Edukacja zdrowotna
inwestycją na całe życie
Edukacja zdrowotna
inwestycją na całe życie
Zdrowy nauczyciel i zdrowy
uczeń jako filary zdrowej
szkoły
Moduł -5 godzin
AKTYWIZUJĄCE METODY I TECHNIKI NAUCZANIA
WYKORZYSTYWANIE W PRACY Z DZIEĆMI
Metody aktywizujące - to grupa metod nauczania charakteryzująca się tym, że w procesie
kształcenia aktywność podmiotu uczącego się przewyższa aktywność podmiotu nauczającego.
Bardzo ważne są warunki potrzebne do wywołania aktywności ucznia.
Aby pobudzić ucznia do twórczej pracy należy:
wywołać poczucie sensu tego co robi,
uwzględnić jego zainteresowania,
zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa,
pozwolić mu na udział w planowaniu i podejmowaniu decyzji,
dostrzegać wkład jego pracy, a nie tylko efekt
umożliwić mu realizację własnych pomysłów.
Stosując metody aktywizujące nie prowadzimy „ucznia za rękę”, ale stwarzamy warunki, aby
potrafił się uczyć myśleć, poszukiwać, doskonalić, komunikować się działać i współpracować
w grupie, aby brał odpowiedzialność za efekty uczenia się.
Metody aktywne –praca w grupach
•
Komunikacja, dyskutowanie, uzgadnianie stanowisk;
•
Wymiana myśli, analiza odmiennych stanowisk;
•
Przedstawianie wniosków i efektów pracy innym
zespołom przez przedstawiciela (lidera) –zwięzłe
wyrażanie myśli, ćwiczenie umiejętności wypowiadania
się przed większym audytorium.
Zalety metod aktywizujących
Zalety metod aktywizujących:
·
umożliwiają dzieciom dopuszczenie do głosu w czasie zajęć,
· rozwijają myślenie, dają okazję do rozmów, wymiany doświadczeń,
· gwarantują dużą trwałość wiedzy zdobytej w sposób aktywny (50-75%),
· integrują grupę w czasie wspólnej pracy, zabawy,
· rozwijają dzieci intelektualnie i emocjonalnie,
· uczą sztuki komunikowania się w grupie i świadomego uczestnictwa w życiu społecznym,
· kształtują nastawienie nauczyciela na potrzeby dziecka,
· są szansą na wyrwanie się z szarej szkolnej codzienności,
· mają szczególnie dużą wartość w zajęciach z dziećmi mniej zdolnymi i niepełnosprawnymi,
· sprzyjają zainteresowaniu dzieci tematem,
· służą integracji wiedzy z różnych przedmiotów.
ĆWICZENIA Z WYKORZYSTANIEM
METOD AKTYWIZUJĄCYCH
METODA PROJEKTÓW
Metoda ta polega na wykonaniu przez uczniów projektu, czyli zadania. Jest
ono realizowane przez uczniów samodzielnie, ale jest przygotowane i
koordynowane przez nauczyciela. To on określa merytoryczne ramy projektu.
Projekty mają odpowiadać zainteresowaniom ucznia i wiązać działalność
praktyczną z umysłową, rozwijać samodzielność, uczyć zbierania danych,
korzystania ze źródeł, prezentowania wyników. Projekty wykonujemy
najczęściej grupowo w dłuższym czasie. Oceniając projekt bierzemy pod
uwagę:
wybór tematu
korzystanie z różnych źródeł informacji
integrowanie wiedzy z różnych dziedzin
rozplanowanie zadań między członków grupy
prezentację projektu
samoocenę pracy uczestników
\
Portfolio jest techniką aktywizującą, która polega na wyszukiwaniu i
gromadzeniu np. w teczce materiałów na wybrany temat. Dzięki
konieczności
ciągłego segregowania i wartościowania zebranych materiałów, uczniowie
kształcą umiejętność porządkowania wiadomości. Uczą się też korzystania
z
różnych źródeł informacji oraz efektywnej współpracy podczas
wymieniania
się materiałami.
PORTFOLIO
cd.
DRAMA
Jest metodą pedagogiczną, która sprzyja wydobywaniu i rozwijaniu
najbardziej pożądanych cech osobowości człowieka. Wykorzystuje
ona naturalną skłonność dziecka do naśladownictwa, sprzyja
rozwijaniu aktywności intelektualnej, emocjonalnej i ruchowej.
Drama wzmacnia więź koleżeńską i grupową oraz poczucie
współpracy i współodpowiedzialności. Metoda ta odrywa dziecko od
codziennej rzeczywistości, rozładowuje kompleksy i napięcia
psychiczne, pomaga w nawiązywaniu emocjonalnych kontaktów z
rówieśnikami, rozbudza wiarę we własne siły. W dramie uczeń nie
gra kogoś, lecz jest sobą w aranżowanych sytuacjach. Uczestnicy
dramy działają bez scenariusza. Na początku stosujemy proste
techniki w małych grupach, żeby nie zniechęcić dziecka. Techniki
dramowe:
rozmowy, wywiady
ćwiczenia pantomimiczne
żywe obrazy
sytuacje stymulowane
cd.
KOSZ I WALIZKA
Symbolika jest wyrazista: kosz oznacza rzeczy zbędne, walizka
to, co jest na tyle ważne i potrzebne, że zabieramy ze sobą.
BURZA MÓZGÓW – inaczej giełda pomysłów.
Metoda kształtująca pomysłowość i wyobraźnię. Pomysły mogą
być codzienne, fantastyczne, innowacyjne. Celem tej metody
jest zgromadzenie w krótkim czasie jak największej liczby
rozwiązań danego problemu. Po wyczerpaniu pomysłów
następuje dyskusja i wybór najlepszego lub najlepszych z nich.
Zasady burzy mózgów:
przyjmowanie wszystkich pomysłów, powstrzymywanie się od ich
komentowania
zapisywanie każdego pomysłu
położenie nacisku na liczbę a nie, na jakość pomysłów
zachęcanie do podawania pomysłów z wyobraźni, nawet nierealnych
wykorzystanie cudzych pomysłów, bazowanie na nich i ich rozwijanie
cd.
Rybi szkielet – ta technika pochodzi od kształtu
przypominającego „rybi szkielet”. Znana jest także jako
„schemat przyczyn i skutków”
Na plakacie lub tablicy nauczyciel rysuje schemat
przypominający rybi szkielet. W głowie ryby wpisuje dowolny
problem.
Uczniowie metodą burzy mózgów wymieniają główne czynniki,
które miały wpływ na powstanie danego problemu. Wpisują je na
tzw. dużych ościach.
Nauczyciel dzieli uczniów na tyle grup, ile jest dużych ości. Każda
grupa otrzymuje jeden czynnik główny (dużą ość) i w określonym
czasie stara się odnaleźć przyczyny, które na niego wpłynęły.
Przedstawiciele grup wpisują czynniki szczegółowe (małe ości)
na schemat.
Z czynników szczegółowych (małych ości) uczniowie wybierają,
ich zdaniem, najistotniejsze.
Uczniowie wyciągają wnioski i rozwiązują problem.
cd.
635 – to technika, dzięki której można rozwiązywać
różnorodne problemy. Jest ona modyfikacją „burzy
mózgów”’ a różni się tylko sposobem organizacji i
przeprowadzenia sesji twórczej. Technika „635” bardzo
skutecznie zmusza do aktywności umysłowej poprzez
konieczność szybkiego zgłaszania rozwiązań. Nowe,
niekonwencjonalne a nawet „szalone” pomysły czynią
technikę bardzo atrakcyjną dla dzieci.
Magiczne liczby podane w nazwie mają swoje
znaczenie:
liczba pierwsza – 6 – oznacza liczbę osób lub
grup
liczba środkowa – 3- oznacza liczbę rozwiązań
(pomysłów)
liczba końcowa – 5 – oznacza liczbę tzw. rundek.
cd
Kula śniegowa –
inaczej zwana też dyskusją
piramidową, polega na przechodzeniu od pracy
indywidualnej do pracy w całej grupie. Technika ta daje
szansę każdemu na sprecyzowanie swojego zadania i
stanowiska na podany temat, umożliwia nabywanie
doświadczeń, jak też pozwala dzieciom ćwiczyć i śledzić
proces uzgadniania stanowisk. . Na początku dzieci
pracują indywidualnie nad podanym problemem.
Następnie łączą się w pary i ustalają wspólne
stanowisko. Później łączą się w czwórki, czwórki w
ósemki, ósemki w szestnastki (wszędzie ustalają
wspólne stanowisko). Na końcu następuje prezentacja
wspólnie wypracowanego stanowiska. Wcześniej trzeba
im rozdać kartki. Podawane przez nas kartki symbolizują
,,kule śniegowe”, które za każdym razem się zwiększają.
Edukacja zdrowotna
Edukacja zdrowotna jest to proces w
którym ludzie uczą się dbać o zdrowie
własne i społeczności w której żyją.
Definicja edukacji zdrowotnej
Edukacja zdrowotna jest całożyciowym procesem
uczenia się ludzi jak żyć, aby:
zachować i doskonalić zdrowie własne i innych
w przypadku wystąpienia choroby lub
niepełnosprawności aktywnie uczestniczyć w
jej leczeniu, radzić sobie i zmniejszać jej
negatywne skutki
Edukacja zdrowotna obejmuje:
świadomość i rozumienie zdrowia
wiedzę o zdrowiu i czynnikach zwiększających jego
potencjał oraz mu zagrażającym
postawy wobec zdrowia własnego i innych ludzi
umiejętności niezbędne do kształtowania zachowań
sprzyjających zdrowiu i radzenia sobie w nowych
sytuacjach, podejmowanie własnych decyzji i wyborów.
Promocja zdrowotna
PROMOCJA ZDROWIA JEST TO PROCES
UMOŻLIWIAJĄCY LUDZIOM ZWIĘKSZENIE
KONTROLI NAD SWOIM ZDROWIEM ORAZ
JEGO POPRAWĘ
Styl życia
Składają się nań zachowania zdrowotne, postawy,
działania i ogólna filozofia życia.
Zależy od : środowiska, norm społecznych i kulturowych,
w których żyje człowiek i społeczność, do której należy
( lub z którą się identyfikuje); osobistych przekonań,
wartości, umiejętności życia, ogólnej : ekonomicznej,
politycznej i organizacyjnej struktury społeczeństwa.
Kariera zdrowotna
Jest to pewien „bagaż” ( suma)
wiedzy i doświadczeń związanych ze zdrowiem,
uzyskiwanych w różnych etapach życia, które
decydują o umiejętnościach, zachowaniach
zdrowotnych i stylu życia człowieka.
W rozwoju „kariery zdrowotnej” podstawowe
znaczenie mają wpływy społeczne.
Rola nauczyciela:
Odpowiada za: program, przebieg
procesu uczenia się, odpowiedni dobór
informacji i metod aktywizujących.
Od ucznia zależy czy informacje
przyswoi i wykorzysta ( efekty edukacji
zdrowotnej).
Profilaktyka i terapia zdrowotna
Pierwotna - dotyczy ludzi zdrowych
Wtórna – dotyczy ludzi ze zwiększonym ryzykiem
występowania zaburzenia lub choroby z wczesnymi
i odwracalnymi jeszcze objawami, polega na
zapobieganiu dalszemu rozwojowi choroby
Trzeciorzędowa –dotyczy ludzi już chorych i
niepełnosprawnych. Jest to zapobieganie skutkom
fizycznym i psychicznym choroby
Koszty – nakłady finansowe
system opieki zdrowotnej pochłania aż ok. 90% z
całkowitych nakładów na ochronę zdrowia a ma tylko
ok.10% wpływ na redukcję umieralności !
nakłady na kształtowanie stylów życia i edukacja
zdrowotna pochłaniają zaledwie ok. 1,5% nakładów a
mają ok. 40% wpływ na obniżenie umieralności
Koszty- nakłady finansowe
nakłady finansowe na ochronę środowiska naturalnego
człowieka – 1,5%, posiadają ok. 20% potencjalny wpływ
na redukcję umieralności
Zdrowie
Zdrowie jest stanem pełnego dobrego samopoczucia
fizycznego, psychicznego, społecznego, a nie wyłącznie
brakiem choroby lub niedomagania (ułomności)…”
Czynniki wpływające na zdrowie
Zachowan
ie
Zdrowi
e
Czynniki
genetycz
ne
Środowisk
o
Ochron
a
zdrowia
Czynniki
socjoekonomiczne
Czynniki kulturowe
50
%
10
%
20
%
20
%
Nasze zdrowie zależy
Styl życia i zachowania zdrowotne 50-52%
Środowisko fizyczne i społeczne ok. 20%
Czynniki genetyczne 20%
Służba zdrowia 10-15%
cd.
Styl życia – w tym zachowania zdrowotne
zależą od :
środowiska
norm społecznych i kulturowych
osobistych przekonań
umiejętności życia
ogólnej, ekonomicznej, politycznej struktury
społeczeństwa
Co to jest zdrowie?
Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zdrowie jako :
„Stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego,
psychicznego i społecznego”
Zdrowie fizyczne
Zdrowie psychiczne
-zdrowie emocjonalne
-zdrowie umysłowe
Zdrowie społeczne
Zdrowie duchowe
Zdrowie psychiczne
To zdolność do jasnego i logicznego
myślenia
Zdrowie emocjonalne
To zdolność do rozpoznawania uczuć np. lęku,
radości, żalu, złości oraz wyrażania ich w
odpowiedni sposób
To umiejętność radzenia sobie ze stresem,
napięciami psychicznymi, depresją i lękiem
Zdrowie społeczne
To zdolność utrzymywania
prawidłowych relacji z innymi ludźmi.
Zdrowie duchowe
Związane z wierzeniami i praktykami
religijnymi, wyznawanych zasad, zachowań i
sposobów utrzymania wewnętrznego spokoju.
Zdrowie- czynniki ryzyka
Hipokinezja (brak dostatecznej
aktywności ruchowej )
Niewłaściwe odżywianie
Uzależnienia
Stres
CHOROBY
CYWILIZACYJNE
CZYNNIKI
RYZYKA
• choroby
nowotworowe,
• miażdżyca,
• choroba wieńcowa,
• nadciśnienie
tętnicze,
• cukrzyca,
• otyłość,
• próchnica zębów
i osteoporoza,
• alergie,
• depresje
• stres,
• hałas,
• tytoń,
• alkohol,
• dieta,
• infekcje,
• Inne
• brak ruchu
Systematyczna aktywność fizyczna
Stosowania zasady 3x30x130 oraz
systematyczne hartowanie
Ruch może zastąpić wszystkie leki ale leki nie zastąpią ruchu.
Gdzie kończy się ruch zaczyna śmierć
Ambulans nie zawsze może dojechać na czas„ lepiej zapobiegać
niż leczyć”
Czemu służy szkolna kultura fizyczna
?
Podstawowym zadaniem szkolnej kultury fizycznej jest
zapewnienie wszystkim uczniom możliwości
uczestniczenia w różnych wartościowych i atrakcyjnych
formach aktywności ruchowej, wkomponowanej w
szerszy kontekst edukacji prozdrowotnej propagującej
model zdrowego stylu życia - jako ważnego warunku
sukcesu życiowego, potężnego środka zapobiegania,
eliminowania i ograniczenia wszelkich zagrożeń
zdrowotnych i zachowań patologicznych.
Funkcje wychowania fizycznego
Funkcja stymulacyjna ( pobudzająca ) polegająca na
wspomaganiu naturalnego biologicznego rozwoju człowieka
bodźcami i sytuacjami wychowawczymi, ułatwiającymi pełną
realizacje potencjalnych możliwości rozwojowych człowieka.
Funkcja adaptacyjna ( przystosowawcza ) polegająca na
przygotowaniu człowieka do zadań czekających go w życiu tj.
wyrobienie odporności na niekorzystne sytuacje życiowe –
hartowanie, pływanie , przygotowanie do wysiłku w pracy
zawodowej, do służby wojskowej, rodzenia dzieci.....itp.
Funkcja korektywna ( poprawiająca ) polegająca na
wyrównywaniu odchyleń w rozwoju fizycznym człowieka
wykraczającym poza przyjętą normę .
Funkcja kompensacyjna ( wyrównująca ) polegająca na
wyrównaniu braków w rozwoju fizycznym człowieka
powstałych na wskutek długotrwałego wykonywania
jednostronnych czynności np. siedzenia lub zgiętej pozycji
przy pracy.
Istota rekreacji ruchowej
Aktywność- dostarcza radości, zadowolenia,
przyjemnych wrażeń – umożliwia
odprężenie,relaks,obniżenie poziomu smokontroli
emocjonalnej
Dobrowolność – poczucie swobody wyboru i
możliwości działania w zgodzie z własnymi
preferencjami i zamiłowaniami
Odmienność - w stosunku do dnia codziennego i
obowiązków zawodowych, społecznych lub rodzinnych
Bezinteresowność – brak motywów ekonomicznych
przy podejmowaniu działań rekreacyjnych
Zabawa i rozrywka – możliwość przeniesienia się w
inną rzeczywistość ( świat zabawy ), działania sportowe
podejmowane są dla samej przyjemności
Społeczne- uwarunkowania aktywności ruchowej
Potrzeba wypoczynku i relaksu (oderwanie się od codziennych
obowiązków i kłopotów )
Potrzebę aktywności psychofizycznej ( naładowanie akumulatorów ,pozbycie się
nadmiaru energii )
Potrzeba zmiany trybu i środowiska życia ( urozmaicenie życia )
Potrzeba kontaktu z naturą ( przyrodą )
Potrzeba emocji i przyjemnych wrażeń
Potrzeba obniżenia poziomu samokontroli ( spontaniczności, swobody, beztroskiej
zabawy )
Potrzeba kontaktów ( zwłaszcza nieformalnych ) z innymi ludźmi
Potrzeba osiągnięć (uznania, dowartościowania, dominacji )
Potrzeba współzawodnictwa ( rywalizacji, walki, wyładowania gresji )
Potrzeba nowych doświadczeń, wiedzy, umiejętności
Aktywność fizyczna
Aktywność fizyczna odgrywa w naszym życiu ogromną
rolę, jednak tylko część osób uprawia jakąś dyscyplinę
sportu w sposób regularny. Większość z nas zapomina
niestety, że tak zwany aktywny
naszego organizmu korzystniejszy niż wypoczynek
bierny. Każdy z nas jest w stanie znaleźć jakąś
dyscyplinę sportu, którą lubi. Aktywny tryb życia niesie
ze sobą szereg korzyści. Osoby w sposób systematyczny
uprawiające sport są nie tylko zgrabniejsze, lecz także,
dzięki lepszemu dotlenieniu mózgu mają sprawniejszą
pamięć i koncentrację. Szczególnie korzystny wpływ ma
na nasze zdrowie
na świeżym powietrzu.
Zalety aktywności fizycznej
Reguluje zaburzenia metaboliczne
Sprzyja utrzymaniu pożądanej wagi
Prowadzi do wzrostu podstawowej przemiany materii
Zmniejsza apetyt
Sylwetka wysportowana
Zapobiega występowaniu wad postawy
Poprawia wydolność fizyczną
Osoba, która ćwiczy czuje się mocna, silna i pełna życia
Łatwiej pokonuje problemy życia codziennego ,nie poddaje się stresowi
Rozładowuje psychiczne i fizyczne napięcie (znosi depresje i nerwowość)
Zwiększa się odporność na infekcje, urazy i kontuzje
Zapobiega pewnym postaciom choroby nowotworowej
Zwiększa odporność na ból
Pomaga w zasypianiu
Zwiększa ilość masy kostnej i chroni przed osteoporozą
Poprawia samopoczucie
Obniża ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
Korzystne zmiany w układzie oddechowym, oddech głębszy, organizm bardziej
dotleniony
Aktywność fizyczna
Lista zalet ćwiczeń fizycznych jest wielka i nie sposób ją
całą wymienić. Koniecznie jed nak podkreślić należy, że
procesowi wzmacniania sił fizycznych z reguły
towarzyszy wzmacnianie sił psychicznych. Fizyczna
pewność siebie łatwo przenosi się na pewność siebie w
ogóle, wzmacnia i podwyższa kondycję antystresową,
czyni człowieka pogodniejszym i życzliwszym dla
innych.
Można powiedzieć, że życzliwość dla świata wzrasta z
ilością przebiegniętych kilometrów.
Ruch wzmacnia też potencjał intelektualny.
cd.
Podczas wysiłku fizycznego w organizmie dokonuje się
szereg zmian - zwiększa się zapotrzebowanie mięśni na
tlen, materiały energetyczne oraz zwiększa się wydzielanie
produktów przemiany materii. Szczególnie korzystne
zmiany dokonują się w obrębie układu krwionośnego,
oddechowego, kostnego.
Częstotliwość akcji serca może wzrosnąć do 150 uderzeń
na minutę
Ilość pompowanej krwi może wzrosnąć do około 20 litrów
na minutę
Ilość powietrza, które przechodzi przez płuca może
wzrosnąć do około 100 litrów w ciągu minuty
Przemiana materii może zwiększyć się 4. a nawet 20.
krotnie
Wykazano poprawę perfuzji mięśnia serca w grupie osób
systematycznie trenujących.
cd.
Naukowo stwierdzono, że ruch i ćwiczenia fizyczne jako
naturalne bodźce wpływają pozytywnie na człowieka w
każdym aspekcie, tzn. biologicznym, fizycznym i
duchowym.
Bez ćwiczeń nie można osiągnąć dobrej jakości życia i
zachowania zdrowia.
Wiele korzystnych zmian, jakie zachodzą podczas
treningu, widocznych jest nawet gołym okiem. Są to
zazwyczaj: prosta, szczupła sylwetka, ładne,
wzmocnione przez trening mięśnie, sprężysty i
energiczny chód, dobre samopoczucie w dniach, kiedy
inni czują się gorzej.
układ mięśniowy
Wzmocnienie masy mięśniowej podczas ćwiczeń
prowadzi do utrzymania prawidłowej postawy ciała,
ponieważ układ mięśniowy wpływa na kształt układu
kostnego.
cd.
Silne mięśnie ochraniają i oszczędzają stawy, a
silny gorset mięśniowy wzdłuż kręgosłupa
odciąża dyski międzykręgowe i chroni je przed
zużyciem. Wzmocnienie gorsetu mięśniowego
staje się coraz ważniejsze, wręcz konieczne.
Układ kostny
Regularne ćwiczenia powodują zmianę kształtu
kości, ich długości i szerokości. Kości stają się
bardziej masywne, zwiększa się szerokość
powierzchni stawowych. Wzrost masy tkanki
kostnej zapobiega osteoporozie.
Układ oddechowy
Trening zwiększa liczbę czerwonych ciałek krwi,
powiększając pojemność tlenową organizmu, dzięki
czemu nie męczymy się tak szybko. U osób
wytrenowanych stwierdza się wzrost pojemności płuc —
jest to ściśle związane z większą ruchomością klatki
piersiowej i większą siłą mięśni oddechowych.
cd.
Lepszy stan emocjonalny. Podczas ćwiczeń nasz
organizm wytwarza endorfiny – hormony szczęścia,
odpowiedzialne za dobre samopoczucie.
Poprawa wydolności układu odpornościowego, a co za
tym idzie mniejsza podatność na choroby.
Aktywność fizyczna dodaje więcej energii i wigoru na co
dzień.
cd.
Ruch nie musi być nudny. Możemy wybrać taką formę
aktywności fizycznej która stanie się naszą pasją i
ulubioną formą spędzania wolnego czasu. Jedni wolą
maszerować na siłowni, inni w terenie. Duże grono osób
lubi gry zespołowe, sporo preferuje też rozluźniająco
wpływające na organizm pływanie, czy dostojną jazdę
konną.
Właściwe odżywianie
Przestrzeganie bilansu energetycznego
Spożywanie dużych ilości jarzyn i owoców
Ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych
odżywianie
Żywność bezpieczna dla zdrowia i prawidłowe żywienie
należą do najważniejszych czynników środowiskowych
kształtujących stan zdrowia człowieka od momentu jego
poczęcia do późnej starości. Dlatego też znajomość zasad
racjonalnego żywienia i ich realizacja posiadają zasadnicze
znaczenie dla każdego człowieka. Nauczanie tych zasad i ich
realizacja w praktyce winno odbywać się w domu
rodzinnym, w przedszkoli i szkole. Nawyki żywieniowe
kształtowane u dzieci do 15 roku życia ulegają w
późniejszych okresach tylko niewielkim modyfikacjom.
Odżywianie cd.
Według Hipokratesa „pożywienie powinno być
lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem”. Niestety wśród
ludności Polski wiele chorób powstaje właśnie na tle
wadliwego żywienia. Należą do nich choroby układu
krążenia, wiele rodzajów nowotworów, miażdżyca,
nadciśnienie tętnicze, otyłość, próchnica zębów.
Inne, które są najczęściej wynikiem niedoborów
żywieniowych, to powiększenie tarczycy, które u dzieci
przybiera postać wola endemicznego, niedobory
wysokości i masy ciała, opóźnienie w rozwoju fizycznym,
niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteoporoza u kobiet
po okresie menopauzy.
cd.
Podstawowe błędy żywieniowe popełniane przez
Polaków wynikają z: nadmiaru zjadanego pożywienia
oraz niedostatecznej jego ilości w dziennej racji
pokarmowej bądź złego zestawienia produktów i racji
pokarmowej, prowadzące do niezbilansowania ilości
składników odżywczych zawartych w pożywieniu.
cd.
Do najważniejszych wad o charakterze jakościowym,
według Szponara, należą:
niskie upowszechnienie karmienia piersią dzieci w 1.
roku życia
nieregularne spożywanie posiłków, zjadanie ich w
pośpiechu i stanach dyskomfortu emocjonalnego,
niewłaściwa temperatura zjadanych potraw,
spożywanie żywności zanieczyszczonej substancjami
szkodliwymi dla zdrowia
cd.
W diecie dzieci i młodzieży przeważa tak
zwane „ śmieciowe jedzenie”, to jest:
chipsy, frytki, hamburgery, słodycze.
cd.
Szkodliwe są zatem wszelkie nadmiary i
jednostronność w diecie. Podstawą jest
spożywanie urozmaiconych produktów
żywnościowych, dzięki czemu ich natura i
właściwości odżywcze wzajemnie się
uzupełniają i wzmacniają. Składniki odżywcze,
takie jak białka, tłuszcze, węglowodany, sole
mineralne i witaminy nie występują oddzielnie
i tak też nie mogą być spożywane
cd.
Zatem najczęściej popełniane błędy
żywieniowe to zbyt niskie spożycie mleka i
jego produktów, np. serów, jogurtów, a także
warzyw i tłuszczów pochodzenia roślinnego.
Zdecydowanie wyższa niż zalecana w Polsce
jest konsumpcja tłuszczów ogółem przy
jednocześnie zbyt niskim olejów: sojowego,
słonecznikowego. Zbyt wysokie zaś jest
spożycie mięsa i jego przetworów.
odżywianie
Najważniejsza pierwsza zasada zdrowej diety to jak
wspomniałam wcześniej różnorodność
Zdrowa dieta to częste, umiarkowane ilościowo i
kalorycznie potrawy
Zdrowa dieta to pokarmy słabo przetworzone
Zdrowa dieta – co najmniej 2 litry płynów dziennie
Ogranicz sól, produkty wysoko przetworzone, słodycze
Zdrowa dieta to dieta spokoju – jedz posiłki bez pośpiechu
Po drugie- wysiłek fizyczny
Czynniki determinujące dietę
środowiskowe
• biologiczne,
• geograficzne,
• demograficzne
społeczne
• ekonomiczne,
• kulturowe,
• grupa społeczna
psychologiczne
• osobowość,
• nawyki,
• styl życia
Piramida żywienia
Znaczenie żywności dla organizmu
człowieka
odżywcz
a
zdrowot
na
psychicz
na
behawiora
lna
budulco
wa
energetycz
na
Rola
żywności
Prawidłowa masa ciała
Współczynnik BMI (z angielskiego body mass index) pozwala w łatwy sposób ocenić stopień nadwagi i
otyłości jak i niedowagi badanego. Według lekarzy osoby z prawidłową wartością współczynnika BMI żyją
dłużej, a osoby z nieprawidłową wartością wskaźnika są bardziej narażone na różnego typu choroby.
Jak obliczyć BMI?
Współczynnik BMI jest to iloczyn masy naszego ciała przez kwadrat naszego wzrostu.
Liczymy go więc ze wzoru:
BMI=M:(W•W)
gdzie:
BMI - współczynnik BMI
M - masa naszego ciała - podajemy w kg
W - nasz wzrost - podajemy w m
Prawidłowy wynik powinien mieścić się między 20-25 z uwzględnieniem:
18,9-22,5 - dla kobiet
22,5-25 - dla meżczyzn
Tabela wyników:
poniżej 18,9 - niedobór, ryzyko zachorowania na inne choroby
18,9-24,9 - wartość prawidłowa
25-29,9 - nadwaga, podwyższone ryzyko zachorowania
30-34,9 - otyłość I stopnia, ryzyko zachorowania znacznie podwyższone
35-39,9 - otyłość II stopnia, ryzyko wysokie
powyżej 40 - otyłość III stopnia, zagrożenie bardzo wysokie
uzależnienia
Lekomania, narkomania, alkoholizm i
nikotynizm to choroby utajone, które są
trudniej wykrywalne, gdyż osoby uzależnione
często żyją w nieświadomości jej posiadania.
Objawy bywają niezauważalne przez najbliższe
otoczenie. Granica między kontrolowanym
używaniem, a uzależnieniem jest trudna do
wytyczenia. Bywają osoby, które
charakteryzują się samotnym, potajemnym
braniem środków uzależniających, czego osoby
w najbliższym otoczeniu również nie są w
stanie zauważyć.
cd.
Fizjologiczne konsekwencje spożycia alkoholu i branie
narkotyków różnią się w zależności od rodzaju
substancji. Większość z nich (alkohol, nikotyna,
marihuana, inne narkotyki, środki halucynogenne)
działają niemal natychmiast. Najczęściej zmieniają one
poczucie rzeczywistości i jej ocenę oraz modyfikują
doznania zmysłowe. Efekty działania jednych środków
odurzających (np. alkoholu) odczuwalne są przez kilka
godzin i innych (marihuana) przez kilka dni. Wiele
tragicznych wydarzeń to bezpośredni skutek spożywania
środków odurzających. Zbyt często dochodzi do
przedawkowania narkotyków i wypadków drogowych
spowodowanych jazdą po pijanemu.
konsekwencje
Picie alkoholu, narkotyzowanie się w dzieciństwie i
okresie dorastania prowadzi do poważniejszych
problemów w wieku dorosłym. Duże natężenie spożycia
alkoholu lub narkotyzowanie się w wieku dorastania
silnie koreluje z takimi zjawiskami, jak wczesna inicjacja
seksualna, wczesne wstępowanie w związek małżeński,
zaniechanie dalszej edukacji, wczesne podejmowanie
pracy zawodowej lub wczesne bezrobocie.
cd
Od lat dziewięćdziesiątych XX wieku najczęściej
przyjmowanymi substancjami uzależniającymi, poza
tytoniem i alkoholem, stały się leki uspokajające,
substancje lotne i przetwory konopi indyjskich. Leki są
często łączone z alkoholem oraz opiatami (opium,
morfina i heroina otrzymana z maku.).
cd.
Czas poświęcony dzieciom bywa zbawienny i dlatego w
miarę możliwości należy poświęcać go im jak najwięcej.
Powinny czuć się kochane, rozumiane i wspierane przez
rodzinę pomimo trudności i egzaminów z życia z jakimi
przyjdzie im się zetknąć. Rodzice winni być dla swych
pociech podporą i nie dać się zwieść pozorom, że
przecież wychowane jest w dobrej, szanowanej rodzinie
gdzie takiego problemu nie było, więc nie powinien się
zdarzyć. Należy być ich oczami i uszami, a wówczas
sytuacja nie wymknie się spod kontroli.
ABC dobrego wychowawcy
A
kceptuj swoje dziecko.
B
ądź dla niego oparciem.
C
hwal go za każdy wysiłek.
D
aj mu poczucie miłości i bezpieczeństwa.
E
liminuj powoli i rozsądnie niepożądane zachowania.
F
ormułuj precyzyjnie wymagania.
G
ospodaruj efektywnie jego czasem.
H
amuj jego agresję poprzez rozładowanie niekorzystnych
emocji.
I
nteresuj się jego osobą.
J
esteś jego przewodnikiem po świecie chaosu.
K
ieruj wszechstronnie jego rozwojem.
L
icz się z jego odmiennym zachowaniem.
Ł
agodź stresy i cierpienie.
M
iej cierpliwość.
N
ie pozwól sobie na zwątpienie
.
O
kazuj mu zaufanie.
P
okaż, że jesteś jego przyjacielem.
R
ozwijaj w nim jego "umiejętności".
S
łuchaj uważnie "bicia jego serca".
T
roszcz się o niego.
U
kazuj mu jego miejsce w nieznanym świecie.
W
ierz w efekt pracy z dzieckiem.
Y
...(niewiadoma - bądź na nią przygotowany).
Z
achęcaj go do dalszej pracy.
Stres
Stres jest to stan mobilizacji organizmu wywołany
działaniem tzw. stresora, czyli bodźca szkodliwego,
bólowego ( np. urazu ), środowiskowego ( wysoka lub
niska temperatura otoczenia, sytuacja wymagająca
intensywnego wysiłku psychicznego ), socjalnego
( naruszenie dominacji w grupie, izolacja ), lub
psychicznego.
Stan obciążenia systemu powstający w sytuacji
zagrożenia, utrudnienia lub niemożności realizacji
ważnych dla jednostki celów, zadań, wartości.
stres
Zmęczenie, wyczerpanie: stres jest tu następstwem np.
długotrwałego oddziaływania wytężonej pracy. Może pojawić
się kiedy stawiamy sobie wygórowane wymagania lub
nieefektywnie i nieracjonalnie zarządzamy czasem.
Pierwszym sygnałem, że coś złego dzieje się z organizmem,
bywają kłopoty z zasypianiem. Potem do nich dołączają
inne niedomagania. Płaczemy bez powodu, czujemy się
zmęczeni niezależnie od tego, ile pracujemy i ile
odpoczywamy, mamy kłopoty z koncentracją, skupieniem
uwagi, zawodzi nas pamięć. Pojawiają się bóle głowy,
drażliwość. Tych objawów jest coraz więcej, stopniowo
pojawiają się następne i może dlatego nie dostrzegamy ich
przybywania. Dopiero kiedy osiągną pułap krytyczny,
zaczynamy czuć, że jest nam "źle we własnej skórze". Nie
zawsze jeszcze rozumiemy, że znaleźliśmy się w szponach
stresu. Tracimy dawną radość życia, zapał do pracy, brak
wiary w siebie pojawia się w miejsce dotychczasowej
pewności.
Objawy silnego stresu
Psychiczne
niepokój ,strach, przerażenie
gniew
pustka w głowie
pogorszenie się pamięci
trudności w koncentracji uwagi i w podejmowaniu decyzji
poczucie bezradności
kłopoty ze snem
Objawy silnego stresu
Fizjologiczne
płytki, przyspieszony oddech
przyspieszone tętno
skoki ciśnienia wzrost napięcia miesiączkowego
odczucie chłodu lub gorąca
pocenie się
kłopoty żołądkowe
Większość tych objawów jest przykra, dlatego staramy się ich unikać. Jednak
niektórzy dopiero przy pewnym poziomie stresu dobrze funkcjonują. Każdy z nas
wie, jaki poziom stresu skutecznie go mobilizuje, a jaki działa destrukcyjnie.
Stres
Przewlekły lub powtarzający się stres
może powodować choroby. Warto zatem
uczyć się radzenia sobie ze stresem.
Skuteczne zmaganie się z nim
wzmacnia nas i uodparnia.
Typowe strategie radzenia sobie ze
stresem
Skoncentrowanie na problemie – podejmowanie prób
zrozumienia istoty problemu, szukanie rozwiązania go lub
pomocy w jego rozwiązaniu.
Skoncentrowanie na emocjach – nastawienie na redukcję
napięcia towarzyszącemu stresowi: płacz, krzyk, izolowanie się,
gwałtowne ruchy będące próbą wydatkowania nagromadzonej
energii ( walenie pięścią w stół, trzaskanie drzwiami.... )
Skoncentrowanie na unikaniu – zajmowanie się czymś, co
pozwala odwrócić uwagę od źródła stresu np. wyjście do kina,
na imprezę oddanie się lekturze, porządkowanie w szafie
Jak chronić się przed stresem i radzić sobie
z jego skutkami?
Przemyśl to co Cię niepokoi. Zastanów się: czego się
obawiasz,
dlaczego to jest dla ciebie ważne, co możesz zrobić,
żeby sobie pomóc, kto może Cię wesprzeć?
Codziennie chwila gimnastyki
To najprostszy i najłatwiejszy sposób na pozbycie
się silnego napięcia.
Ruch sprawia, że krew krąży szybciej usuwając z
organizmu nadmiar
adrenaliny i hormonów stresu, które wytwarzamy
w chwilach zdenerwowania. Doskonałym
sposobem na pozbawienie się stresu jest
też półgodzinny marszu na świeżym powietrzu,
najlepiej wśród zieleni i ciszy.
Posłuchać spokojnej muzyki
Oddziaływanie dźwięków instrumentów muzycznych na
naszą psychikę odkryto już przed wiekami, a gra na
flecie lub lutni koiła nerwy cesarzy i królów.
Czas spędzany z bliskimi
Obecność bliskich, serdecznych osób leczy jak najlepsze
lekarstwo. Dzieje się tak dlatego, że mamy poczucie
bezpieczeństwa, czujemy, że jesteśmy komuś potrzebni
i że inni nas wspierają. To działa jak najlepszy wentyl
bezpieczeństwa i niweluje napięcie, pozwala z
dystansem spojrzeć na problemy.
Oddychanie brzuchem
Już w starożytnych Indiach i Chinach odkryto,
że najskuteczniejszym sposobem na
wyciszenie jest rytmiczny głęboki oddech.
Większość z nas oddycha źle wyłącznie
piersiami, piersiami więc płytko, co sprawia, że
nie następuje całkowita wymiana powietrza,
które zalega w dolnej części płuc. To z kolei
blokuje nasze energetyczne kanały i sprawia,
że nie pozbywamy się stresu
.
Zioła na uspokojenie
Napary z ziół to najlepszy środek na szybkie
pozbycie się napięcia i zdenerwowania.
cd.
Sytuacje stresowe zaliczane są do grupy
czynników najbardziej niebezpiecznych dla
zdrowia psychicznego człowieka.
U progu trzeciego tysiąclecia stres stał się
wrogiem publicznym numer jeden, dlatego
powinniśmy nauczyć się nad nim panować.
Kilka rad
Dbaj o odporność organizmu poprzez zdrowy styl życia, m.in.
prawidłowe odżywianie się, dbanie o sprawność fizyczną.
Dostrzegaj dobre strony rzeczywistości.
Dostrzegaj swoje dobre strony i swoje możliwości.
Staraj się panować nad sytuacją, przewidywać ją i być
gotowym na wszystko.
Nie bądź sam ! Otaczaj się ludźmi, pomagaj im i proś o pomoc.
Nie bój się objawów stresu, naucz się radzić sobie z nimi i
przeciwdziałać im.
Znajdź swój sposób na wyhamowanie emocji: spacer, czas
spędzony w dobrym towarzystwie, relaksującą kąpiel, szczerą
pogaduchę z przyjacielem.
Korzystaj z tego, co Cię cieszy, co Cię bawi – wówczas z
większą energią przystąpisz do rozwiązywania problemów.
Rady eksperta
5 sposobów na spokojny sen
1.
Napar z rumianku: wsypać parę łyżeczek ziół do dzbanuszka i zalać
150ml wrzątku.
2.
Waleriana jest klasycznym ziołowym środkiem na bezsenność.
Dostępna w formie tabletek i kropli, powinna być zażywana przed
snem.
3.
Napar z kwiatu limonki pomaga uspokoić się i odprężyć przed snem.
4.
Olejek lawendowy: można dodać do kąpieli, użyć do masażu lub
skropić nim chusteczkę i wsunąć w poduszkę.
5.
Melatonina, hormon wytwarzany przez mózg, także może pomóc.
Dostępna jest jednak na receptę.
cd.
7 sposobów, by pozbyć się przygnębienia
1.
Podstawą posiłków uczyń węglowodany; jedz je często, ale w małych ilościach.
Jedz dużo owoców i warzyw, a ogranicz spożycie tłuszczów nasyconych i białka.
2.
Ćwicz regularnie- staraj się robić to przynajmniej przez 30 minut, trzy razy w
tygodniu.
3.
Ogranicz spożycie cukrów i pokarmów rafinowanych.
4.
Ogranicz alkohol, kawę, herbatę, napoje gazowane i czekoladę.
5.
Stosuj suplementację witamin i minerałów.
6.
Spróbuj aromaterapii, masażu lub akupunktury.
7.
Myśl pozytywnie. A jeśli sam nie możesz dać sobie rady, zwróć się o pomoc do
terapeuty.
cd.
7 sposobów, by odpoczywać i cieszyć się życiem
1.
Wspólny posiłek działa relaksująco; rozmawiając przy stole jesz wolniej i
łatwiej ci się odprężyć.
2.
Bardzo ważna jest gimnastyka- regularne ćwiczenie co najmniej 3 raz w
tygodniu po 30 minut wzmocni twój układ obronny i ułatwi relaks.
Pływanie, jogging czy jazda na rowerze pobudzają produkcję endorfin,
naturalnych substancji powodujących dobre samopoczucie.
3.
Zaaplikuj sobie masaż lub aromaterapię. Masaż pobudza energię, a
relaksuje stres.
4.
Weź głęboki oddech. W stresie oddychasz płytko i nieregularnie. Głęboki
oddech zwiększy ilość tlenu we krwi i wpłynie na spowolnienie rytmu
serca.
5.
Naucz się medytacji; pomoże ona obniżyć ciśnienie we krwi i podziała
uspokajająco.
6.
Niektóre olejki aromatyczne, np.. różany i lawendowy, działają
relaksująco i uspokajająco.
7.
Przeznacz co najmniej 20 minut dziennie na relaks. Nie musisz stosować
skomplikowanych technik, wystarczy poczytać książkę, pójść na spacer
czy posłuchać muzyki albo po prostu spokojnie posiedzieć.
Promocja zdrowia w miejscu pracy- przykłady dobrych
praktyk
wykłady
prelekcje
pogadanki
konkurs wiedzy, plastyczne sportowe, literackie,
wystawa prac
pokazy teatrzyków
zajęcia z pielęgniarką
prezentacje wytworów
degustacje
gazetka ścienna
referaty
warsztatowe zajęcia pozalekcyjne
zabawy na świeżym powietrzu
cd.
festyn szkolny
festiwal zdrowia , sportu i ekologii
spotkanie z zaproszonymi gośćmi ( sanepid, lekarz)
wycieczki plenerowe
apele
wywiady, ankiety
zagadki
krzyżówki
odgrywanie ról
soboty na sportowo
turnieje rodzinne
zajęcia otwarte dla rodziców
lekcje biblioteczne
Dziękuję za uwagę