Charakterystyka  diety 
bogato białkowej oraz jej 
zastosowanie przy 
oparzeniach i 
odleżynach

Dieta bogatobiałkowa polega na zwiększonej podaży 

białka w stosunku do norm. 

Dieta łatwo strawna bogatobiałkowa jest przeznaczona 

dla osób w określonych jednostkach chorobowych.

Dietę bogatobiałkową stosuje się w niektórych 
chorobach wewnętrznych i stanach 
pooperacyjnych.

 Największe zapotrzebowanie na białko 
występuje bezpośrednio po zabiegach 
operacyjnych, po zawale mięśnia sercowego, 
przy cukrzycy I i II typu, 
niedoczynności tarczycy, po wycięciu 
trzustki i jelita grubego, zapaleniu jelita 
grubego, marskości wątroby, przewlekłym 
zapaleniu wątroby, po oparzeniach, w stanach 
niedożywienia białkowego, 
chorobie nowotworowej. 

NIEKTÓRE Z TYCH CHORÓB WYMAGAJĄ STOSOWANIA 
OGRANICZEŃ LUB WYKLUCZEŃ PEWNYCH SKŁADNIKÓW 
POKARMOWYCH.

 ZWŁASZCZA TŁUSZCZÓW I  CUKRÓW PROSTYCH,   
OGRANICZENIA KALORYCZNOŚCI, LUB UZUPEŁNIENIA 
ILOŚCI WYBRANYCH SKŁADNIKÓW 
MINERALNYCH I WITAMIN

W diecie bogatobiałkowej ilość białka wynosi 1,5 do 2 gramów na 
kilogram masy ciała. 

Przynajmniej połowa tego białka powinna być białkiem o 
wysokiej wartości odżywczej.

 W celu dobrego przyswajania pokarmów dzienną rację należy 
podzielić na minimum pięć posiłków, rozkładając produkty 
białkowe na wszystkie posiłki. 

W diecie należy stosować produkty zawierające wartościowe 
białko jak, mleko i przetwory mleczne, białko jaj, 
chude mięsa, wędliny, drób i ryby oraz odżywki białkowe. 

Technologia przygotowania potraw powinna zapewniać 
lekkostrawność i dobrą przyswajalność pokarmów.

 Gotowanie, gotowanie na parze, duszenie lub pieczenie w 
folii jest najlepszym sposobem przygotowania 
lekkostrawnych posiłków.

Celem diety bogatobiałkowej jest dostarczenie organizmowi 
ilości białka potrzebnego do budowy i odbudowy tkanek 
ludzkiego ustroju np dzieciom, osobom starszym, osobom z 
ranami, odleżynami, owrzodzeniami, itp.

Dieta ta powinna mieć 2200 – 2300 kcal,
ilość białka – ok 110 g na dobę (1,5 – 2 g na kilogram masy 
ciała).

Przynajmniej połowa tego białka powinna być pochodzenia 
zwierzęcego (wysoka wartość odżywcza), podzielona na 
minimum 5 posiłków dziennie.

 

Dostarczenie białka dla procesów odnowy



 Regeneracja tkanek



 Tworzenie ciał odpornościowych, enzymów, hormonów



 Dieta powinna być łatwo strawna



 Modyfikacja polega na zwiększonej podaży białka do 2 

g/kg mc.



 2/3 białka powinno pochodzić z produktów zwierzęcych 

jak mleko, twaróg, chude mięsa.

Cel diety:

Wskazane produkty spożywcze i potrawy:

 ryż, płatki owsiane, kasze pszenne lub jęczmienne, 
drobne makarony, pszenne pieczywo,

 mleko i produkty mleczne o małej zawartości tłuszczu np 
kefir,

 jaja na miękko, oleje roślinne, chude mięso (cielęcina, 
drób, ryby),

 zupy mleczne, owocowe, inne na słabych wywarach,

• warzywa gotowane, przetarte ziemniaki, marchew, 

buraki, pomidory bez skórki, niewielkie ilości surówek, 

dojrzałe jabłka i morele bez skórki, banany, grejpfruty, 

owoce jagodowe,

• napoje: herbata, napary z ziół, woda mineralna 

niegazowana,

• łagodne przyprawy do potraw,

Do przyrządzania potraw:

 mleko w proszku do zaprawiania zup, sosów,

 białko jaja kurzego do budyni, pulpetów, 
rolad mięsnych, omletów,

 serek homogenizowany do surówek, 
deserów, potraw z mąki.

Przykładowy jadłospis

I śniadanie: zupa mleczna z grysikiem i ściętą pianą 
białka kurzego, pszenne pieczywo z masłem,  pasta z 
ryby i serka twarogowego, owocowa herbata,

II śniadanie: bułka z wędliną, napój owocowy,
 
Obiad: barszcz z botwinką, bitki wołowe duszone w 
pomidorach, ziemniaki z koperkiem, sałata zielona z 
jogurtem naturalnym, mleczko waniliowe,

Podwieczorek: krem z bananów i serka 
homogenizowanego,

Kolacja: makaron z mięsem drobiowym, warzywa, kefir

.

Zalecenia 

żywieniowe dla 

seniora

Zapotrzebowanie energetyczne ulega z wiekiem 
zmniejszeniu.

 Jeżeli przyjmiemy wartość zapotrzebowania 
energetycznego w wieku 30 lat za 100%

to w latach kolejnych wynosi ono;

 40 lat - 97%,

 50 lat - 94%,

 60 lat - 87%, 

70 lat - 79%,

 powyżej 70 lat - 69%.

Proporcje ilościowe podstawowych 
składników pokarmowych powinny ulegać 
zmianom W kierunku zwiększenia ilości   W 
diecie Z powodu mniej sprawnego jego 
wykorzystania przez starszy organizm.

 Zaleca się aby w wieku starszym, źródłem 
białka było głównie mleko , produkty 
mleczne i białko jaj. 

Podaż w diecie tłuszczów powinna wynosić do 1 grama na 
kilogram masy ciała. Powinny to być głównie, tłuszcze 
białka zawierające kwasy tłuszczowe wielonienasycone i 
jednonienasycone jak olej słonecznikowy, sojowy i oliwa z 
oliwek. 

Tłuszcze te wraz z witaminą E zapobiegają zmianom 
miażdżycowym i zwiększaniu się stężenia cholesterolu LDL. 
Należy ograniczać spożywanie pokarmów bogatych 
wcholesterol  (żółtko jaj, podroby, tłuszcze zwierzęce), przy 
jednoczesnym spożywaniu błonnika, zwłaszcza jego frakcji 
rozpuszczalnych w wodzie (pektyny, śluzy, gumy), 
obniżających poziom cholesterolu.

Również frakcje błonnika nierozpuszczalne w wodzie 
spełniają istotną funkcję podtrzymywania osłabionej w 
starszym wieku perystaltyki  jelit. Spożycie błonnika nie 
powinno przekraczać ilości 30-40 gramów dziennie, gdyż 
większe jego ilości mogą wiązać i ograniczać przyswajanie 
ważnych biopierwiastków (magnezu , wapnia ,żelaza, 
 cynku,  miedzi  itd.).

Podaż węglowodanów u osób starszych powinna wynosić nieco 
powyżej 2,5 grama na kilogram masy ciała z dużym 
ograniczeniem cukrów prostych na rzecz węglowodanów 
złożonych. 

Spożywanie cukrów prostych powoduje nadmierny skokowy 
wzrost poziomu glukozy w krwi w płynach międzytkankowych i 
przetwarzaniu jej nadmiaru na trójglicerydy. 

Powodem jest mniejsze wykorzystanie energetyczne glukozy w 
komórkach, oporność komórek na działanie insuliny  lub zbyt 
małe wydzielanie insuliny przez trzustkę. 

PRZYSWAJANIE CUKRÓW ZŁOŻONYCH JEST STOPNIOWE I 
ROZŁOŻONE W CZASIE CO ZAPEWNIA LEPSZĄ RÓWNOWAGĘ 
CUKROWĄ W ORGANIZMIE

Dieta  w wieku starszym powinna dostarczać optymalną 
ilość innych składników mineralnych ,a  zwłaszcza 
magnezu i potasu, pierwiastków mających wpływ na 
regulację pracy serca  i sprawność mięśnia sercowego.
W wieku starszym rośnie zapotrzebowanie organizmu 
na witaminy ; na witaminę C , witaminę A  o 25%, 
witaminy grupy B o 50%, witaminę E  o 100%.

Posiłki dla osób starszych powinny być lekkostrawne, 
różnorodne, rozłożone w czasie na pięć, sześć posiłków 
dziennie. 

Bardzo ważne staje się wypijanie odpowiedniej ilości 
płynów aby zapobiegać nasilającemu się z 
wiekiem odwodnieniu organizmu 

-w jadłospisach należy uwzględniać różnorodne produkty, 
szczególnie o dużej wartości odżywczej np. przetworów 
mlecznych z odtłuszczonego mleka, chudego 
mięsa( wołowina), drobiu, wędlin, ryb 

- jeśli nie ma przeciwwskazań - przetworów zbożowych z 
pełnego ziarna, ciemnego pieczywa pszennego

- ograniczać spożycie cukru oraz tłuszczów pochodzenia 
zwierzęcego: masło, smalec

Ogólne zasady żywienia ludzi starszych przedstawiają 
się następująco:

- do smarowania pieczywa używać miękkich margaryn, 

smarować tak by widoczna była porowatość pieczywa

- do sporządzania zup i sosów nie zalecamy stosowania 

tłustych wywarów z kości i mięsa

- stosować gotowanie na wodzie i parze, duszenie bez 

obsmażania, pieczenie w folii, bardzo rzadko smażenie i 

to tylko na oleju, który po smażeniu wylewamy

- do sałatek stosujemy oleje i naturalne jogurty 

- codziennie spożywamy owoce i warzywa, w miarę 
możliwości w stanie surowym

- unikamy spożywania większej ilości soli i ostrych 
przypraw

- posiłki jemy regularnie o małych objętościach, 4-5 razy 
dziennie, ostatni posiłek na 2-3 godziny przed snem

- stosujemy przyprawy ziołowe : bazylia, estragon, 
majeranek, tymianek

- unikamy przejadania się i nadwagi

- wypijamy większą ilość płynów 

niegazowanych

- ograniczamy spożywanie alkoholu

- prowadzimy aktywny fizycznie i umysłowo 

tryb życia

- znajdujemy przyjemność w jedzeniu