Schistosoma 

haematobium 

Przywra Krwi

 

 

Występowanie

• Schistosoma haematobium – 

rozdzielnopłciowa przywra pasożytująca 
w splotach żylnych pęcherza moczowego 
i miednicy mniejszej człowieka.

• Występuje w Portugalii, wszystkich 

krajach Afryki, Bliskiego Wschodu oraz 
ogniskowo na subkontynencie indyjskim.

• Wszędzie  wokół słodkich zbiorników 

wodnych, zwłaszcza blisko pół ryżowych.

 

 

• Wśród ludności wiejskiej Egiptu 

zarażenie sięga 70% populacji.

• Szacuje się, że aktualnie 

zarażonych jest ok. 200 mln ludzi. 

 

 

Budowa

Samiec 
• Krótszy i grubszy od samicy
• Długości: 10-15 mm 
• Średnicy: 0,8-1,0 mm
• Na przednim końcu ciała znajduje się 

przyssawka gębowa, w niewielkiej 

odległości od niej - dwukrotnie większa 

przyssawka brzuszna osadzona na 

szypułce.

• Za przyssawką znajduje się męski otwór 

płciowy oraz ma swój początek rynienka 

płciowa(canalis gynecophorus).

 

 

• Ciało samca jest cylindryczne 

między przyssawkami, a spłaszczone 
w dalszej części i tworzy po bokach 
rynienki fałdy podłużne.

• Przewód pokarmowy: 
    - wydłużony przełyk
    - rozwidla się na dwa proste pnie 

jelita

    - łączy się z powrotem w jeden 

ślepo zakończony przewód .

 

 

• Układ rozrodczy składa się z 4-5 

kulistych jąder w formie 
graniastego skupienia tuż za 
przyssawką brzuszną oraz krótkich 
przewodów wyprowadzających.

 

 

Samica
• Nitkowata
• Długości: 14-20 mm
• Średnicy: 0,2-0,3 mm
• Przedni i tylny koniec ciała pokryty 

drobnymi guzkami.

• Budowa jelita podobna jak i samca.
• Przyssawki blisko leżące i znacznie 

mniejsze niż u samca.

 

 

• Jajnik zbity, wydłużony leży w tylnej części 

ciała.

• Krótki jajowód biegnie od jajnika do blisko 

położonego przed nim ootypu, otoczonego 
gruczołami Mehlisa.

• Do ootypu wpada przewód żółtnikowy 

biegnący od żółtnika.

• Żółtnik towarzyszy ślepo zakończonemu 

jelitu w tyle ciała.

• Od ootypu biegnie do przodu, prosta 

cewkowata macica, otwierająca się  pod 
przyssawką brzuszną otworem płciowym 
żeńskim.

 

 

• Przywry z rodzaju Schistosoma, 

wytwarzają substancje działające 
immunosupresyjnie na limfocyty T 
i degranulacje komórek tucznych, 
a także wytwarzają proteazy 
rozkładające białko żywiciela. 

 

 

 

 

Jajo
• Owalne, brązowo-żółte 

pozbawione wieczka

• Wymiary: 120-160µm x 40-60µm
• Na tylnim biegunie znajduje się 

kolec.

 

 

 

 

Cykl rozwojowy

• Samica składa jaja wewnątrz naczyń 

włosowatych splotów żylnych pęcherza 
moczowego i miednicy mniejszej.

• Większa część jaj ginie, lecz te złożone w 

ścianie pęcherza moczowego mogą dostać 
się do jego światła. Czynią to dzięki 
obecności ostrego kolca, enzymom 
proteolitycznym na powierzchni skorupki, a 
także dzięki ruchom mięśni ściany pęcherza 
moczowego.

 

 

• Jaja wraz z moczem wydalane są 

do środowiska zewnętrznego.

• Nieliczne jaja mogą się dostać do 

jelita grubego i trafiają z kałem na 
zewnątrz.

• Człowiek jest jedynym źródłem 

zarażenia środowiska 
zewnętrznego.

 

 

• Jaja zawierające miracydium muszą trafić 

do wody by mógł nastąpić dalszy rozwój.

• Miracydium po wydostaniu się z jaja 

poprzez pęknięcie skorupki, pływa 
swobodnie i zachowuje zdolność do 
zarażenia przez 48 godzin.

• Następny etap rozwoju zachodzi w 

ślimakach wodnych z rodzaju Bulinus 
np.: Bulinus contortus, B. dybowskii, B. 
innesi, B. brochii, B. tropicus, który jest 
jedynym żywicielem pośrednim w którym 
przywra krwi może się rozwijać dalej.

 

 

• Miracydium wnika czynnie do ślimaka(do 

jamy oddechowej ślimaka i przyczepia się 

do wyścielającej ją śluzówki).

• Tam przekształca się w sporocystę 

macierzystą , która wytwarza sporocysty 

potomne, które docierają do wątrobo-

trzustki ślimaka.

• W sporocystach potomnych rozwijają się 

liczne cerkarie (pominięci stadium redii).

• Po upływie 4-8 tyg. cerkarie mierzące ok.. 

0.5 mm długości opuszczają ciało ślimaka.

 

 

 

 

• Cerkarie te należą do typu furkocerkarii, ze 

względu na rozwidlony i długi ogonek.

• Z jednego miracydium może powstać ok. 

250 tys. cerkarii.

• Cerkarie po opuszczeniu ciała ślimaka 

pływają poszukując żywiciela ostatecznego, 

jakim jest człowiek.

• Mogą także dostać się do innych żywicieli 

pośrednich – kręgowców ciepłokrwistych, 

mających kontakt z wodą, lecz nie mogą się 

w nich dalej rozwijać. Dalszy rozwój 

odbywa się tylko u człowieka. 

• Zdolność do inwazji w wodzie wynosi 

zwykle 1-2 dni, rzadko 3 dni.

 

 

• Do zarażenia człowieka dochodzi po 

wniknięciu przez skórę furkocerkarii, które 

zaopatrzone w specjalne gruczoły penetracyjne 

produkują substancje, dzięki której larwa może 

łatwo przeniknąć przez skórę człowieka w 

ciągu kilku minut.

• Furkocerkarie po wniknięciu do organizmu 

człowieka przekształcają się w tkance 

podskórnej w schistosomule, które wędrują z 

krwią do płuc( mogą się tam osiedlać), 

następnie przez lewą komorę serca do naczyń 

żylnych miednicy, bądź wątroby. Zdarza się że 

dostają się także do OUN, trzustki lub mięśnia 

sercowego.

• Schistosomule dojrzewają  przez ok. 2 

miesiące w formy dorosłe.

 

 

• Dojrzałe przywry łączą się miedzy 

sobą w rynience płciowej samca.

• Dochodzi do rozmnażania 

płciowego przywr.

• Samica składa jaja w kapilarach 

miednicy małej i cały cykl się 
powtarza.

• Zywotność postaci dojrzałych 

wynosi od kilku do klikunastu lat.

 

 

 

 

Chorobotwórczość

S. Haematobium wywołuje Schistosomoze 

(schistosomosis).

Faza skórna:
• W miejscu wniknięcia cerkarii do skóry 

występuje świąd i miejscowy odczyn 

zapalny (wybroczyny krwawe, obrzęk).

• Pojawia się trwająca ok. 36 godzin 

grudkowo-plamkowa wysypka, która 

może się stać pęcherzykowata.

 

 

Faza toksyczno-alergiczna:
• Po upływie kilku tygodni(4-10) 

występują objawy ostrej 
schistosomozy

• Charakteryzuje się podwyższoną 

temperaturą ciała, której towarzyszą 
dreszcze, skurcze oskrzeli, biegunka, 
bóle głowy, stawów i brzucha, 

• Stwierdza się powiększenie węzłów 

chłonnych, wątroby, śledziony, 
obrzęki oraz pokrzywkę na skórze.

 

 

Faza traumatyczna = narządowa:
• Występuje podczas okresu wydalania jaj przez S. 

haematobium.

• Występują bóle w podbrzuszu, częstomocz i 

krwiomocz.

Następstwem zarażenia są miejscowe zmiany 

zapalne i krwotoczne oraz przerostowe, a także 

brodawczakowate ścian narządów miednicy 

mniejszej, prowadzące do ich zwapnień, 

zbliznowacenia lub zezłośliwienia. 

Przy dużej intensywności zarażenia mogą 

powstawać  zatory naczyń żylnych. W przewlekłej 

schistosomozie stwierdza się ziarniaki w obrębie 

wątroby i śledziony ulegające włóknieniu i 

prowadzące do hepatosplenomegalii.

 

 

Inne objawy kliniczne to 

wodobrzusze, żylaki przełyku, 
obrzęki oraz żółtaczka.

Niekiedy, po przeniesieniu przywr z 

dużym obiegiem krwi, powstają 
ogniska w płucach i rdzeniu 
kręgowym. 

 

 

Wykrywnie

• Wykrywanie polega na znalezieniu jaj w moczu (osad 

dobowej zbiórki), kale lub zeskrobinach błony śluzowej 

jelita grubego.

• Test wylęgania miracydium.
• Testy serologiczne

- odczyn wiązania dopełniacza
- odczyn immunofluorescencji pośredniej
- odczyn hemaglutynacji pośredniej
- odczyn lateksowy
- odczyn immunoelektroforezy
- test ELISA

We krwi obwodowej występuje znaczna eozynofilia oraz podwyższone 

stężenie immunoglobulin klasy E.

 

 

Zwalczanie

• Profilaktyka zarażeń przywrami z rodzaju 

Schistosoma obejmuje zwalczanie 
żywicieli pośrednich oraz właściwą 
oświatę zdrowotną.

• W leczeniu wykorzystuje się:

- prazykwantel
- niklozamid
- hydroemetynę
- nirydazol