Promocja zdrowia i
Promocja zdrowia i
edukacja zdrowotna
edukacja zdrowotna
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
W. Kruk
W. Kruk
Promocja zdrowia i
Promocja zdrowia i
edukacja zdrowotna
edukacja zdrowotna
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
W. Kruk
W. Kruk
Odczytywanie zdrowia:
Odczytywanie zdrowia:
Umiejętność odczytywania zdrowia
Umiejętność odczytywania zdrowia
(
(
Health literacy
Health literacy
):
):
Termin „
Termin „
odczytywanie zdrowia
odczytywanie zdrowia
”
”
stanowi poszerzenie znaczenia
stanowi poszerzenie znaczenia
terminu „
terminu „
rozwijanie osobniczych
rozwijanie osobniczych
umiejętności
umiejętności
”, użytego w Karcie
”, użytego w Karcie
Ottawskiej.
Ottawskiej.
Odczytywanie zdrowia:
Odczytywanie zdrowia:
Odczytywanie
Odczytywanie
(pojmowanie,
(pojmowanie,
postrzeganie)
postrzeganie)
zdrowia:
zdrowia:
- odnosi się do umiejętności osobniczych,
- odnosi się do umiejętności osobniczych,
rozpoznawczych i społecznych, które
rozpoznawczych i społecznych, które
determinują
determinują
zdolność jednostki do
zdolność jednostki do
uzyskiwania dostępu, zrozumienia i
uzyskiwania dostępu, zrozumienia i
spożytkowania
spożytkowania
informacji
informacji
w
w
celu
celu
promowania i utrzymywania dobrego
promowania i utrzymywania dobrego
stanu zdrowia.
stanu zdrowia.
Odczytywanie zdrowia:
Odczytywanie zdrowia:
Praktycznie,
Praktycznie,
zdolność odczytywania
zdolność odczytywania
zdrowia
zdrowia
–
–
to
to
umiejętność odczytywania
umiejętność odczytywania
informacji
informacji
przedstawianych w formie
przedstawianych w formie
broszur, tablic i wykresów, korzystania
broszur, tablic i wykresów, korzystania
z komputera tak, aby osoba poddana
z komputera tak, aby osoba poddana
edukacji zdrowotnej mogła
edukacji zdrowotnej mogła
odnieść
odnieść
uzyskane informacje i wiedzę do siebie
uzyskane informacje i wiedzę do siebie
oraz zastosować
oraz zastosować
się do wskazań
się do wskazań
dotyczących zmian stylu życia lub
dotyczących zmian stylu życia lub
postępowania leczniczego.
postępowania leczniczego.
Odczytywanie zdrowia:
Odczytywanie zdrowia:
Definicja wg WHO:
Definicja wg WHO:
- to
- to
poznawcze i społeczne
poznawcze i społeczne
umiejętności
umiejętności
, które warunkują
, które warunkują
motywację i zdolność jednostek
motywację i zdolność jednostek
do
do
uzyskiwania dostępu do informacji
uzyskiwania dostępu do informacji
oraz
oraz
rozumienia i spożytkowania jej
rozumienia i spożytkowania jej
w taki
w taki
sposób, który promuje i utrzymuje
sposób, który promuje i utrzymuje
dobry stan zdrowia.
dobry stan zdrowia.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
kobiet:
kobiet:
- Zdrowie kobiet w różnych okresach
- Zdrowie kobiet w różnych okresach
życia ma charakterystyczne
życia ma charakterystyczne
właściwości związane z tą płcią.
właściwości związane z tą płcią.
Istnieje różnica ilościowa i jakościowa
Istnieje różnica ilościowa i jakościowa
zagrożeń zdrowotnych pomiędzy
zagrożeń zdrowotnych pomiędzy
kobietą i mężczyzną, związanych z
kobietą i mężczyzną, związanych z
wiekiem i rolą biologiczną tych płci.
wiekiem i rolą biologiczną tych płci.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
kobiet:
kobiet:
Cztery okresy
Cztery okresy
w życiu kobiety
w życiu kobiety
związane z istnieniem
związane z istnieniem
charakterystycznych
charakterystycznych
zagrożeń
zagrożeń
zdrowotnych:
zdrowotnych:
1)
1)
dzieciństwo
dzieciństwo
(0-9 lat):
(0-9 lat):
W wielu kulturach i społecznościach
W wielu kulturach i społecznościach
lokalnych istnieje
lokalnych istnieje
selekcja wg płci
selekcja wg płci
–
–
gorsze traktowanie, odżywianie, opieka
gorsze traktowanie, odżywianie, opieka
zdrowotna nad dziewczętami, częściej
zdrowotna nad dziewczętami, częściej
dochodzi do uszkodzeń narządów
dochodzi do uszkodzeń narządów
płciowych (niezamierzone i zamierzone)
płciowych (niezamierzone i zamierzone)
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
kobiet:
kobiet:
2)
2)
dorastanie
dorastanie
(10 – 19 lat):
(10 – 19 lat):
Wczesna ciąża, poronienie, choroby
Wczesna ciąża, poronienie, choroby
przenoszone drogą płciową, AIDS, skutki
przenoszone drogą płciową, AIDS, skutki
zażywania narkotyków i niedożywienia
zażywania narkotyków i niedożywienia
3)
3)
wiek reprodukcyjny
wiek reprodukcyjny
(20 – 44 lata):
(20 – 44 lata):
Nieplanowana ciąża (często jako wynik
Nieplanowana ciąża (często jako wynik
przemocy), zagrożenie poronieniem,
przemocy), zagrożenie poronieniem,
komplikacje ciążowe, choroby
komplikacje ciążowe, choroby
przenoszone drogą płciową, AIDS
przenoszone drogą płciową, AIDS
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
kobiet:
kobiet:
4)
4)
wiek poreprodukcyjny
wiek poreprodukcyjny
(45 i więcej
(45 i więcej
lat):
lat):
Zagrożenia rozwoju nowotworów narządu
Zagrożenia rozwoju nowotworów narządu
rodnego i piersi, osteoporozy, choroby
rodnego i piersi, osteoporozy, choroby
kości i stawów, choroby ukł. krążenia
kości i stawów, choroby ukł. krążenia
W ciągu całego życia kobiet:
W ciągu całego życia kobiet:
zagrożenie molestowania i gorszego
zagrożenie molestowania i gorszego
traktowania kobiet niż mężczyzn,
traktowania kobiet niż mężczyzn,
większa zapadalność na depresje.
większa zapadalność na depresje.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
Wg badania przeprowadzonego przez
Wg badania przeprowadzonego przez
Amerykańskie Stowarzyszenie Lekarzy:
Amerykańskie Stowarzyszenie Lekarzy:
mężczyźni unikają wizyt u lekarzy z
mężczyźni unikają wizyt u lekarzy z
powodu
powodu
obaw przed wykryciem
obaw przed wykryciem
choroby
choroby
,
,
czują większe skrępowanie niż kobiety,
czują większe skrępowanie niż kobiety,
dążą do zaprzeczenia jakimkolwiek
dążą do zaprzeczenia jakimkolwiek
dolegliwościom, aby nie „utracić
dolegliwościom, aby nie „utracić
męskości”
męskości”
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
Mężczyźni umierają z powodu
Mężczyźni umierają z powodu
nowotworów
nowotworów
w ok. 50% częściej aniżeli kobiety (1/4).
w ok. 50% częściej aniżeli kobiety (1/4).
Najczęstszą przyczyną zgonu młodych
Najczęstszą przyczyną zgonu młodych
mężczyzn jest jednak uraz.
mężczyzn jest jednak uraz.
W
W
wieku 15 – 24 lata
wieku 15 – 24 lata
:
:
4/5 zgonów spowodowane jest
4/5 zgonów spowodowane jest
śmiertelnymi urazami
śmiertelnymi urazami
. Głównymi ich
. Głównymi ich
przyczynami są:
przyczynami są:
- wypadki, samobójstwa i urazy doznane w
- wypadki, samobójstwa i urazy doznane w
wyniku przemocy.
wyniku przemocy.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
W tej grupie wiekowej
W tej grupie wiekowej
- ¾ zgonów
- ¾ zgonów
z powodu
z powodu
urazów
urazów
dotyczy
dotyczy
mężczyzn
mężczyzn
.
.
Wśród wszystkich grup wiekowych
Wśród wszystkich grup wiekowych
- 4/5 samobójców
- 4/5 samobójców
to
to
mężczyźni
mężczyźni
.
.
Przyczynę tej sytuacji można znaleźć
Przyczynę tej sytuacji można znaleźć
w
w
stylu życia
stylu życia
zwłaszcza
zwłaszcza
młodych
młodych
mężczyzn, który nie promuje ich
mężczyzn, który nie promuje ich
zdrowia.
zdrowia.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
Do czynników odgrywających główną
Do czynników odgrywających główną
rolę w tym zakresie zalicza się (
rolę w tym zakresie zalicza się (
wg
wg
danych kanadyjskich
danych kanadyjskich
):
):
1.
1.
Ryzykowne zachowania:
Ryzykowne zachowania:
prowadzenie pojazdów
prowadzenie pojazdów
alkohol, papierosy, narkotyki
alkohol, papierosy, narkotyki
seks
seks
sport
sport
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
podróże
podróże
pracę
pracę
bójki
bójki
posiadanie broni.
posiadanie broni.
2.
2.
Wiedza i postawy
Wiedza i postawy
:
:
Młodzi mężczyźni nie korzystają z
Młodzi mężczyźni nie korzystają z
informacji dotyczących zdrowia. Bez
informacji dotyczących zdrowia. Bez
nich nie można określić priorytetów.
nich nie można określić priorytetów.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
3.
3.
Wierzenia i kwestia męskości
Wierzenia i kwestia męskości
:
:
Wielu mężczyzn uważa, że każdy
Wielu mężczyzn uważa, że każdy
objaw słabości powinni zachowywać
objaw słabości powinni zachowywać
w sobie.
w sobie.
Dotyczy to także bólu i poczucia
Dotyczy to także bólu i poczucia
choroby a wiele zagrożeń zdrowia
choroby a wiele zagrożeń zdrowia
można uniknąć.
można uniknąć.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
Pozostałe odmienności uwarunkowań
Pozostałe odmienności uwarunkowań
zdrowia mężczyzn:
zdrowia mężczyzn:
Okres
Okres
andropauzy
andropauzy
u mężczyzn
u mężczyzn
- przebiega zwykle łagodniej niż
- przebiega zwykle łagodniej niż
menopauza u kobiet, u których spadek
menopauza u kobiet, u których spadek
poziomu hormonów jest znaczniejszy.
poziomu hormonów jest znaczniejszy.
W większym stopniu aniżeli u kobiet,
W większym stopniu aniżeli u kobiet,
wpływ na zdrowie mężczyzn ma rodzaj
wpływ na zdrowie mężczyzn ma rodzaj
wykonywanej pracy (status społeczny)
wykonywanej pracy (status społeczny)
oraz bezrobocie.
oraz bezrobocie.
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
Cztery okresy charakterystycznych
Cztery okresy charakterystycznych
zagrożeń zdrowotnych dla
zagrożeń zdrowotnych dla
mężczyzn:
mężczyzn:
1)
1)
dzieciństwo
dzieciństwo
(0 – 9 lat):
(0 – 9 lat):
wypadki drogowe, oparzenia, utonięcia
wypadki drogowe, oparzenia, utonięcia
przemoc, zatrucia, zranienia
przemoc, zatrucia, zranienia
2)
2)
dorastanie
dorastanie
(10 – 19 lat):
(10 – 19 lat):
wypadki, urazy
wypadki, urazy
przemoc
przemoc
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
choroby przenoszone drogą płciową i
choroby przenoszone drogą płciową i
AIDS
AIDS
zażywanie narkotyków, tytoń, alkohol
zażywanie narkotyków, tytoń, alkohol
3)
3)
wiek reprodukcyjny
wiek reprodukcyjny
(20 – 44 lata):
(20 – 44 lata):
nowotwory narządów płciowych
nowotwory narządów płciowych
choroby ukł. sercowo-naczyniowego,
choroby ukł. sercowo-naczyniowego,
wypadki, urazy i zatrucia (samobójstwa)
wypadki, urazy i zatrucia (samobójstwa)
uzależnienia
uzależnienia
HIV/AIDS
HIV/AIDS
Uwarunkowania zdrowia
Uwarunkowania zdrowia
mężczyzn:
mężczyzn:
4)
4)
wiek poreprodukcyjny
wiek poreprodukcyjny
(45 i więcej
(45 i więcej
lat):
lat):
chor. ukł. sercowo-naczyniowego,
chor. ukł. sercowo-naczyniowego,
nowotwory płuc, trzustki i jelita grubego,
nowotwory płuc, trzustki i jelita grubego,
chor. gruczołu krokowego,
chor. gruczołu krokowego,
urazy i zatrucia, samobójstwa,
urazy i zatrucia, samobójstwa,
cukrzyca
cukrzyca
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Dzisiejsza medycyna umie utrzymać
Dzisiejsza medycyna umie utrzymać
przy życiu ludzi słabych i przewlekle
przy życiu ludzi słabych i przewlekle
chorych, lecz za
chorych, lecz za
mało koncentruje
mało koncentruje
się na profilaktyce chorób wieku
się na profilaktyce chorób wieku
podeszłego
podeszłego
, które często prowadzą
, które często prowadzą
do zbyt wczesnego niedołęstwa.
do zbyt wczesnego niedołęstwa.
Zmianie uległ model rodziny –
Zmianie uległ model rodziny –
upadek rodziny patriarchalnej
upadek rodziny patriarchalnej
,
,
gdzie człowiek stary miał autorytet i
gdzie człowiek stary miał autorytet i
mógł korzystać z jej opieki i pomocy.
mógł korzystać z jej opieki i pomocy.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Geriatria
Geriatria
(medycyna starości) – to
(medycyna starości) – to
gałąź medycyny ogólnej (specjalizacja)
gałąź medycyny ogólnej (specjalizacja)
zajmująca się klinicznymi,
zajmująca się klinicznymi,
prewencyjnymi
prewencyjnymi
, leczniczymi i
, leczniczymi i
społecznymi
społecznymi
aspektami zdrowia ludzi w
aspektami zdrowia ludzi w
wieku podeszłym, starczym i sędziwym.
wieku podeszłym, starczym i sędziwym.
Gerontologia
Gerontologia
– nauka zajmująca się
– nauka zajmująca się
problemami starości: warunkami życia,
problemami starości: warunkami życia,
potrzebami ludzi starszych.
potrzebami ludzi starszych.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Starzenie się
Starzenie się
można podzielić na:
można podzielić na:
Fizjologiczne
Fizjologiczne
(nieuniknione),
(nieuniknione),
Socjalne
Socjalne
– odchodzenie na
– odchodzenie na
emeryturę często doprowadza do
emeryturę często doprowadza do
degradacji społecznej (tzw. przymus
degradacji społecznej (tzw. przymus
emerytalny)
emerytalny)
Ekonomiczne
Ekonomiczne
– wraz z emeryturą
– wraz z emeryturą
obniżenie dochodów
obniżenie dochodów
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Wg klasyfikacji WHO
Wg klasyfikacji WHO
starość
starość
dzielimy na
dzielimy na
trzy okresy:
trzy okresy:
wiek podeszły
wiek podeszły
– 60 – 75 r. ż.
– 60 – 75 r. ż.
wiek starczy
wiek starczy
– 75 – 90 r. ż.
– 75 – 90 r. ż.
wiek sędziwy
wiek sędziwy
– powyżej 90 r. ż.
– powyżej 90 r. ż.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Oceniając poszczególne okresy życia
Oceniając poszczególne okresy życia
posługujemy się pojęciami:
posługujemy się pojęciami:
wiek
wiek
kalendarzowy
kalendarzowy
– to liczba
– to liczba
przeżytych lat,
przeżytych lat,
wiek
wiek
biologiczny
biologiczny
– to ogólna
– to ogólna
sprawność i żywotność organizmu,
sprawność i żywotność organizmu,
zmniejszająca się z wiekiem.
zmniejszająca się z wiekiem.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Podstawowe znaczenie dla zmian
Podstawowe znaczenie dla zmian
zdrowia ludzi w wieku podeszłym
zdrowia ludzi w wieku podeszłym
mają problemy związane z:
mają problemy związane z:
menopauzą
menopauzą
u kobiet
u kobiet
- spadek
- spadek
poziomu
poziomu
estrogenu
estrogenu
we krwi i
we krwi i
andropauzą
andropauzą
u mężczyzn
u mężczyzn
-
-
spadek poziomu
spadek poziomu
testosteronu
testosteronu
we krwi.
we krwi.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Do objawów związanych ze
Do objawów związanych ze
spadkiem
spadkiem
testosteronu
testosteronu
u mężczyzn
u mężczyzn
należą:
należą:
utrata masy mięśniowej i gęstości kości,
utrata masy mięśniowej i gęstości kości,
osłabienie czynności serca, postęp
osłabienie czynności serca, postęp
miażdżycy,
miażdżycy,
pojawienie się warstwy tłuszczu w
pojawienie się warstwy tłuszczu w
powłokach brzusznych,
powłokach brzusznych,
zmiany w psychice (myślenie o śmierci)
zmiany w psychice (myślenie o śmierci)
impotencja (w 40 r. życia – ok. 5%, 60 r.
impotencja (w 40 r. życia – ok. 5%, 60 r.
ż – 15-25%)
ż – 15-25%)
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Do objawów związanych ze
Do objawów związanych ze
spadkiem
spadkiem
estrogenu u kobiet
estrogenu u kobiet
należą:
należą:
osłabienie działania antydepresyjnego
osłabienie działania antydepresyjnego
na mózg (depresje)
na mózg (depresje)
zwiększenie prawdopodobieństwa
zwiększenie prawdopodobieństwa
wystąpienia choroby Alzheimera,
wystąpienia choroby Alzheimera,
odwapnienie kości (osteoporoza) –
odwapnienie kości (osteoporoza) –
złamania patologiczne, złamania szyjki
złamania patologiczne, złamania szyjki
kości udowej (śmiertelność 10-30%!),
kości udowej (śmiertelność 10-30%!),
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Edukacja gerontologiczna
Edukacja gerontologiczna
– powinna
– powinna
przygotowywać do starości oraz
przygotowywać do starości oraz
pomagać w wyrobieniu nawyków
pomagać w wyrobieniu nawyków
profilaktycznych.
profilaktycznych.
Wg WHO
Wg WHO
profilaktyką geriatryczną
profilaktyką geriatryczną
(ludzi starszych) powinni być objęci już
(ludzi starszych) powinni być objęci już
czterdziestolatkowie(!).
czterdziestolatkowie(!).
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Profilaktyka geriatryczna
Profilaktyka geriatryczna
powinna
powinna
obejmować:
obejmować:
1) unikanie napięć psychicznych
1) unikanie napięć psychicznych
2) utrzymywanie aktywności umysłowej
2) utrzymywanie aktywności umysłowej
3) utrzymywanie aktywności fizycznej
3) utrzymywanie aktywności fizycznej
(ruchowej)
(ruchowej)
4) higieniczne odżywianie
4) higieniczne odżywianie
5) niestosowanie używek
5) niestosowanie używek
6) ograniczenie negatywnego wpływu
6) ograniczenie negatywnego wpływu
środowiska zewnętrznego
środowiska zewnętrznego
7) czynny wypoczynek.
7) czynny wypoczynek.
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Ruch fizyczny
Ruch fizyczny
to jeden z
to jeden z
najistotniejszych czynników
najistotniejszych czynników
zapobiegających starzeniu się.
zapobiegających starzeniu się.
Hypokinezja
Hypokinezja
(niedobór ruchu) prowadzi
(niedobór ruchu) prowadzi
do:
do:
-
obniżenia podstawowej przemiany materii,
obniżenia podstawowej przemiany materii,
-
zaniku mięśni
zaniku mięśni
-
zmian w płynach ustrojowych
zmian w płynach ustrojowych
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
-
ujemnego bilansu wapniowego
ujemnego bilansu wapniowego
(osteoporozy)
(osteoporozy)
-
zmniejszenia odporności
zmniejszenia odporności
-
spadku sprawności fizycznej
spadku sprawności fizycznej
-
zmian w ośrodkowym i obwodowym
zmian w ośrodkowym i obwodowym
układzie nerwowym
układzie nerwowym
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Profilaktyka pierwotna
Profilaktyka pierwotna
przedwczesnego starzenia się jest
przedwczesnego starzenia się jest
ukierunkowana na ograniczanie lub
ukierunkowana na ograniczanie lub
eliminowanie czynników z grupy:
eliminowanie czynników z grupy:
1. Socjalnych:
1. Socjalnych:
Staranne przygotowanie do emerytury
Staranne przygotowanie do emerytury
Umożliwienie kontynuowanie pracy
Umożliwienie kontynuowanie pracy
zawodowej, pełnienia istotnych ról
zawodowej, pełnienia istotnych ról
społecznych,
społecznych,
Zabezpieczenie bytu materialnego
Zabezpieczenie bytu materialnego
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
2. Kulturowych:
2. Kulturowych:
Właściwe odżywianie
Właściwe odżywianie
Aktywność fizyczna
Aktywność fizyczna
Aktywność intelektualna
Aktywność intelektualna
3. Zdrowotnych:
3. Zdrowotnych:
Wczesne rozpoznawanie i leczenie chorób
Wczesne rozpoznawanie i leczenie chorób
zwłaszcza przewlekłych (cukrzyca,
zwłaszcza przewlekłych (cukrzyca,
nadciśnienie, miażdżyca, ch. wieńcowa)
nadciśnienie, miażdżyca, ch. wieńcowa)
Uwarunkowania zdrowia ludzi
Uwarunkowania zdrowia ludzi
w
w
wieku podeszłym:
wieku podeszłym:
Do
Do
wtórnej profilaktyki geriatrycznej
wtórnej profilaktyki geriatrycznej
należy - zapobieganie utracie sprawności po
należy - zapobieganie utracie sprawności po
przebytych chorobach.
przebytych chorobach.
Ma ono przywrócić człowiekowi staremu:
Ma ono przywrócić człowiekowi staremu:
wydolność
wydolność
sprawność
sprawność
niezależność
niezależność
U ludzi starszych:
U ludzi starszych:
Aktywność = samodzielność =
Aktywność = samodzielność =
niezależność
niezależność