Wybrane zagadnienia z
logopedii
i zaburzeń mowy.
Dzień 1
Wybrane zagadnienia z
logopedii
i zaburzeń mowy.
Dzień 1
Wywiad logopedyczny
Przebieg ciąży
Czy matka chorowała na jakieś
choroby w czasie ciąży? Jeśli tak, to
jakie?
Czy matka zażywała jakieś leki w
czasie ciąży? Jeśli tak, to jakie?
Czy matka w czasie ciąży miała utraty
przytomności, urazy?
Wywiad logopedyczny
Poród i okres okołoporodowy (także okres
noworodkowy)
Czy poród odbył się o czasie, czy był
przedwczesny lub po terminie?
Czy poród odbył się siłami natury, czy
zakończył się cesarskim cięciem?
Czy poród był wspomagany mechanicznie,
np. kleszczami?
Ile punktóww skali Apgar otrzymało dziecko
po porodzie?
Wywiad logopedyczny
Czy dziecko po urodzeniu ważyło
powyżej 2500g?
Czy dziecko doznało urazu
mechanicznego w trakcie porodu lub
okresu noworodkowego?
Czy po porodzie stwierdzono u
dziecka jakieś schorzenia? Jeśli tak, to
jakie?
Wywiad logopedyczny
Przebieg okresu niemowlęcego,
poniemowlęcego, przedszkolnego
W jakim wieku dziecko zaczęło unosić główkę?
W jakim wieku dziecko zaczęło siadać?
W jakim wieku dziecko zaczęło chodzić?
W jakim wieku pojawiły się pierwsze dźwięki
produkowane przez dziecko?
W jakim wieku dziecko tworzyło pierwsze
słowa?
Kiedy pojawiło się pierwsze zdanie?
Wywiad logopedyczny
Czy dziecko było karmione naturalnie? Jeśli tak, to jak
długo?
Czy dziecko było karmione sztucznie (butelką)? Jeśli
tak, to jak długo?
Czy dziecko ssało smoczek? Jeśli tak, to jak długo?
Czy dziecko miało/ma nawyk ssania palca, wargi,
policzka lub jakiś przedmiotów?
Czy dziecko miało/ma otwarte usta podczas zabawy?
Wywiad logopedyczny
Czy dziecko podczas snu oddycha
ustami, nosem, czy różnie?
Czy dziecko lubiło/lubi gryźć twarde
pokarmy (jabłka, marchewkę, skórkę
od chleba)?
Czy dziecko utraciło jakieś zęby nie
fizjologicznie, przedwcześnie z
powodu próchnicy
Wywiad logopedyczny
Czy dziecko często miewa infekcje górnych
dróg oddechowych?
Czy dziecko przechodziło jakieś choroby
zakaźne z powikłaniami?
Czy dziecko miało jakieś wypadki, urazy?
Czy dziecko jest pod opieką jakiegoś
specjalisty (neurologa, laryngologa, foniatry,
audiologa,
alergologa, ortodonty, psychologa, logopedy,
innych)?
Wywiad logopedyczny
Wywiad rodzinny
Czy w rodzinie występowały wady
wymowy?
Czy w rodzinie występowały wady
zgryzu?
Badanie anatomii narządu mowy i
czynności współwystępujących
Wywiad logopedyczny
W czasie badania morfologii narządu artykulacyjnego
zwrócono uwagę na:
budowę warg (blizny, ich domknięcie, szczelność,
ślady zębów świadczące o nawykach),
budowę języka (wielkość, sposób ułożenia w jamie
ustnej),
wędzidełko języka (jego przyczep, długość),
budowę podniebienia twardego (sposób wysklepienia,
szerokość),
budowę podniebienia miękkiego (jego wielkość),
stan migdałków podniebiennych
Wywiad logopedyczno –
ortodontyczny
oddychanie w spoczynku (nosem, ustami,
mieszanie),
oddychanie podczas mowy,
sposób połykania (niemowlęcy, dojrzały),
sposób odgryzania (przednie, boczne),
sposób żucia (z zamkniętymi/otwartymi
ustami, ruchami okrężnymi/pionowymi)
DIAGNOZA LOGOPEDYCZNA
Strona internetowa
Powrzechny system badań i rehabilitacji
mowy
DYSLALIA:
Dyslalia to fachowe określenie
wad wymowy.
Polegają one na realizacji fonemów
niezgodnie z ustaloną przez zwyczaj
społeczny normą w danym języku.
DYSLALIA:
Obejmuje takie wady jak:
Mogilalia opuszczanie poszczególnych
dźwięków
Paralalia zamiana jednej głoski na
inną
Dyslalia właściwa: zniekształcenia
głosek.
DYSLALIA:
Ze względu na ilość zniekształconych
głosek (fonemów), wyróżniamy:
dyslalia jednoraka, gdy tylko jeden
fonem jest realizowany odmiennie np
fonem R
DYSLALIA:
dyslalia wieloraka, gdy kilka lub
kilkanaście fonemów realizuje się
niezgodnie z tradycyjną normą np
fonemy trzech szeregów głosek
dentalizowanych: sz, ż, cz, dż ; s, z, c,
dz ; ś, ź, ć, dź.
DYSLALIA:
dyslalia całkowita (alalia
motoryczna), gdy realizowane są tylko
elementy prozodyczne wypowiedzi
(melodia, akcent, rytm): wymowa jest
niewyraźna, bełkotliwa, niezrozumiała
dla otoczenia.
Najczęstsze wady wymowy
sygmatyzm -seplenienie
1. parasygmatyzm (substytucje
głosek), czyli zastępowanie jednych głosek
dentalizowanych innymi, realizowanymi
prawidłowo.
Najczęściej obserwuje się następujące
substytucje:
Najczęstsze wady wymowy
2. mogisygmatyzm
Opuszczane (tzw elizje) dziecko
zamiast sowa mówi „owa”, zamiast
zamek mówi „amek” itd.)
Najczęstsze wady wymowy
seplenienie międzyzębowe (język
znajduje się w linii środkowej lub z boku
jamy ustnej wysuwa się między zęby. Jest
spłaszczony, brak rowka i dlatego powietrze
rozprasza się po całej jego powierzchni. W
wymowie osób sepleniących międzyzębowa
pozycja języka może pojawiać się również
przy artykulacji innych głosek zębowych,
takich jak: t, d, n ( łac. multiplex
interdentalis)
Najczęstsze wady wymowy
seplenienie boczne
(artykulacja polega na
niesymetrycznym ułożeniu całego
języka. Szczelina nie tworzy się
wzdłuż linii środkowej języka lecz w
częściach bocznych)
ROTACYZM:
Rotacyzm to często spotykana wada
wymowy, polegająca na
nieprawidłowej wymowie głoski r.
RODZAJE ROTACYZMU:
Pararotacyzm
zastępowanie (substytucja ) głoski r innymi głoskami
wymawianymi prawidłowo np.: j, ł, d, w, l;
(przykład: rower - jowej, rower - łoweł, rower - dowed,
rower - wowew, rower - lowel).
RODZAJE ROTACYZMU:
Mogirotacyzm
opuszczenie (elizja) głoski r.
Głoska r w systemie
fonetycznym dziecka nie
istnieje. (przykład: ryba -
yba).
RODZAJE ROTACYZMU:
Rotacyzm właściwy
polega na deformacji głoski r, czyli
tworzeniu dźwięku nie występującego
w systemie fonetycznym naszego języka.
Na skutek zmiany miejsca artykulacji głoska
r powstaje w innym miejscu i brzmienie jej
jest zdeformowane.
Typy rotacyzmu właściwego:
reranie języczkowe
Zamiast czubka języka, drgania
wykonywane są przez języczek
znajdujący się na końcu
podniebienia miękkiego.
Typy rotacyzmu właściwego:
reranie międzyzębowe
Polega na drganiu czubka języka
wsuniętego między zęby.
Typy rotacyzmu właściwego:
reranie świszczące
Wymowa głoski r jest znacznie
przedłużona i wzmocniona.
KAPPACYZM:
Kappacyzm to wada artykulacyjna
polegająca na nieprawidłowej
realizacji głosek tylnojęzykowych
zwartych : k, ki. W obrębie
kappacyzmu występuje:
1. kappacyzm właściwy - deformacja
tych głosek jest wynikiem zwarcia
krtaniowego, w rezultacie którego
powstają brzmienia zbliżone do: k, ki.
TYPY KAPPACYZMU:
parakappacyzm
zamiana głosek: k, ki na t, ti .
(przykład: kura - tura, kino - tino)
TYPY KAPPACYZMU:
mogikappacyzm –
opuszczanie głosek tylnojęzykowych
zwartych. Głoski te nie występują w
systemie fonetycznym dziecka.
(przykład: kura - ura, kino - ino).
GAMMACYZM:
Gammacyzm to wada artykulacyjna
polegająca na nieprawidłowej
realizacji głosek tylnojęzykowych
zwartych : g, gi, h, hi. W obrębie
gammacyzmu występuje:
TYPY GAMMACYZMU:
paragammacyzm –
zamiana głosek: g, gi,h na d, di, t .
(przykład: góra - dóra, gitara - ditara,
hokej - tokej)
TYPY GAMMACYZMU:
mogigammacyzm –
opuszczanie głosek tylnojęzykowych
zwartych. Głoski te nie występują w
systemie fonetycznym dziecka.
(przykład: góra - óra, hokej - okej).
Lambdacyzm:
Lambdacyzm
to wada wymowy polegająca na
nieprawidłowej realizacji głoski L.
W obrębie lambdacyzmu występuje:
Lambdacyzm:
lambdacyzm właściwy –
deformacja głoski L w postaci między
innymi:
- L międzyzębowe;
- L bez zwarcia czubka języka z
wałkiem dziąsłowym górnym;
- L bez prawidłowej pionizacji języka.
TYPY LAMBDACYZMU:
paralambdacyzm –
zamiana głoski L ( substytucja ) na inną
głoskę wypowiadaną prawidłowo:
najczęściej J.
(przykład: lalka - jajka)
TYPY LAMBDACYZMU:
mogilambdacyzm –
brak głoski L w systemie fonetycznym
dziecka.
(przykład: las - as).
Mowa bezdźwięczna
zaburzenia w realizacji dźwięczności,
które polegają na nie wymawianiu
głosek dźwięcznych a także
zastępowaniu ich odpowiednimi
głoskami bezdźwięcznymi lub myleniu
obu szeregów.
Mowa bezdźwięczna
Zaburzeniom dźwięczności (częściowym
lub całkowitym) może ulegać 13 par
opozycji fonologicznych:
b - p, bi - pi, d - t, g - k, gi - ki, dz - c, dż -
cz, dź - ć, w - f, wi - fi, z - s, ż - sz, ź - ś
.
Mowa bezdźwięczna
(przykład: arbuz - arpus, bitwa -
pitwa, daj - taj, granica - kranica,
gimnastyka - kimnsastyka, dzbanek -
cpanek, dżdżownica - czczownica,
dziwny - ciwny, towar - tofar, telewizja
- telefisja, wąwóz - fąfós, bagaże -
pakasze, przedrzeźniać -
przetsześniać)
Mowa bezdźwięczna
paralalia - ( substytucja dźwięku ) zamiast
spółgłosek dźwięcznych wymieniane są
odpowiednie bezdźwięczne.
(przykład: bułka - pułka, woda - fota, góra -
kóra, koza - kosa, żaba - szaba, dom - tom,
dżem - czem)
Mowa bezdźwięczna
mogilalia
elizja dźwięku opuszczanie
odpowiednich głosek dźwięcznych.
(przykład: bułka - ułka, woda - oda,
góra - óra, koza - koa).
Skutki wad wymowy
Utrudniają osiągnięcie
sukcesów w szkole.
Skutki wad wymowy
Pojawiają się problemy z czytaniem i
pisaniem- agramatyzmy,
nieprawidłowa budowa zdań,
uporczywe literowanie, zamienianie
wyrazów o podobnym brzmieniu,
kłopoty z łączeniem liter i głosek w
wyrazy.
Skutki wad wymowy
Pojawiają się zaburzenia
emocjonalne, poczucie
niższej wartości,
osamotnienie, stany lękowe-
logofobia która może być
podłożem zaburzeń
nerwicowych.
Skutki wad wymowy
Osłabiają wydolność umysłową
dziecka, a poważniejsze hamują
rozwój umysłowy dziecka,
ponieważ utrudniają przebieg
normalnych procesów
myślowych oraz kontakt z
otoczeniem.
Skutki wad wymowy
wpływają ujemnie na
podejście dziecka do szkoły
Skutki wad wymowy
Dziecko może być narażone
na złośliwe przezwiska,
docinki i drwiny, może
doznawać przykrości od
kolegów
Skutki wad wymowy
Wada wymowy ma ujemny wpły na
kształtowanie się osobowości dziecka.
Sprzyja powstawaniu takich cech
jak:skrytość, nieśmiałość,
małomówność, wstyd, niepokój,
poczucie niepełnowartościowosci,
niska samoocena.
Skutki wad wymowy
Wada wymowy może uniemożliwiać
wykonywanie wybranego zawodu.
Zalecenia do korekrty wymowy ze
szkół: lotniczych, pedagogicznych,
aktorskich, dziennikarskich.