Wprowadzenie do metod badań społecznych

Wprowadzenie do metod badań społecznych

 

 

WYKŁAD 5

 

DOBÓR PRÓBY

 

 

Definicja:

Próba jest to część populacji.

 

 

Próbę pobiera się w celu:

• minimalizacji kosztów badania

• oszczędności czasowych

• ponieważ zrobienie badania

wyczerpującego (np. spis powszechny) 
jest praktycznie niemożliwe

 

 

Uściślenia terminologiczne:

• operat losowania – spis elementów

populacji

• próba założona i próba faktyczna

• parametry – wartości w populacji i 

statystyki (odpowiadające im 
wartości w próbie)

 

 

Podstawowe metody doboru próby:

• losowe (probabilistyczne)

• nielosowe (nieprobabilistyczne)

Definicja

Próba  losowa  –  każda  jednostka 
obserwacji  ma  określone  (znane,  na 
ogół 

równe) 

prawdopodobieństwo 

znalezienia się w próbie

 

 

W ramach doboru losowego 

wyróżniane  są cztery metody:

• prosty dobór losowy

• dobór systematyczny

• dobór warstwowy

• dobór grupowy (clusterowy)

 

 

Próba dobierana metodą random route 
również jest doborem losowym, 

chociaż pogląd ten nie jest podzielany 
przez wszystkich badaczy. 

 

 

Podstawowym  problemem  w  doborze 

próby  jest  zapewnienie,  aby  wielkości 

statystyk 

(to, 

co 

jest 

w 

próbie) 

odpowiadały 

możliwie 

dokładnie 

wartościom  parametrów  (temu,  co  jest  w 

populacji).

W tym celu odwołujemy się do dwóch 

kluczowych pojęć:

• prawa wielkich liczb

• definicji „błędy standardowego”

 

 

Prawo  wielkich  liczb  mówi  o  tym,  że  dobierając  próbę 

metodą  losową  z  populacji  o  jakimkolwiek  rozkładzie, 

uzyskujemy rozkład zbliżony do rozkładu „normalnego” – im 

większa  próba  tym  zbieżność  do  rozkładu  normalnego  jest 

większa.
W  praktyce  daje  to  możliwość  oszacowania  przedziału,  w 

jakim wielkości statystyk ( np. średnia dochodów w próbie) 

oscyluje  wokół  tego,  co  jest  „naprawdę”    (np.  średnia 

dochodów populacji).
Czyli uzyskujemy możliwość oszacowania wielkości „błędu”.

Podstawową jednostką „błędu” jest tzw. błąd standardowy.
Jest  to  średnia  zmienność  (wariancja)  statystki  wokół 

wielkości  parametru.  Albo  inaczej:  jest  to  średnia  różnica 

między wielkością statystyki a wielkością parametru.

Prawidłowością empiryczną jest to, że w granicach jednego 

błędu  standardowego  mieści  się  około  68%  przypadków  – 

statystyk z próby.

 

 

Wnioskując na podstawie próby o tym, jak 

jest w populacji:

• robimy 

założenie, 

że 

wszystkie 

rozpatrywane  przez  nas  statystyki  z  próby 

sytuują  się,  zgodnie  z  prawem  wielkich 

liczb, w hipotetycznym rozkładzie losowym, 

który  otrzymalibyśmy  gdyby  wylosować 

próbę
(i  powtórzyć  badanie)  n  razy  (1000,  100 

tys., 1 mln)

• sytuują się mianowicie w granicach jednego 

błędu  standardowego  w  stosunku  do 

wartości  parametrów,  których  oczywiście 

nigdy nie jesteśmy w stanie ustalić

 

 

Problemy z realizacją

Im wyższy non-response tym większe 
prawdopodobieństwo 
błędu systematycznego, czyli że 
dobór 
nie jest doborem losowym.

 

 

1. Próba rezerwowa (różne warianty).

Mankamentem jest to, że 
uzyskujemy w ten sposób próbę, 
która może być nielosowa.

2. Wylosowanie z góry większej próby i 

realizacja „do wyczerpania”.

 

 

Metody doboru nielosowego:
 
• próba kwotowa

• próba celowa

• próba okolicznościowa

 

 

Próba kwotowa

Definicja

Jest to próba warstwowa, w której do 
poszczególnych warstw respondenci są 
dobierani ( a nie losowani) przez 
ankieterów.

 

 

Zalety:
• łatwość konstrukcji (trzeba mieć tylko 

zagregowane rozkłady populacji)

• nie ma problemów z realizowalnością
• tania

Wady:
• może być równie dobra a nawet bardziej 

reprezentatywna od próby losowej, ale 

nigdy się tego nie dowiemy, bo nie można 

obliczyć błędu standardowego

• trudności w przeprowadzeniu kontroli
• ankieterzy ułatwiają sobie pracę i próba 

może być niereprezentacyjna