background image

RELATYWIZM 

RELATYWIZM 

ETYCZNY

ETYCZNY

background image

     

     

Relatywizm etyczny na ogół rozumiany jest 

Relatywizm etyczny na ogół rozumiany jest 

jako przekonanie, że wartości etyczne, 

jako przekonanie, że wartości etyczne, 

dyrektywy, postępowanie oraz oceny 

dyrektywy, postępowanie oraz oceny 

moralne są jedynie wynikiem postaw 

moralne są jedynie wynikiem postaw 

przybieranych w stosunku do przedmiotów 

przybieranych w stosunku do przedmiotów 

wartościowania etycznego, różnią się zatem i 

wartościowania etycznego, różnią się zatem i 

zmieniają u poszczególnych jednostek lub 

zmieniają u poszczególnych jednostek lub 

grup w zależności od danej epoki społeczno – 

grup w zależności od danej epoki społeczno – 

historycznej oraz przynależności do 

historycznej oraz przynależności do 

konkretnej klasy społecznej nie istnieje więc 

konkretnej klasy społecznej nie istnieje więc 

dobro obiektywne – dobrem jest to, co się za 

dobro obiektywne – dobrem jest to, co się za 

nie przyjmuje w określonym środowisku i 

nie przyjmuje w określonym środowisku i 

czasie (Encyklopedia Powszechna PWN)

czasie (Encyklopedia Powszechna PWN)

background image

Relatywizm etyczny, to pogląd, 

Relatywizm etyczny, to pogląd, 

według którego wartości 

według którego wartości 

etyczne mają charakter 

etyczne mają charakter 

względny, co oznacza, że jest 

względny, co oznacza, że jest 

zawsze wartością dla kogoś lub 

zawsze wartością dla kogoś lub 

wartością czegoś. W pierwszym 

wartością czegoś. W pierwszym 

przypadku dobro lub zło zostaje 

przypadku dobro lub zło zostaje 

zrelatywizowane względem 

zrelatywizowane względem 

podmiotu, w drugim – względem 

podmiotu, w drugim – względem 

przedmiotu 

przedmiotu 

background image

Pogląd relatywistyczny wychodzi z 

Pogląd relatywistyczny wychodzi z 

założenia, że zabicie człowieka 

założenia, że zabicie człowieka 

czerpie swą kwalifikację moralną z 

czerpie swą kwalifikację moralną z 

czynników zewnętrznych, przyjmuje 

czynników zewnętrznych, przyjmuje 

za postawę zmienne kryteria 

za postawę zmienne kryteria 

moralnej dopuszczalności tego aktu. 

moralnej dopuszczalności tego aktu. 

Nie widzi też trudności, aby na tej 

Nie widzi też trudności, aby na tej 

samej podstawie usprawiedliwić 

samej podstawie usprawiedliwić 

pozbawienie życia człowieka w 

pozbawienie życia człowieka w 

innych jeszcze sytuacjach np. 

innych jeszcze sytuacjach np. 

usunięcie płodu dla ratowania życia 

usunięcie płodu dla ratowania życia 

matki .

matki .

background image

Według etyki relatywistycznej samobójstwo jest 

Według etyki relatywistycznej samobójstwo jest 

wyjątkowo dopuszczalne w odpowiednio 

wyjątkowo dopuszczalne w odpowiednio 

trudnych sytuacjach życiowych albo dla 

trudnych sytuacjach życiowych albo dla 

wzniosłych celów możliwych do realizowania za 

wzniosłych celów możliwych do realizowania za 

cenę własnego życia. Teoretyczną zasadność tej 

cenę własnego życia. Teoretyczną zasadność tej 

tezy etyka relatywistyczna opiera na idei 

tezy etyka relatywistyczna opiera na idei 

wolności człowieka i opartym na niej prawie do 

wolności człowieka i opartym na niej prawie do 

stanowienia o końcu swojej egzystencji. 

stanowienia o końcu swojej egzystencji. 

Samobójstwo – w myśl tej etyki – stanowi albo 

Samobójstwo – w myśl tej etyki – stanowi albo 

ostateczny, albo najdoskonalszy akt tej 

ostateczny, albo najdoskonalszy akt tej 

wolności. Jest świadectwem, że człowiek jest 

wolności. Jest świadectwem, że człowiek jest 

panem samego siebie i może się wznieść ponad 

panem samego siebie i może się wznieść ponad 

konieczność rządzącego nim losu. 

konieczność rządzącego nim losu. 

background image

Relatywizm moralny polega na 

Relatywizm moralny polega na 

uznawaniu za dobre moralnie 

uznawaniu za dobre moralnie 

tych poglądów, przekonań, 

tych poglądów, przekonań, 

czynów, które subiektywnie 

czynów, które subiektywnie 

uznaje się za takie, które 

uznaje się za takie, które 

odpowiadają z różnych 

odpowiadają z różnych 

względów człowiekowi, bez 

względów człowiekowi, bez 

oglądania się na obiektywne 

oglądania się na obiektywne 

kryteria tej oceny.

kryteria tej oceny.

Wszystko jest dobre moralnie , 

Wszystko jest dobre moralnie , 

co człowiek za takie uzna.

co człowiek za takie uzna.

background image

Relatywizm moralny, 

Relatywizm moralny, 

zezwalający człowiekowi na 

zezwalający człowiekowi na 

wszystko , uznający za dobre 

wszystko , uznający za dobre 

moralnie wszelkie poglądy i 

moralnie wszelkie poglądy i 

czyny, jakie ludziom 

czyny, jakie ludziom 

odpowiadają jest zaprzeczeniem 

odpowiadają jest zaprzeczeniem 

prawdy o egzystencjalnej 

prawdy o egzystencjalnej 

kondycji człowieka, o jego 

kondycji człowieka, o jego 

ostatecznym przeznaczeniu.

ostatecznym przeznaczeniu.

background image

Dobro moralne, rozumiane 

Dobro moralne, rozumiane 

fałszywie, przybiera tylko 

fałszywie, przybiera tylko 

pozory dobra a w rzeczywistości 

pozory dobra a w rzeczywistości 

jest złem. Wolność nie jest 

jest złem. Wolność nie jest 

wówczas podporządkowana 

wówczas podporządkowana 

prawdzie , nie uwzględnia praw 

prawdzie , nie uwzględnia praw 

naturalnych innych osób, a 

naturalnych innych osób, a 

powinno być odwrotnie. 

powinno być odwrotnie. 

background image

Ci, którzy czynią zło 

Ci, którzy czynią zło 

moralne, sami ponoszą 

moralne, sami ponoszą 

największą szkodę.  

największą szkodę.  

Zamiast rozwoju, ulegają 

Zamiast rozwoju, ulegają 

degradacji moralnej. 

degradacji moralnej. 

background image

Heraklit z Efezu

Heraklit z Efezu

 (ok. 540-480 

 (ok. 540-480 

p.n.e.), filozof grecki, ojciec 

p.n.e.), filozof grecki, ojciec 

dialektyki. . 

dialektyki. . 

Przedstawiciel tzw. Jońskiej 

Przedstawiciel tzw. Jońskiej 

filozofii przyrody. 

filozofii przyrody. 

Był przekonany o zmienności i 

Był przekonany o zmienności i 

zjawiskowości w świecie. Twierdził: "panta 

zjawiskowości w świecie. Twierdził: "panta 

rhei" ("wszystko jest płynne"), "nie można 

rhei" ("wszystko jest płynne"), "nie można 

dwa razy wstąpić do tej samej rzeki, jej 

dwa razy wstąpić do tej samej rzeki, jej 

wody bowiem się zmieniają, ciągle 

wody bowiem się zmieniają, ciągle 

płyną". 

płyną". 

 

 

 

 

background image

Podstawą relatywistycznego systemu 

Podstawą relatywistycznego systemu 

heraklitańskiego jest: 

heraklitańskiego jest: 

 

 

a)

a)

zmienność rzeczy, gdyż natura jest ciągłą śmiercią i 

zmienność rzeczy, gdyż natura jest ciągłą śmiercią i 

ciągłymi narodzinami. Nie ma bytu, jest tylko stawanie 

ciągłymi narodzinami. Nie ma bytu, jest tylko stawanie 

się. Owa teoria relatywizmu (powszechnej zmienności) 

się. Owa teoria relatywizmu (powszechnej zmienności) 

została nazwana wariabilizmem lub heraklityzmem.

została nazwana wariabilizmem lub heraklityzmem.

b)

b)

względność rzeczy oznaczająca, że nic, co istnieje, nie 

względność rzeczy oznaczająca, że nic, co istnieje, nie 

ma własności stałych i bezwzględnych. Wszystkie 

ma własności stałych i bezwzględnych. Wszystkie 

własności przechodzą w swoje przeciwieństwa - i to one 

własności przechodzą w swoje przeciwieństwa - i to one 

stanowią osnowę rzeczy. W teorii Heraklita jedynie 

stanowią osnowę rzeczy. W teorii Heraklita jedynie 

porządek - rozum wszechświata - jest niezmienny, 

porządek - rozum wszechświata - jest niezmienny, 

najdoskonalszy, boski.

najdoskonalszy, boski.

background image

    

    

Sofiści

Sofiści

: ich relatywizm zapoczątkowany przez 

: ich relatywizm zapoczątkowany przez 

Protagorasa  (ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e. 

Protagorasa  (ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e. 

– grecki filozof, )  miał charakter 

– grecki filozof, )  miał charakter 

antropologiczny w myśl zasady: "wszystkich 

antropologiczny w myśl zasady: "wszystkich 

rzeczy miarą jest człowiek", którego cechuje 

rzeczy miarą jest człowiek", którego cechuje 

względność poglądów. Konsekwencją tak 

względność poglądów. Konsekwencją tak 

rozumianego relatywizmu były praktycyzm i 

rozumianego relatywizmu były praktycyzm i 

konwencjonalizm.

konwencjonalizm.

    

    

    

    

Sceptycy

Sceptycy

 : głosili relatywizm ontologiczny, 

 : głosili relatywizm ontologiczny, 

poznawczy i etyczny, przybliżający zasady 

poznawczy i etyczny, przybliżający zasady 

myślenia filozoficznego do reguł i racji 

myślenia filozoficznego do reguł i racji 

zdrowego rozsądku.

zdrowego rozsądku.

background image

W filozofii nowożytnej

W filozofii nowożytnej

 M. de 

 M. de 

Montaigne reprezentował 

Montaigne reprezentował 

relatywizm odnoszący się do 

relatywizm odnoszący się do 

poznania i oparty na twierdzeniu, że 

poznania i oparty na twierdzeniu, że 

różne prawdy i prawa są tylko 

różne prawdy i prawa są tylko 

rzeczą zwyczaju. W filozofii 

rzeczą zwyczaju. W filozofii 

oświecenia relatywizm był 

oświecenia relatywizm był 

konsekwencją racjonalizmu i 

konsekwencją racjonalizmu i 

odwołania się do empiryzmu 

odwołania się do empiryzmu 

genetycznego.

genetycznego.


Document Outline