Psychologia poznawcza
Artur Zydorowicz
Psychologia poznawcza
Artur Zydorowicz
Psychologia poznawcza
Psychologia procesów
poznawczych
Psychologia poznania
Psychologia kognitywna
JAK
ludzie zdobywają, przechowują,
przekształcają i wykorzystują
informację (wiedzę)?
DLACZEGO?
JAK?
PO CO?
Ciekawość
Usprawnienie normalnego
funkcjonowania
Terapia zaburzeń funkcjonowania
Konstruowanie systemów „na
podobieństwo” człowieka
Narodziny
psychologii poznawczej
Zmiana poglądów na naukę
•
Karl Popper: obserwacja nigdy nie jest
obiektywna, jest ukierunkowana przez
teorię;
•
Thomas Kuhn: przyjmowane przez
naukowców teorie zależą od dominującego
paradygmatu; zmiany paradygmatów (w
wyniku rewolucji naukowych) są
uwarunkowane także przez czynniki
społeczne
amerykańskiej
Kryzys
behawioryzmu
•
Rozczarowanie metodami b. w odniesieniu do
wyższych funkcji poznawczych (np. języka, rozwoju
poznawczego, rozwiązywania złożonych problemów)
Rozwój lingwistyki
•
Noam Chomsky: krytyka „Verbal Behavior” Skinnera
•
Teoria odwołująca się do struktur umysłowych
Odkrycia neuroanatomii
•
Rola mózgu w sterowaniu zachowaniem
•
Funkcjonalna struktura mózgu
Rozwój teorii komunikacji
•
Shannon: teoria informacji (kodowanie –
przesyłanie – dekodowanie; pojemność
informacyjna)
Rozwój informatyki
•
Maszyny „myślące” (Newell i Simon –
Ogólny Rozwiązywacz Problemów, 1955):
model dla myślenia człowieka?
1956 (11 września), MIT
Narodziny współczesnej psychologii
poznawczej
Paradygmat przetwarzania informacji
(Metafora komputerowa) *
1967
– Urlic Neisser „Cognitive
Psychology”
Paradygmat przetwarzania
informacji
System poznawczy przetwarza
informację
Informacja jest w formie symboli
Przetwarzanie sekwencyjne w
kolejnych fazach
Budowa systemu przetwarzającego
informację nie jest istotna
Psychologia poznawcza w
Europie
Behawioryzm w Europie?
Prekursorzy współczesnej psychologii
poznawczej:
•
Wundt: elementy świadomości
•
Psychologia Postaci
•
Od fenomenologii. Prawa organizacji doświadczeń
wewnętrznych
•
Jean Piaget
•
Wyjaśnianie rozwoju poznawczego przez odniesienie
do abstrakcyjnych struktur
•
Sir Frederick Bartlett
Podejścia alternatywne
Psychologia ekologiczna (GIBSON)
•
Brak przetwarzania informacji
Sieci neuropodobne (układy
dynamiczne)
•
Równoległe, rozproszone przetwarzanie
informacji
Wejś-
cie
Rejestry
sensory-
czne
STM
Pamięć
robocza
Wyjście
LTM
Atkinson & Shiffrin’68
Uproszczony schemat systemu poznawczego
jako systemu przetwarzającego informacje
Niekoniecznie prawdziwe założenia
paradygmatu przetwarzania informacji
Przetwarzanie w sekwencji faz
Informacja w formie symboli
Pamięć zlokalizowana
Architektura systemu nie jest ważna
•
Wyjaśnienie fukcjonalne (równoważność
funkcji)
Podejścia alternatywne
Psychologia ekologiczna (GIBSON)
•
Brak przetwarzania informacji
Sieci neuropodobne (układy
dynamiczne)
•
Równoległe, rozproszone przetwarzanie
informacji
Rola społecznego uczenia się
„Minął już w psychologii okres świetności
wielkich teorii opierających się na jednym
pojęciu wszystko wyjaśniającym.”
Ulric Neisser
„Systemy polimorficzne”, 1994
Związki z innymi dziedzinami
Neurofizjologia + psychologia poznawcza
= neuropsychologia poznawcza (cognitive
neuroscience, cognitive neuropsychology)
•
Obrazowanie pracy mózgu; badanie
skutków uszkodzeń
AI („modele za rozwiązania”)
Lingwistyka i antropologia (różnice
międzykulturowe w poznawaniu)
NAUKA O
POZNAWA-
NIU
Psychologia
poznawcza
Filozofia
Neurofizjo-
logia
Informatyka
AI
Lingwistyka
Antropologia
Litertura
Obowiązkowa
R.J. Sternberg, Psychologia poznawcza,
WSiP, Warszawa, 2001
E. Nęcka, J. Orzechowski, B. Szymura,
Psychologia poznawcza, PWN,
Warszawa, 2006
U. Neisser, „Systemy polimorficzne...”
w: Z. Chlewiński (red.), Modele Umysłu,
PWN, 1999
Literatura, c.d.
Uzupełniająca
Z. Chlewiński (red.), Modele Umysłu,
PWN, Warszawa, 1999
S. Pinker, Jak działa umysł, KiW,
Warszawa, 2002
A. Gopnik, P. Kuhl. A. Meltzoff,
Naukowiec w kołysce, Media Rodzina,
Poznań, 2005
E. Nęcka i in., r. 1
U. Neisser, „Systemy
polimorficzne...” w: Z. Chlewiński
(red.), Modele Umysłu, PWN, 1999.
„
Podstawowy powód, dla którego należy badać
procesy poznawcze stał się tak oczywisty jak
powód badania czegokolwiek innego: trzeba je
badać dlatego, że są.”
U. Neisser, 1967