Wydatek energetyczny

Pomiar wydatku

energetycznego

Część energii wyzwolonej w organizmie zostaje

zużyta na pracę, a część na procesy

wegetatywne organów wewnętrznych, czyli

służy do podtrzymania życia i temperatury ciała.

Na procesy podstawowe (życia) dorosły człowiek

zużywa 1,1 do 1,3 kcal/min, czyli na dobę

6700 – 7835 kJ; dla kobiet zużycie jest mniejsze

o 15%. Zużycie energii na pracę nie powinno

przekraczać 2000 do 2500 kcal/8h, optymalnie

3325 – 5028kJ/8h.

Składnikami dobowego

wydatku energetycznego

1. podstawowa przemiana materii,

2. wydatek na pracę zawodową - w ciągu 8

godzin,

3. wydatek energetyczny związany ze swoiście

dynamicznym działaniem pożywienia,

4. wydatek na czynności poza pracą.

Pomiaru wydatku energetycznego można

dokonać stosując różnego rodzaju metody:

a) kalorymetrię bezpośrednią,

b) kalorymetrię pośrednią,

chronometrażowo-tabelaryczną według

Lehmanna

d) oceny na podstawie mechanicznego efektu pracy,

e) na podstawie zachodzących w czasie pracy zmian

fizjologicznych,

f) ocenę uciążliwości wynikającej z wysiłku

statycznego,

g) ocenę uciążliwości związanej z monotypowością

ruchów roboczych,

h) badanie „odnowy tętna” jako metody stopnia

obciążenia pracą.

1. Wstęp

Do oceny uciążliwości wysiłku fizycznego metodą

szacunkowo-tabelaryczną wg Lehmanna brane są

pod uwagę następujące składniki:

wydatek energetyczny [kJ/8h], wyrażający pracę

mechaniczną (wysiłek dynamiczny) wykonaną

podczas czynności roboczych,

b) wysiłek statyczny, związany ze stałym napięciem

mięśni podczas pracy w wymuszonej pozycji ciała,

c) powtarzalność ruchów, określającą uciążliwość

pracy wywołaną jednostronnym obciążeniem

układu mięśniowego w wyniku wykonywania

jednostajnych, monotonnych ruchów roboczych

(np. na taśmie montażowej).

Sposób posługiwania się metodą jest

następujący:

a) opracować tabelę „fotografia dnia

roboczego” wg wzoru podanego w tabeli A ,

b) obliczyć wielkość wydatku energetycznego

z tabel 1 i 2,

c) ocenić kolejne składniki uciążliwości w skali

punktowej wg tabel 4-6,

d) podsumować oceny punktowe wg tabeli 3.,

wpisać je do tabeli B

e) odczytać łączną uciążliwość danej pracy

fizycznej z tabeli 6

Wydatek

energetyczny

metodą

Wydatek

energetyczny

metodą

Lehmanna można oszacować dla

prac średnio ciężkich i ciężkich z

dokładnością rzędu 10%, co jest

wystarczające

dla

potrzeb

wystarczające

dla

potrzeb

przemysłowych

Uwagi do posługiwania się metodą

Lehmanna:

a) dopuszczalne są niewielkie interpolacje

wartości z tabel,

b) przerwy w pracy winny być wliczone,

z uwzględnieniem jedynie pozycji ciała,

w jakiej pracownik te przerwy spędza,

dokładność

szacowania

wydatku

dokładność

szacowania

wydatku

energetycznego spada, gdy okresy pracy

przedzielone są długimi przerwami.

2. Fotografia dnia roboczego

Przed przystąpieniem do oceny

należy

sporządzić

zestawienie

należy

sporządzić

zestawienie

wszystkich

czynności

roboczych

wszystkich

czynności

roboczych

wykonywanych przez pracownika w

ciągu 8 godz. zmiany roboczej

Oznaczenia

- czas trwania danej czynności roboczej [min],

- wydatek energetyczny z uwagi na pozycję

tułowia [kJ/min],

- wydatek energetyczny z uwagi na pracę

kończyn [kJ/min],

- wydatek energetyczny na daną czynność

roboczą [kJ], obliczony jako

wc = (wa+wb)* t

Wartości wa i wb do wzoru odczytujemy z tab.1.

i tab.2.

Wielkość całkowitego wydatku

energetycznego we [kJ/8h] obliczamy

sumując wydatki energetyczne wc dla

wszystkich czynności w ciągu 8-

godzinnej zmiany roboczej.

Obliczona wielkość wydatku energetycznego

powinna mieścić się w zakresie:

do 3500 kJ/8h - dla prac lekkich,

od 3500 do 6500 kJ/8h - dla prac średnio

ciężkich,

od 6500 do 10000 kJ/8h - dla prac ciężkich.

Dla osób o przeciętnej sile fizycznej za

granicę

dopuszczalną

wydatku

granicę

dopuszczalną

wydatku

przyjmuje się ok. 8400kJ/8h dla

mężczyzn, ok. 7100kJ/8h dla kobiet,

natomiast za zakres optymalny dla obu

płci 3300-6500kJ/8h.

Tabela. 2.

Wydatek energetyczny WB

uwagi na pracę kończyn

3. Ocena punktowa uciążliwości

Po obliczeniu wielkości wydatku

energetycznego kolejne składniki

wysiłku fizycznego należy oszacować

w skali punktowej

Tabela. 6. Ocena stopnia uciążliwości

pracy fizycznej wskutek powtarzalności

ruchów

4. Analiza składników uciążliwości wysiłku

fizycznego

Po zakończeniu obliczeń należy określić:

a) który ze składników obciążenia pracą fizyczną

najbardziej przyczynia się do jej uciążliwości,

b) wskazać, które czynności robocze są

najbardziej energochłonne i uciążliwe.

Należy zaproponować metody pracy i

usprawnienia techniczno-organizacyjne

zmierzające do:

a) zmniejszenia wydatku energetycznego,

b) ogólnego zmniejszenia uciążliwości pracy

fizycznej na badanym stanowisku.

4. Analiza składników uciążliwości wysiłku fizycznego:

.....................................................................................

..........

.....................................................................................

..........

5. Propozycje zmian techniczno-organizacyjnych na

stanowisku pracy

.....................................................................................

..........

.....................................................................................

..........

Document Outline