Uczniowie szczególnie 

uzdolnieni

Mirosława Żurawska

Metody badań

•  Obserwacja
•  Testy inteligencji
Iloraz inteligencji oblicza się 

w następujący sposób:

             Wiek umysłowy
I.I =  ------------------------ x 100%
               Wiek życia

cd

• Testy uzdolnień specjalnych
•  Zadania sprawdzające 

uzdolnienia twórcze (kreacyjne)

–  myślenie dywergencyjne 

(rozbieżne),

– myślenie konwergencyjne 

(zbieżne).

Myślenie twórcze – cechy 

charakterystyczne wg 

J.P.Guilforda

•  Płynność myślenia – wiele 

wyprodukowanych pomysłów, 

łatwość ich wytwarzania.

•  Giętkość myślenia – zdolność 

wytwarzania jakościowo różnych 

rezultatów, pomysłów.

•  Oryginalność myślenia- zdolność 

wytwarzania niezwykłych, rzadkich 

i odległych od siebie odpowiedzi.

Grupy uczniów zdolnych

        

Na podstawie poziomu inteligencji, 

rodzaju  zdolności i możliwości 

twórczych wyróżniono trzy grupy 

uczniów zdolnych:

•  Uzdolnieni intelektualnie – 

„uzdolnieni akademicko”

•  Uzdolnieni w różnych dziedzinach – 

sztuce, technice, sporcie

•  Uzdolnieni twórczo – możliwości 

kreacyjne, owocem ich pracy są wytwory 

oryginalne i nowe. 

Talent i genialność

• Talent – najwyższy stopień rozwoju 

uzdolnień specjalnych. Przejawia się 
w działalności twórczej i odtwórczej.

• Genialność – wyjątkowo wysoki  poziom 

uzdolnienia przejawiający się w 
szczególnie twórczych 
i oryginalnych osiągnięciach w pewnej 
dziedzinie

. 

Jacy są uczniowie zdolni

?

•  Duża ciekawość i aktywność 

poznawcza, duże skupienie podczas 

pracy intelektualnej, cierpliwość w 

poszukiwaniu właściwej drogi, 

otwartość na nowe informacje.

•  Znaczna wiedza, bogate słownictwo, 

samodzielność osądów, nieustępliwość 

we własnych poglądach, tolerancyjność 

wobec poglądów innych osób.

c.d.

•  Świetna pamięć, małe 

zainteresowanie zadaniami 
pamięciowymi.

•  Żywa wyobraźnia, bogata wiedza, 

duże zdolności kojarzenia, trafność 
obserwacji powodują, że dostrzegane 
fakty i zjawiska niedostępne innym 
mogą być źródłem nowych pomysłów 
i uogólnień. Są przez to spostrzegani 
jako pomysłowi, oryginalni w 
widzeniu różnych spraw.  

c.d

.

•  Mają potrzebę znacznej i pogłębionej 

aktywności intelektualnej. 

• Przy niedużej pomocy otoczenia uczą 

się pracy samodzielnej, korzystania 
z pozaszkolnych źródeł informacji 
takich jak słowniki, encyklopedie, 
książki popularnonaukowe, zasoby 
edukacyjne Internetu.

Cechy zachowania uczniów 

zdolnych

 

• Miewają fantastyczne pomysły 

(„dzikie”), które próbują realizować 

bez względu na istniejące warunki.

•  Mówiąc akcentują elementy słabo 

dostrzegane i uznawane przez innych, 

co powoduje, że nie są rozumiani 

i doceniani. Bywa to często źródłem 

ich buntu a nawet agresji

.

c.d

.

•  

Są tolerancyjni wobec sprzeczności 

i wieloznaczności. Wiele zagadnień 

rozpatrują z różnych punktów widzenia, 

przez co są odbierani jako 

spostrzegający i myślący nieprecyzyjnie.

•  Interesuje ich wiele zagadnień, co 

sprawia, że są spostrzegani jako 

powierzchowni. Młodsi nie potrafią 

opanować swojej ciekawości 

i przerywają lekcje ciągłymi pytaniami

.

 

c.d

.

• Uczą się szybko, skracają działania 

w toku rozwiązywania zadań, nie 

zawsze potrafią wyjaśnić jak doszli 

do danego rezultatu. 

•  W szkole nad lekcjami pracują lekko, 

z humorem, często dowcipkując 

i żartując. Przez to są spostrzegani 

jako mający lekceważący stosunek do 

zadań i mało odpowiedzialni.

 

c.d.

• Preferują pracę w samotności, co bywa 

interpretowane jako przejaw zaburzenia 
w ich życiu społecznym

•  Niekiedy ukrywają zdolności, by nie 

wyróżniać się z grupy. „Maskowanie” 
zdolności wynika najczęściej z lęku 
przed „innością”, ale bywa też 
wymuszane przez grupę rówieśniczą

.

Zdolni – podsumowanie

• Są to osoby o bardzo bogatym życiu 

wewnętrznym, co niekiedy bywa 
przyczyną ich trudności osobistych 
ale także kłopotów ich otoczenia – 
nauczycieli, kolegów i rodziców, 
którzy nie zawsze potrafią 
zaakceptować i zrozumieć  specyfikę 
i odrębność ich myślenia, czucia 
i zachowania

Ilu ich jest?

• Wybitnie utalentowani  - ok.1% całej 

populacji.

• Dzieci o zdolnościach wyższych od 

przeciętnych (iloraz inteligencji – 115%) 
– 15 – 20%.

• Zdolni (ukończą szkołę wyższą) – ok. 35% 

danej populacji.

• W Polsce 2 – 3 % dzieci wysoce 

uzdolnionych, 25% dzieci rokuje bardzo 
dobrze i ma znaczne możliwości 
rozwojowe.

Opieka nad uczniami 

szczególnie uzdolnionymi

• Specjalne klasy i specjalni nauczyciele.
• Ciągi klas na tym samym poziomie 

nauczania.

• Odrębne szkoły dla szczególnie 

uzdolnionych.

• Nauka indywidualna.
• Konsultacje.
• Doradztwo

.

Uczniowie o uzdolnieniach 

matematyczno-fizycznych

• Bardziej chłodni emocjonalnie,
• Zamknięci w sobie,
• Podejrzliwi, ale łatwo 

dostosowujący się,

• Bardziej wytrwali,
• Większa samodzielność myślenia,
• Wyższa samoocena.

Uczniowie o uzdolnieniach 

humanistycznych

• Większa wrażliwość uczuciowa,
• Delikatność,
• Zależność psychiczna, 
• Wyższe wymagania stawiane 

sobie 
i innym,

• Niższa samoocena

.