Formy prawne
organizacji.
Wykład 7
Nauka o organizacji.
Prof. Józef BENDKOWSKI
1
Formy prawne
organizacji.
Wykład 7
Nauka o organizacji.
Prof. Józef BENDKOWSKI
1
WPROWADZENIE
Część I
2
1. Wprowadzenie.
System prawny każdego państwa
kreuje różne formy prowadzenia
działalności gospodarczej w tym
głównie formy prawno-
organizacyjne organizacji.
O dobroci systemu prawnego
gospodarki świadczą jego cechy.
3
Cechy systemu prawnego.
Stopień różnorodności – wzorce
dopuszczone do stosowania w
praktyce gospodarczej.
Ogólność – możliwość
indywidualizowania rozwiązań
ekonomicznych i organizacyjnych.
Swoboda w wyborze formy przez
podmiot podejmujący działalność
gospodarczą.
4
Podział stosowany w
praktyce.
Organizacje według obszaru
działalności.
Organizacje według formy prawnej.
Organizacje według siedziby.
5
Kategorie organizacji wg. form
prawnych
Przedsiębiorstwa, spółki.
Cechy rzemieślnicze.
Fundacje.
Izby gospodarcze.
Organizacje pracodawców .
Stowarzyszenia.
6
Kategorie organizacji wg. form
prawnych.
Związki jednostek samorządu
terytorialnego.
Związki zawodowe.
Organizacje pożytku publicznego.
Krajowa Rada Spółdzielcza.
7
FORMY PRAWNE ORGANIZACJI –
SAMORZĄDOWE, POZARZĄDOWE.
Część II
8
Krajowa Rada
Spółdzielcza
Krajowa Rada Spółdzielcza - naczelny
organ samorządu
, do którego
należy reprezentowanie
ruchu
w kraju i za granicą,
inicjowanie i opiniowanie aktów prawnych
dotyczących
i mających dla
niej istotne znaczenie czy inicjowanie i
rozwijanie współpracy międzyspółdzielczej i
szerzenie idei spółdzielczego
współdziałania.
9
Krajowa Rada
Spółdzielcza(2)
Rada przyznaje odznaczenia dla
aktywistów ruchu spółdzielczego tj:
"odznaka Zasłużony Działacz Ruchu
Spółdzielczego" i "odznaka Zasługi dla
Spółdzielczości".
Prezes zarządu naczelnej Krajowej Rady
Spółdzielczej .
Przewodniczący Zgromadzenia
Ogólnego Krajowej Rady Spółdzielczej .
10
Krajowa Izba Gospodarcza
Krajowa Izba Gospodarcza -
działająca na podstawie
z dnia
r. o
(Dz. U. Nr 35, poz.195)
Krajowa Izba Gospodarcza zrzesza, na zasadzie
dobrowolności,
oraz inne organizacje
gospodarcze i społeczne, których przedmiotem działania
jest wspieranie rozwoju gospodarczego. Jej siedziba
.
Zrzesza ponad 130 organizacji gospodarczych, do
których należy około 300 tys. krajowych przedsiębiorstw.
Należy do Stowarzyszenia Europejskich Izb Handlowo-
Przemysłowych EUROCHAMBRES, zrzeszającego
europejskie izby gospodarcze oraz Międzynarodowej
Izby Handlowej (ICC) w Paryżu.
11
Krajowa Izba Gospodarcza
(2)
Dla wykonywania zadań w zakresie promocji
handlu zagranicznego Krajowa Izba Gospodarcza
może:
oraz międzynarodowe
w kraju i za granicą,
współpracować z organizacjami międzynarodowymi
i zagranicznymi oraz należeć do nich, jeżeli nie
narusza to zobowiązań wynikających z umów
międzynarodowych, w których
jest
stroną, a także tworzyć za zgodą
i
Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą
swoje przedstawicielstwa zagraniczne,
12
Krajowa Izba Gospodarcza
(3).
wykonywać czynności izb przemysłowo-handlowych na
podstawie umów między Polską lub kontrahentem
polskim a obcymi państwami lub kontrahentami albo na
podstawie międzynarodowych zwyczajów handlowych,
a zwłaszcza legalizować dokumenty oraz wydawać
certyfikaty, świadectwa i zaświadczenia,
organizować i stwarzać warunki do rozstrzygania
sporów w drodze postępowania polubownego i
pojednawczego, w tym powołać przy
Polskiej Izbie Handlu Zagranicznego
do rozstrzygania sporów wynikłych w związku ze
współpracą gospodarczą z zagranicą, poddanych
orzecznictwu
, jak również
opracowywać i doskonalić zasady
podmioty prowadzące działalność gospodarczą.
13
Fundacja - forma prawna
,
której istotnym
jest
przeznaczony na określony cel oraz
zawierający reguły dysponowania tym
kapitałem.
Fundacje są po
w Polsce
drugą co do popularności formą prawną
wśród organizacji pozarządowych.
W Polsce nie jest prawnie dopuszczona forma
fundacji interesu prywatnego, potocznie
zwane Fundacjami rodowymi lub rodzinna.
14
Fundacja (2)
Tego typu fundacje są w USA głównym
organizatorem szkolnictwa wyższego a w
Republice Panamy, Księstwu Lichtenstein i
Bahamas podstawowym elementem
struktur zarządzania aktywami.
Niezależne instytucje wyceniają, iż około
połowy światowego przepływu kapitału
odbywa się właśnie za pośrednictwem
struktur zarządzanych Fundacjami interesu
prywatnego.
15
Fundacja (3)
Fundacja zarządza majątkiem, który
posiada, oraz ewentualnie go
powiększa.
Statut może przewidywać
kumulowanie zysków fundacji aż do
osiągnięcia określonej wartości lub
poziomu pozwalającego na wypłatę
beneficjentom świadczeń o określonej
wysokości.
16
Fundacja (4)
Fundator może samodzielnie szczegółowo
określić zasady działania i inwestowania
fundacji albo pozostawić to do decyzji jej
zarządu.
Inwestycje kapitałowe służące pomnażaniu
majątku fundacji mogą być realizowane
bezpośrednio przez nią bez obciążenia
podatkowego, jeżeli prawo kraju inwestycji
nie przewiduje poboru podatku u źródła lub
opodatkowania fundacji od dochodów
uzyskanych na jego terytorium.
17
Fundacja (5)
Fundacja może też inwestować poprzez
założone przez siebie spółki
holdingowe, nieruchomości, fundusze,
na dobrze wszystko poza działalnością
operatywną.
Inwestycje prowadzone za
pośrednictwem struktury holdingowej
mogą być zwolnione z podatku do czasu
przekazania zysku beneficjentom.
18
Fundacja jako zakład.
Według polskiego prawa Fundacja jest
(osobą prawną typu zakładowego), a więc - w
odróżnieniu od np. stowarzyszeń, związków
zawodowych, partii, samorządów zawodowych i
innych
- nie ma członków (jest
bezosobowa).
Jest przez to bardziej niezależna niż korporacja od
osób fizycznych, o celu, majątku, zasadach działania
decyduje jej twórca. W związku z tym - zgodnie z
dotychczasowym orzecznictwem NSA - nie zaliczano
fundacji do organizacji społecznych, co uzasadniano
właśnie tym, że fundacja nie jest korporacją
obywateli, ale wyodrębnioną masą majątkową
(Postanowienie NSA w Warszawie z dnia 12 stycznia
1993 r.; I SA 1762/92, ONSA 1993/3/75).
19
Fundacja (6)- jako zakład
W związku z tym odmawiano fundacjom np. prawa uczestnictwa
w postępowaniach administracyjnych na prawach strony (które
to uprawnienie organizacjom społecznym przyznaje art. 31
Kodeksu postępowania administracyjnego), czy też prawa do
składania skarg do sądów administracyjnych w sprawach
dotyczących innych osób (uprawnienie przyznane organizacjom
społecznym na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Ostatnio jednak pogląd ten został przełamany przez uchwałę
siedmiu sędziów NSA, w której stwierdzono, iż także fundacjom
przysługuje status organizacji społecznych (Uchwała 7 sędziów
NSA z dnia 12 grudnia 2005 r.; II OPS 4/05).
W Polsce podstawowym
regulującym
problematykę fundacji, ich zakładania i funkcjonowania jest
r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r.,
nr 46, poz. 203 z późn. zm.).
20
Fundacja zagranicą.
Za granicą można oczekiwać następną strukturę
prawną: Fundacja ma cztery główne organy:
Założyciel: Jest to osoba lub jednostka
gospodarcza, która zakłada Fundację w
publicznym rejestrze. W Panamie można również
posłużyć się bezimiennym fundatorem.
Podpisany, nie datowany list z rezygnacją z
funkcji fundatora zaraz po uzyskaniu osobowości
prawnej (inkorporacja) przez Fundację pozwala
osobom będącym fundatorem właściwym objąć
kontrolę nad fundacją. Od tego miejsca
założyciel już nie kontroluje fundacją.
21
Rada Fundacji
Rada pełni w Fundacji tę samą rolę, co
Zarząd w przedsiębiorstwie.
Nazwa Rady i numery paszportowe
zarejestrowane zostają w publicznym
rejestrze z chwilą inkorporacji Fundacji.
Dla ochrony prywatności fundatora, zwykle
używana jest bezimienną Radę, oraz
asygnowane, nie datowane listy rezygnacji z
bezimiennej rady. Od tego momentu Rada
już nie kontroluje.
22
Nadzór
Nadzór (Protektor Prywatny jednoosobowo lub
też jako wieloosobowa Rada Nadzorcza) jest
ostatecznym kontrolerem Fundacji.
Bezpośrednio po inkorporacji Fundacji, Rada
Fundacji wyznacza Nadzór, za pośrednictwem
notarialnego aktu ustanawiającego Nadzór
(Private Protectorate Document).
Ponieważ dokument ten jest prywatny, nie
rejestrowany publicznie Nadzór pozostaje
całkowicie anonimowy. Od tego momentu,
Nadzór uzyskuje pełną kontrolę nad Fundacją i
aktywami.
23
Beneficjenci
Beneficjent jest ustanawiany
prywatnym oświadczeniem (Private
Letter of Wishes), wystawionym przez
Nadzór (Protektora).
Oświadczenie jest dokumentem
prywatnym stąd beneficjent pozostaje
całkowicie anonimowy.
Oświadczenie może zostać zmieniane i
modyfikowane każdorazowo tylko przez
Nadzór.
24
Fundacja interesu
prywatnego.
Fundacja interesu prywatnego zakładana jest dla
czterech celów:
1. Służy jako jednostka holdingowa dla
Przedsiębiorstwa: Używając Fundacji można
pominąć zastosowanie akcji na okaziciela. Fundacja
zostanie wymieniona jako udziałowiec na
certyfikacie udziałów przedsiębiorstwa
komercyjnego.
Fundacja jest anonimowo kontrolowana przez
Fundatora wypełniając funkcję Nadzoru jako
Protektor Prywatny (Private Protectorate).
Jako Nadzór, wyznacza on beneficjentów (lub
bardziej formalne sprawy Fundacji w drodze
prawnej) prywatnym oświadczeniem.
25
(2)
Od chwili ustanowienia w drodze nie
publicznej (prywatnie), Nadzór i Beneficjent
zostaną sprawą całkowicie anonimową i
poufną.
Dodatkowo jest spełnione zastrzeżenie
ograniczonego ruchu dewizowego w Polsce,
który bez zezwolenia dewizowego zabrania
wywozu środków pieniężnych do krajów z
którymi nie ma sporządzonego porozumienia
podatkowego (ale nie darowizny na rzecz
założenia fundacji, którą się nie da w Polsce
rozliczyć z podatkami ale jest w pełni legalna).
26
(3)
2. Służy jako właściciel beneficjalny, kiedy
nastąpi otwarcie konta:
Obecnie, w obawie przed globalnym
terroryzmem, etc. w większości jurysdykcji
rajów podatkowych wprowadzono przepisy,
które wymagają od banków uzyskanie
"deklaracji własności beneficjalnej" przy
zakładaniu bankowego konta firmowego.
Warto zauważyć, iż w większości jurysdykcji
rajów podatkowych, banki są zobligowane by
posiadać w ściśle w narzuconym zakresie poufne
informacje i zachować je w tajemnicy bankowej.
27
(4)
Jednakże, jeśli klient z chwilą
ustanowienia konta firmowego nie
życzy sobie podpisywać deklaracji
jako obdarowany właściciel, to dla
celów deklaracyjnych Fundacja może
posłużyć jako właściciel beneficjalny,
natomiast bezimienna Rada Fundacji
może podpisywać deklaracje na rzecz
Fundacji.
28
Fundacja interesu
prywatnego (2)
3. Służy jako "a testamentralny" mechanizm
rozdziału aktywów swoim dziedzicom:
Na mocy przepisów panamskich aktywa
fundacyjne są "nietykalne", i "niesekwestralne",
co oznacza, że nikt i w żadnych okolicznościach
nie może ich zablokować - co czyni z nich
narzędzie krańcowej ochrony aktywów.
Fundacja interesu prywatnego („Private
Interest”) jest narzędziem szczególnie przyjaźnie
skonstruowanym, chroniącym i rozdzielającym
aktywa Fundatora beneficjentom wyznaczonych
przez Fundatora na wypadek nieprzewidzianych
zdarzeń, takich jak jego śmierć lub niezdolność
.
29
(5)
Oświadczenie fundacyjne, napisane przez Nadzór,
posłuży jako swoisty "akt woli", wyszczególniający:
aktywa Fundacji, listę beneficjentów, oraz w jaki
sposób i kiedy aktywa zostaną rozdzielone pomiędzy
beneficjentów.
W razie, gdy sukcesja pochodzi spoza rodzimego
kraju beneficjenta, odziedziczone aktywa nie
podlegają żadnym standardowym podatkom i
prawnym procedurom.
Następca fundatora otrzyma swoją sukcesję
bezpośrednio z Fundacji, bez konieczności
udowadniania praw, płacenia podatków od darowizn,
nieruchomości, dziedziczenia lub innych ingerencji
państwowej, oraz z pominięciem zwłoki prawnej.
30
(6).
4.
Służy jako instrument ułatwiający
transfer środków offshore, i odpływ tych
środków z powrotem do wpłacającego:
W przypadku, gdy Fundacja ma charakter
charytatywny, może otrzymywać darowizny i
może obdarowywać / przydzielać granty,
etc. każdemu, kogo wybierze, wobec czego
można swoje środki darować Fundacji, z
których to Fundacja może udzielać wypłat
szkoleniowych, darów, etc. każdemu, kogo
wybierze.
31
ORGANIZACJE PRACODAWCÓW
.
Część III
32
Organizacje
pracodawców.
Konfederacja Pracodawców Polskich
Polska Konfederacja Pracodawców
Polska Organizacja Handlu i Dystryb
33
Business Centre Club
Business Centre Club - powstały w
roku z
inicjatywy
klub przedsiębiorców
i organizacja indywidualnych pracodawców.
Zrzesza ponad 1200, głównie prywatnych firm
reprezentowanych przez blisko 2000 przedsiębiorców.
BCC koncentruje się na działaniach
,
których celem jest rozwój polskiej gospodarki,
zwiększenie liczby miejsc pracy i pomoc
przedsiębiorcom.
Coroczne projekty BCC:
Letnia gala BCC
Lider polskiego biznesu - Diamenty
Urząd skarbowy przyjazny przedsiębiorcy
34
Konfederacja Pracodawców
Polskich
Konfederacja Pracodawców Polskich -
największa w Polsce
pracodawców
założona jako pierwsza w
roku.
Do KPP należą 32 związki pracodawców oraz
34 przedsiębiorstwa ogólnokrajowe.
Początkowo starała się egzekwować prawa dla
pracodawców państwowych, głównie w
związku z przekształceniami własnościowymi.
Obecnie współdziała w walce o
dotyczące przedsiębiorstw
prywatnych.
35
KPP (2)
Od roku 2002 do konfederacji mogą
należeć przedsiębiorstwa o
ogólnokrajowym zasięgu.
Do KPP należą przedsiębiorstwa
zatrudniające około 12% zatrudnionych
poza sektorem rolniczym.
Od
roku reprezentuje polskich
pracodawców w
Międzynarodowej Organizacji Pracy
36
Polska Konfederacja Pracodawców
Prywatnych "Lewiatan
”
organizacja pozarządowa, powołana w
styczniu
, reprezentująca interesy
polskich przedsiębiorców prywatnych.
Funkcję Prezydenta konfederacji od jej
powstania pełni
.
Organizacja ogłosiła własny program
gospodarczy, zawierający postulaty
aktywizacji przedsiębiorczości w Polsce, a
także reprezentuje interesy przedsiębiorców
przed instytucjami państwowymi.
37
PKPP Lewiatan (2)
Skupia w 56 związkach regionalnych i
branżowych ok. 3.000 firm z całej
zatrudniających ponad 600 tys. pracowników.
Jest członkiem
ds.
Społeczno-Gospodarczych.
Należy do organizacji BUSINESSEUROPE -
będącej reprezentantem interesów
przedsiębiorców i pracodawców wobec
Komisji Europejskiej, Europejskiego
Parlamentu i innych instytucji UE.
38
Polska Organizacja Handlu i
Dystrybucji.
Polska Organizacja Handlu i
Dystrybucji jest
zrzeszającym
duże firmy detaliczne i dystrybucyjne.
POHID zrzesza firmy posiadające
sklepy detaliczne o łącznej
powierzchni sprzedaży minimum
2.000 m².
39
ZWIĄZEK ZAWODOWY
ORGANIZACJA POŻYTKU PUBLICZNEGO
Przedsiębiorstwo.
Część IV
40
Związek zawodowy
masowa
zrzeszająca na
zasadzie dobrowolności ludzi pracy najemnej.
Podstawowym zadaniem związków
zawodowych jest obrona interesów
pracowników i działanie na rzecz poprawy ich
sytuacji ekonomicznej i społecznej.
Związki próbują więc przeciwdziałać
zwolnieniom, kontrolują przestrzeganie
o wyższe pensje i lepsze warunki pracy dla
pracowników.
41
Związek zawodowy (2)
Często prowadzą również działalność
samopomocową (np. fundusze strajkowe),
edukacyjną (np. kursy przekwalifikowujące) i
oświatową (np. kampanie informacyjne o
prawach przysługujących pracownikom).
Związki zawodowe nie muszą się kierować
dobrem firmy w której pracują przez co czasem
firma z powodu negatywnych działań może
upaść lub ponieść dotkliwe straty zarówno
finansowe ale też wizerunkowi.
Związki zawodowe powstały w Wielkiej Brytanii
w roku 1824.
42
Związki zawodowe w
Polsce.
W Polsce, zgodnie z ustawą z dnia 23 maja 1991 r.
o związkach zawodowych, związek zawodowy jest
dobrowolną i
organizacją
powołaną do reprezentowania i obrony ich praw,
interesów zawodowych i socjalnych.
Jest on niezależny w swojej działalności statutowej
od
,
i
oraz od innych
organizacji, a organy państwowe, samorządu
terytorialnego i pracodawcy obowiązani są
traktować jednakowo wszystkie związki
zawodowe.
43
Organizacja pożytku
publicznego
Organizacja pożytku publicznego (OPP) - termin
wprowadzony w Polsce
przepisami
i o
.
Status OPP może uzyskać
(z wyjątkiem
,
,
oraz
), prowadząca
działalność w obszarach tzw. pożytku publicznego,
które zostały określone ustawą o działalności pożytku
publicznego i wolontariacie. Ponadto organizacja
musi spełniać dodatkowe kryteria dotyczące m.in.
jawności działania, kontroli w organizacji.
44
(2).
Posiadanie przez organizację statusu
organizacji pożytku publicznego nakłada
na nią obowiązki sprawozdawczości,
aby wszyscy zainteresowani mogli uzyskać
informacje, na co wydane zostały pieniądze
przekazywane przez darczyńców.
Status ten umożliwia przekazanie na rzecz
organizacji pożytku publicznego 1%
podatku dochodowego przez osoby
fizyczne.
Formy prawne
przedsiębiorstw
Formy prawne przedsiębiorstw (również formy
organizacyjno-prawne przedsiębiorstw) –
formy, jakie przyjmują przedsiębiorstwa w
momencie rejestracji. Można je podzielić na:
formy krajowe, które przewidziane są w
ustawodawstwie danego kraju oraz
, które są uregulowane w
ustawodawstwie wspólnotowym i obowiązują we
wszystkich krajach członkowskich Unii
Europejskiej.
Wybór formy determinuje m.in. sposób rejestracji
lub
oraz zasady
organizacji, czyli jego strukturę organizacyjną.
46
Formy prawne
przedsiębiorstw w Polsce
Każda forma prawna przedsiębiorstwa
uregulowana jest w innym akcie prawnym.
Spółki prawa handlowego uregulowane w
obejmują:
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
47
Oficjalnie używane skróty polskich
form prawnych według krajowego
ustawodawstwa
48
Nazwa spółki
Skrót dopuszczalny
Podstawa prawna
spółka akcyjna
S.A.
art. 305 § 2
spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością
sp. z o.o. lub spółka z o.o.
art. 160 § 2
spółka jawna
sp.j.
art. 24 § 2
spółka partnerska
sp.p. lub zwrot po nazwie spółki: "i
partner" bądź "i partnerzy"
art. 90 §§ 2 i 3
spółka komandytowa
sp.k.
art. 104 § 2
spółka komandytowo-
akcyjna
S.K.A.
art. 127 § 2
spółka cywilna
s.c.
Oficjalnie używane skróty polskich form prawnych według krajowego ustawodawstwa [
]
Szczególne rodzaje spółek.
następujących form prawnych przedsiębiorstw:
spółka cywilna
przedsiębiorstwo prywatne osoby fizycznej.
Pozostałe formy prawne uregulowane są w
poszczególnych
Inne spotykane
w polskim
ustawodawstwie to:
przedsiębiorstwa państwowe
stowarzyszenia
spółdzielnie
fundacje
49
Spółki paneuropejskie.
Od 1 maja 2004 roku w Polsce można również
zawiązywać tzw. spółki paneuropejskie, które są
uregulowane zarówno w ustawodawstwie
wspólnotowym, jak i krajowym. Obejmują one
takie formy prawne jak:
europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych
przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbyw
50
SPÓŁDZIELNIA
Część V
51
Spółdzielnia
Spółdzielnia –
czyli
prowadząca
, ustanowiona na
zasadach
,
odmiennego nieco od
52
Krajowa Rada Spółdzielcza
Krajowa Rada Spółdzielcza - naczelny organ
samorządu
, do którego należy
reprezentowanie
ruchu
w kraju i za granicą,
inicjowanie i opiniowanie aktów prawnych
dotyczących
i mających dla
niej istotne znaczenie czy inicjowanie i
rozwijanie współpracy międzyspółdzielczej i
szerzenie idei spółdzielczego współdziałania.
Rada przyznaje odznaczenia dla aktywistów
ruchu spółdzielczego tj: "odznaka Zasłużony
Działacz Ruchu Spółdzielczego" i "odznaka
Zasługi dla Spółdzielczości".
53
Spółdzielnia (2)
Jest to zgodnie z obowiązującą w
ustawą, "dobrowolne zrzeszenie
nieograniczonej liczby osób" (nie mniejszej
niż dziesięciu
lub nie mniej
niż trzech
), zwanych
"członkami spółdzielni".
Liczba członków może być zmienna (nie może
jednak spaść poniżej ustawowych 10 (lub 3)
osób fizycznych (lub prawnych).
Jednakże do istnienia spółdzielni produkcji
rolnej wystarczy, że zrzeszonych jest 5 osób.
Spółdzielnia powstaje z chwilą wpisu do
.
54
Statut spółdzielni
Każdy członek spółdzielni musi zadeklarować w
niej co najmniej jeden udział, chyba, że
spółdzielni przewiduje większą ich ilość; na
podstawie postanowień statutu może też być
zastrzeżona potrzeba wniesienia wkładu, np.
rzeczowego (maszyny, grunt, zwierzęta) do
spółdzielni.
W odróżnieniu od
(
) członkowie zakładający
spółdzielnię nie muszą dysponować żadnym
określonym przez prawo minimalnym kapitałem
założycielskim (dla spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością począwszy od roku
jest
to 50.000 złotych).
55
Członkowie.
Istotną różnicą charakteryzującą spółdzielnię
jest fakt, że zmiana liczby członków i zmiana
funduszu udziałowego jest wewnętrzną
sprawą spółdzielni, realizowaną na poziomie
jej
lub
,
Podwyższenie kapitału zakładowego spółki
akcyjnej wymaga skomplikowanej procedury
publicznej emisji akcji, a w spółkach z o.o.
dodatkowo nawet sprzedaż udziałów innej
osobie musi - dla swej skuteczności - zostać
każdorazowo zgłoszona do
.
56
Różnica kolejna.
Kolejnym czynnikiem odróżniającym
spółdzielnię od kapitałowych spółek
handlowych jest "zasada otwartych drzwi".
Przejawia się ona w tym, iż każda osoba po
spełnieniu odpowiednich przesłanek ujętych
w statucie bądź przepisie prawa, może do
spółdzielni przystąpić.
Zasada otwartych drzwi nie rodzi jednak
o przystąpienie
w poczet członków spółdzielni.
57
Dobrowolność.
Zasada dobrowolności zrzeszania się ma
także istotne znaczenie przy występowaniu
ze spółdzielni.
Polega na tym, że spółdzielca może w każdej
chwili (po upływie niewygórowanego, np.
jednomiesięcznego, okresu wypowiedzenia)
wystąpić ze spółdzielni i nie musi w tym
celu - tak jak w spółkach - szukać nabywcy
na swoje udziały, co niekiedy, w firmach o
kiepskiej kondycji ekonomicznej, może nie
być łatwe.
58
Odpowiedzialność członka.
Odmiennie od spółek handlowych
uregulowane są także zasady
odpowiedzialności członka za zobowiązania
spółdzielni.
Członek spółdzielni nie odpowiada za
wspomniane zobowiązania.
W odróżnieniu jednak od spółek
kapitałowych, partycypuje on w stratach
spółdzielni, jednak tylko do wysokości
wniesionego udziału.
59
Majątek spółdzielni
można podzielić na:
fundusz udziałowy - powstaje z wpłat udziałów
członkowskich. W razie likwidacji spółdzielni, bądź ustania
członkostwa, podlega on zwrotowi byłemu członkowi,
chyba że został przeznaczony na pokrycie strat spółdzielni,
fundusz zasobowy - powstaje z wpisowego, części
nadwyżki bilansowej i z innych źródeł. Jest niepodzielny i
bezzwrotny
fundusz wkładów - istnieje tylko w niektórych
spółdzielniach, które wymagają wniesienia wkładu
(budowlanego, ziemi). Podlega zwrotowi i w odróżnieniu
od poprzednich funduszy, nie uczestniczy w pokryciu
straty
.
60
Zarząd i Rada Nadzorcza.
Spółdzielnię na zewnątrz
reprezentuje jej
,
a prace zarządu kontroluje
.
61
Działalność gospodarcza.
Celem istnienia spółdzielni jest prowadzenie
wspólnej działalności gospodarczej w interesie
zrzeszonych członków.
Członkowie spółdzielni uczestniczą w
pokrywaniu jej strat do wysokości
zadeklarowanych udziałów i nie odpowiadają
wobec wierzycieli spółdzielni za jej zobowiązania.
Zysk z działalności spółdzielni nazywany jest
nadwyżką bilansową i na koniec roku
obrachunkowego wypłacany jest członkom
spółdzielni proporcjonalnie do posiadanych przez
nich udziałów.
62
Spółdzielnia jako wspólnik
Spółdzielnia może stać się
wspólnikiem prawa handlowego
przez nabycie udziałów.
Decyzję w tej sprawie podejmują
członkowie spółdzielni na walnym
zgromadzeniu (jest to bowiem
decyzja strategiczna).
63
Odmiany spółdzielni.
Najpowszechniejszą obecnie odmianą
spółdzielni są spółdzielnie mieszkaniowe,
także rolne, mleczarskie, inwalidzkie.
Rzadsze są tzw. "spółdzielnie pracy",
powszechne jeszcze przed rokiem
.
Spółdzielnie mieszkaniowe zazwyczaj mają
zapisane jako cel nie tyle wypracowywanie
nadwyżki bilansowej do podziału między
członków, tylko budowę i administrowanie
posiadanymi zasobami mieszkalnymi w
interesie mieszkańców - członków
spółdzielni.
64
Historia spółdzielczości
Historia spółdzielczości na świecie
Kolebką ruchu spółdzielczego była pod koniec XIX
. Tu w roku
w miejscowości
powstała jedna z pierwszych spółdzielni. Była to
spółdzielnia o profilu spożywczym.
W tym samym czasie równolegle ze spółdzielniami
produkcyjnymi czy rolniczymi w całej
rozwijały
się spółdzielnie kredytowe, między innymi
.
Animatorami wczesnych form spółdzielczości byli w
wielu krajach (
,
,
)
socjaliści, którzy budowanie gospodarki spółdzielczej
uważali za metodę zbudowania alternatywy dla
kapitalizmu.
65
Historia spółdzielczości na
terenach Polski
Jednym z prekursorów spółdzielczości na terenach
Polski był
, który w
roku założył
w swoich dobrach
.
Jedną z najstarszych w
Spółdzielni
Mieszkaniowych jest
Spółdzielnia Mieszkaniowa Kopernik w Toruniu
.
Została założona
jako
Stowarzyszenie Urzędników dla Budowy Domów i
Mieszkań w Toruniu.
Pierwszym domem, który wybudowała, była
przy ul. Konopnickiej na
.
Działa do dzisiaj. Łącznie wybudowała już ponad 17
.
66
Ruch spółdzielczy,
Ruch spółdzielczy wywodzi się z okresu
Był wtedy formą zrzeszania się i edukacji
przez
.
Pozwalał na potrzebną konsolidację poziomą
produkcji rolnej będą zaczątkiem
producentów oraz na polepszenia lokalnego
zaopatrzenia przez tworzenie prostego
przetwórstwa rolnego i rzemiosła.
Ruch spółdzielczy wspierał się na wydawanych
gazetkach edukacyjnych i politycznych -
działalność ta wiązała się z pozytywistyczną ideą
pracy u podstaw prowadzonej przez wyżej
wykształcone warstwy społeczne ówczesnej
Polski.
67
Kasy Stefczyka.
Ponadto powstałe na terenie
rzemiosła, rolnictwa i drobnego przemysłu.
Ocenia się że w okresie międzywojennym w
Polsce działało do 16 tys. spółdzielni. W okresie
międzywojennym w Polsce zwolennikiem
koncepcji spółdzielczości jako alternatywy dla
kapitalizmu był m.in. Edward Abramowski.
W dwudziestoleciu międzywojennym ruch
spółdzielczy blisko współpracował z Polską
Partią Socjalistyczną, tworząc m.in. Warszawską
Spółdzielnię Mieszkaniową
.
68
Spółdzielnia europejska
Spółdzielnia europejska - jedna z paneuropejskich form
prowadzenia działalności gospodarczej przewidziana w prawie
wspólnotowym.
Zasadniczym celem jej działalności jest zaspokojenie potrzeb jej
członków lub wspieranie ich działalności gospodarczej lub
społecznej.
podstawa prawna
Rozporządzenie Rady 1435/2003 z 22 lipca w sprawie statutu
spółdzielni europejskiej (Dz. Urz. UE L 207 z 18 sierpnia 2003
roku)
Dyrektywa Rady 2003/72/WE z 22 lipca 2003 roku
uzupełniająca statut spółdzielni europejskiej w odniesieniu do
uczestnictwa pracowników (Dz. Urz. UE L 201 z 18 sierpnia
2003 roku)
69
Charakterystyka spółdzielni
europejskiej.
założyciele: co najmniej 5 osób fizycznych
lub co najmniej 2 osoby prawne
minimalny kapitał zakładowy: 30 000 euro
rejestracja: kraj członkowski, w którym
znajduje się główna siedziba (w Polsce
KRS)
opodatkowanie: według zasad kraju, gdzie
jest jej główna siedziba
70
Spółdzielnia socjalna
Spółdzielnia socjalna - forma prawna
przedsiębiorstwa mająca umożliwić jej
członkom, którymi mogą być zasadniczo
tylko osoby wykluczone społecznie i
dotknięte przez los (bezrobotni,
niepełnosprawni, alkoholicy, narkomani
itp.), powrót do uregulowanego życia
społecznego i rynku pracy.
Spółdzielnia socjalna, jako rodzaj spółdzielni
pracy, opiera się na zasadzie osobistego
świadczenia pracy przez jej członków.
71
Podstawa prawna.
Instytucja spółdzielni socjalnej została w Polsce
wprowadzona Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004
r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku
pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001), odpowiednio
nowelizującą ustawę z 16 września 1982 r.
Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz.
1848 ze zmianami).
Aktualną podstawą prawną dla funkcjonowania
tychże spółdzielni jest Ustawa z dnia 27
kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych
(Dz. U. Nr 94, poz. 651), która zaczęła
obowiązywać 6 lipca tegoż roku.
72
Spółdzielnia mieszkaniowa
spółdzielnia mieszkaniowa (SM)
Podmiot aktualnie działający na podstawie:
ustawy Prawo spółdzielcze,
ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych,
Podstawowym zadaniem spółdzielni
mieszkaniowych jest zaspakajanie potrzeb
mieszkaniowych członków spółdzielni.
73
Dziękuję za uwagę!