PREZENTACJA EROTYZMU NA PRZYKŁADZIE
TRZECH WSPÓŁCZESNYCH
FILMÓW FABULARNYCH
Opracowała: Karolina Kortus
Praca dyplomowa STUDIÓW PODYPLOMOWYCH w zakresie SEKSUOLOGII – 2008 r.,
napisana pod kierunkiem prof. Lechosława Gapika.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Filmem jest utwór o dowolnej długości, w tym
utwór dokumentalny lub animowany, złożony z serii
następujących po sobie obrazów z dźwiękiem lub bez
dźwięku,
utrwalonych
na
jakimkolwiek
nośniku
umożliwiającym
wielokrotne
odtwarzanie,
wywołujących wrażenie ruchu i składających się na
oryginalną całość, wyrażającą akcję (treść) w
indywidualnej formie, a ponadto, z wyjątkiem utworów
dokumentalnych i animowanych, przeznaczony do
wyświetlania w kinie jako pierwszym polu eksploatacji
w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach
pokrewnych (www.pisf.pl).
Film
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Współczesność
Współczesność związana jest stricte z
pojęciem
płynnej
nowoczesności
(liquid
modernity, także: późna nowoczesność). Pojęcie
to
stworzone
zostało
przez
socjologa
Z.Baumana. Ma ono służyć jako główna
kategoria opisowa współczesności. „Płynna
nowoczesność charakteryzuje się prywatyzacją
ambiwalencji, poczuciem niepewności jednostki
wobec
przygodności
bytów,
fragmentarycznością i epizodycznością. Jest
niejako
kontynuacją
i
jednocześnie
przeciwieństwem stałej nowoczesności, czy też,
co być może trafniej oddaje jej istotę -
nowoczesnością pogodzoną z klęską swojego
projektu, pozbawioną ambicji ładotwórczej”
(Bauman, 2000).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyka...
Erotyka (gr. eros – miłość) to termin określający
przeżycia wewnętrzne, mające źródło w seksualności
oraz oceny i postawy wobec niej. Reprezentatywnym
wyrazem erotyki są szeroko pojęte dzieła sztuki (utwory
literackie, fotografie, filmy, rzeźby i obrazy) dotyczące
zmysłowości i miłości. Niektórzy autorzy twierdzą, iż
erotyzm, erotyka, to nazwy alternatywne dla pojęcia
seksualność. „Podejście alternatywne, polegające na
zastępowaniu pojęcia seksualności pojęciem erotyki
(...). Akcentuje tylko jeden element – związek
seksualności z psychicznym rozwojem człowieka”
(Beisert, 2006).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyka c.d.
W odróżnieniu od pornografii, dzieła erotyczne
przedstawiające seksualność człowieka mają aspiracje
do wyższej sztuki i ich podstawowym zadaniem nie jest
wywołanie podniecenia, ale raczej dostarczenie
oglądającemu lub czytającemu wrażeń estetycznych.
Ponadto dzieła, utwory erotyczne nie ujawniają przed
widzem, odbiorcą nagości narządów płciowych, czy
narządów płciowych w trakcie zbliżenia. Natomiast
„pornografia
wiąże
się
z
wpływem
bodźców
zewnętrznych
(brazków,
filmów,
tekstów)
na
reaktywność i zachowanie seksualne człowieka.
Dotychczas
nie
ujednolicono
znaczenia
pojęcia
pornografii i nie podano jej ścisłej definicji” (Imieliński,
1990).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm w kinie
Hiszpania
Film pt. „Drżące ciało”
Reżyseria: Pedro Almodovar
Scenariusz: Pedro Almodovar,
Jorge Guerricaechevarria,
Ray Lorigana, na
podstawie powieści Ruth Rendell,
Muzyka: Alberto Iglesias
Zdjęcia: Affonso Beato
Montaż: Jose Salcedo
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Obsada
J avier Bardem jako David
Javier Bardem jako David
Liberto Rabal jako Víctor Plaza
Francesca Neri jako Elena
Ángela Molina jako Clara
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu...
„Drżące ciało” to film o niebywale złożonej fabule, co zresztą jest
domeną filmów Pedro Almodovara. Tworzy on niewątpliwie filmy o
kobietach. O kobietach widzianych oczami mężczyzny. Jednakowoż
nie zapomina o mężczyznach, o ich portrecie w swoich projekcjach.
Początek filmu to krótka historia głównego bohater Victora Plazy.
Autor pozwala nam zerknąć na dzień jego narodzin, który ma
miejsce w autobusie. Jego matką natomiast jest prostytutka – tu
grana przez Penelope Cruz -Isabel Plaza Caballero (fotografia wyżej).
Kolejna scena toczy się w mieszkaniu Eleny – córki konsula –
uzależnionej od narkotyków, przygodnego seksu i pieniędzy ojca.
Wpuszcza ona omyłkowo do domu Victora - tu już dojrzewającego
mężczyznę – sądząc, że to dostawca narkotyków. Ten jednak
zauroczony Eleną po przebytej z nią wcześniej inicjacji seksualnej
nalega, by ta poświęciła mu czas, skoro i tak otworzyła mu drzwi.
Dochodzi do szamotaniny.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Do mieszkania wkraczają zaalarmowani policjanci – David i
starszy stażem Sancho – alkoholik bijący swą piękną,
niewierną żonę - Clarę, która skądinąd nie potrafi się od
niego uwolnić. David sam natomiast romansował
potajemnie z żoną swojego kolegi.
W wyniku szamotaniny między policjantami, Eleną oraz
Victorem dochodzi do strzałów z broni palnej, w wyniku
których pada na ziemię David – broniący Eleny. Winę za to
ponosi Victor, mimo iż to Sancho pociągnął za spust – w
cichym odwecie za zdradę żony.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Scena z filmu: „Drżące
ciało”
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Dalsze losy bohaterów uwikłanych w ową sytuację są następujące:
-Młody Victor – zakochany w Elenie - trafia do więzienia na 6 lat, gdzie
obiecuje sobie, że stanie się najlepszym kochankiem po to, by zdobyć
Elenę, następnie ją porzucić, tak jak ona odrzuciła jego po odebraniu
mu dziewictwa.
-David – już nigdy nie stanie na nogach, postrzał uszkodził jego rdzeń
kręgowy, w związku z czym porusza się na wózku inwalidzkim. Jest
jednak przy nim Elena – wdzięczna za jego protekcję zakłada z nim
rodzinę, rezygnuje z dotychczasowego hulaszczego trybu życia. David
natomiast nie załamuje się, lecz poświęca swój czas na grę w
koszykówkę na wózku.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
- Plan Victora realizuje się po opuszczeniu więziennych murów
– przypadkowo spotyka na swej drodze piękną i smutną
Clarę. To ona wprowadza go w tajniki współżycia z kobietą –
starsza i doświadczona staje się jego nauczycielką ars
amandi. Niechybnie jednak zakochuje się w młodym Victorze
- Podczas gdy Victor nabrał już pewności siebie w kontaktach
z kobietą, David dowiaduje się o jego zamiarach zbliżenia się
do żony – Eleny, ostrzega go zatem, odczuwając tym samym
swoją słabość, niepełnosprawność i bezradność.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Zakończenie filmu
- Elena dość ma najść Victora – postanawia oddać mu siebie,
zastrzegając, że po wspólnej nocy da on jej spokój na zawsze.
Nie spodziewa się jednak, że owa noc zmieni wszystko.
- David usuwa się z życia Eleny i Victora pełen zrozumienia, ale
też bólu. Clara i Sancho giną – Clara zakochana do szaleństwa
w Victorze, Sancho szaleńczo o nią zazdrosny – łączy ich
śmierć. Victor i Elena natomiast wiodą wspólne, poukładane
życie spodziewając się potomka.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Interpretacja własna
filmu
...
O czym jest to film? O miłości, wolności i prawie do szczęścia,
namiętności i do popełniania błędów. Przede wszystkim jednak o
tym, że nikt nie dał nam prawa do krzywdzenia drugiego. O tym,
że w dzisiejszym świecie na wiele więcej można sobie pozwolić,
niż w czasach minionych. Czy to dobrze? Tego autor nie wyjawia.
Odpowiedzi na nękające nas pytania natury moralnej
pozostawia widzowi do rozstrzygnięcia.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Interpretacja filmu c.d.
„Drżące ciało” to film, który nie ma na celu
wzbudzenia podniecenia u obserwatora, i nie czyni tego
reżyser nawet w chwili ukazania drżących ciał.
Choć z fabuły wywnioskować można, że film może stanowić
bazę instruktażową – sądzę, że nie jest nią. Funkcja
dydaktyczna – edukacyjna nie może bowiem opierać się na
kilku scenach, podczas których bohaterka uczy bohatera
spółkowania z kobietą. Może jednakowoż stanowić ku temu
dobry wstęp, formę zachęty.
Aby film ten stanowił pomoc dydaktyczną winien
wcześniej zostać opatrzony stosownym komentarzem –
czemu ma służyć, a po projekcji wskazana byłaby dyskusja
na temat, w tym wypadku związany z wartościami
uznawanymi dziś za najistotniejsze, oraz roli bliskości
fizycznej w związku partnerów
Nie da się ukryć, że film spełnia też funkcję rozrywkową, z
pewnością jednak dla widza powyżej 16 roku życia.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Ujęcie erotyzmu w filmie
Pedro Almodovara...
Film „Drżące ciało” cały - już od pierwszych chwil jego trwania, podszyty
jest grami miłosnymi, intrygą, zazdrością, erotyką, wszystkim tym, co
składa się na to, co piękne, a niekiedy bolesne między mężczyzną i
kobietą. Dotyka problemów poczucia własności drugiej osoby, które rodzi
się po kontakcie seksualnym.
Erotyzm partnerów – Victora i Clary – nauczycielki miłości, która
wprowadza go w świat zmysłowości ciał, pokazany jest z bliska, w sposób
naturalny, jeśli nie naturalistyczny. Ich tajemne spotkania, by przechodzić
przez kolejne lekcje, zabarwione są świeżością doznań, pięknem, niestety
wiążą się ze zdradą oraz złymi zamiarami Victora wobec Eleny. Ukazany
jest między tą parą ogromny ładunek emocji, przeżyć, cielesności. O
górnolotnych uniesieniach można bowiem mówić tylko w przypadku Clary
– wszak to ona zakochuje się w swoim uczniu – Victorze. Mimo, iż oboje
kochankowie nie obiecywali sobie trwałej relacji, Clarę- kobietę dojrzałą,
spragnioną czułości i niekarzącej ręki mężczyzny, spowija uczucie miłości
w formie czystej i niczego nieoczekującej.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
W tym samym czasie ukazana
jest
relacja
w
związku
pomiędzy Eleną i Davidem.
On
–
na
zawsze
już
pozbawiony władzy w nogach
nie może dać Elenie doznań
stricte
waginalnych.
Ich
zbliżenia
przyjmują
formę
oralną, temat ten nie jest
jednak podejmowany przez
małżonków, gdyż Elena czuje
wdzięczność
za
ocalenie
życia, oraz obowiązek pomocy
niepełnosprawnemu mężowi.
Wyczuwa się, że temat seksu,
bliskości erotycznej zszedł
między
tymi
dwoma
na
ostatni
plan.
Ich
życie
erotyczne
to
sporadyczne
kontakty, a swoje obcowanie
opierają
głównie
na
zrozumieniu i trwaniu przy
sobie.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Model kobiecej
seksualności ?
Obserwatorowi, odbiorcy wydaje się, że taki związek
niemal czysty, heroiczny jest możliwy. Potwierdzają to
wyniki badań Bassona z 2002 roku, opisujące
odrębność kobiecych reakcji seksualnych, kładące
nacisk na emocjonalną bliskość i satysfakcję wynikającą
ze związku. „Kobiety, w odróżnieniu od mężczyzn, mogą
od fazy podniecenia przejść od razu do orgazmu,
czasem również osiągają satysfakcję bez pożądania,
albo przechodzą przez wszystkie fazy bez osiągnięcia
orgazmu. Kobieca seksualność w dużej mierze zależy
również od poczucia własnej wartości, wieku oraz
przeszłych negatywnych doświadczeń seksualnych.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że celem aktywności
seksualnej kobiety nie zawsze musi być orgazm. Duże
znaczenie ma dla niej również satysfakcja wynikająca
ze związku oraz poczucie bliskości z partnerem” (por.
Lew -Starowicz, 2009).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Podsumowanie erotyzmu
w filmie
„Drżące ciało” Pedro
Almodovara
Bardzo jaskrawo ukazano w filmie „Drżące ciało”,
jak istotny element stanowi dla związku bliskość nie
tylko emocjonalna – jak w przypadku Eleny i Davida, ale
też cielesna, oparta na seksualności każdego z nas –
jak w przypadku Clary i Victora – wbrew badaniom
wspomnianym na poprzedniej karcie; a jak okazuje się
póżniej, również Eleny i Victora, którzy po umówionej
upojnej nocy nie potrafią się ze sobą rozstać. Elena
doznając pierwszy raz od wielu lat rozkoszy zmysłowej
związanej ze stosunkiem waginalnym, zakochuje się
bowiem w Victorze
.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm w kinie c.d.
Wielka Brytania
Film pt. „9 songs”
Reżyseria: Michael
Winterbottom
Scenariusz: Michael
Winterbottom
Muzyka: Melissa Parmenter
Zdjęcia: Marcel Zyskind
Montaż: Mat Whitecross,
Michael Winterbottom
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Obsada
Kieran O’Brien jako Matt
Margo Stilley jako Lisa
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu
Film zbudowany jest na bazie retrospekcji
głównego bohatera Matta. Wspomina on rok ze swojego
życia spędzony z Lisą, będąc na wyprawie na
Antarktyce. On – klimatolog brytyjski, ona – studentka z
Ameryki na wymianie. Wiąże ich wspólna pasja – głośne
koncerty rockowe. Na jednym z nich poznają się – od tej
chwili rozpoczyna się ich przygoda.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Historia tych dwojga ukazana jest w bardzo
szczegółowy sposób, niczym przez lupę. Młodym nie
potrzeba miłości, by stać się kochankami – reżyser nie
kryje tego w żaden sposób.
Ich wspólne życie pokazane jest jako warkocz
przeplatających się scen erotycznych i wspólnych wyjść
na koncerty grup rockowych, skąd zresztą wziął się tytuł
filmu
stanowiący
o
dziewięciu
piosenkach,
przecinających erotyczne zabawy i zdawkowe rozmowy
bohaterów, które grane są przez 8 znanych, brytyjskich
zespołów.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Film „9 songs”
wyrazem rewolucji
seksualnej?
„Rewolucją seksualną nazwać można całokształt
przemian
obyczajowych,
szczególnie
obyczajów
seksualnych, które dotyczą ilościowych wyznaczników
praktyk i zachowań seksualnych oraz jawności z jaką się o
nich mówi. „W rewolucji seksualnej można wyróżnić cztery
równoległe, choć przeciwstawne tendencje, przy czym
trudno przewidzieć, która z nich będzie dominować w
przyszłości (Starczewska, 1975). Są to:
1) obniżanie się siły i znaczenia więzi międzyludzkich
rozwijających się i świadomie kształtowanych na podłożu
miłości na rzecz wzajemnego traktowania się mężczyzn i
kobiet w kategoriach jedynie obiektów seksualnych;
2) brutalizacja stereotypowego wzoru miłości zdobywczej
(...);
3) eliminacja miłości romantycznej;
4) oparcie partnerstwa seksualnego na zasadach równości
i przyjaźni”
(Imieliński, 1990)
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Zakończenie filmu „9
songs”
Historia bohaterów Lisy i Matta kończy się dość okrutnie
– patrząc oczyma widza. Jednak bohaterowie filmowi
bez żalu rozstają się po roku znajomości – każde
odchodzi do swoich obowiązków – Lisa na Święta
Bożego Narodzenia wraca do Stanów, Matt zostaje na
Wyspach Brytyjskich. Choć wydawać się mogło, że
jedno nie może żyć bez drugiego. Doskonale film ten
obrazuje
zdanie
krytyka
filmowego
Wiesława
Saniewskiego: „powstają wspaniałe filmy o miłości,
które filmami o miłości nie są” (Saniewski, 1981).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Ujęcie erotyzmu...
Zdecydowanie erotyzm wyniesiony został w opisywanym
filmie na piedestał. Stanowi bowiem kluczowy element
znajomości Lisy i Matta. Świadczą o tym sceny ukazujące
ich codzienną egzystencję, w których brak wzajemnego
poznawania się – poza cielesnym, czy rozmów o głębszej
treści.
Film został sklasyfikowany jako romans/dramat od lat 18.
Nie zawahałabym się jednak stwierdzić, że jest to film
pornograficzny. Pamiętać trzeba jednak, że rozumienie
pornografii jest niejednoznaczne.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Ujęcie erotyzmu c.d.
(czy pornografia?)
Można się spotkać z definicją, że pornografia jest to
przedstawianie przejawów życia seksualnego człowieka
z pominięciem warstwy intelektualnej, przy czym
dodaje się, że twórca pornograficznych treści musi
działać w celu wywołania u odbiorcy podniecenia
seksualnego. Inne definicje mówią o przedstawianiu
ludzkiej aktywności seksualnej bez dodatkowych
kontekstów. Imieliński spośród wielu definicji pornografii
wyróżnia dwie zasadnicze.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Próba stworzenia
własnej definicji
pornografii
1)przedstawianie seksualności w sposób wzbudzający
podniecenie seksualne,
2)
nieprzyzwoite,
gorszące
przedstawianie
seksualności.
Kryterium wzbudzania podniecenia seksualnego nie jest
decydujące w uznaniu materiału za pornografię. Istnieje
wiele wartościowych utworów literackich, których
literatura wzbudza podniecenie seksualne, a mimo to
trudno je uważać za pornografię” (Imieliński, 1990).
Sądzę, że filmowi pt. „9 songs” zdecydowanie brakuje
nacechowania artystycznego, poetyckiego, nie brak mu
natomiast odważnych scen, które tworzą niejako
podłoże filmu.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Ujęcie erotyzmu c.d.
(czy pornografia?)
W przedstawianym filmie „9 songs” napotykamy niemal
bez przerwy:
-niepozorowane stosunki waginalne,
-ukazane z bliska sceny stosunków oralnych,
-ejakulacje głównego bohatera,
-masturbacje bohaterki.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Podsumowanie...
Odbiorca może mieć wrażenie, że cały film jest
zbiorem
poskładanych,
erotycznych,
czy
raczej
pornograficznych ujęć, które wydawać mogłyby się
piękne, gdyby nie to, że wyzute są one z głębokich
uczuć; a bohaterowie tym samym dążą jedynie do
zaspokojenia swoich cielesnych pragnień, potrzeby
seksualnej. Czy tak powinien kształtować się związek
kobiety z mężczyzną? Czy nie jesteśmy świadkami
pomylenia znaczeń miłości i seksu?
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Podsumowanie c.d.
Z pedagogicznego punktu widzenia można
stwierdzić, iż edukacyjna funkcja tego filmu
mogłaby opierać się na wybranych jego
fragmentach,
celem
uświadomienia
widzowi/uczniowi jakie cechy specyficzne dla kina
pornograficznego zostały w nim spełnione. Z
pewnością spełnia „9 songs” funkcję stymulującą
podniecenie widza. Sceny aktów seksualnych
bohaterów filmowych nie są bowiem podszyte
merytorycznym
podłożem,
natomiast
ich
częstotliwość oraz czas trwania na ekranie,
znacznie przeważa o istocie filmu. Funkcja
rozrywkowa
stanowi
w
tym
przypadku
najistotniejszą; w bardziej wrażliwym widzu może
wzbudzić refleksję dotyczącą sensu zakładania
związku oraz idei partnerstwa.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm w kinie c.d.
Francja
Film pt. „Betty Blue”
(tytuł oryginalny: „37°2 le matin”)
Reżyseria: Jean-Jacques Beineix
Scenariusz: Jean-Jacques Beineix
Muzyka: Gabriel Yared
Zdjęcia: Jean-François Robin
Montaż: Monique Prim
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Obsada
Jean-Hugues Anglade
jako Zorg
Beatrice Dalle jako Betty
Gérard Darmon
jako Eddy
Consuelo De Haviland jako Lisa
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu...
Film opiera się na dość prostej historii
dwojga młodych Francuzów: Betty, 20-
letniej
dziewczyny
i
30-letniego
Zorga. Ich miłość od samego początku
trochę szalona – nieskażona głębią i
zainteresowaniem o los drugiego,
oparta jest wszak na wspólnych
nocach. Nagle jednak okazuje się, że
Betty pragnie czegoś więcej niż tylko
łoża – chce domu, wspólnych posiłków
i całej otoczki życia w parze. Staje
zatem w drzwiach swego kochanka z
walizkami. Zorg chętnie reaguje na
propozycję wprowadzenia się Betty do
jego wynajmowanego domu.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Problem pojawia się, gdy pewnego ranka wkracza do
niego właściciel domu i jednocześnie pracodawca
Zorga. Nakazuje obydwu pracować, by mogli nadal
mieszkać razem – jest to jednak praca ponad ich siły.
Betty w furii – a zdarza jej się w nią wpadać często –
zaczyna rzucać przedmiotami, okazując tym samym
swój
sprzeciw
zaistniałej
sytuacji.
Przypadkiem
odnajduje karton po brzegi wypełniony zeszytami
zapisanymi ręcznie.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Okazuje się, że to powieść, którą lata temu napisał
Zorg.
Betty postanawia przeczytać jego dzieło. Pełna
zachwytu i oburzenia, że tak zdolny artysta zarabia na
życie reperując domy na francuskiej wsi upiera się, by
Zorg wydał swoje dzieło. Ten jednak nie daje się
przekonać, więc histeryczna Betty pod nieobecność
Zorga podpala dom, wymuszając tym samym na nim
ucieczkę z miejsca, w którym żyli.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Para znajduje swoje miejsce w Paryżu u kuzynki
szalonej Betty - Lisy, która szczęśliwie prowadzi
podupadły hotelik wymagający remontu – tam
zatrzymują się na dłuższy okres w zamian za naprawy.
Betty uparcie szuka wydawcy powieści Zorga.
Gorący, żarliwy romans tych dwojga przeradza się w
głębokie uczucie. Jednak Betty im bardziej kocha
Zorga, tym bardziej staje się podatna na wpadanie w
depresję i histerię na przemian. Chce dla niego jak
najlepiej, nie zauważając jak bardzo staje się od niego
zależna, jak bardzo stan jej umysłu zaczyna odbiegać
od normy. Dzieje się to do tego stopnia widoczne i
niebezpieczne, iż po kolejnej odmowie wydawcy, udaje
się ona do niego i rani go grzebieniem do krwi.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Fabuła filmu c.d.
Zorg bez pamięci kochający tę biedną dziewczynę – nie
mogąc dać jej tego, czego ta pragnie – okrada z
powodzeniem bank, by móc rekompensować jej
niespełnione oczekiwania. Jednak nie cieszy jej to już.
Sytuacja wydaje się odwrócić w momencie, gdy okazuje
się, że Betty jest w ciąży. Bohaterka odżywa, staje się
radosna, również Zorg dostrzega nadzieję, że los
postanowił uśmiechnąć się do ich miłości. Gdy po
przeprowadzeniu badań lekarskich okazuje się, że
wynik testu ciążowego jest negatywny Betty zdaje się
tracić rozum – zamyka się w sobie, obcina włosy,
porywa cudze dziecko, wyłupia sobie oko.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Zakończenie „Betty
blue”...
Zostaje umieszczona w szpitalu klinicznym. Zorg
pogrążony w rozpaczy nad utraconą miłością zakrada
się do szpitala i postanawia ulżyć otumanionej lekami
Betty i sobie w cierpieniu. Odbiera jej życie, a sam
oddaje się bez reszty tworzeniu, gdyż ostatecznie ktoś,
niestety zbyt późno, dostrzegł jego talent do pisania.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Własna interpretacja
Jest to film o miłości, o burzliwym
uczuciu, które nie mogło doczekać się
spełnienia. To, co śmieszyło na
początku widza – szalone zachowania
głównej bohaterki – okazało się
zwiastunem
choroby
psychicznej.
Reżyser pozwala nam wielowymiarowo
spojrzeć na uczucie, które zrodziło się
między dwojgiem ludzi mimo wszystko
i ponad wszystkim. „Gdy na ekranie
pojawia się miłość, widz wszystko
potrafi wybaczyć. Smutek, cierpienie i
żal uchodzą reżyserowi na sucho.
(…)Taka jest miłość, której wciąż nam
mało.
(…)
Sprawa
delikatna,
a
wychodzimy często z guzem na czole.
Od
zderzenia
z
problemem”
(Saniewski, 1981).
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Ujęcie erotyzmu
w filmie „Betty blue
”...
Film pt. „Betty Blue” rozpoczyna scena ukazująca dwoje
kochanków w trakcie aktu miłosnego uniesienia. Ich
splecione ciała są wstępem do poznania ich dalszych
losów. Początkowo wydawać się może, że relacja
młodych bohaterów oparta jest na czysto fizycznych
doznaniach. Okazuje się jednak, że im bliżej poznają się
oni, tym bardziej fizyczne zbliżenia stanowią dla nich
dopełnienie związku, życia na co dzień. „Seks nie jest
przecież ślepą, niekontrolowaną siłą, która miota
człowiekiem bez jego woli i świadomego wpływu na
swoje reakcje“ (Gapik, 1986). O słuszności tego zdania
przekonuje się widz w trakcie kontynuacji projekcji
filmu.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm c.d.
Erotyzm w owym filmie ukazany jest bardzo dosadnie.
Mimo iż jest to film z roku 1986, bezpruderyjnie
ukazane są tu nagie ciała bohaterów – nie tylko w
scenach pokazujących namiętność, erotykę dwojga
młodych, lecz również w scenach nostalgicznych, gdy
np. Zorg tuli smutną, pogrążoną w amoku Betty. Nagość
z filmie tym nie jest tożsama z erotyką, którą to
subtelną różnicę bardzo łatwo daje się zauważyć.
Dostrzegamy bowiem u bohaterki wiele cech
specyficznych dla depresji.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Do najważniejszych
objawów depresji zalicza
się:
-obniżony nastrój
-negatywne myśli
-brak energii życiowej
-anhedonia
-pobudliwość nerwowa
-lęki
-zaburzenia łaknienia
-zaburzenia snu
-objawy psychosomatyczne (…)
-zaburzenia seksualne (...)” (red. Gapik, Woźniak,
2001).
Te obserwujemy u Betty, pozbawionej ostatecznie chęci
do tego, czym tak bardzo była zaabsorbowana wraz ze
swym kochankiem - miłością.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm
- podsumowanie
Podstawową rolą filmu pt. „Betty blue” jest zapewne
wzbudzenie u widza uczuć towarzyszących bohaterom
filmu – fascynacji drugą osobą, zakochania, miłości.
Erotyzm w filmie tym, mimo że oglądany z bliska, być
może niedoskonały z punktu widzenia obserwatora –
nie razi, nie przeszkadza w swej nagości i zmęczeniu
bohaterów. Zdaje się również nie być elementem
wzniecającym podniecenie odbiorcy. Jest on po prostu
na swoim miejscu w związku tych dwojga. Film ten z
pewnością może pełnić funkcję dydaktyczną – jako
przykład przebiegu choroby psychicznej, która nęka
główną bohaterkę - od euforycznego optymizmu po
autodestrukcję. Jest to film, który zaskakuje kreacjami
aktorskimi, a ponad wszystko brakiem „happy endu”...
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Erotyzm w kinie
- nie warto generalizować
Choć wydawać by się mogło, że erotyzm w filmie spełnia
jedną rolę, emocjonalną – wzbudzanie podniecenia u
odbiorcy, to okazuje się, że może on być znacznie szerzej
rozumiany, w zależności od fabuły w jakiej został
osadzony, oraz od sposobów w jaki został przedstawiony.
Może on bowiem stanowić metodę na pokazanie bliskości
bohaterów, ale też na ogromną przepaść uczuciową
między nimi – jak w przypadku „9 songs” Michaela
Winterbottoma. Tu warto zwrócić uwagę na walory
estetyczne filmu, które nie każdemu mogą odpowiadać.
Film bogato ubarwiony erotyką spełniać może również rolę
edukacyjną, dydaktyczną, o czym przekonujemy się
oglądając film „Drżące ciało” Pedro Almodovara. Z niego
bowiem czerpiemy wiedzę na temat tego, jak
destrukcyjny wpływ na nasze losy może mieć intryga,
oszustwo, czy zdrada. Film pt. „Betty blue”, w którym
reżyser nie stroni od erotycznych scen dostrzegam rolę
poznawczą filmu, którą reżyser w niebanalny sposób
wplótł w losy głównych bohaterów, ukazując nam tym
samym realia życia w związku z osobą, która popada w
obłęd.
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
BIBLIOGRAFIA:
•
Bauman, Z. (2000). Płynna nowoczesność. Kraków:
Wydawnictwo Literackie.
•
Beisert, M. (2006). Seksualność w cyklu życia człowieka.
Warszawa: PWN
•
Gapik, L. (1986). Nerwice seksualne. Warszawa: PZWL
•
Gapik, L.; Woźniak, A. (2001). Terapia w seksuologii.
Zagadnienia wybrane.Poznań: P.W.Interfund
•
Imieliński, K. (1990). Seksiatria.Warszawa : PWN
•
Saniewski, W. (1981). Niewinność utracona w kinie.Wrocław:
Ossolineum.
•
Lew-Starowicz, Z. (2009). Seksualność człowieka w ujęciu
wieloaspektowym. Warszawa: Vizja Press & IT
•
www.pisf.pl
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)
Karolina Kortus
Presentation of erotic basing on the example of three
contemporary movies
Final dissertation in sexology - year 2008.
Supervisor: prof. Lechoslaw Gapik
PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 6/7(2009)