background image

Pedagogika – 

Antypedagogika

background image

Antypedagogika

to nurt w pedagogice negujący 

tradycyjną formę 
wychowania, która opiera się 
na zasadzie „sterowania” 
życiem dziecka.

background image

Antypedagogika

• Ruch antypedagogiczny pojawił się 

i skrystalizował na przełomie lat 60 i 70, 
XX wieku w USA

• Przedstawiciele: John Holt, Alice Miller, 

Henrich Kupffer, Hubertus von 
Schönbeck, Ekkehard von Braunmühl

• W Polsce głównym przedstawicielem 

antypedagogiki jest Bogusław 
Śliwerski 

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

1) Człowiek jest istotą wewnętrznie scaloną

holistyczną, jest jednością ciała, psychiki 
i duszy.

2) Człowiek jest istotą wolną

niepowtarzalną, nie podlegającą sferze 
duchowej i kontroli społecznej.

3) Człowiek jest istotą społeczną i 

konstruktywną, rodzi się z nieskończoną 
miłością 
do samego siebie. Akceptacja 
innych jest pochodną jego autoafirmacji.

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

4) Wszyscy ludzie są sobie równi, bez 

względu na wiek, płeć, rasę, 
przekonanie polityczne, czy wyznanie 
religijne.

5) Człowiek nie jest istotą, która musi 

być intencjonalnie wychowywana.

6) Człowiek jest zdolny już od urodzenia 

samemu odczuwać własne dobro i 
w pełni stanowić o samym sobie.

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

7) Człowiek jest w 100% odpowiedzialny za 

samego siebie.

8) Dzieciństwo nie jest fazą przejściową do 

społeczeństwa, ale w pełni wartościowym 
stanem humanum
 każdej osoby.

9) Człowiek, który nie jest w okresie swojego 

dzieciństwa psychicznie i fizycznie 
opresjonowany nie potrzebuje jako osoba 
dorosła stosować przemocy wobec innych 
ludzi.

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

10) Człowiek uczy się z radością i satysfakcją 

przez całe życie i potrafi rozwijać swoje 
umiejętności, jeżeli od urodzenia 
wspierano jego naturalną, wewnętrzną 
skłonność do tej aktywności.

11) Człowiek wspierany w swoim 

dzieciństwie lojalnie przez rodziców potrafi 
jako osoba dorosła przetrzymać presję 
innych osób, organizacji i struktur władzy, 
nie tracąc poczucia własnej tożsamości.

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

12) Człowiek, który nauczył się w swoim dzieciństwie 

współżycia z innymi ludźmi w sposób otwarty i 

wolny od wychowawczych intencji, doceni wartości 

tego typu interakcji dla siebie i dla społeczeństwa w 

trakcie osobistych spotkań z ludźmi.

13) Człowiek, który od urodzenia nie dojrzewa 

w relacji psychicznej typu: „góra – dół”, czy „pan – 

niewolnik”, doświadcza konfliktów jako 

codziennej formy współżycia, a nie jako 

katastrofy we wzajemnych stosunkach 

międzyludzkich; regulacja przeciwstawnych 

interesów odbywa się bez lekceważenia drugiej 

strony.

background image

Założenia myśli 

antypedagogicznej

14) Człowiek, który jako dziecko może 

żyć własnym życiem, z pełnym 
poszanowaniem swoich praw, nie 
potrzebuje uciekać w wyobcowany 
świat konsumpcji, czy narkotyków.

background image

Pedagogika intencjonalna - 

antypedagogika

Pedagogika intencjonalna – wyraźnie 

zorientowana na cel i zmiany (np. w 
uczniu, dziecku). 

Pedagogika nieintencjonalna 

(antypedagogika) – zorientowana na 
wspieranie i wspomaganie (jednostek i 
grup społecznych), bez wyraźnie 
określonej intencji dokonywania zmiany.

background image

PEDAGOGIKA

ANTYPEDAGOGIKA

Wychowanie jako urabianie 
wg wzorca, kierowanie lub 

stymulowanie rozwoju.

Wspieranie, wspomaganie 
rozwoju, 

(„z drugiej strony 
wychowania”).

Wychowanie ma charakter 
głównie intencjonalny.

Negacja intencjonalnego 
wychowania. Wychowanie ma 
charakter nieintencjonalny.

Dziecko traktowane jest jako 

byt niepełnowartościowy, 
dozwolona jest więc presja dla 
dobra wychowanka.

Dziecko traktowane jest jako 

byt pełnowartościowy, 
niedozwolona jest więc presja 
na wychowanka.

Człowiek od urodzenia jest 
jednostką ambiwalentną i 

zdecentrowaną. Konieczne 
jest więc wychowanie, które 
ma scalić wewnętrznie 
zdecentrowaną strukturę 

jednostki.

Człowiek od urodzenia jest 
jednostką wewnętrznie 

scaloną. Wychowanie nie 
polega więc na wewnętrznym 
scalaniu jednostki, gdyż 
jednostka taka się już rodzi.

background image

Człowiek nie jest jednostką wolną 

i niepowtarzalną, ma się dopiero 

taką stać w spotkaniu z drugim 

człowiekiem. Wychowanie jest 

takim właśnie spotkaniem z 

drugim człowiekiem i jego ślady 

zapisywane są w pamięci.

Człowiek jest jednostką wolną, 

niepowtarzalną, nie podlega więc 

w sferze duchowej kontroli 

społecznej. Spotkanie 

z drugim człowiekiem nie jest mu 

potrzebne dla potwierdzenia 

swojej wolności i tożsamości. 

Wychowanie nie ma zapisywać 

„ślady wolności” lecz 

zachowywać istniejącą już od 

urodzenia wolność.

Wychowanie ma na celu intencję 

dokonania jakiejś zmiany w 

jednostce. Zmiana ta dokonuje 

się w niej w spotkaniu z innymi 

ludźmi. Tworzą one razem strony 

dialogu edukacyjnego. 

Wychowanie bez intencji 

przygotowuje do spotkania z 

ludźmi w sposób otwarty 

i wolny bez jakiejkolwiek próby 

dokonywania zmian w jednostce.

Wychowanie jest tu 

wychowaniem do wolności, czyli 

do czegoś co trzeba dopiero 

tworzyć.

Wychowanie jest tu 

wychowaniem w wolności, czyli w 

zachowaniu tego co jest.

background image

Naturalna ciekawość człowieka 

musi być ukierunkowana w taki 

sposób aby odpowiadała 

pewnym, uznanym społecznie 

(intersubiektywnie) normom 

i odkrytym prawidłowościom 

rozwoju. Wychowanie ma więc 

modyfikować 

i ukierunkowywać naturalną 

ciekawość człowieka.

Człowiek jest z natury ciekawy, 

uczy się 

z radością i satysfakcją przez całe 

życie. 

Ta jego naturalna, wewnętrzna 

skłonność wymaga jedynie 

wsparcia. Wychowanie ma więc 

wspierać tę naturalną skłonność 

człowieka.

Wychowanie dopuszcza pewne 

formy, zwłaszcza psychicznej i 

społecznej, presji 

i przemocy. Jedną z takich form 

przemocy jest przymus 

organizacyjny i programowy we 

współczesnej szkole.

Wychowanie ma odbywać się bez 

jakichkolwiek form psychicznej i 

fizycznej presji i przemocy. Jest 

niedopuszczalny więc przymus 

organizacyjny i programowy – a 

zwłaszcza wymagania 

programowe 

i stopnie szkolne.

Człowiek ma dopiero stać się 

odpowiedzialny za siebie samego. 

Ma dopiero stać się w pełni 

doskonałym 

i samodzielnym bytem.

Człowiek od urodzenia jest w 

100% odpowiedzialny za siebie 

samego. Jest 

w pełni doskonałym i 

samodzielnym bytem.

Wychowanie jest przygotowaniem 

do samodzielności i doskonałości.

Wychowanie jest wychowaniem 

w samodzielności i doskonałości.


Document Outline