracy
• rynek ziemi
• rynek kapitału
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
3/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
Podaż czynników wytwórczych oferowana
jest przez
gospodarstwa domowe
Popyt na czynniki wytwórcze zgłaszany
jest przez
przedsiębiorstwa
[obie strony realizują zasadę optymalizacji]
Popyt na czynniki wytwórcze – popyt o
szczególnych cechach
- jest to popyt pochodny, wynika z popytu
na wytwarzaną
produkcję
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
4/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
PODAŻ PRACY – oferowana przez
pracowników
POPYT NA PRACĘ – zgłaszana przez
pracodawców
Podaż pracy
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
5/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
w
t
indywidualna krzywa podaży
pracy
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
6/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
• przy niskich poziomach płac i
dochodów krzywa podaży
pracy posiada nachylenie dodatnie
• przy wysokich poziomach płac i
dochodów krzywa podaży
pracy posiada nachylenie ujemne
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
7/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
• podaż pracy rośnie tylko do pewnego
momentu, po
przekroczeniu którego ludzie są na tyle
bogaci, ze nawet
przy dalszym wzroście stawki płac
ograniczają podaż pracy
• dlatego przy wyższych stawkach
wynagrodzeń krzywa
podaży pracy ma nachylenie ujemne
• taki kształt krzywej podaży pracy
wynika z działania dwóch
efektów: efektu substytucji oraz efektu
dochodowego
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
8/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
w
t
indywidualna krzywa podaży
pracy
EFEKT
SUBSTYTUCYJNY
EFEKT DOCHODOWY
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
9/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
EFEKT SUBSTYTUCYJNY - wzrost płac, przy
niskich stawkach zwiększają atrakcyjność
świadczenia pracy, pracownik jest gotów
pracować dłużej kosztem mniejszej ilości czasu
wolnego (dochód
z pracy jako dobro relatywnie tańsze zastępuje czas
wolny, będący dobrem relatywnie droższym)
EFEKT DOCHODOWY - wyższe płace powodują, że
pracownik może pracować mniej i ciągle osiągać
ten sam poziom konsumpcji, gdyż zwiększył się
jego dochód (czas wolny jest wartością ważniejszą niż
możliwość osiągnięcia dodatkowego dochodu, krzywa
podaży reaguje wówczas negatywnie na wzrost płac)
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
10/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
w
L
rynkowa krzywa
podaży
pracy
okres krótki
E
L
S
L
D
W
E
L
E
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
11/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
RÓWNOWAGA W OKRESIE KRÓTKIM – wyznaczona
przez punkt przecięcia krzywej podaży rynkowej
pracy z krzywą popytu rynkowego na pracę (punkt
E
)
RÓWNOWAGA W OKRESIE DŁUGIM – kształtuje się
wg spiżowego prawa pracy T.R. Malthusa - płaca
minimalna gwarantuje podstawową konsumpcję
pracownika i jego rodziny, umożliwiając w ten
sposób prostą reprodukcję ilości członków rodziny
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
12/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
PODAŻ INNYCH CZYNNIKÓW PRODUKCJI
Podaż innych, aniżeli praca czynników produkcji
nie wiąże się
z rezygnacją z czasu wolnego – konsument jest
skłonny zaakceptować każdy dochód dodatni netto
z wynajęcia zasobów, którymi dysponuje
(w przeciwnym przypadku – zasób niewykorzystany)
w okresie krótkim podaż zasobów kapitałowych jest
doskonale sztywna
i przyjmuje postać linii pionowej, równoległej do osi
rzędnych.
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
13/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
P
Q
Po
S
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
14/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
P
Q
Po
D
1
D
2
D
3
S
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
15/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
Właściciel zasobu nie będzie go wynajmować za
cenę niższą niż cena Po
Sztywność podaży oznacza, że cena czynników
naturalnych i kapitałowych zależy wyłącznie od
popytu
(dzierżawa miejsca pod reklamę w ogrodzie – cena musi
przewyzszać dochód niezbędny, znany sportowiec nie
będzie walczył za cenę niższą od jego wynagrodzenia)
Dochód niezbędny – dochód z czynnika przewyższający
jego wynagrodzenie niezbędne dla utrzymania go w
aktualnym zastosowaniu
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
16/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
Czynnik produkcji może zarabiać więcej niż jest
niezbędne aby go zatrudnić – różnica między tym co
rzeczywiście zarabia czynnik zastosowany w dany
sposób a tym co mógłby zarobić w innym najlepszym
zastosowaniu
– renta ekonomiczna
Renta ekonomiczna przyciąga usługi
niepowtarzalnych czynników (wybitne zdolności,
umiejętności)
Quasi-renta – renta odnosząca się do usług
czynników, których podaż reaguje na zmiany cen usług
w okresie długim
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
17/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
PODAŻ KAPITAŁU
i
=
kwota za
pożyczony kapitał
wielkość pożyczonego kapitału
i = stopa procentowa
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
18/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
PODAŻ KAPITAŁU
ir
=
wielkość pożyczonego kapitału
(ir) = rzeczywista stopa procentowa
(realna)
(ir powinna być większa od 0)
nominalna stopa procentowa – stopa inflacji
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
19/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
WPŁYW CZASU NA WARTOŚĆ PIENIĄDZA
określanie przyszłej wartości obecnego kapitału - istotne
dla pożyczkodawcy
wartość kapitału w przyszłości
WKt = Wko (1+i)
t
WKt – wartość kapitału w okresie przyszłym t,
Wko – kapitał w okresie wyjściowym,
i – stopa procentowa,
t – liczba okresów
uwzględnia procent składany (kapitalizacja
odsetek)
dr Elżbieta Lorek
Mikroekonomia
20/20
RYNEK CZYNNIKÓW WYTWÓRCZYCH
WPŁYW CZASU NA WARTOŚĆ PIENIĄDZA
określenie obecnej wartości przyszłego kapitału
- jaką maksymalną cenę warto dzisiaj zapłacić za
pożyczany dziś kapitał
(jeżeli po 6 latach wartość kapitału wyniesie 142, to ile dziś
warto za niego zapłacić)
WO = WKt x 1/
(1+i)
t
WO – obecna wartość kapitału ,
WKt – wartość przyszła kapitału w okresie t,
i – stopa procentowa,
t – liczba okresów