Ćwiczenia 

Ćwiczenia 

rozluźniające

rozluźniające



Są to ćwiczenia powodujące, wpływające 

Są to ćwiczenia powodujące, wpływające 

na obniżenie napięcia mięśniowego.

na obniżenie napięcia mięśniowego.



Są to ćwiczenia uczące lub wyrabiające 

Są to ćwiczenia uczące lub wyrabiające 

umiejętność świadomego i 

umiejętność świadomego i 

kontrolowanego zmniejszania napięcia / 

kontrolowanego zmniejszania napięcia / 

wzmożonego/ do wielkości spoczynkowej.

wzmożonego/ do wielkości spoczynkowej.



Są to pozycje lub ruchy zapewniające – 

Są to pozycje lub ruchy zapewniające – 

umożliwiające zmniejszenie napięcia 

umożliwiające zmniejszenie napięcia 

przez poczucie pełnej wygody, swobody, 

przez poczucie pełnej wygody, swobody, 

bezwładności.  

bezwładności.  

Cel

Cel



Dążenie do uzyskania 

Dążenie do uzyskania 

świadomego i kontrolowanego 

świadomego i kontrolowanego 

zmniejszenia napięcia mięśni

zmniejszenia napięcia mięśni

Wskazania

Wskazania



Każdy przepadek skierowany na 

Każdy przepadek skierowany na 

zabiegi kinezyterapeutyczne a w 

zabiegi kinezyterapeutyczne a w 

szczególności np.:

szczególności np.:



Stany po złamaniach i innych 

Stany po złamaniach i innych 

urazach,

urazach,



Po udarach mózgu, mięśnia 

Po udarach mózgu, mięśnia 

sercowego,

sercowego,



Stresogenne wzmożone napięcie 

Stresogenne wzmożone napięcie 

mięśni,

mięśni,

Wykonanie

Wykonanie



Ćwiczenia rozluźniające mogą być 

Ćwiczenia rozluźniające mogą być 

wykonywane jako: ogólne i miejscowe.

wykonywane jako: ogólne i miejscowe.



Czas od 20 do 30 minut

Czas od 20 do 30 minut



Częstość 1 lub 2 razy dziennie,

Częstość 1 lub 2 razy dziennie,



Pomieszczenie dobrze ogrzane, wolne od 

Pomieszczenie dobrze ogrzane, wolne od 

hałasu

hałasu



Wydawanie poleceń i rozmowa z 

Wydawanie poleceń i rozmowa z 

pacjentem głosem łagodnym, 

pacjentem głosem łagodnym, 

spokojnym, miękkim.   

spokojnym, miękkim.   

Sposoby rozluźniania 

Sposoby rozluźniania 

ogólnego

ogólnego

Uzyskuje się je poprzez przyjęcie 

Uzyskuje się je poprzez przyjęcie 

odpowiedniej pozycji. 

odpowiedniej pozycji. 

Podstawowym wymogiem dla 

Podstawowym wymogiem dla 

uzyskania rozluźnienia ogólnego 

uzyskania rozluźnienia ogólnego 

jest konieczność podparcia całego 

jest konieczność podparcia całego 

ciała z jednoczesnym, jak 

ciała z jednoczesnym, jak 

najmniejszym rozciągnięciem ciała.

najmniejszym rozciągnięciem ciała.

  

  

Rozluźnienie ogólne 

Rozluźnienie ogólne 

uzyskujemy przez:

uzyskujemy przez:



Odpowiednie ułożenie chorego w 

Odpowiednie ułożenie chorego w 

łóżku – przykłady wg. Cplsona

łóżku – przykłady wg. Cplsona



 

 

Całkowite 

Całkowite 

podwieszenie 

podwieszenie 

chorego 

chorego 

w UGUL-u 

w UGUL-u 



 

 

Zanurzenie

Zanurzenie

 chorego w wodzie 

 chorego w wodzie 



Dla zapewnienia 

Dla zapewnienia 

bezpieczeństwa fizycznego i 

bezpieczeństwa fizycznego i 

komfortu psychicznego 

komfortu psychicznego 

zakłada się koła lub 

zakłada się koła lub 

mankiety napełnione 

mankiety napełnione 

powietrzem w tych samych 

powietrzem w tych samych 

miejscach jak zakładamy 

miejscach jak zakładamy 

podwieszki,

podwieszki,



Obowiązkowa, stała 

Obowiązkowa, stała 

obecność fizjoterapeuty. 

obecność fizjoterapeuty. 

Obok małego basenu- 

Obok małego basenu- 

wanny, w basenie – 

wanny, w basenie – 

fizjoterapeuta w wodzie

fizjoterapeuta w wodzie



Temperatura wody około 35

Temperatura wody około 35

o

o

  

  

Metod Jacobsona

Metod Jacobsona



Metoda ta jest ukierunkowana na uzyskanie 

Metoda ta jest ukierunkowana na uzyskanie 

rozluźnienia ogólnego poprzez opanowanie 

rozluźnienia ogólnego poprzez opanowanie 

umiejętności regulacji napięcia poszczególnych grup 

umiejętności regulacji napięcia poszczególnych grup 

mięśniowych.

mięśniowych.



Zadaniem tej metody jest doprowadzenie do 

Zadaniem tej metody jest doprowadzenie do 

ekonomicznego zużycia energii w czasie wysiłku. 

ekonomicznego zużycia energii w czasie wysiłku. 

Uzyskuje się to przez opanowanie umiejętności 

Uzyskuje się to przez opanowanie umiejętności 

różnicowania bodźców płynących z mięśni.

różnicowania bodźców płynących z mięśni.



Ćwiczenia prowadzi się w pozycji leżącej a następnie 

Ćwiczenia prowadzi się w pozycji leżącej a następnie 

siedzącej. 

siedzącej. 



Nauka napinania i rozluźniania 1 grupy mięśniowej 

Nauka napinania i rozluźniania 1 grupy mięśniowej 

trwa około 1 godz.

trwa około 1 godz.



Program leczenia – nauczania świadomego 

Program leczenia – nauczania świadomego 

rozluźniania trwa np. dla mięśni szyi  od 6 dni 

rozluźniania trwa np. dla mięśni szyi  od 6 dni 

natomiast dla mięśni artykulacyjnych do 12 dni.

natomiast dla mięśni artykulacyjnych do 12 dni.

Trening autogenny 

Trening autogenny 

Schulza

Schulza



Metoda ukierunkowana jest na rozluźnienie 

Metoda ukierunkowana jest na rozluźnienie 

ogólne przez uzyskiwanie rozluźnienia 

ogólne przez uzyskiwanie rozluźnienia 

poszczególnych części ciała.

poszczególnych części ciała.



Trening polega:

Trening polega:



 

 

na wywołaniu wyobrażenia sobie 

na wywołaniu wyobrażenia sobie 

poszczególnych części ciała

poszczególnych części ciała



Na dowolnym zahamowaniu napięcia 

Na dowolnym zahamowaniu napięcia 

toniczno-emocjonalnego w podświadomości 

toniczno-emocjonalnego w podświadomości 



Wykonanie – leżenie lub wygodny siad, 

Wykonanie – leżenie lub wygodny siad, 

trening obejmuje 8 seansów powtarzanych 

trening obejmuje 8 seansów powtarzanych 

od 2 do 3 razy po 15 minut. Seans prowadzi 

od 2 do 3 razy po 15 minut. Seans prowadzi 

się przy spokojnej muzyce.  

się przy spokojnej muzyce.  

Sposoby rozluźnienia 

Sposoby rozluźnienia 

miejscowego

miejscowego



Rozluźnienie przez ćwiczenia czynne:

Rozluźnienie przez ćwiczenia czynne:

 

 

ruchy wahadłowe zwisającej kończyny

ruchy wahadłowe zwisającej kończyny



Nauka naprzemiennego napinania i 

Nauka naprzemiennego napinania i 

rozluźniania mięśni 

rozluźniania mięśni 



Ćwiczenia wspomagane przez 

Ćwiczenia wspomagane przez 

sprzężenie zwrotne

sprzężenie zwrotne



Poizometryczne rozluźnianie mięśnia

Poizometryczne rozluźnianie mięśnia

Nauka naprzemiennego napinania i 

Nauka naprzemiennego napinania i 

rozluźniania mięśni 

rozluźniania mięśni 

Stosuje się dla grup mięśni nadmiernie 

Stosuje się dla grup mięśni nadmiernie 

napiętych oraz ich antagonistów. W 

napiętych oraz ich antagonistów. W 

czasie trwania skurczu nie powinien 

czasie trwania skurczu nie powinien 

odbywać się żaden ruch w stawie. 

odbywać się żaden ruch w stawie. 



Sposób wykonania

Sposób wykonania



Terapeuta ustawia odcinek ciała w 

Terapeuta ustawia odcinek ciała w 

określonej pozycji nie wywołującej bólu,

określonej pozycji nie wywołującej bólu,



Stawiając maksymalny opór kolejno 

Stawiając maksymalny opór kolejno 

agonistom i antagonistom wywołuje ich 

agonistom i antagonistom wywołuje ich 

naprzemiennie napięcie izometryczne

naprzemiennie napięcie izometryczne

Ćwiczenia 

Ćwiczenia 

wspomagane przez 

wspomagane przez 

sprzężenie zwrotne

sprzężenie zwrotne



Biofeedback

Biofeedback

, 

, 

biologiczne 

biologiczne 

sprzężenie zwrotne

sprzężenie zwrotne

 

 

polega na dostarczaniu 

polega na dostarczaniu 

człowiekowi informacji 

człowiekowi informacji 

zwrotnej („feedback”) o 

zwrotnej („feedback”) o 

zmianach jego stanu 

zmianach jego stanu 

fizjologicznego. Zmiany 

fizjologicznego. Zmiany 

fizjologiczne organizmu 

fizjologiczne organizmu 

monitorowane są przez 

monitorowane są przez 

odpowiednie urządzenie.

odpowiednie urządzenie.



Przekazywanie to odbywa 

Przekazywanie to odbywa 

się inną niż normalnie 

się inną niż normalnie 

drogą. Dlatego nazywamy 

drogą. Dlatego nazywamy 

je sprzężeniem 

je sprzężeniem 

zastępczym. 

zastępczym. 

Przekaźnikami informacji 

Przekaźnikami informacji 

do CUN są telereceptory / 

do CUN są telereceptory / 

wzrok, słuch/ i 

wzrok, słuch/ i 

eksteroreceptory, skóra/

eksteroreceptory, skóra/

Cel

Cel



Dostarczanie stałego, 

Dostarczanie stałego, 

niezakłóconego dopływu 

niezakłóconego dopływu 

informacji z obwodu o jego 

informacji z obwodu o jego 

aktualnej sytuacji

aktualnej sytuacji

  

  

Przykłady:

Przykłady:

1. Biofeedback EMG

1. Biofeedback EMG

 (ElektroMioGrafia) – 

 (ElektroMioGrafia) – 

Punktem wyjścia jest  wzmożone napięcie 

Punktem wyjścia jest  wzmożone napięcie 

mięśniowe. Urządzenie wychwytuje 

mięśniowe. Urządzenie wychwytuje 

elektryczne sygnały w mięśniach a 

elektryczne sygnały w mięśniach a 

następnie przekłada je na formę 

następnie przekłada je na formę 

zrozumiałą dla pacjenta, np. żarówka 

zrozumiałą dla pacjenta, np. żarówka 

błyska lub włącza się sygnał dźwiękowy, 

błyska lub włącza się sygnał dźwiękowy, 

gdy mięsień się napina natomiast zanika 

gdy mięsień się napina natomiast zanika 

jak mięsień się rozluźnia. 

jak mięsień się rozluźnia. 

2. 

2. 

Biofeedback temperaturowy

Biofeedback temperaturowy

 

 

/termistor/

/termistor/

Punktem wyjścia jest zmniejszona 

Punktem wyjścia jest zmniejszona 

temperatura skóry. Urządzenie zakłada się 

temperatura skóry. Urządzenie zakłada się 

na opuszek palca. Celem treningu jest 

na opuszek palca. Celem treningu jest 

osiągnięcie wyższej temperatury od 

osiągnięcie wyższej temperatury od 

wyjściowej. Biofeedback temperaturowy 

wyjściowej. Biofeedback temperaturowy 

stosowany jest do treningu relaksu, ale 

stosowany jest do treningu relaksu, ale 

także w medycynie do leczenia 

także w medycynie do leczenia 

niedokrwienia kończyn, chorobie 

niedokrwienia kończyn, chorobie 

reumatycznej, astmie. 

reumatycznej, astmie. 



 

 

Rozluźnienie bierne

Rozluźnienie bierne



Przez podwieszenie

Przez podwieszenie



Przez spokojne ruchy 

Przez spokojne ruchy 

bierne

bierne



Przez spokojny masaż 

Przez spokojny masaż 

suchy, wirowy, podwodny

suchy, wirowy, podwodny



Przez stosowanie ciepła

Przez stosowanie ciepła



Przez stosowanie 

Przez stosowanie 

wyciągów 

wyciągów 



Poizometryczne 

Poizometryczne 

rozluźnianie mięśnia

rozluźnianie mięśnia



Cel:

Cel:

Rozluźnienie mięśni 

Rozluźnienie mięśni 

antagonistycznych w celu 

antagonistycznych w celu 

ułatwienia pracy agonistów.

ułatwienia pracy agonistów.

Wykonanie

Wykonanie



Pacjent czynnie lub przeciwko optymalnemu 

Pacjent czynnie lub przeciwko optymalnemu 

oporowi terapeuty napina mięśnie 

oporowi terapeuty napina mięśnie 

agonistyczne osiągając maksymalny zakres 

agonistyczne osiągając maksymalny zakres 

ruchu,

ruchu,



Terapeuta zmienia swój chwyt, polecając 

Terapeuta zmienia swój chwyt, polecając 

pacjentowi napięcie mięśni antagonistycznych 

pacjentowi napięcie mięśni antagonistycznych 



Po kilku sekundach pacjent i terapeuta 

Po kilku sekundach pacjent i terapeuta 

całkowicie się rozluźniają

całkowicie się rozluźniają



Następnie pacjent ponownie czynnie lub 

Następnie pacjent ponownie czynnie lub 

przeciwko optymalnemu oporowi terapeuty 

przeciwko optymalnemu oporowi terapeuty 

napina mięśnie agonistyczne osiągając nowy, 

napina mięśnie agonistyczne osiągając nowy, 

maksymalny zakres ruchu,

maksymalny zakres ruchu,



W nowo osiągniętej pozycji powtarza się 

W nowo osiągniętej pozycji powtarza się 

opisaną technikę doprowadzając do 

opisaną technikę doprowadzając do 

zmęczenia mięśni antagonistycznych.

zmęczenia mięśni antagonistycznych.