Proces podejmowania 

decyzji przez człowieka, 

strategie w 

podejmowaniu decyzji 

oraz badanie procesów 

decyzyjnych.

                

(źródło: „Psychologia      

    

                              poznawcza” 

                             Edward Nęcka.)

Decyzja

• Jest to postanowienie będące 

wynikiem dokonania wyboru jednej 
możliwości spośród co najmniej dwóch 
opcji. Samo dokonanie wyboru nie 
oznacza jeszcze podjęcia decyzji, 
ponieważ do tego potrzebna jest 
skuteczna motywacja oraz obiektywne 
możliwości realizacji decyzji.

  

Klasyczna teoria decyzji

(KTD)

• Opisuje zachowanie idealnego, doskonale 

racjonalnego sprawcy (decydenta) w 
warunkach wymagających wyboru jednej 
spośród pewnej liczby dobrze znanych opcji. 

   Doskonale racjonalny decydent kieruje się 

zasadą użyteczności, biorąc pod uwagę 
przede wszystkim te opcje, które niosą mu 
jakąś korzyść. Kieruje się także zasadą 
prawdopodobieństwa, odrzucając opcje 
mało realne. 

Oczekiwana subiektywna 

użyteczność  wyniku 

(SEU)

• Pojęcie to oznacza wartość 

konkretnej opcji jako funkcję 
subiektywnego prawdopodobieństwa 
jej wystąpienia i subiektywnej 
użyteczności jej skutków. 

Model kompensacyjny

• Zgodnie z tym modelem, dostępne 

nam opcje oceniamy według szeregu 
kryteriów, a następnie wybieramy to, 
co uzyskuje wyższą globalną sumę 
ocen. Zakładamy przy tym, że 
przyjęte kryteria równoważą się, czyli 
możliwa jest kompensacja braków w 
jednej dziedzinie zaletami w innych. 

Strategie w podejmowaniu 

decyzji

• Strategia zadowolenia- (Herbert 

Simon) polega na przeglądaniu 
dostępnych opcji w przypadkowym 
porządku i wyborze pierwszej, która 
nas wystarczająco satysfakcjonuje. 

•  Eliminacja według aspektów- 

(Amos Tversky)- model ten może 
być użyty jako przygotowanie do 
bardziej dogłębnych procesów 
decyzyjnych. Raz odrzucona opcja 
nie jest już brana pod uwagę w 
dalszych rozważaniach, nawet 
gdyby niektóre jej aspekty były 
atrakcyjne.

•     „Kieruj się tym co najważniejsze” - 

tworzymy liste najważniejszych kryteriów 

odrzucając po kolei te opcje, które ich nie 

spełniają.

• „Kieruj się tym co się ostatnio sprawdziło”- 

nie mając Widzy która wskazówka jest 

najważniejsza lub nie mogąc się zdecydować, 

bierzemy pod uwagę kryterium sprawdzone 

w ostatniej próbie tego samego rodzaju.

Teoria perspektywy

 (Daniel Kahneman) 

     

• wiąże się ona ściśle z teorią 

obramowania- Kahnemana i 
Tversky’ego dotyczącą wpływu 
mentalnej reprezentacji problemu 
decyzyjnego na treść 
podejmowanych decyzji.

Asymetria pozytywno-

negatywna

 (Kahneman, Tversky)

• Ludzie inaczej wartościują zyski a 

inaczej straty nawet jeśli są one 
wyrażone w porównywalnych 
jednostkach np. pieniężnych. 
Subiektywne poczucie straty rośnie 
znacznie szybciej niż subiektywne 
poczucie zysku. 

Proces podejmowania 

decyzji

• Podejmowanie decyzji to złożony 

proces poznawczy, na który wpływ 
mają elementy poznawcze, 
emocjonalne i motywacyjne a także 
wiedza i doświadczenie decydenta 
jak i czynniki kontekstualne.

• Faza przeddecyzyjna- zdefiniowanie 

problemu 

• Proces decyzyjny- (wg Oli Svenson) 

jest to stopniowe wyróżnienie jednej 
opcji spośród pozostałych. 

Co uznamy za informacje 

ważną zależy od trzech 

czynników:

procesów poznawczych

doświadczenia

kontekstu

Procesy poznawcze- przywołanie wiedzy z pamięci trwałej a 

ponadto operacje myślenia i rozumowania. W ich wyniku 

dochodzi do uaktywnienia heurystyk lub strategii decyzyjnych. 

Na przebieg tych procesów mają wpływ takie czynniki jak: 

•  poziom ryzyka

•  pozytywne lub negatywne emocje

•  polityka podejmowania decyzji: 
                 -zachowania automatyczne
                 -zachowania intuicyjne
                 -zachowania deliberatywne

•  korzystanie z informacji zwrotnych

•  zasobność systemu poznawczego

• Model Rohrbaugh i Shanteau pokazuje 

również z czego wynikają błędy 
decyzyjne:

     - niewłaściwy przebieg procesów 

poznawczych lub działanie czynników 
zakłócających

     - działanie czynnikow indywidualnych np. 

brak doświadczenia

     - ignorowanie kontekstu lub nadmierne 

przejmowanie się nim

Faza postdecyzyjna

• Często rodzą się wątpliwości co do 

słuszności wyboru.  

 Decydent wtedy:
          - utwierdza się w przekonaniu, że 

dobrze   zrobił

          - ma wybiórczy stosunek do informacji 

    napływających z otoczenia

          - poszukuje uzasadnienia dla własnych 

działań

 

• Żal postdecyzyjny jest tym większy im 

ważniejsza była decyzja i im trudniej 

było ja podjąć, im dłużej nad nią 

pracowaliśmy i im trudniej teraz 

przeciwdziałać jej negatywnym skutkom. 

Według Svenson można uniknąć żalu 

pod warunkiem że wybrana wcześniej 

opcja ulegnie konsolidacji 

(podwyższeniu wartości wybranej opcji a 

obniżeniu wartości odrzuconych).

Dziękuję za uwagę!