background image

Jakość usług

background image

Usługa a jakość

Przemiany jakościowe

Cały wszechświat to nieogarnione zbiorowisko przemian 
jakościowych. W przemianie jakościowej zmianom mogą ulegać:

-Stany wszystkich lub niektórych właściwości rozpatrywanego 
przedmiotu (obiektu lub procesu),

- liczebność właściwości opisujących dany przedmiot (wymiana, 
zmniejszenie lub zwiększanie zbioru właściwości).

Przemiana jakościowa -  jest to zdarzenie, w którym zbiór 
właściwości opisujących stan rozpatrywanego przedmiotu doznaje 
w określonym czasie zmian, dających efekt jakościowy, typowy dla 
tej przemiany. 

Przykład: dobowe wahania temperatury, zmiany pogodowe w 
różnych strefach klimatycznych, rozwój owoców z kwiatów w 
sadzie, opadanie liści z drzew w jesiennej porze roku.

background image

Można odróżnić następujące odmiany przemian 
jakościowych:

-Naturalne – zachodzące w przyrodzie samoistnie, bez ingerencji 
człowieka (np. zmiany klimatyczne lub meteorologiczne)

-Sztuczne (inicjowane) – wywołane sztucznie przez człowieka, 
przede wszystkim w sferze techniczno – gospodarczej (np. procesy 
projektowania nowych konstrukcji, procesy wytwarzania różnych 
wyrobów, użytkowania maszyn i sprzętu technicznego oraz różne 
formy działań organizacyjnych),

-Pseudonaturalne (pobudzane) – o przebiegu zasadniczo 
naturalnym, jedna z ingerencją człowieka, który może powodować 
opóźnianie lub przyśpieszanie (zależnie od potrzeby) przemiany 
jakościowej (np. różne procesy hodowli zwierząt albo roślin)

Przemiany jakościowe mogą być:

-Dostrzegalne – gdy zachodzą w stosunkowo krótkim czasie i 
zmiany właściwości są stwierdzane stosunkowo łatwo,

-Niedostrzegalne – gdy zmiany zachodzą w stosunkowo długim 
czasie i są stwierdzane dopiero po zastosowaniu specjalnych 
sposobów postępowania.

background image

Potrzeby

Potrzeba – to uświadomiony przez zainteresowanego człowieka efekt 
przemiany lub przemian jakościowych. Potrzeba może być indywidualna 
lub zbiorowa. Potrzeba może dotyczyć wyrobu lub usługi.

W zależności od rodzaju przyczynowej przemiany jakościowej potrzeby 
mogą być naturalne i inicjowane,

W zależności od konieczności ich zaspokojenia odróżnia się potrzeby 
względne i bezwzględne.

W literaturze najczęściej prezentowana jest hierarchia (piramida) potrzeb 
wg Maslowa.

1.Fizjologiczne (powietrze, woda, pokarm, wydalanie, seks)
2.Bezpieczeństwa (ochrona przed zagrożeniem),
3.Przynależności społecznej (uczucia, miłość),
4.Samoocena (wiedza, kompetencja, uznanie),
5.Samorealizacja (rozwój intelektualny i fizyczny).

Ważność  potrzeb  –  to  pilność  ich  zaspokojenia.  Potrzeby  mogą  być 
rozpatrywane  jako  oczywiste  i  domyślne.  Bywają  sytuacje,  w  których 
potrzeby nie są ujawniane. Są dwa podstawowe typy zaspokajania potrzeb, 
poprzez  korzystanie  z  wyrobów  (np.  produkty  spożywcze)  oraz  czynności 
usługowych (np. przeprawa łodzią przez rzekę)

background image

Wyrób  - przedmiot materialny o określonym przeznaczeniu powstający 
jako efekt świadomych działań człowieka.

Jeżeli więc wyrób powstaje w wyniku świadomych działań człowieka, to 
wykonujący go człowiek, zdaje sobie sprawę z tego jaki ten wyrób ma być. 
Określa więc wymagania, który wykonywany wyrób ma spełnić. Powstają 
więc wymagania jakościowe dla wyrobu, które powinny być spełnione, aby 
wyrób był w pełni przydatny i użyteczny.

Usługa – odpowiednio ukierunkowane, użyteczne działanie człowieka, 
zaspokajające jego określoną potrzebę, często bez wykonania 
materialnego przedmiotu.

Postępowanie człowieka w toku realizacji usługi może być w pełni 
świadome i uważne, ale również może być rutynowe (przy częstym 
wykonywaniu) a nawet bezwiedne czy  mimowolne. Usługi mogą być 
wykonane lepiej lub gorzej a więc podobnie jak w przypadku wyrobu, 
powinny być określone wymagania jakościowe dla usługi, które będą 
określały jej jakość.

Potrzeba – pokarm    wyrób – chleb      usługa – piekarnicza
Potrzeba – łączność  wyrób – aparat telefoniczny  usługa – 
telekomunikacyjna 
Potrzeba – schronienie wyrób – budynek   usługa – budowlana 

background image

Usługa

Usługa - każda czynność zawierająca w sobie 

element niematerialności, która polega na 

oddziaływaniu na klienta lub przedmioty bądź 

nieruchomości znajdujące się w jego posiadaniu, 

a która nie powoduje przeniesienia prawa 

własności. Przeniesienie prawa własności może 

jednak nastąpić, a świadczenie usługi może być 

lub też nie być ściśle związane z dobrem 

materialnym.

 
Usługa
 - działalność, która nie tworzy lub 

modyfikuje fizycznych produktów, a jej wynikiem 

są produkty niematerialne, których nie można 

zmagazynować czy transportować.

background image

Wniosek

Z powyższych definicji wynika zatem, że:

• usługa jest niematerialnym produktem, którego 

użyteczność konkretyzuje się u usługobiorcy lub 

w rzeczy, którą on posiada;

• usługi  będące  przedmiotem  gospodarowania 

wytwarza się w procesie produkcji;

• usługa  jest  szczególnym  rodzajem  wartości 

użytkowej,  która  jest  wytwarzana  w  wyniku 

pracy ludzkiej (czynności);

• czynności  usługowe  o  znaczeniu  gospodarczym 

tworzą nową wartość bądź powiększają wartość 

przedmiotu materialnego już istniejącego;

• w procesie produkcji usług bierze udział czynnik 

zewnętrzny zwany obiektem 

background image

Cechy charakterystyczne 

usług

Zarządzanie 

jakością 

usług, 

jako 

autonomiczna  dyscyplina  ekonomiczna,  w 
ogóle  by  nie  powstała,  gdyby  nie 
odrębność 

swoistość 

usługowego 

produktu. 

Usługi 

charakteryzują 

się 

czterema 

istotnymi 

cechami, 

które 

odróżniają 

je 

od 

klasycznych 

dóbr 

materialnych  oraz  implikują  określone 
działania w zakresie marketingu. Elementy 
te noszą nazwę „czterech N” usług. 

background image

Niematerialność

Podstawową  różnicą  między  usługami  a  dobrami 

materialnymi  jest  niematerialny  charakter  usług.  W 

przypadku dóbr materialnych nabywca kupuje produkt 

charakteryzujący  się  określonymi  parametrami  takimi 

jak: wielkość, kształt czy kolor, które można oszacować 

jeszcze  przed  dokonaniem  zakupu.  Usługi  z  kolei  nie 

można  dotknąć,  spróbować  ani  zobaczyć  przed 

dokonaniem  zakupu.  Niematerialność  może  oznaczać 

„nieuchwytność” usługi także w sensie intelektualnym, 

gdyż konsumentowi trudno jest sobie wyobrazić usługę 

przed jej nabyciem. Klient, zamiast określonego dobra, 

kupuje  raczej  proces.  Z  tego,  że  usługa  nie  ma 

wymiarów  fizycznych,  wynika  też  znaczna  trudność  w 

ocenie poziomu jej jakości. Dlatego też istotną kwestią 

w  strategii  marketingowej  dla  usług  jest  nadanie  im 

charakteru  materialnego  i  podkreślenie  korzyści,  jakie 

nabywca odniesie w wyniku zakupu.

background image

Niespójność

Nieuniknioną  konsekwencją  jednoczesnej  produkcji  i 

konsumpcji jest zmienność w wykonywaniu usług. Nie 

dotyczy ona dóbr materialnych, które są wytwarzane 

w  oparciu  o  określone  wzorce  i  im  odpowiadają. 

Usługi  są  niejednolite,  niestandardowe  i  bardzo 

urozmaicone,  a  ich  jakość  często  jest  niezgodna  z 

posiadanym  wzorcem.  Wynika  to  z  faktu,  że  usługi 

świadczone  są  przez  ludzi,  a  ich  jakość  zależy  od 

kwalifikacji,  jakie  posiadają  osoby  wykonujące  daną 

usługę.  Trudność  w  standaryzowaniu  usług  oznacza, 

że  nie  poddają  się  one  kontroli  jakościowej  oraz  że 

różnią się zależnie od czasu wykonania, umiejętności 

i  indywidualnych  predyspozycji  osób  świadczących 

usługi. W celu ograniczenia niespójności usług, wiele 

firm podejmuje próby ich standaryzacji oraz prowadzi 

szkolenia  dla  personelu  bezpośrednio  włączonego  w 

proces świadczenia usług klientom.

background image

Niepodzielność

Oznacza 

ona 

zbieżność 

miejsca 

czasu 

wykonywania  usługi  z  miejscem  i  czasem  jej 

konsumowania. 

Dobra 

materialne 

są 

produkowane,  sprzedawane,  a  dopiero  potem 

konsumowane,  w  przeciwieństwie  do  nich  usługi 

są jednocześnie świadczone i konsumowane przez 

konsumentów.  Klient  z  reguły  jest  obecny  w 

trakcie  świadczenia  usługi  i  jest  włączony  w 

proces  jej  powstawania.  Jest  cechą  oznaczającą 

niemożność  fizycznego  oddzielenia  samej  usługi 

od 

jej 

wykonawcy. 

Bezpośredni 

kontakt 

świadczącego  usługę  z  konsumentem  jest 

integralną  częścią  wielu  usług.  W  praktyce 

oznacza  to,  że  ocena  nabywanej  usługi  zależy 

bezpośrednio  od  umiejętności  i  kwalifikacji  osoby 

świadczącej usługę.

background image

Nieskładowalność

Magazynowanie  usług  różni  się  od  składowania 

towarów.  Problem  magazynowania  usług  ma 

charakter  bardziej  subiektywny  i  dotyczy  kosztów 

utrzymania  zapasów  w  przypadku  powstawania 

wolnych  mocy  produkcyjnych,  gdyż  na  przykład 

wolne miejsca wycieczkowe bądź pokoje hotelowe 

reprezentują nie wykorzystany potencjał, straconą 

możliwość  sprzedaży.  Aby  ograniczyć  tego  typu 

problemy firmy stosują odpowiednią politykę cen, 

w  szczególności  niższe  ceny  poza  sezonem  oraz 

zachęty  w  postaci  rabatów,  a  także  odpowiednią 

politykę  personalną  zatrudniając  pracowników  w 

niepełnym  wymiarze  godzin  oraz  stosując  system 

wynagradzania oparty na prowizji.

background image

Cechy charakterystyczne 

usług

Do  zestawu  cech  usług  mających  wpływ  na  możliwości 

stosowania zarządzania jakością zaliczyć należy również: 

Niemożność  nabycia  prawa  własności  usługi.  Oznacza, 

że  konsument  ma  jedynie  dostęp  do  danej  czynności 

usługowej  lub  związanych  z  nią  udogodnień,  zaś  brak 

możliwości wzięcia usług w posiadanie stanowi istotną różnicę 

między nabytą usługą, a zakupionym dobrem materialnym. 
Komplementarność  i  substytucyjność  usług  i  dóbr 

materialnych.  Cecha  ta  wskazuje  na  związki  zachodzące 

między  sprzedażą  dóbr  i  usług.  Mogą  one  mieć  charakter 

komplementarny lub też substytucyjny. 

Wymienione  cechy  charakterystyczne  usług  implikują 

określone działania firm usługowych a także stwarzają pewne 

ograniczenia  dla  kadry  zarządzającej  tymi  firmami.  Cechy 

usług  i  ich  przykładowe  konsekwencje  dla  działalności  firm 

usługowych prezentuje poniższa tabela.

background image

Tabela: Cechy usług i ich implikacje dla 

działalności firm usługowych 

Cechy usługi

Ograniczenia

Sposoby działania firmy

Brak efektu 
materialnego

1.

Trudno jest poddać próbie i wstępnej 
ocenie pomysł produktu - usługi

2.

Brakuje możliwości opatentowania

3.

Trudno jest określić pożądany poziom 
jakości usług

4.

Promocja jest najbardziej przydatnym 
narzędziem marketingu

1.

Uwaga zwrócona na korzyści jakich 
dostarcza usługa

2.

Personalizowanie czynności 
usługowych

3.

Stosowanie marki handlowej usługi

4.

Rozwijanie wizerunku firmy

Nierozdzielność 
usługi z osobą 
wykonawcy

1.

Wymagana jest obecność wykonawcy

2.

Dominuje forma sprzedaży 
bezpośredniej

3.

Ograniczona jest skala działania

1.

Zwrócenie uwagi na szybkość pracy 
usługodawców

2.

Szkolenie mniej doświadczonych i 
wykwalifikowanych pracowników

Nietrwałość usług

1.

Brakuje możliwości magazynowania

2.

Występują problemy fluktuacji popytu 
na usługi

1.

Działania zmierzające do wzajemnego 
dopasowania podaży i popytu (np. 
zmiany cen, kształtowanie marki 
usługi, franchising)

Niemożność 
nabycia prawa 
własności usługi

1.

Konsument ma dostęp do świadczeń w 
postaci usługi lub związanych z nią 
udogodnień, ale nie może ich nabyć na 
własność

1.

Podkreślanie, że z braku transferu 
własności mogą wynikać określone 
korzyści

Trudność 
standaryzowania 
usługi

1.

Standard wykonania usługi zależy od 
tego, kto i kiedy ją świadczy

2.

Trudno jest zapewnić określony poziom 
jakości świadczenia usług

1.    Uważny dobór personelu usługowego i 
jego szkolenie
2.    Kontrola wykonywanych usług
3.    Zwracanie uwagi na indywidualne 
wymagania nabywców usług

background image

Wniosek

Firmy  usługowe,  dla  uzyskania  przewagi 

konkurencyjnej powinny w jak największym 

stopniu koncentrować się na klientach i ich 

potrzebach.  Istotną  kwestią  nie  będzie  tu 

wyłącznie  prawidłowe  rozpoznanie  potrzeb 

klientów  i  stworzenie  usługi  o    wysokiej 

jakości,  należy  także  wziąć  pod  uwagę 

czynniki, które mają wpływ na klienta przy 

podejmowaniu  decyzji  zakupu  i  poznać 

mechanizm procesu zakupu usługi.

background image

Stopień zmaterializowania 

usługi na każdym etapie 

konsumpcji

Elementy materialne

• pozycje zakupione przez klienta. np. posiłek w restauracji.

• pozycje, których status zmienia się dzięki usłudze, np. naprawa 

samochodu, klub odnowy biologicznej;

• pozycje znajdujące się na peryferiach pakietu usług, np. 

bankowa książeczka czekowa, bilet do kina, karta wpisu do 

szpitala:

• pozycje, bez których usługa nie mogłaby mieć miejsca, np. 

oddział banku, samolot, samochód z wypożyczalni;

• pozycje stanowiące część procesu, np. technologia (komputery 

bankomaty, automaty sprzedające itd.).

 
Elementy niematerialne

• osobisty kontakt z personelem obsługi;

• atmosfera środowiska. w którym świadczone są usługi;

• doznania odczuwane przez klienta, np. spokój umysłu, większe 

poczucie własnej godności.

background image
background image
background image
background image
background image

Document Outline