1
1
ALEKSANDER RONIKIER
ALEKSANDER RONIKIER
ALEKSANDER RONIKIER
ALEKSANDER RONIKIER
Definicje i charakterystyka
Definicje i charakterystyka
tolerancji wysiłkowej
tolerancji wysiłkowej
i diagnostyki fizjologicznej w
i diagnostyki fizjologicznej w
fizjoterapii
fizjoterapii
OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA
OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA
2
2
HISTORIA BADAŃ W FIZJOLOGII WYSIŁKU i
HISTORIA BADAŃ W FIZJOLOGII WYSIŁKU i
DIAGNOSTYCE
DIAGNOSTYCE
NAJSŁYNIEJSZE SZKOŁY AMERYKAŃKIE I SKANDYNA-
NAJSŁYNIEJSZE SZKOŁY AMERYKAŃKIE I SKANDYNA-
WSKA( HARVARD,KAROLIŃSKA INSTYTUT,KOPENHAGA
WSKA( HARVARD,KAROLIŃSKA INSTYTUT,KOPENHAGA
PRZYCZYNY POWSTANIA NAUKI
PRZYCZYNY POWSTANIA NAUKI
(FIZJOLOGIA
(FIZJOLOGIA
WYSIŁKU, DIAGNOSTYKA FIZJOLOGICZNA)
WYSIŁKU, DIAGNOSTYKA FIZJOLOGICZNA)
1.POCZĄTEK XX WIEKU- DYNAMICZNY ROZWÓJ PRACY
1.POCZĄTEK XX WIEKU- DYNAMICZNY ROZWÓJ PRACY
PRZEMYSŁOWEJ O DUŻEJ KOMPONENCIE PRACY
PRZEMYSŁOWEJ O DUŻEJ KOMPONENCIE PRACY
FIZYCZNEJ
FIZYCZNEJ
KONIECZNOŚC BADAŃ OBCIĄŻEŃ FIZYCZNYCH
KONIECZNOŚC BADAŃ OBCIĄŻEŃ FIZYCZNYCH
2.W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM I PO II WOJNIE
2.W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM I PO II WOJNIE
ŚWIATOWEJ ROZWÓJ WF I SPORTU.ROLA
ŚWIATOWEJ ROZWÓJ WF I SPORTU.ROLA
WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WOJSKU
WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WOJSKU
( C.I.W.F.).
( C.I.W.F.).
3
3
3.OSTATNIE 10-LECIA ROZWÓJ NIEBYWAŁY SPORTU
3.OSTATNIE 10-LECIA ROZWÓJ NIEBYWAŁY SPORTU
WYCZYNOWEGO ( OLIMPIJSKIEGO) I KONIECZNOŚĆ
WYCZYNOWEGO ( OLIMPIJSKIEGO) I KONIECZNOŚĆ
BADAŃ CZYNNOŚCIOWYCH. ROZWÓJ REKREACJI
BADAŃ CZYNNOŚCIOWYCH. ROZWÓJ REKREACJI
RUCHOWEJ JAKO CZYNNIKA PREWENCJI ZDROWOTNEJ.
RUCHOWEJ JAKO CZYNNIKA PREWENCJI ZDROWOTNEJ.
4.ROZWÓJ REHABILITACJI RUCHOWEJ ( LATA 60-
4.ROZWÓJ REHABILITACJI RUCHOWEJ ( LATA 60-
TE).POWSTANIE REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ I
TE).POWSTANIE REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ I
LECZENIA RUCHEM (
LECZENIA RUCHEM (
OCENA KLINICZNA
OCENA KLINICZNA
,
,
TOLERANCJA
TOLERANCJA
OBCIĄŻEŃ, DIAGNOSTYKA SCHORZEŃ,NORMY,
OBCIĄŻEŃ, DIAGNOSTYKA SCHORZEŃ,NORMY,
UBEZPIECZENIA, SPORT NIEPEŁNOSPRAWNYCH.)
UBEZPIECZENIA, SPORT NIEPEŁNOSPRAWNYCH.)
WYDOLNOŚĆ FIZYCZNA
WYDOLNOŚĆ FIZYCZNA
NAJWAŻNIEJSZA CECHĄ OSOB-
NAJWAŻNIEJSZA CECHĄ OSOB-
NICZĄ NASTĘPNIE : GIBKOŚĆ, WYTRZYMAŁOŚĆ, SIŁA
NICZĄ NASTĘPNIE : GIBKOŚĆ, WYTRZYMAŁOŚĆ, SIŁA
MIĘŚNIOWA, KOORDYNACJA RUCHU, MOC WYSIŁKU,
MIĘŚNIOWA, KOORDYNACJA RUCHU, MOC WYSIŁKU,
ZAKRES RUCHU, CZAS REAKCJI.)
ZAKRES RUCHU, CZAS REAKCJI.)
4
4
WYDOLNOŚĆ FIZYCZNA
WYDOLNOŚĆ FIZYCZNA
ZDOLNOŚĆ DO REALIZOWANIA CIĘŻKICH LUB DŁUGOTRWAŁYCH
ZDOLNOŚĆ DO REALIZOWANIA CIĘŻKICH LUB DŁUGOTRWAŁYCH
WYSIŁKÓW FIZYCZNYCH Z UDZIAŁEM DUŻYCH GRUP
WYSIŁKÓW FIZYCZNYCH Z UDZIAŁEM DUŻYCH GRUP
MIĘŚNI, BEZ SZYBKIEGO NARASTANIA ZMĘCZENIA I
MIĘŚNI, BEZ SZYBKIEGO NARASTANIA ZMĘCZENIA I
WARUNKUJĄCYCH JEGO ROZWÓJ ZMIAN W ŚRODOWISKU
WARUNKUJĄCYCH JEGO ROZWÓJ ZMIAN W ŚRODOWISKU
WEWNĘTRZNYM ORGANIZMU
WEWNĘTRZNYM ORGANIZMU
CECHĘ TĘ WARUNKUJĄ;
CECHĘ TĘ WARUNKUJĄ;
1.SPRAWNOŚĆ FUNKCJI ZAOPATRZENIA TLENOWEGO I
1.SPRAWNOŚĆ FUNKCJI ZAOPATRZENIA TLENOWEGO I
AKTYWIZACJA PROCESÓW BIOCHEMICZNYCH DECYDUJĄCYCH
AKTYWIZACJA PROCESÓW BIOCHEMICZNYCH DECYDUJĄCYCH
O WYKORZYSTANIU TLENOWYCH ŹRÓDEŁ ENERGII
O WYKORZYSTANIU TLENOWYCH ŹRÓDEŁ ENERGII
2. WIELKOŚĆ ZASOBÓW SUBSTRATÓW ENERGETYCZNYCH W
2. WIELKOŚĆ ZASOBÓW SUBSTRATÓW ENERGETYCZNYCH W
MIĘŚNIACH I INNYCH TKANKACH ORAZ SPRAWNOŚĆ ICH
MIĘŚNIACH I INNYCH TKANKACH ORAZ SPRAWNOŚĆ ICH
MOBILIZACJI
MOBILIZACJI
5
5
3. SPRAWNOŚĆ PROCESÓW
3. SPRAWNOŚĆ PROCESÓW
WYRÓWNUJĄCYCH ZMIANY W
WYRÓWNUJĄCYCH ZMIANY W
ŚRODOWISKU WEWNĘTRZNYM
ŚRODOWISKU WEWNĘTRZNYM
ORGANIZMU
ORGANIZMU
SPOWODOWANYCH WYSIŁKIEM
SPOWODOWANYCH WYSIŁKIEM
4.
4.
SKUTECZNE ELIMINOWANIE ZMIAN
SKUTECZNE ELIMINOWANIE ZMIAN
ZMĘCZENIOWYCH W ORGANIZMIE
ZMĘCZENIOWYCH W ORGANIZMIE
TOLERANCJA WYSIŁKU OSÓB
TOLERANCJA WYSIŁKU OSÓB
NIEPEŁNOSPRAWNYCH
NIEPEŁNOSPRAWNYCH
TO ZDOLNOŚĆ REALIZACJI WYSIŁKU DO
TO ZDOLNOŚĆ REALIZACJI WYSIŁKU DO
MOMENTU WYSTĄPIENIA NIEKORZYSTNYCH
MOMENTU WYSTĄPIENIA NIEKORZYSTNYCH
REAKCJI ZE STRONY NARZĄDÓW LUB
REAKCJI ZE STRONY NARZĄDÓW LUB
UKŁADÓW ZAJĘTYCH SCHORZENIEM
UKŁADÓW ZAJĘTYCH SCHORZENIEM
6
6
Próby wysiłkowe stosowane w praktyce
Próby wysiłkowe stosowane w praktyce
rehabilitacyjnej mają różnorodne
rehabilitacyjnej mają różnorodne
zastosowanie.
zastosowanie.
poziom zdolności wysiłkowej (
poziom zdolności wysiłkowej (
wydolność
wydolność
tlenowa i beztlenowa),
tlenowa i beztlenowa),
obciążenia względne stosowane w treningu
obciążenia względne stosowane w treningu
ogólnorozwojowym i kinezyterapii (odsetkowe
ogólnorozwojowym i kinezyterapii (odsetkowe
wartości VO
wartości VO
2
2
max; MET lub maksymalnej siły
max; MET lub maksymalnej siły
mięśniowej),
mięśniowej),
charakter adaptacji wysiłkowej układu
charakter adaptacji wysiłkowej układu
krążenia
krążenia
cechy tolerancji wysiłkowej np. moment
cechy tolerancji wysiłkowej np. moment
pojawienia się bólu wieńcowego lub
pojawienia się bólu wieńcowego lub
wystąpienia chromania przestankowego.
wystąpienia chromania przestankowego.
7
7
Różnorodność prób czynnościowych oraz
Różnorodność prób czynnościowych oraz
różne sposoby interpretacji wskaźników
różne sposoby interpretacji wskaźników
adaptacji wysiłkowej, wymagają stosowania
adaptacji wysiłkowej, wymagają stosowania
standardowej aparatury i sprawdzonych
standardowej aparatury i sprawdzonych
procedur postępowania oraz posługiwania
procedur postępowania oraz posługiwania
się właściwą i poprawną terminologią
się właściwą i poprawną terminologią
(A.Ronikier ,”
(A.Ronikier ,”
Diagnostyka
Diagnostyka
czynnościowa osób
czynnościowa osób
niepełnosprawnych
niepełnosprawnych
, AWF Warszawa,1997”) ).
, AWF Warszawa,1997”) ).
Rozpatrując bezpośredni i ogólny wpływ ćwiczeń
Rozpatrując bezpośredni i ogólny wpływ ćwiczeń
fizycznych na organizm należy uwzględniać:
fizycznych na organizm należy uwzględniać:
rodzaj wysiłku (statyczny, dynamiczny, krótko- i
rodzaj wysiłku (statyczny, dynamiczny, krótko- i
długoterminowy, lokalny lub ogólny);
długoterminowy, lokalny lub ogólny);
wielkość stosowanego obciążenia;
wielkość stosowanego obciążenia;
fakt, że wysiłki fizyczne wywierają wpływ przede
fakt, że wysiłki fizyczne wywierają wpływ przede
wszystkim na układ krążenia.
wszystkim na układ krążenia.
nietolerancji wysiłku
nietolerancji wysiłku
.
.
8
8
Szczególnie ważna jest ocena nieprawidłowości
Szczególnie ważna jest ocena nieprawidłowości
w reakcjach układu krążenia, mogąca rzutować na
w reakcjach układu krążenia, mogąca rzutować na
pogorszenie stanu zdrowia.
pogorszenie stanu zdrowia.
W wielu przypadkach nie zawsze można odnieść się
W wielu przypadkach nie zawsze można odnieść się
do norm opracowanych dla populacji osób zdrowych.
do norm opracowanych dla populacji osób zdrowych.
Stopień niesprawności, schorzenia towarzyszące,
Stopień niesprawności, schorzenia towarzyszące,
przyjmowane leki, wiek i płeć badanych, czas
przyjmowane leki, wiek i płeć badanych, czas
ograniczenia aktywności ruchowej (bed rest
ograniczenia aktywności ruchowej (bed rest
syndrome) oraz obniżenie wytrzymałości i siły
syndrome) oraz obniżenie wytrzymałości i siły
mięśniowej wskazują na celowość stosowania
mięśniowej wskazują na celowość stosowania
indywidualnych reguł postępowania (
indywidualnych reguł postępowania (
A.Ronikier,1997).
A.Ronikier,1997).
9
9
Definicje, normy, sposoby oznaczania
ocenianych parametrów wysiłkowych testów
spirometrycznych
Parametr
Parametr
(skrót)
(skrót)
Opis
Opis
Normy
Normy
Maksymaln
Maksymaln
e zużycie
e zużycie
tlenu na
tlenu na
minutę
minutę
(VO
(VO
2
2
max)
max)
Oznaczone podczas
Oznaczone podczas
wysiłku o
wysiłku o
narastającym
narastającym
obciążeniu, w
obciążeniu, w
momencie gdy ilość
momencie gdy ilość
pobieranego tlenu
pobieranego tlenu
nie wzrasta, mimo
nie wzrasta, mimo
wzrostu obciążenia
wzrostu obciążenia
Mężczyźni:
Mężczyźni:
VO
VO
2
2
max
max
=aktualna
=aktualna
masa ciała x (50,72 x
masa ciała x (50,72 x
wiek) [ml/min]
wiek) [ml/min]
Kobiety:
Kobiety:
VO
VO
2
2
max
max
=(aktualna
=(aktualna
masa ciała + 43) x
masa ciała + 43) x
(22,78-0,17 x wiek)
(22,78-0,17 x wiek)
[ml/min]
[ml/min]
Szczytowe
Szczytowe
zużycie
zużycie
tlenu na
tlenu na
minutę
minutę
(VO
(VO
2
2
peak)
peak)
Zużycie tlenu na
Zużycie tlenu na
szczycie wysiłku
szczycie wysiłku
Zależy od stopnia
Zależy od stopnia
wydolności fizycznej
wydolności fizycznej
10
10
Próg beztlenowy (AT)
Próg beztlenowy (AT)
Poziom wysiłku, przy którym wytwarzanie energii w
Poziom wysiłku, przy którym wytwarzanie energii w
wyniku przemian tlenowych zaczyna być
wyniku przemian tlenowych zaczyna być
wspomagane przemianami beztlenowymi40-50%
wspomagane przemianami beztlenowymi40-50%
VO
VO
2
2
max; zależy od wieku
max; zależy od wieku
i stopnia wydolności fizycznej
i stopnia wydolności fizycznej
Puls tlenowy (Puls-O
Puls tlenowy (Puls-O
2
2
)
)
Iloraz zużycia tlenu na minutę (VO
Iloraz zużycia tlenu na minutę (VO
2
2
) do częstości akcji
) do częstości akcji
serca na minutę (HR) – określa wychwytywanego
serca na minutę (HR) – określa wychwytywanego
przez tkanki lub oddawanego O
przez tkanki lub oddawanego O
2
2
, w płucach na cykl
, w płucach na cykl
pracy serca (CPS)
pracy serca (CPS)
Puls-O
Puls-O
2
2
[ml/CPS] = VO
[ml/CPS] = VO
2peak
2peak
/HR
/HR
peak
peak
,
,
zależy od wieku, płci, treningu i zawartości
zależy od wieku, płci, treningu i zawartości
hemoglobiny
hemoglobiny
11
11
Ogólna wydolność fizyczna
Ogólna wydolność fizyczna
Wydolność fizyczna
Wydolność fizyczna
oznacza zdolność do ciężkich lub długotrwałych wysiłków
oznacza zdolność do ciężkich lub długotrwałych wysiłków
fizycznych, wykonywanych z udziałem dużych grup
fizycznych, wykonywanych z udziałem dużych grup
mięśniowych, bez szybko narastającego zmęczenia i
mięśniowych, bez szybko narastającego zmęczenia i
warunkujących jego rozwój zmian w środowisku
warunkujących jego rozwój zmian w środowisku
wewnętrznym organizmu.
wewnętrznym organizmu.
Pojęcie to obejmuje również tolerancję zmian
Pojęcie to obejmuje również tolerancję zmian
zmęczeniowych i zdolność do szybkiej ich likwidacji po jej
zmęczeniowych i zdolność do szybkiej ich likwidacji po jej
zakończeniu. (S.Kozłowski)
zakończeniu. (S.Kozłowski)
Wydolność aerobowa
Wydolność aerobowa
(aerobic capacity)
(aerobic capacity)
przyswajanie tlenu
przyswajanie tlenu
i zdolności zużywania go przez
i zdolności zużywania go przez
pracujące mięśnie. Zdolność pokrywania
pracujące mięśnie. Zdolność pokrywania
zapotrzebowania energetycznego pracujących
zapotrzebowania energetycznego pracujących
mięśni przez procesy tlenowe; zależna jest od
mięśni przez procesy tlenowe; zależna jest od
transportu tlenu
transportu tlenu
12
12
Wydolność anaerobowa
Wydolność anaerobowa
(anaerobic capacity)
(anaerobic capacity)
maksymalna ilość energii możliwa do
maksymalna ilość energii możliwa do
uzyskania w procesach beztlenowych w
uzyskania w procesach beztlenowych w
normalnych warunkach; mierzona jest
normalnych warunkach; mierzona jest
ilością pracy wykonanej z największą
ilością pracy wykonanej z największą
możliwą intensywnością w ciągu 30-60 s
możliwą intensywnością w ciągu 30-60 s
(lub średnią mocą uzyskaną w tym czasie)
(lub średnią mocą uzyskaną w tym czasie)
13
13
Zdolność wysiłkowa
Zdolność wysiłkowa
Komisja Fizjologii Pracy i Aktywności fizycznej KNF
Komisja Fizjologii Pracy i Aktywności fizycznej KNF
PAN, 1982
PAN, 1982
zespół właściwości psychofizycznych
zespół właściwości psychofizycznych
organizmu, umożliwiający wykonanie
organizmu, umożliwiający wykonanie
określonych czynności związanych
określonych czynności związanych
z obciążeniem fizycznym.
z obciążeniem fizycznym.
Wytrzymałość wysiłkowa
Wytrzymałość wysiłkowa
–
–
zdolność organizmu do
zdolność organizmu do
kontynuowania pracy fizycznej o
kontynuowania pracy fizycznej o
określonej intensywności.
określonej intensywności.
14
14
Adaptacja do wysiłku fizycznego
Adaptacja do wysiłku fizycznego
(physical exercise adaptation)
(physical exercise adaptation)
Słownik fizjologii człowieka,W.Traczyk,2000
Słownik fizjologii człowieka,W.Traczyk,2000
Adaptacja
Adaptacja
-Zmiany funkcjonalne i
-Zmiany funkcjonalne i
morfologiczne układów i narządów, doraźne lub
morfologiczne układów i narządów, doraźne lub
długotrwałe, umożliwiające wykonywanie
długotrwałe, umożliwiające wykonywanie
określonej pracy fizycznej; polegają m.in.. Na
określonej pracy fizycznej; polegają m.in.. Na
zapewnieniu zwiększonego dowozu tlenu i
zapewnieniu zwiększonego dowozu tlenu i
substratów energetycznych do komórek.
substratów energetycznych do komórek.
Zmiany morfologiczne i czynnościowe zachodzące
Zmiany morfologiczne i czynnościowe zachodzące
w przebiegu choroby czy w następstwie urazu
w przebiegu choroby czy w następstwie urazu
ograniczają zdolność do
ograniczają zdolność do
normalnej adaptacji
normalnej adaptacji
i
i
prowadzą do swego rodzaju
prowadzą do swego rodzaju
dezadaptacji
dezadaptacji
15
15
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
oznacza zdolność do
oznacza zdolność do
wykonywania określonych wysiłków bez głębszych
wykonywania określonych wysiłków bez głębszych
zakłóceń homeostazy lub zaburzeń czynności narządów
zakłóceń homeostazy lub zaburzeń czynności narządów
wewnętrznych(S.Kozłowski
wewnętrznych(S.Kozłowski
).
).
Jej miarą jest czas wykonywania określonego wysiłku do
Jej miarą jest czas wykonywania określonego wysiłku do
momentu pojawienia się obiektywnych bądź
momentu pojawienia się obiektywnych bądź
subiektywnych objawów tych zaburzeń lub wielkość
subiektywnych objawów tych zaburzeń lub wielkość
obciążenia, przy którym w krótkim czasie pojawiają się
obciążenia, przy którym w krótkim czasie pojawiają się
te objawy.
te objawy.
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
– zakres zdolności organizmu
– zakres zdolności organizmu
do wykonywania pracy fizycznej od momentu
do wykonywania pracy fizycznej od momentu
wystąpienia objawów dyskomfortu do chwili
wystąpienia objawów dyskomfortu do chwili
potrzeby jej przerwania. (Komisja fizjologii Pracy i
potrzeby jej przerwania. (Komisja fizjologii Pracy i
Aktywności Fizycznej KNF PAN, 1982).
Aktywności Fizycznej KNF PAN, 1982).
16
16
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
Tolerance
Tolerance
– the capacity to endurance
– the capacity to endurance
pain or harship, such in harsh
pain or harship, such in harsh
environmental conditions or psychological
environmental conditions or psychological
stress
stress
Ocena tolerancji wysiłkowej
Ocena tolerancji wysiłkowej
–
–
w teście
w teście
kwalifikacyjnym (marsz na dystansie 2
kwalifikacyjnym (marsz na dystansie 2
km). W czasie 3 min. żwawego chodu –
km). W czasie 3 min. żwawego chodu –
tolerancja wątpliwa lub chorobowa
tolerancja wątpliwa lub chorobowa
17
17
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja powysiłkowa
Tolerancja powysiłkowa
– zdolność do
– zdolność do
szybkiego usuwania objawów zmęczenia.
szybkiego usuwania objawów zmęczenia.
Jej
miarą
są
wskaźniki
restytucji
Jej
miarą
są
wskaźniki
restytucji
powysiłkowej (wypoczynek), np. częstość
powysiłkowej (wypoczynek), np. częstość
tętna, częstość oddechów, RRs, stężenie
tętna, częstość oddechów, RRs, stężenie
kwasu mlekowego
kwasu mlekowego
Podwójny produkt (double product)
Podwójny produkt (double product)
–
–
iloczyn
HR
i
RRs,
wskaźnik
iloczyn
HR
i
RRs,
wskaźnik
zapotrzebowania mięśnia sercowego w
zapotrzebowania mięśnia sercowego w
tlen.
tlen.
18
18
Procesy beztlenowe
Procesy beztlenowe
4-Milimolowy próg mleczanowy (OBLA)
4-Milimolowy próg mleczanowy (OBLA)
-
-
łączy się z różną uciążliwością i tolerancją wysiłku
łączy się z różną uciążliwością i tolerancją wysiłku
(wyraźny wzrost stężenia mleczanów we krwi od 1-2
(wyraźny wzrost stężenia mleczanów we krwi od 1-2
mmol do ponad 6 mmol/litr krwi)
mmol do ponad 6 mmol/litr krwi)
Wytwarzanie mleczanu podczas wysiłków
Wytwarzanie mleczanu podczas wysiłków
submaksymalnych jest wykładnikiem udziału
submaksymalnych jest wykładnikiem udziału
procesów beztlenowych w metaboliźmie pracujących
procesów beztlenowych w metaboliźmie pracujących
mięśni.
mięśni.
Jest ono większe u ludzi o małej wydolności fizycznej.
Jest ono większe u ludzi o małej wydolności fizycznej.
Procesy beztlenowe (przy zachowanej równowadze
Procesy beztlenowe (przy zachowanej równowadze
czynnościowej) – zwiększenie stężenia mleczanu
czynnościowej) – zwiększenie stężenia mleczanu
w komórkach mięśniowych i we krwi, zmniejszenie zasobu
w komórkach mięśniowych i we krwi, zmniejszenie zasobu
zasad, obniżenie pH. Zmiany te
zasad, obniżenie pH. Zmiany te
przyczyniają się do
przyczyniają się do
zwiększenia uciążliwości pracy i narastania objawów
zwiększenia uciążliwości pracy i narastania objawów
zmęczenia
zmęczenia
.
.
19
19
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
U ludzi zdrowych tolerancja wysiłkowa zależy od
U ludzi zdrowych tolerancja wysiłkowa zależy od
tych samych czynników, które kształtują wydolność
tych samych czynników, które kształtują wydolność
fizyczną i wpływu warunków zewnętrznych
fizyczną i wpływu warunków zewnętrznych
(hipoksja wysokościowa, wysoka temperatura
(hipoksja wysokościowa, wysoka temperatura
otoczenia). U ludzi chorych ograniczają ją
otoczenia). U ludzi chorych ograniczają ją
dodatkowo czynniki patologiczne (zmiany
dodatkowo czynniki patologiczne (zmiany
niedokrwienne w sercu, hipoglikemia, przyjmowane
niedokrwienne w sercu, hipoglikemia, przyjmowane
leki) (S.Kozłowski).
leki) (S.Kozłowski).
W czasie wysiłków istnieje niewykorzystana
W czasie wysiłków istnieje niewykorzystana
„rezerwa” wentylacji płuc. Wielkość tej rezerwy
„rezerwa” wentylacji płuc. Wielkość tej rezerwy
może mieć znaczenie w kształtowaniu tolerancji
może mieć znaczenie w kształtowaniu tolerancji
wysiłkowej. Od proporcji między wentylacją płuc
wysiłkowej. Od proporcji między wentylacją płuc
aktualną a wielkością maksymalnej dowolnej
aktualną a wielkością maksymalnej dowolnej
wentylacji zależy uczucie duszności wysiłkowej.
wentylacji zależy uczucie duszności wysiłkowej.
20
20
Od
Od
obciążenia
obciążenia
względnego
względnego
zależy
zależy
także odczucie
także odczucie
duszności
duszności
wysiłkowej, tempo
wysiłkowej, tempo
zużycia substratów
zużycia substratów
węglowodanowych,
węglowodanowych,
wysiłkowy wzrost
wysiłkowy wzrost
temperatury ciała
temperatury ciała
i odczucie
i odczucie
ciężkości
ciężkości
pracy
pracy
(wg skali Borga).
(wg skali Borga).
21
21
Miażdżyca zarostowa tętnic
Miażdżyca zarostowa tętnic
kończyn dolnych
kończyn dolnych
Dostosowany do specyfiki choroby trening
Dostosowany do specyfiki choroby trening
fizyczny wydatnie przedłuża dystans
fizyczny wydatnie przedłuża dystans
bezbólowego chodu u ludzi dotkniętych
bezbólowego chodu u ludzi dotkniętych
chromaniem przestankowym (dwa razy i
chromaniem przestankowym (dwa razy i
więcej w ciągu 2-3 miesięcy).
więcej w ciągu 2-3 miesięcy).
Zwiększenie
Zwiększenie
tolerancji chodu
tolerancji chodu
nie świadczy tylko
nie świadczy tylko
o poprawie krążenia lub o korzystnych zmianach
o poprawie krążenia lub o korzystnych zmianach
metabolicznych w niedokrwionej kończynie. Może
metabolicznych w niedokrwionej kończynie. Może
być również wynikiem
być również wynikiem
zwiększenia
zwiększenia
subiektywnej
subiektywnej
tolerancji bólu
tolerancji bólu
lub poprawy
lub poprawy
koordynacji ruchów i nauczenia się chodzenia w
koordynacji ruchów i nauczenia się chodzenia w
sposób oszczędzający niedokrwione mięśnie
sposób oszczędzający niedokrwione mięśnie
.
.
22
22
Podział intensywności wysiłku fizycznego w
Podział intensywności wysiłku fizycznego w
zależności od wielkości wskaźników fizjologicznych u
zależności od wielkości wskaźników fizjologicznych u
młodych osób
młodych osób
Intensywność
Intensywność
b. mała mała średnia wysoka b.wysoka
b. mała mała średnia wysoka b.wysoka
maksymalna
maksymalna
HR/min
HR/min
<
<
100
100
<
<
120
120
<
<
140
140
<
<
160
160
<
<
180
180
>
>
180
180
VO
VO
2
2
ml/kg/min
ml/kg/min
<
<
10,5
10,5
<
<
21,0
21,0
<
<
28,0
28,0
<
<
35,0
35,0
<
<
42,0
42,0
>
>
42,0
42,0
MET
MET
<
<
3
3
<
<
6
6
<
<
8
8
<
<
10
10
<
<
12
12
>
>
12
12
Wentylacja
Wentylacja
<
<
20
20
<
<
35
35
<
<
50
50
<
<
60
60
<
<
80
80
>
>
120
120
minutowa l/min
minutowa l/min
Częstość
Częstość
<
<
14 20 25 30 35
14 20 25 30 35
>
>
40
40
oddechów
oddechów
% HRmax
% HRmax
<
<
35 35-59 60-79 80-89
35 35-59 60-79 80-89
>
>
90 100
90 100
% Vo2max
% Vo2max
<
<
30 30-49 50-74 75-84
30 30-49 50-74 75-84
>
>
85 100
85 100
Skala Borga
Skala Borga
<
<
9 10-11 12-13 14-15 16-17
9 10-11 12-13 14-15 16-17
>
>
18
18
23
23
Znaczenie kliniczne VO
Znaczenie kliniczne VO
2
2
max
max
24
24
Functional Aerobic Impairment
Functional Aerobic Impairment
(
(
Guidelines for Exercise Testing and Prescription. American
Guidelines for Exercise Testing and Prescription. American
College of Sports Medicine, Philadelphia 1991
College of Sports Medicine, Philadelphia 1991
)
)
Wskaźnik upośledzenia tlenowego (functional aerobic impairment –
Wskaźnik upośledzenia tlenowego (functional aerobic impairment –
FAI);Bruce RA.,Kusumi F.,Hosmer D,1973 -uwzględnia wiek, płeć,
FAI);Bruce RA.,Kusumi F.,Hosmer D,1973 -uwzględnia wiek, płeć,
poziom aktywności fizycznej
poziom aktywności fizycznej
25
25
26
26
Skala Borga - RPE
27
27
28
28
Subiektywna ocena ciężkość pracy- bólu –
Subiektywna ocena ciężkość pracy- bólu –
wyczerpania
wyczerpania
(V.H.Heyward,Advanced fitness assessment and
(V.H.Heyward,Advanced fitness assessment and
exercise prescription,Human
exercise prescription,Human
Kinetics,Champaign,2006)
Kinetics,Champaign,2006)
29
29
Ogólne zasady postępowania przy zalecaniu
Ogólne zasady postępowania przy zalecaniu
profilaktycznego i terapeutycznego
profilaktycznego i terapeutycznego
stosowania aktywności ruchowej
stosowania aktywności ruchowej
Ustalenie
Ustalenie
zdolności wysiłkowej
zdolności wysiłkowej
(
(
wydolności fizycznej
wydolności fizycznej
i
i
tolerancji wysiłkowej)
tolerancji wysiłkowej)
ze szczególnym
ze szczególnym
uwzględnieniem maksymalnych bezpiecznych
uwzględnieniem maksymalnych bezpiecznych
obciążeń oraz reakcji organizmu na wysiłki
obciążeń oraz reakcji organizmu na wysiłki
wykonywane w stanie równowagi czynnościowej i
wykonywane w stanie równowagi czynnościowej i
wysiłki, podczas których równowaga nie jest
wysiłki, podczas których równowaga nie jest
osiągana. Ustalenie wydolności czynnościowej
osiągana. Ustalenie wydolności czynnościowej
kończyn dolnych i górnych oraz tułowia
kończyn dolnych i górnych oraz tułowia
.
.
Eliminacja kandydatów z przeciwwskazaniami
Eliminacja kandydatów z przeciwwskazaniami
lekarskimi i fizjologicznymi do nasilonej aktywności
lekarskimi i fizjologicznymi do nasilonej aktywności
ruchowej.
ruchowej.
Ustalenie rodzaju zalecanych zajęć ruchowych z
Ustalenie rodzaju zalecanych zajęć ruchowych z
punktu widzenia oczekiwanego rezultatu i zdolności
punktu widzenia oczekiwanego rezultatu i zdolności
wysiłkowej kandydata (intensywność wysiłków, czas
wysiłkowej kandydata (intensywność wysiłków, czas
ich trwania i częstotliwość powtarzania zajęć).
ich trwania i częstotliwość powtarzania zajęć).
30
30
Nowe spojrzenie na tolerancję wysiłkową
Nowe spojrzenie na tolerancję wysiłkową
(
(
W.Starosta,W.Petryński,2007)
W.Starosta,W.Petryński,2007)
Wybrane problemy nazewnictwa międzynarodowego w
Wybrane problemy nazewnictwa międzynarodowego w
nauce o ruchach
nauce o ruchach
człowieka,Antropomotoryka,2007,37,31-41)
człowieka,Antropomotoryka,2007,37,31-41)
Wydolność – uwarunkowana procesami
Wydolność – uwarunkowana procesami
fizjologicznymi sprawność przetwarzania
fizjologicznymi sprawność przetwarzania
energii w ustroju istoty żywej, której miarą
energii w ustroju istoty żywej, której miarą
jest chwilowa moc, jaką dany ustrój może
jest chwilowa moc, jaką dany ustrój może
rozwinąć
rozwinąć
31
31
Tolerancja wysiłkowa – zakres
Tolerancja wysiłkowa – zakres
wydolności od wartości maksymalnej
wydolności od wartości maksymalnej
do minimalnej, po osiągnięciu której
do minimalnej, po osiągnięciu której
zdolność ustroju żywego do
zdolność ustroju żywego do
wydatkowania energii o pożądanym
wydatkowania energii o pożądanym
natężeniu maleje do zera
natężeniu maleje do zera
)
)
32
32
Tolerancja powysiłkowa
Tolerancja powysiłkowa
–
–
zakres
zakres
wydolności od wartości minimalnej,
wydolności od wartości minimalnej,
przy której zdolność ustroju żywego
przy której zdolność ustroju żywego
do wydatkowania energii o
do wydatkowania energii o
pożądanym natężeniu wynosi zero,
pożądanym natężeniu wynosi zero,
do poziomu odpowiadającej pełnemu
do poziomu odpowiadającej pełnemu
ustabilizowaniu się wydolności.
ustabilizowaniu się wydolności.
33
33
Wytrzymałość
Wytrzymałość
–
–
uwarunkowana
uwarunkowana
fizjologicznie i psychologicznie
fizjologicznie i psychologicznie
zdolność ustroju żywego do wysiłku,
zdolność ustroju żywego do wysiłku,
której miarą jest maksymalna praca,
której miarą jest maksymalna praca,
jaką ów ustrój może wykonać w
jaką ów ustrój może wykonać w
jednym nieprzerwanym akcie
jednym nieprzerwanym akcie
osiągając granicę tolerancji
osiągając granicę tolerancji
wysiłkowej.
wysiłkowej.
34
34
Zdolności energetyczne - pojęcie
Zdolności energetyczne - pojęcie
„wydolność”, „wytrzymałość” i
„wydolność”, „wytrzymałość” i
„tolerancja wysiłkowa”
„tolerancja wysiłkowa”
Co oznacza „równowaga funkcjonalna”?
Co oznacza „równowaga funkcjonalna”?
Co oznacza „długotrwałe wykonywanie wysiłku”?
Co oznacza „długotrwałe wykonywanie wysiłku”?
Odporność ustroju na zmęczenie jest tolerancją
Odporność ustroju na zmęczenie jest tolerancją
wysiłkową, nie wytrzymałością.
wysiłkową, nie wytrzymałością.
Praca i moc są różnymi wielkościami fizycznymi,
Praca i moc są różnymi wielkościami fizycznymi,
nie można ich zatem równocześnie „przełożyć”na
nie można ich zatem równocześnie „przełożyć”na
tę samą wielkość fizjologiczną – wytrzymałość.
tę samą wielkość fizjologiczną – wytrzymałość.
Co oznacza „większe zaburzenia homeostazy”?
Co oznacza „większe zaburzenia homeostazy”?
Dlaczego o tolerancji wysiłkowej mówimy dopiero
Dlaczego o tolerancji wysiłkowej mówimy dopiero
w chwili pojawienia się „objawów dyskomfortu”?
w chwili pojawienia się „objawów dyskomfortu”?
35
35
Interpretacja
Interpretacja
Górna granica tolerancji wysiłkowej –
Górna granica tolerancji wysiłkowej –
ściśle powiązana z wydolnością i
ściśle powiązana z wydolnością i
wytrzymałością – jest określona przez
wytrzymałością – jest określona przez
czynniki
czynniki
fizjologiczne.
fizjologiczne.
Dolna granica – przez czynniki
Dolna granica – przez czynniki
środowiskowe
środowiskowe
?
?
36
36
Zjawisko superkompensacji
Zjawisko superkompensacji
(N. N. Jakowlew)
(N. N. Jakowlew)
37
37
Zależność między wydolnością,
Zależność między wydolnością,
wytrzymałością i tolerancją wysiłkową
wytrzymałością i tolerancją wysiłkową
38
38
K. Milanowaka, W. Dega „Rehabilitacja
K. Milanowaka, W. Dega „Rehabilitacja
medyczna”,PZWL,Warszawa,2001
medyczna”,PZWL,Warszawa,2001
Rehabilitacja w chorobach układu krążenia
Rehabilitacja w chorobach układu krążenia
Zapobieganie następstwom unieruchomienia i poprawa
Zapobieganie następstwom unieruchomienia i poprawa
tolerancji wysiłku
tolerancji wysiłku
Ocena wydolności krążenia: tzw.rezerwy wieńcowej, ryzyka
Ocena wydolności krążenia: tzw.rezerwy wieńcowej, ryzyka
zaburzeń rytmu i nadciśnienia tętniczego
zaburzeń rytmu i nadciśnienia tętniczego
TEST OGRANICZONY OBJAWAMI
TEST OGRANICZONY OBJAWAMI
-
Zmęczenie
Zmęczenie
-
Duszność
Duszność
-
Ból dławicowy
Ból dławicowy
-
Nagły spadek ciśnienia tętniczego
Nagły spadek ciśnienia tętniczego
-
Nadmierny wzrost ciśnienia (RRs pow.230 mm Hg;RRd – 110)
Nadmierny wzrost ciśnienia (RRs pow.230 mm Hg;RRd – 110)
-
Zmiany w EKG (groźne zaburzenia rytmu, zaburzenia
Zmiany w EKG (groźne zaburzenia rytmu, zaburzenia
przewodnictwa, znaczne obniżenie lub uniesienie odc. ST)
przewodnictwa, znaczne obniżenie lub uniesienie odc. ST)
39
39
INTERPRETACJA WYNIKU TESTU
INTERPRETACJA WYNIKU TESTU
WYSIŁKOWEGO.
WYSIŁKOWEGO.
Cel:
Cel:
-
-
diagnostyczny
diagnostyczny
(dobór sposobu rehabilitacji)
(dobór sposobu rehabilitacji)
-
-
weryfikacyjno-prognostyczny
weryfikacyjno-prognostyczny
(ocena skuteczności leczenia
(ocena skuteczności leczenia
farmakologicznego i rehabilitacji, dalsze zalecenia)
farmakologicznego i rehabilitacji, dalsze zalecenia)
Największą wartość kliniczną ma
Największą wartość kliniczną ma
wielkość tolerowanego
wielkość tolerowanego
obciążenia
obciążenia
Pacjent nie nadaje się do samodzielnego życia jeżeli nie
Pacjent nie nadaje się do samodzielnego życia jeżeli nie
toleruje obciążenia co najmniej 50 W (3,5 – 4,0 MET;
toleruje obciążenia co najmniej 50 W (3,5 – 4,0 MET;
1 MET =
1 MET =
3,5 ml/kg/min
3,5 ml/kg/min
VO
VO
2
2
; NYHA III = 25-50 W: 2,4-3,7 MET: 8,5- 13,0
; NYHA III = 25-50 W: 2,4-3,7 MET: 8,5- 13,0
ml/kg/min VO
ml/kg/min VO
2
2
; NYHA II – 75-100 W: 5-6 MET: 17.0-21,0
; NYHA II – 75-100 W: 5-6 MET: 17.0-21,0
ml/kg/min VO2
ml/kg/min VO2
)
)
Poniżej
Poniżej
5 MET
5 MET
– złe rokowanie
– złe rokowanie
10 - 12 MET
10 - 12 MET
– rokowanie podobne przy leczeniu zachowawczym
– rokowanie podobne przy leczeniu zachowawczym
i chirurgicznym
i chirurgicznym
Powyżej
Powyżej
13 MET
13 MET
– b. dobre rokowanie, można rozpocząć dalsza
– b. dobre rokowanie, można rozpocząć dalsza
rehabilitację
rehabilitację
40
40
A.Zembaty „Kinezyterapia”
A.Zembaty „Kinezyterapia”
t.II,Kasper,Kraków, 2003
t.II,Kasper,Kraków, 2003
K.Klukowski Rozdz.2
K.Klukowski Rozdz.2
„Ćwiczenia
„Ćwiczenia
kinezyterapii
kinezyterapii
ogólnousprawniąjacej” (1)
ogólnousprawniąjacej” (1)
Wydolność fizyczna; bezczynność ruchowa; testy
Wydolność fizyczna; bezczynność ruchowa; testy
czynnościowe; zdolność wysiłkowa dzieci i młodzieży -
czynnościowe; zdolność wysiłkowa dzieci i młodzieży -
osób dorosłych - osób w starszym wieku
osób dorosłych - osób w starszym wieku
Poprawa zdolności wysiłkowej
Poprawa zdolności wysiłkowej
i
i
tolerancji wysiłku
tolerancji wysiłku
Zwiększona tolerancja na zmęczenie
Zwiększona tolerancja na zmęczenie
–
–
ważna cecha u osób
ważna cecha u osób
niepełnosprawnych, pozwala na podejmowanie wysiłków
niepełnosprawnych, pozwala na podejmowanie wysiłków
życia codziennego przy większym komforcie
życia codziennego przy większym komforcie
psychofizycznym, wskutek niwelowania negatywnych
psychofizycznym, wskutek niwelowania negatywnych
skutków zmęczenia
skutków zmęczenia
Wskaźnik wydolności fizycznej ogólnej – maksymalny pobór
Wskaźnik wydolności fizycznej ogólnej – maksymalny pobór
tlenu
tlenu
Wg definicji wydolności fizycznej S. Kozłowskiego - ”…
Wg definicji wydolności fizycznej S. Kozłowskiego - ”…
tolerancja zmian zmęczeniowych i zdolność do szybkiej ich
tolerancja zmian zmęczeniowych i zdolność do szybkiej ich
likwidacji po zakończeniu wysiłku fizycznego
likwidacji po zakończeniu wysiłku fizycznego
41
41
K.Klukowski tolerancja wysiłkowa -TW
K.Klukowski tolerancja wysiłkowa -TW
c.d.(2)
c.d.(2)
U ludzi zdrowych TW zależy od czynników
U ludzi zdrowych TW zależy od czynników
determinujących wydolność fizyczną. U ludzi chorych
determinujących wydolność fizyczną. U ludzi chorych
dochodzą dodatkowe ograniczenia: np.
dochodzą dodatkowe ograniczenia: np.
niedokrwienie m. serowego, zaburzenia glikemii,
niedokrwienie m. serowego, zaburzenia glikemii,
unieruchomienie chorej kończyny, zaawansowane
unieruchomienie chorej kończyny, zaawansowane
procesy inwolucyjne, środki farmakologiczne
procesy inwolucyjne, środki farmakologiczne
Podstawa tolerancji wysiłkowej
Podstawa tolerancji wysiłkowej
–
–
głębokość zmian
głębokość zmian
środowiska wewnętrznego oraz zmian
środowiska wewnętrznego oraz zmian
czynnościowych zależnych od wielkości obciążenia
czynnościowych zależnych od wielkości obciążenia
względnego
względnego
W wysiłkach dynamicznych – odsetek VO2max
W wysiłkach dynamicznych – odsetek VO2max
W wysiłkach statycznych – odsetek maksymalnej siły
W wysiłkach statycznych – odsetek maksymalnej siły
skurczu dowolnego (MVC)
skurczu dowolnego (MVC)
Obciążenia względne: wysiłkowa HR; skala Borga
Obciążenia względne: wysiłkowa HR; skala Borga
uciążliwości pracy
uciążliwości pracy
42
42
A.Kwolek „Rehabiitacja medyczna” t.I
A.Kwolek „Rehabiitacja medyczna” t.I
Urban & Partner,Wrocław,2003
Urban & Partner,Wrocław,2003
A.Ronikier rozdz.3.1
A.Ronikier rozdz.3.1
”Charakterstyka wysiłków
”Charakterstyka wysiłków
fizycznych w rehabilitacji”;3.6.”Fizjologia i patologia
fizycznych w rehabilitacji”;3.6.”Fizjologia i patologia
wysiłku fizycznego”(1)
wysiłku fizycznego”(1)
W
W
zależności od stanu zdrowia pacjent wykorzystuje w
zależności od stanu zdrowia pacjent wykorzystuje w
danym programie usprawniania określone możliwości
danym programie usprawniania określone możliwości
wydolnościowe. Ta swoista tolerancja wysiłkowa musi
wydolnościowe. Ta swoista tolerancja wysiłkowa musi
być dostosowana do funkcjonalnych możliwości osoby
być dostosowana do funkcjonalnych możliwości osoby
niepełnosprawnej i może być w sposób uproszczony
niepełnosprawnej i może być w sposób uproszczony
określona jako % VO2max.
określona jako % VO2max.
Nie opracowano dotąd (wzorem wskaźników wydolności
Nie opracowano dotąd (wzorem wskaźników wydolności
dla populacji
dla populacji
ludzi zdrowych)
ludzi zdrowych)
wskaźników tolerancji
wskaźników tolerancji
wysiłkowej
wysiłkowej
dla chorych z różnymi grupami schorzeń.
dla chorych z różnymi grupami schorzeń.
Wyjątek stanowią pacjenci kardiologiczni, którzy od
Wyjątek stanowią pacjenci kardiologiczni, którzy od
wielu lat poddawani są procesowi kontrolowanej
wielu lat poddawani są procesowi kontrolowanej
rehabilitacji wysiłkowej.
rehabilitacji wysiłkowej.
43
43
A. Ronikier - tolerancja wysiłkowa
A. Ronikier - tolerancja wysiłkowa
Określenie
Określenie
stanu tolerancji wysiłku
stanu tolerancji wysiłku
osób
osób
niepełnosprawnych w różnych okresach leczenia
niepełnosprawnych w różnych okresach leczenia
może być pomocne w ocenie postępów rehabilitacji
może być pomocne w ocenie postępów rehabilitacji
(
(
monitorowanie treningu
monitorowanie treningu
).
).
Umożliwia bardziej świadome dawkowanie obciążeń
Umożliwia bardziej świadome dawkowanie obciążeń
treningowych, nie dopuszcza do przeciążeń
treningowych, nie dopuszcza do przeciążeń
czynnościowych aparatu ruchu i układu
czynnościowych aparatu ruchu i układu
krążeniowo-oddechowego.
krążeniowo-oddechowego.
Należy stosować intensywność ćwiczeń zgodnie z
Należy stosować intensywność ćwiczeń zgodnie z
fizjologicznym prawem obciążeń progowych (zakres od
fizjologicznym prawem obciążeń progowych (zakres od
skutecznego progu obciążeń treningowych do granic
skutecznego progu obciążeń treningowych do granic
tolerancji).
tolerancji).
Każdy pacjent winien być traktowany w sposób wysoce
Każdy pacjent winien być traktowany w sposób wysoce
zindywidualizowany, zgodnie ze stanem, który określają
zindywidualizowany, zgodnie ze stanem, który określają
właściwe testy diagnostyczne (adekwatność testów).
właściwe testy diagnostyczne (adekwatność testów).
44
44
Straburzyńska-Lupa,G.Straburzyński
Straburzyńska-Lupa,G.Straburzyński
„Fizjoterapia”, wyd.III, PZWL,Warszawa, 2004
„Fizjoterapia”, wyd.III, PZWL,Warszawa, 2004
Rozdz.13
Rozdz.13
Podstawy leczniczego stosowania ruchu
Podstawy leczniczego stosowania ruchu
Aby przebieg zarówno treningu, jak i pojedynczych
Aby przebieg zarówno treningu, jak i pojedynczych
ćwiczeń był prawidłowy, konieczna jest znajomość
ćwiczeń był prawidłowy, konieczna jest znajomość
tolerancji organizmu na zastosowany
tolerancji organizmu na zastosowany
wysiłek.
wysiłek.
Częstość skurczów serc po wysiłku stanowi
Częstość skurczów serc po wysiłku stanowi
kryterium wydolności organizmu i
kryterium wydolności organizmu i
tolerancji
tolerancji
wysiłku
wysiłku
.
.
Po regularnie powadzonych ćwiczeniach (co
Po regularnie powadzonych ćwiczeniach (co
najmniej 6 tyg.) można oczekiwać: bardziej
najmniej 6 tyg.) można oczekiwać: bardziej
ekonomicznej pracy serca,
ekonomicznej pracy serca,
większej tolerancji
większej tolerancji
organizmu na wysiłki fizyczne
organizmu na wysiłki fizyczne
…
…
45
45
Kiwerski J „Rehabilitacja
Kiwerski J „Rehabilitacja
medyczna”,PZWL,Warszawa,2005
medyczna”,PZWL,Warszawa,2005
S.Rudnicki i wsp. rozdz.5.6 Rehabilitacja
S.Rudnicki i wsp. rozdz.5.6 Rehabilitacja
kardiologiczna po zawale serca i zabiegach
kardiologiczna po zawale serca i zabiegach
kardiochirurgicznych
kardiochirurgicznych
Wpływ hipokinezji
Wpływ hipokinezji
– rozregulowane odczyny
– rozregulowane odczyny
naczyniowe (łatwe męczenie się, ogólne
naczyniowe (łatwe męczenie się, ogólne
osłabienie, tachykardia, hipotonia ortostatyczna).
osłabienie, tachykardia, hipotonia ortostatyczna).
Cele rehabilitacji kardiologicznej
Cele rehabilitacji kardiologicznej
–
–
poprawa tolerancji
poprawa tolerancji
wysiłkowej
wysiłkowej
oraz wydolności wieńcowej i krążenia.
oraz wydolności wieńcowej i krążenia.
Ćwiczenia fizyczne
Ćwiczenia fizyczne
– określone korzyści np.
– określone korzyści np.
zwiększenie
zwiększenie
tolerancji wysiłkowej,
tolerancji wysiłkowej,
muszą być wykonywane regularnie
muszą być wykonywane regularnie
i przy odpowiednich obciążeniach.
i przy odpowiednich obciążeniach.
46
46
A.Doboszyńska rozdz.5.7.
A.Doboszyńska rozdz.5.7.
Rehabilitacja pulmonologiczna
Rehabilitacja pulmonologiczna
5.7.3. Trening fizyczny i ćwiczenia mięśni oddechowych
5.7.3. Trening fizyczny i ćwiczenia mięśni oddechowych
Ograniczenie tolerancji wysiłku
Ograniczenie tolerancji wysiłku
w przewlekłej chorobie
w przewlekłej chorobie
płuc, różne przyczyny (często współistniejące):
płuc, różne przyczyny (często współistniejące):
- wentylacyjne; krążeniowe; wymiana gazowa; mięśniowe;
- wentylacyjne; krążeniowe; wymiana gazowa; mięśniowe;
psychologiczne i objawowe
psychologiczne i objawowe
Planowanie wysiłku – zwrócenie uwagi na czynniki
Planowanie wysiłku – zwrócenie uwagi na czynniki
ograniczające tolerancję wysiłku:
ograniczające tolerancję wysiłku:
- kondycja; miopatia mięśni szkieletowych
- kondycja; miopatia mięśni szkieletowych
(kortykosteroidy,
(kortykosteroidy,
statyny
statyny
); przewlekła hipoksemia;
); przewlekła hipoksemia;
niedożywienie; małe stężenie hormonów anabolicznych
niedożywienie; małe stężenie hormonów anabolicznych
(np..testosteron, insulinopodobny czynnik wzrostu)
(np..testosteron, insulinopodobny czynnik wzrostu)
47
47
J. Bromboszcz, P. Dylewicz
J. Bromboszcz, P. Dylewicz
Rehabilitacja kardiologiczna,
Rehabilitacja kardiologiczna,
ELIPSA-JAIM, Kraków, 2005
ELIPSA-JAIM, Kraków, 2005
Potrzeba ciągłego dostosowywania ćwiczeń do
Potrzeba ciągłego dostosowywania ćwiczeń do
możliwości chorego wynika ze zmienności stanu
możliwości chorego wynika ze zmienności stanu
chorego spowodowanej postępem choroby, nagłymi
chorego spowodowanej postępem choroby, nagłymi
zmianami przebiegu choroby i skutkami leczenia.
zmianami przebiegu choroby i skutkami leczenia.
Zachowanie bezpiecznego odstępu od granicy
Zachowanie bezpiecznego odstępu od granicy
największego wysiłku tolerowanego przez danego
największego wysiłku tolerowanego przez danego
chorego polega na takim wyborze rodzaju,
chorego polega na takim wyborze rodzaju,
intensywności oraz czasu trwania ćwiczeń, aby
intensywności oraz czasu trwania ćwiczeń, aby
spowodowane nimi obciążenie organizmu było
spowodowane nimi obciążenie organizmu było
istotnie mniejsze od obciążenia uznanego za
istotnie mniejsze od obciążenia uznanego za
zagrażające wystąpieniem powikłań.
zagrażające wystąpieniem powikłań.
48
48
B. Czarkowska, J. Przybylski
B. Czarkowska, J. Przybylski
Zarys fizjologii wysiłku fizycznego.
Zarys fizjologii wysiłku fizycznego.
Urban & Partner, Wrocław, 2006
Urban & Partner, Wrocław, 2006
B. Czarkowska-Pączek, T. Gabryś
B. Czarkowska-Pączek, T. Gabryś
Rodz.3 Wydolność fizyczna organizmu
Rodz.3 Wydolność fizyczna organizmu
3.1 Definicja wydolności fizycznej i czynniki ja
3.1 Definicja wydolności fizycznej i czynniki ja
określające
określające
Tolerancja wysiłkowa
Tolerancja wysiłkowa
3.2 Metody pomiaru wydolności fizycznej i
3.2 Metody pomiaru wydolności fizycznej i
tolerancji wysiłkowej
tolerancji wysiłkowej
Ocena tolerancji wysiłkowej
Ocena tolerancji wysiłkowej