Grupa społeczna
Grupa społeczna
dr Dariusz Dudzik
dr Dariusz Dudzik
Wykład IV
Wykład IV
Grupa społeczna
Grupa społeczna
dr Dariusz Dudzik
dr Dariusz Dudzik
Wykład IV
Wykład IV
Definicja (cechy grupy):
a)
minimum trzy osoby,
b)
struktura, hierarchia,
c)
ośrodki skupienia,
d)
wspólny cel,
e)
zasada identyczności czyli odrębności.
Identyczność czyli odrębność:
Członkowie danej grupy są identyczni w
obrębie grupy, ale różni od reszty
społeczeństwa.
Identyczność wyróżnia się ze względu na
jakąś charakterystyczną cechę np.: ze
względu na ubiór (służby mundurowe,
subkultury).
Wspólny cel:
Członkowie danej grupy realizują, wspólnymi
siłami, konkretny cel, np.:
-
budowa parkingu,
-
organizowanie koncertu charytatywnego,
-
zdobycie wykształcenia,
Ośrodki skupienia:
Członkowie danej grupy spotykają się w
konkretnym miejscu, posiadają również
określone terytorium.
To powoduje powstanie mechanizmów
instytucjonalnych (sprawowanie władzy,
wpływ na inne zbiorowości).
Struktura, hierarchia:
W zależności od specyficznej sytuacji
panującej w grupie wyróżniamy strukturę:
- formalną, która jest wybrana zgodnie z zasadami
demokracji,
-
Nieformalną,
Każdy z członków danej grupy zajmuje odpowiednie
miejsce od zwykłego członka grupy do szefa.
Minimum trzy osoby:
Klasyfikacja grup społecznych:
ze względu na wielkość:
małe i duże
ze względu na więź:
ze względu na stopień
sformalizowania:
ze względu na stopień
trudności wejścia
nowego członka do grupy:
pierwotne i wtórne
formalne i nieformalne
Inkluzywne, ograniczone,
ekskluzywne
Ferdynand Tönnies
1887 rok – rozprawa Gemeinschaft und Gesellschaft.
Dwa heurystyczne modele:
1.
wspólnota (gemeinschaft).
2.
społeczeństwo (gesellschlaft).
Znana (w dowolnym tłumaczeniu) jako:
podział na grupy wspólnotowe i grupy umowne.
„Grupy społeczne istnieją, gdyż ludzie chcą łączyć
się z innymi, a przez to wchodzić w zależności od
innych.”
Ferdynand Tönnies – wola w grupie
Wola organiczna (wesenwille) –
spontaniczna, irracjonalna, kierująca się
motywami emocjonalnymi,
Wola refleksyjna zwana racjonalną (kürwill) –
jest świadoma, obejmuje rozważanie i
myślowe sformułowanie środków i celu
Ferdynand Tönnies – stosunki w grupie
Wola organiczna stosunki naturalne
Wola refleksyjna stosunki umowne, kontraktowe
Stosunki naturalne występują w:
1. rodzinach, rodach, klanach – stosunek pokrewieństwa,
2. grupach przyjacielskich, towarzyskich, rówieśniczych, koleżeńskich
– stosunek przyjaźni
3. wieś tradycyjna, gmina wiejska – codzienne obcowanie, wspólnota
gospodarstwa
Stosunki umowne występują w grupach które opierają się na realizacji
konkretnego celu (towarzystwa handlowe, zrzeszenia, spółki).
Charles Horton Cooley
1909 r. – Social Organization, propozycja podziału grup na:
- grupy pierwotne, pierwsze (primary group),
oparte na stosunkach pokrewieństwa (rodzina) i przyjaźni
(towarzyskie i rówieśnicze) i stosunki sąsiedzkie (społeczność
lokalna).
- grupy wtórne, pochodne, umowne (secondary group)
powstały na podstawie umownych porozumień między ludźmi
Teoria grupy odniesienia
Herbert H. Hyman w roku 1942 użył pojęcia:
grupy odniesienia (reference group)
Stanowiące dla jednostki „model” zachowań społecznie
akceptowanych, dostarczający kryteriów oceny własnego
działania oraz działań innych ludzi
Teoria grupy odniesienia
Samuela A. Stouffer – koncepcja:
względnego upośledzenia społecznego (relative deprivation):
- świadomość zajmowania przez jednostkę niższej (gorszej)
pozycji w porównaniu z innymi podobnymi do siebie
osobami.
względnego uprzywilejowania społecznego:
– wysoka samoocena i świadomość zajmowania wyższej
pozycji społecznej w stosunku do innych podobnych do siebie
pod danym względem lub w stosunku do pozycji zajmowanej
wcześniej.
Rodzina:
Problematyka Rodziny omówiona
zostanie na następnym wykładzie.
Gustaw Le Bon
urodzony 7 maja 1841 w
Nogent-le-Rotrou, zmarł 15
grudnia 1931 w Paryżu.
Francuski
lekarz,
filozof,
socjolog i psycholog.
Jako
pierwszy
dokonał
psychologicznej
analizy
zachowania tłumu ludzkiego
(1895). Jego zdaniem w
wyniku następstw rewolucji
przemysłowej
życie
polityczne
zaczynają
opanowywać tłumy, które
pod
względem
psychologicznym są tworem
anormalnym,
ponieważ
rządzą nimi popędy i cechują
je zachowania irracjonalne,
ze skłonnością do ulegania
sugestii.
Tłum:
Szczególny przypadek zbiorowości, opartej na
podobieństwie zachowań.
Nazywa się przelotne zgromadzenie kilkudziesięciu,
a raczej kilkuset osób na przestrzeni umożliwiającej
bezpośredni kontakt.
Jednostki reagują spontanicznie i identycznie na te
same podniety.
Tłum:
Wieź w tłumie – składa się z komponentów
emocjonalnych i popędowych.
Styczność przestrzenna, nadzwyczaj silna która
wiąże jednostkę z tłumem.
Doprowadza to do dezindywidualizacji osobowości –
zjawisko o charakterze patologicznym: człowiek
traci refleksyjność i ulega psychice tłumu, zostaje
ubezwłasnowolniony w pewnym zakresie.
Tłum:
Charakterystyczną cechą jest brak jakichkolwiek
organizacji formalnych oraz funkcjonowania norm
moralnych.
Brak racjonalnej kontroli społecznej.
Determinują go, bardzo silne bodźce emocjonalne
(poczucie krzywdy, gniew, chęć zemsty).
Tłum rozpada się wtedy gdy słabną więzi
zespalające powstałe wobec nowej podniety, która
wywołuje zupełnie inne emocje niż dotychczas.
Tłum:
Tłum jest bardzo ważną formą życia społecznego.
Nader często wykorzystywany do eksponowania
opinii, poglądów i dążeń szerszej rzeszy ludzi.
Pojęcie tłumu kojarzy się zawsze w negatywnym
świetle.
Typologia tłumu:
l i n c z u j ą c y
t e r r o r y z u ją c y
w a lc z ą c y
A g r e s y w n y
U c i e k a j ą c y
N a b y w a j ą c y
( r a b u j ą c y )
D e m o n s t r u j ą c y
T ł u m
S. Kosiński: Socjologia ogólna
Pojęcia:
•
Grupa społeczna
•
Klasyfikacja grup
•
Teoria odniesienia
•
Tłum
Literatura:
Szacka Barbara, Wprowadzenie do socjologii,
Oficyna Naukowa, Warszawa 2003;
strona 19 – 43
Sztompka Piotr, Socjologia, Wydawnictwo ZNAK,
Kraków 2002.
Le
Bon
Gustaw,
Psychologia
tłumu,
Dom
Wydawniczy „Ostoja”, Krzeszowice 2006;